نقش گوگرد در گیاه

گوگرد، عنصری حیاتی برای تغذیه گیاهان است و نقش آن برتر از فسفر می‌باشد. نقش گوگرد در گیاهان، به طور عمده ساخت پروتئین، روغن و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی است. مقدار گوگرد مورد نیاز برای برداشت هر تن دانه‌های روغنی ۱۲ کیلوگرم، برای بقولات ۸ کیلوگرم و برای غلات ۴ کیلوگرم است. در ذکر اهمیت گوگرد از دید تغذیه گیاه، همین کافی است که در اکثر محصولات کشاورزی نسبت ازت به گوگرد (N/S) لازم است در محدوده ۱۵-۱۰، و در دانه‌های روغنی این نسبت برای دستیابی به افزایش عملکرد و بهبود کیفیت، باید کمتر از ۱۰ باشد.
نتایج آزمایشها نشان داده‌است که اگر گوگرد به همراه مواد آلی و باکتریهای تیوباسیلوس با روش صحیحی جایگذاری شود و رطوبت نیز در حد مطلوب باشد، می‌تواند تا حد ۶۰ درصد عملکرد محصولات کشاورزی را افزایش دهد. شکل قابل استفاده گوگرد توسط گیاهان، به صورت یون سولفات است. ازاین رو برای تبدیل گوگرد به سولفات باید شرایط اکسیداسیون در خاک مهیا باشد.
برای قابل استفاده شدن گوگرد، از راه تبدیل آن به سولفات، مهیا کردن چهار شرط (رطوبت، مواد آلی، جایگذاری عمقی و میکروارگانیسمهای اکسیده‌کننده گوگرد) الزامی است.
مطالعات نشان داد که بی‌کربنات آب آبیاری باعث کاهش عملکرد می‌شود. هنگامیکه گوگرد به خاک اضافه ‌شود، به وسیله باکتریهای اکسید کننده , گوگرد اکسیده ‌شده و به سولفات تبدیل می‌شود. این فرآیند اسیدزاست و در نهایت تولید اسیدسولفوریک می‌کند و پروتون اسیدسولفوریک باعث اسیدی شدن خاک می‌گردد. میزان اثر گوگرد و سرعت تبدیل آن به اسید سولفوریک به مقدار رطوبت، جمعیت و قدرت اکسیدکنندگی میکروارگانیسمهای موجود در خاک و دما بستگی دارد. سرعت این واکنش کُند است. گوگرد عنصری است که حداقل دو سال زمان لازم دارد تا کاملاً به اسید سولفوریک تبدیل شود. در این واکنش، در نهایت حلاّلیت آهن، روی و منگنز افزایش می‌یابد و زردبرگی کاهش می‌یابد.
بسیاری از صاحبان گلخانه‌ها اسیدسولفوریک را در آب گلخانه‌ها تزریق می‌کنند تا قلیائیت بالای آن پایین بیابد. در واقع اگر در گلخانه کمبود آهن و ریزمغذیها مشخص شود یا pH بستر کشت بالا باشد و یا گیاهان حساس به قلیائیت زیاد، دچار زردبرگی شوند، ‌حتماً بی‌کربنات آب آبیاری بالاست و باید از اسید سولفوریک برای پایین آوردن آن استفاده شود. اسیدی کردن آب آبیاری باعث کاهش تصاعد آمونیاک (NH3)، افزایش نفوذپذیری خاک و کاهش خطر زیادی بُر (B) خاک می‌گردد. برای این کار می‌توان حتی از اسیدسولفوریک سه درصد همراه با آب آبیاری استفاده کرد. استفاده از اسیدسولفوریک و همچنین تزریق گوگرد(جهت تبدیل شدن به اسید سولفوریک ) در خاکهای آهکی می‌تواند حلاّلیت ریزمغذیها را از طریق حذف بی‌کربنات خاک و کاهش اسیدیته افزایش دهد.
یکی دیگر از نقشهای گوگرد، استفاده از آن برای اصلاح خاکهای شور و قلیا است. ذکر این نکته ضروری است که کار با اسید سولفوریک بسیار خطرناک بوده و باید احتیاطهای لازم به هنگام حمل، نگهداری و مصرف آن رعایت شود. امروزه، برای جلوگیری از خطرات احتمالی اسید سولفوریک، استفاده از گوگرد به همراه مواد آلی و باکتریهای تیوباسیلوس بیشتر توصیه می‌شود. راههای ورود گوگرد به خاک عبارتند از مصرف کودهای مختلف حاوی گوگرد(کودآلی غنی شده ), هوادیدگی کانیهای گوگرد دار، استفاده از مواد اصلاح کننده حاوی گوگرد، افزودن بقایای آلی به خاک و ورود گوگرد از طریق اتمسفر، آفت کشها و آب آبیاری. راههای خارج شدن گوگرد از خاک، عبارتند از جذب گوگرد توسط گیاهان و میکروارگانیسمها، آبشویی، فرسایش خاک، سوزاندن بقایای گیاهی و تصعید گوگرد از خاک.
در راستای ترویج تولید و مصرف انواع کودهای محتوی گوگرد، ساخت و مصرف کود آلی غنی شده (گوگرددار) در مقیاس صنعتی شروع شده است تا نقش آنها در افزایش عملکرد هکتاری و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی مشخص‌تر گردد.
با توجه به آثار مثبت گوگرد در کاهش pH موضعی خاکهای آهکی، تأمین سولفات مورد نیاز گیاهان، افزایش حلالیت عناصر کم مصرف و پرمصرف به ویژه فسفر، آهن و روی، و کنترل برخی از عوامل بیماریزای قارچی نظیر سفیدک و همچنین نقش آن در اصلاح خاکهای شور و قلیا و خاصیت اصلاح کنندگی آبها، لازم است نسبت به تأمین گوگرد مورد نیاز مزارع ازطریق کودآلی غنی شده گوگرددار اقدام شود.

کمبود گوگرد در گیاهان ( نقش گوگرد در خاک و کشاورزی پایدار)

 

مقدمه
چهارمین عنصر ضروری برای گیاهان پس از ازت،فسفر و پتاس گوگرد محسوب می شود. با این تفاوت که نیاز گیاهان به این عنصر حتی بیشتر از فسفر می باشد. گوگرد عمد تا” در تولید اسیدهای آمینه و پروتئین نقش دارد. و کمبود آن باعث کاهش عملکرد کمی و کیفی محصول می شود.با توجه به اینکه اکثر خاکهای کشور و خصوصا خاکهای فلات ایران،قلیایی و آهکی می باشد. و از طرفی کمبود مواد آلی و بی کربناتی بودن اکثر آبهای آبیاری باعث محدود شدن حلالیت عناصر غذایی پرمصرف و ریزمغذیها می شود. و عملا” جذب این عناصر به کندی صورت می گیرد.بنابراین به دلایلی که ذکر خواهد شد. تغذیه گوگرد در گیاهان و مصرف آن اهمیت خاصی دارد.
PHاکثر خاکها ی کشور بیشتر از ۷٫۸و درصد آهک(TNV%) عموما” بیشتر از ۲۰ می باشد (میانگین ,TNV,PHخاکهای استان خراسان رضوی به ترتیب ۷٫۹۱ و ۲۲)، بنابراین خاکهای ایران ،عموما” دارایPH بالا، ماده آلی کم و میزان آهک نسبتا زیاد می باشد. و در این شرایط حلالیت برخی از عناصر غذایی از جمله فسفر،آهن،روی،مس و منگنز در محیط رشد رویشی، گیاهان بسیار کم است.
چرا باید از گوگرد استفاده نماییم ؟

با توجه به آنچه که ذکر شد.استفاده از کودهای کشاورزی بعنوان اصلاح کننده خاکهای زراعی و عنصر مورد نیاز گیاهان ضروری است . در تحقیقی( ملکوتی و همکاران۱۳۸۵)که صورت گرفته،اثر گوگرد در اصلاح PHخاکهای آهکی بسیار مفیده بوده است. و با مصرف هر سه سال یکبار به میزان ۱تا ۲ کیلوگرم گوگرد در پای درختان به همراه کود حیوانی بصورت چالکود به مدت ۵ سال PHخاک پای درختان از ۸٫۲ به ۷٫۸ کاهش یافته است.( به ازاء هر ۰٫۱ کاهش PH جذب عناصر توسط گیاه ۲۰برابر افزایش می یابد) آزمایشات متعددی که صورت گرفته حکایت از آن دارد. که افزایش گوگرد میزان قابلیت جذب فسفر را در خاک افزایش می دهد.بطور کلی مزایای مصرف گوگرد در اراضی زراعی و باغی به شرح ذیل می باشد.
– افزایش حلالیت عناصر غذایی خصوصا” فسفر، آهن،روی،منگنز و از طرفی کاهش در مصرف کودهای فسفاته و ریزمغذیها
بهبود کیفی آب آبیاری
– رفع کمبود گوگرد مورد نیاز گیاه و افزایش عملکرد در واحد سطح
– اصلاح PHخاکهای شور و قلیا و آهکی
– کاهش تجمع نیترات در محصولات کشاورزی
– جلوگیری از گسترش قارچهای خاکزی به لحاظ خصوصیت قارچکشی گوگرد
– ضدعفونی کردن تدریجی خاک و کمک به سلامت محیط زیست و کاهش مصرفسهوم کشاورزی
شرایط لازم جهت جذب گوگرد توسط گیاه :
برای آنکه کود گوگردی مورد استفاده گیاه قرار گیرد. می بایست در ابتدا گوگرد به سولفات تبدیل شود. این امر به کمک باکتریهای تیوباسیلوس که در شرایط هوازی در خاک زندگی می کنند. امکان پذیر است. همانگونه که ذکر شد متاسفانه با توجه به کاهش شدید درصد مواد آلی در خاکهای زراعی کشور، تعداد این باکتریها کاهش یافته است. جمعیت این باکتریها در شرایط مطلوب یعنی مواد آلی کافی و رطوبت مناسب قادر به رشد و تکثیر می باشد. از این رو رعایت نکات فنی ذیل در جهت مصرف بهینه گوگرد ضروری می باشد.
– با توجه به کمبود مواد آلی دراکثر خاکها این کود را بهتر است به همراه کود حیوانی مصرف نمود.
– مصرف گوگرد در خاکهائیکه از نظر ماده آلی بسیار فقیرند، واز طرفی افزایش مواد آلی توسط کشاورز مقدور نیست توصیه نمی شود.
– رطوبت کافی در خاک موجود باشد. اثر رطوبت به حدی است که اگر حتی ۲تن گوگرد درخاک استفاده شود .بصورت ذرات ریز زردرنگ در سطح و یا در عمق خاک تا حدود یک سال بدون تغییر باقی می ماند.
– مقدار مصرف کود گوگردی براساس آزمون خاک و طبق توصیه کارشناسی صورت گیرد.
انواع کودهای گوگردی رایج در کشور به شرح ذیل می باشد.
– گوگرد گرانوله آلی حاوی ۴۰درصد گوگرد و ۴۰درصد مواد آلی و ۲۰درصد بنتونیت
– گوگرد گرانوله بنتونیت دار محتوی ۸۵ درصد گوگرد و ۱۵ درصد بنتونیت، این کود بصورت دانه ای(اندازه ذرات ۲تا۴ میلی متر)بوده و پس از تماس با رطوبت به کمک بنتونیت به حالت پودری شکل در می اید.
– گوگرد پودری(ساری کود)یا گوگرد کشاورزی محتوی حداقل ۹۵درصد گوگرد
– گوگرد گرانوله بنتونیت دار تیوباسیلوس،محتوی ۸۵درصد گوگرد و ۱۵درصد بنتونیت همراه باکتری تیوباسیلوس
– ضمنا گوگرد ناخالص که بصورت کلوخه ای از معدن استخراج می شود. چندان مناسب برای مصارف کشاورزی نمی باشد.
میزان و نحوه استفاده از گوگرد :
– مصرف این کود براساس آزمایش خاک و توصیه کارشناسی صورت گیرد. و بعنوان یک توصیه عمومی مقدار ۳۰۰تا ۵۰۰کیلو گرم در هر هکتار با در نظر گرفتن PHخاک و بی کربنات آب آبیاری و در صد اهک خاک مصرف شود. کلیه کودهای گوگردی رایج در ایران بایستی قبل از کشت و هر ۲ تا۳ سال یکبار مصرف شود. بهتر است این کود با دستگاه کودکار زیر بذر و یا حداقل قبل از شخم در سطح مزرعه پخش و با شخم یا دیسک زیر خاک برده شود. مصرف آن در باغات با توجه به نوع و شرایط باغ و سن درخت از ۵۰۰تا۱۰۰۰گرم برای هر درخت و الزاما” بصورت چالکود توصیه می گردد.
نکات مورد توجه :
با توجه به اینکه متاسفانه انواع کودهای گوگردی با کیفیت متفاوت و بعضا نامناسب در بازار کشاورزی رایج است . با هدف اطلاع رسانی صحیح و دقیق به مصرف کنندگان محترم این کالا، در مطالب بعدی مقاله کاربردی تحت عنوان راهنمای کامل درخصوص شناسایی کود مناسب گوگردی برای کارشناسان و کشاورزان (که برای اولین بار تهیه شده) ارائه خواهد شد.

علائم کمبود گوگرد در خاک

گوگرد : به مقدار فراوانی در گیاه بویژه در برگها یافت میشود. گوگرد جزء تشکیل دهنده پروتئین در گیاه است، مهمترین عمل گوگرد شرکت در تولید اسیدهای آمینه و بدنبال آن سنتز پروتئین است. این عنصر جزء

مهمی در تشکیل ویتامینهای ضروری برایمتابولیسم گیاه است .

گوگرد بصورت آنیون سولفات SO4-2 در محلول خاک وجود دارد. برخی کودهای شیمیایی دارای مقادیر مناسبی گوگرد هستند. سوپر فسفات معمولی ۱۲% گوگرد، سولفات آمونیوم ۲۴% گوگرد، سولفات پتاسیم دارای ۱۷% گوگرد میباشد.

گوگرد در کنترل اسیدیته خاک و پائین آوردن phخاک و اصلاح خاک قلیایی و آهکی موثر است و چون با آب حل نمی شود و فرآیند اکسیداسیون گوگرد در خاک طولانیتر می باشد و لذا توصیه شده که از باکتری تیو باسیلوس برای تسریع در فرآیند اکسیداسیون استفاده شود .

خاک به عنوان بستر اصلی کشت گیاه و نیز محیطی منحصر به فرد برای انواع حیات محسوب می شود. کمبود مواد آلی از یک سو و آهکی و قلیائی بودن اراضی کشاورزی از سوی دیگر موجب پدیدار شدن انواع ناهنجاری ها، افت پتانسیل در تولید محصولات کشاورزی، کاهش سطح حاصل خیزی خاک های زراعی و بحران های زیست محیطی می شود. با توجه به اثرات مفیـد کاربـرد گوگرد در طبیعت، استفاده از این محصـول به عنوان کود و سموم برای از بین بردن ناهنجاری های خاک،‌ نقش به سزایی دارد .

گوگردبه علت دارا بودن خاصیت قارچ کشی ، خاک را ضد عفونی می کند
گوگرد بعد از ازت، فسفر، پتاس، چهارمین عنصر پر مصرف برای گیاهان به شمار می رود با توجه به اثرات مفید گوگرد در از بین بردن سفیدک مو (انگور) به توصیه ی کارشناسان استفاده از آن برای حفظ نباتات و از بین بردن کرم سفید ریشه و حشرات موذی ضروری می باشد. مصرف گوگرد باعث پائین آمدن (PH) خاک شده و این امر دسترسی گیاه را به عناصر ذخیره شده در خاک آسان می کند .

گوگرد : به مقدار فراوانی در گیاه بویژه در برگها یافت میشود. گوگرد جزء تشکیل دهنده پروتئین در گیاه است، مهمترین عمل گوگرد شرکت در تولید اسیدهای آمینه و بدنبال آن سنتز پروتئین است. این عنصر جزء مهمی در تشکیل ویتامینهای ضروری برای متابولیسم گیاه است .
گوگرد بصورت آنیون سولفات SO4-2 در محلول خاک وجود دارد

علائم کمبود گوگرد در گیاهان :
در گیاهان کمبود گوگرد به صورت رنگ پریدگی و زردی در برگهای جوان و قسمتهای انتهایی گیاه ظاهر می گردد. کمبود گوگرد آثار مهمی در کاهش رشد گیاه داشته ، ساقه ها نازک و برگها پیچیده می گردد. در گیاهان کمبود گوگرد موجب تجمع ازت غیرپروتئینی می شود و مصرف این گیاهان برای حیوانات نشخوار کننده مضر و زیان آور است. همچنین کمبود گوگرد موجب تجمع نیترات در گیاهان شده که برای حیوانات مصرف کننده سمی می باشد .

گوگرد، عنصری حیاتی برای تغذیه گیاهان است و نقش آن برتر از فسفر می‌باشد. نقش گوگرد در گیاهان، به طور عمده ساخت پروتئین، روغن و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی است. مقدار گوگرد مورد نیاز برای برداشت هر تن دانه‌های روغنی ۱۲ کیلوگرم، برای بقولات ۸ کیلوگرم و برای غلات ۴ کیلوگرم است. در ذکر اهمیت گوگرد از دید تغذیه گیاه، همین کافی است که در اکثر محصولات کشاورزی نسبت ازت به گوگرد (N/S) لازم است در محدوده ۱۵-۱۰، و در دانه‌های روغنی این نسبت برای دستیابی به افزایش عملکرد و بهبود کیفیت، باید کمتر از ۱۰ باشد

( توصیه ) استفاده از هر نوع کود در راستای اصلاح و تقویت خاک زمین زارعی و باغات بر اساس نتیجه آزمون خاک ، صرفاٌ با نظر کارشناسان مجرب و مهندسین سازمان جهاد و کشاورزی منطقه خود انجام داده و به آنان اعتماد نمائید.

گوگرد پالایشگاهی با خلوص ۹۹/۵ %

گوگرد معدنی با خلوص ۲۵ الی ۴۰ %

گوگرد پالایشگاهی نوع گازی به رنگ زرد طلایی
گوگرد پالایشگاهی نوع نفتی به رنگ زرد قناری
گوگرد کلوخه ، پودری و میکرونیزه

مصارف گوگرد :
تولید اسید سولفوریک
تولید کــود کشـاورزی
و لاستیک سازی ، باروت ، کبریت سازی ، قند و شکر و نشاسته، حشره کشها و شوینده ها ، صابون ، فرآوری خشکبار ، ضد عفونی سرد خانه ها
و سایر مواد دیگر………

 

نویسنده: حمید دلیریان – ۱۳٩۳/٢/٤

علائم کمبود گوگرد در گیاهان

علائم کمبود گوگرد در گیاهان

در گیاهان کمبود گوگرد به صورت رنگ پریدگی و زردی در برگهای جوان و قسمتهای انتهایی گیاه ظاهر می گردد. کمبود گوگرد آثار مهمی در کاهش رشد گیاه داشته ، ساقه ها نازک و برگها پیچیده می گردد. در گیاهان کمبود گوگرد موجب تجمع ازت غیر پروتئینی می شود و مصرف این گیاهان برای حیوانات نشخوار کننده مضر و زیان آور است. همچنین کمبود گوگرد موجب تجمع نیترات در گیاهان شده که برای حیوانات مصرف کننده سمی می باشد .

 

وظایف گوگرد در گیاهان و انسان

از وظایف مهم گوگرد در گیاهان ، می توان به دخالت این عنصر در بسیاری از فعالیت های آنزیمی و نیز شرکت آن در ساختمان شیمیایی بسیاری از اسیدهای آمینه نظیر متیونین و سیستین و نیز ترکیبات فرار مولد رایحه گیاهانی نظیر سیر و پیاز و خردل اشاره نمود. ساخت روغن و بهبود کیفیت میوه از دیگر وظایف این عنصر در گیاهان به شمار می رود. همچنین گوگرد خاصیت قارچ کشی داشته و بیماری سفیدک را رفع نموده پیرامون طوقه درختان را ضد عفونی می کند. این عنصر با افزایش حلالیت فسفر ، مصرف کودهای فسفاتی را کاهش می دهد. گوگرد در تشکیل کلروفیل ویتامینهای تیامین و بیوتین ، فرودوکسین (که سبب احیای سولفات و نیترات می گردد) و در تشکیل گلوتاتیون و کوآنزیم آ دخالت داشته و باعث افزایش مقاومت گیاهان به امراض ، خشکی و سرما می شود و از تجمع نیترات در بافتهای گیاه جلوگیری می نماید. نقش گوگرد در افزایش عملکرد پیاز ، ذرت علوفه ای ، پنبه و دانه های روغنی در سطح وسیع گزارش شده است.

در بدن انسان نیز گوگرد برای پوست ، ناخن و موهای سالم و به منظور متعادل نگاه داشتن اکسیژن و کارکرد صحیح مغز ، ضروری است. این عنصر در متابولیسم اصلی بدن با ویتامینهای بیوتین و اسید پنتونیک همکاری کرده و بخشی از بافت سازنده اسیدهای آمینه به شمار می رود. گوگرد در ترشح صفرا به کبد کمک کرده و در تأمین هپارین که مانع از انعقاد خون می شود ، شرکت می نماید. پمادهای گوگردی به طور چشمگیری در بهبود انواع ناراحتیهای پوستی مؤثر است .

گوگردمیکرونیزه کشاورزی

این محصول با خلوص %99 (Sulphur) به صورت پودر جهت مبارزه با سفیدک سطحی و بیماریهای قارچی مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین به صورت چالکود با کود آلی در سایه انداز درختان باغها مورد اسفاده قرار می گیرد .

 زمان ونحوه مصرف :

جهت مبارزه با سفیدک سطحی 3 بار در فصل رشد مورد استفاده قرار می گیرد:

مرتبه اول: زمانی که 4 تا 10 برگ جوان بر روی گیاه بوجود آمده است

15(کیلوگرم در هکتار)

مرتبه دوم: زمان گلدهی

(به میزان 30 کیلوگرم در هکتار)

مرتبه سوم: زمانی که میوه ها ظاهر می شوند

(45 کیلوگرم در هکتار)

توجه: بعد از باران گردپاشی تکرار شود .

 

 

بیوگوگردطلایی یا بیوسولفور

این کود محتوی باکتری تیوباسیلوس (اکسید کننده گوگرد) در فرآیند اکسیداسیون خاک کاملاٌ ضروری است وبه صورت پودری در بسته های  یک کیلوئی و 25 کیلوئی عرضه میشود.

کود گوگردغنی شده  محتوی ریزمغذیها:

کود  آلی گوگردی ، کود بنتونیت دار

این کود  دارای70 درصد گوگرد ، 15 درصد بنتونیت و 15 درصد عناصر ریز مغذی (روی ، آهن ، مس ، منگنز) بوده و از مهمترین منابع کودی تأمین کننده عناصر کم مصرف جهت محصولات زراعی و باغی می باشد و همچنین با توجه به دارا بودن عناصر کم مصرف کودی بسیار مفید جهت گلخانه ، باغچه و گیاهان آپارتمانی و خانگی مناسب میباشد .

نحوه مصرف :

در مزارع 300 الی 400 کیلوگرم در هکتار قبل از کاشت .

در باغها به صورت چالکود سایه انداز درختان به إزاء هر درخت یک کیلوگرم در ابتدای بهار .

در گلخانه و گلدان به إزاء هر بوته گیاه 15 گرم و در باغچه به إزاء هر متر مربع 25 گرم

( توصیه )  استفاده از هر نوع کود شیمیایی را در راستای اصلاح و تقویت خاک زمین زارعی و باغات بر اساس نتیجه آزمون خاک ، صرفاٌ با نظر کارشناسان مجرب و مهندسین سازمان جهاد و کشاورزی منطقه انجام داده و به آنان اعتماد نمائید .