مقایسه نیاز آبی پسته در ایران و آمریکا

امروزه با فراگیر شدن کاشت و تولید پسته در سایر کشورهایی که شرایط مناسب کاشت آن را دارند، رقابت در افزایش کمی و کیفی تولید این محصول هر روز جدی تر از روز قبل می شود. در حال حاضر جدی ترین کشور رقیب ایران در تولید پسته، کشور آمریکا می باشد که با وجود حدود ۳۵ سال تاریخچه کاشت پسته، از نظر میزان تولید سالانه اخیرا از کشور ما پیشی گرفته است زیرا از نظر تحقیقات علمی بر روی این محصول فعالیت های زیادی انجام داده و می توان گفت پسته آمریکا بصورت کاملا علمی و مکانیزه کاشته شده، آبیاری شده و سایر عملیات داشت و برداشت و فرآوری آن نیز انجام می شود.

یکی از مهمترین جنبه های مقایسه پسته ایران و آمریکا، مقایسه میزان تولید ماده خشک بر اساس میزان آب مصرفی است که در این مقاله سعی شده به این موضوع پرداخته شود. قبل از ورود به بحث لازم است به نکات زیر توجه گردد:

در این مقاله میزان محصول پسته ایران (شهرستان رفسنجان در استان کرمان) و کشور آمریکا (منطقه ترابلا در ایالت کالیفرنیا) در یک خاک متوسط مقایسه گردیده است.

چون تاکنون در ایران تفاوت بین نیاز آبی رقم ها اندازه گیری نشده بنابراین از انتخاب رقم خاص صرف نظر شده و بررسی کلی بین پسته ایران و آمریکا انجام شده است. البته در هر صورت رقم پسته آمریکا از نوع رقم کرمان بوده که تا حد زیادی به رقم فندقی شباهت دارد لذا در ایران نیز از رقم فندقی استفاده شده است.

از نظر جغرافیایی شهرستان رفسنجان در طول جغرافیایی ۵۹,۵۹,۵۵ شرقی و عرض جغرافیایی  ۲۹,۲۴,۳۰ شمالی قرار داشته و دارای ۱۵۱۸ متر ارتفاع از سطح دریا می باشد. منطقه ترابلا دارای طول جغرافیایی ۴۸, ۰۲,۱۱۹ غربی و عرض جغرافیایی ۴۶,۵۷,۳۵ شمالی بوده و دارای ارتفاع ۱۴۶ متر از سطح دریا می باشد.

از نظر اقلیمی و هواشناسی شهرستان رفسنجان دارای متوسط حداکثر درجه حرارت ۳۹ درجه در تابستان در ماه مرداد و متوسط حداقل درجه حرارت ۵-   درجه در زمستان در ماه دی می باشد. منطقه ترابلا دارای متوسط درجه حرارت حداکثر ۳۹ درجه در ماه مرداد و متوسط درجه حرارت حداقل ۳+ درجه در زمستان در دیماه می باشد.

تعداد اصله نهال یا درخت در هکتار برای کشت پسته در رفسنجان با ابعاد کاشت متوسط ۶ متر فاصله ردیف و ۲ متر فاصله درخت تقریبا ۸۳۰ اصله می باشد. تعداد اصله نهال در منطقه ترابلا کالیفرنیا با ابعاد کاشت ۵×۵ برابر ۴۰۰ اصله است. توضیح اینکه در این منطقه ابعاد کاشت ۱۰×۵ و همچنین ۶×۶ نیز وجود دارد که بیشتر مربوط به گذشته بوده و ابعاد کاشت رایج بیشتر ۵×۵ متر یا ۱۷×۱۷ فوت می باشد.

سطح مربوط به هر درخت در رفسنجان ۱۲ متر مربع و با در نظر گرفتن ضریب سایه انداز ۷۰درصد در زمان حداکثر رشد سطح سایه انداز درخت (که برای براورد نیاز آبی کاربرد دارد) ۸٫۴ متر مربع خواهد شد و همچنین برای پسته کالیفرنیا با ۲۵ متر مربع و سطح سایه انداز ۷۰ درصد تقریبا برابر ۱۷٫۵ متر مربع خواهد شد.

علیرغم اینکه در کالیفرنیا روش آبیاری سطحی برای پسته کمتر وجود دارد ولی مقایسه آماری نیاز آبی پسته در هر دو منطقه برای روشهای آبیاری سطحی بوده و محاسبات اخذ شده و اطلاعات تهیه شده بر پایه روش آبیاری سطحی مبنی بر خیس شدن کل سطح تحت پوشش گیاه می باشد. چنانچه روش آبیاری قطره ای مد نظر باشد بر اساس میزان کاهش سطح خیس شده میزان نیاز آبی نیز کاهش داده می شود. لازم است بدانیم روش آبیاری در منطقه ترابلا –کالیفرنیا از نوع قطره ای با دو لاین بوده و آبیاری تکمیلی از نوع میکرو آبپاش (MICRO SPRINKLER) نیز موجود می باشد که جهت آبیاری تکمیلی در بعضی از باغات کاربرد داشته و بیشتر برای آبشویی زمستانه استفاده می شود و فقط در مواقعی که آب به وفور وجود داشته باشد در تابستان از این سیستم بصورت پاره وقت استفاده می شود. همچنین دور آبیاری در آن منطقه برای پسته ۴ روز پیش بینی شده اما در مناطقی که خاک سنگین تر بوده و احتمال کمبود اکسیژن برای ریشه با دور آبیاری ۴ روز وجود دارد اصولا در هر نوبت آبیاری یک لاین یا یک خط در یک طرف درخت آبیاری شده و طرف دیگر خشک نگه داشته شده تا مشکل خفگی ریشه پیش نیاید و در نوبت آبیاری بعدی طرف دیگر آبیاری خواهد شد. بنابراین در این سیستم برای هر طرف درخت لوله پخش کننده جداگانه نیز نصب شده و تمامی شیر فلکه ها اتوماتیک بوده و سیستم کاملا مکانیزه می باشد.

اما در سیستم های آبیاری قطره ای در رفسنجان یا کرمان هر دو طرف درخت هم زمان با هم آبیاری می شوند و امکان جدا کردن هر خط به راحتی وجود ندارد.

همچنین زمان آبیاری بستگی به نیاز آبی در ماه موردنظر، سن درخت و همچنین تعداد قطره چکانها و فاصله آنها دارد و عموما بین ۸ تا ۳۶ ساعت متغیر می باشد.

اما در مورد پسته ایران در منطقه رفسنجان بیشتر آبیاری از نوع سنتی بصورت کرتی یا نواری بوده و تمامی سطح تحت پوشش یک درخت خیس می شود ولی در مورد آبیاری قطره ای نیز که اخیرا در حال گسترش و جایگزینی روشهای سنتی می باشد عموما بصورت دو خطه و نوار مرطوب پیوسته می باشد.

دور آبیاری بهینه برای این سیستم در باغات پسته رفسنجان در مناطقی که بافت خاک سبک بوده حدود ۷ روز یک بار و در مناطقی با خاک متوسط حدود ۱۰ تا ۱۲ روز یکبار و در مناطق با بافت خاک سنگین تا ۱۸ روز یک بار نیز می رسد.

زمانهای آبیاری نیز بسته به نوع سیستم بین ۱۸ تا ۳۶ ساعت متغیر می باشند.

بر این اساس آب مورد نیاز پسته در دو منطقه با در نظر گرفتن روابط و پارامترهای مورد نیاز بررسی و نیاز آبی بصورت جدول جداگانه هم برای پسته ایران و هم برای پسته کالیفرنیا بشرح صفحه مقابل مقایسه می گردد:

b

همانگونه که در این دو جدول ملاحظه می گردد میزان آب مورد نیاز یک درخت پسته در کالیفر نیا در طول فصل رشد برابر با ۲۸۷۲۶٫۵ لیتر یا ۲۸٫۷ متر مکعب می باشد و چنانچه ابعاد کاشت ۵×۵ متر باشد تعداد درخت در یک هکتار ۴۰۰ اصله و میزان آب مورد نیاز در فصل رشد برای یک هکتار باغ پسته کالیفرنیا برابر با ۱۱۴۸۰ متر مکعب خواهد بود که البته بدون احتساب نیاز آبشویی و آبیاری زمستانه می باشد و چنانچه برای آبیاری زمستانه نیز ۵۰۰۰ متر مکعب مصرف شود جمعا ۱۶۴۸۰ متر مکعب در سال برای یک هکتار باغ پسته آب مورد نیاز می باشد. اما معیار مقایسه ما همان فصل رشد و همان ۱۱۴۸۰ متر مکعب خواهد بود.

علاوه برآن میزان آب مورد نیاز یک درخت پسته در رفسنجان ۴۸۴۴ لیتر یا ۴٫۸۴ متر مکعب برای یک درخت بوده و براساس ابعاد کاشت ۶×۲ تعداد ۸۳۳ درخت در هر هکتار موجود بوده و بنابراین نیاز آبی یک هکتار باغ پسته در رفسنجان بصورت حجمی در طول فصل رشد برابر با ۴۰۳۲ متر مکعب خوهد بود.

مقایسه میزان عملکرد یا میزان محصول در واحد سطح

بنابر گزارشات مستند و همچنین اطلاعات منتشر شده، عملکرد متوسط پسته در منطقه ترابلا حدود ۴۵۰۰ کیلوگرم در هکتار برای پسته رقم کرمان می باشد. پسته رقم کرمان مثل پسته فندقی کشور ما ولی درشت تر می باشد. البته این عدد متوسط بین سالهای کم محصول و پر محصول بوده و حداکثر برداشت نمی باشد زیرا در آن منطقه حداکثر برداشت تا ۶ تن در هکتار نیز گزارش شده است.

در کشور ما و منطقه رفسنجان متوسط برداشت از درختان مثمر در سالهای پرمحصول حدود ۱٫۱ تن در هکتار و در سالهای کم محصول حدود ۴۰۰ کیلو گرم در هکتار می باشد که بطور متوسط حدود ۷۵۰ کیلو گرم در هکتار می شود که البته با توجه به آمار رسمی سازمان جهاد کشاورزی و همچنین انجمن پسته ایران در سالهای اخیر به ۷۰۰ کیلو گرم در سال برای یک هکتار و حتی کمتر از آن تقلیل یافته است و با مطالعه آمار چند ساله اخیر به این نکته پی می بریم که تولید پسته در واحد سطح در کشور ما در حال کاهش است. بر اساس تخمین انجمن پسته ایران، عملکرد در واحد سطح پسته در رفسنجان در سالهای محصولی ۹۱-۹۰ و ۹۲-۹۱ بترتیب برابر با ۴۵۵ و ۵۵۵ کیلوگرم بوده است. با این وجود در این مقاله عملکرد در واحد سطح در رفسنجان معادل ۷۰۰ کیلوگرم در نظر گرفته شده است.

بر این اساس میزان آب مصرفی برای تولید یک کیلو گرم محصول یا ماده خشک برای دو منطقه بشرح زیر می باشد:

متر مکعب آب مصرف شده برای یک کیلو گرم پسته در کالیفرنیا آمریکا           ۵۵/۲   = ۴۵۰۰ ÷ ۱۱۴۸۰

متر مکعب آب مصرف شده برای یک کیلو گرم پسته در ایران                           ۷۶/۵ = ۷۰۰ ÷ ۴۰۳۲ 

مقایسه و نتیجه گیری

علیرغم آنکه تعداد نهال درخت پسته در هکتار برای باغات ایران بیش از دو برابر آمریکا است و حتی در برخی باغات و مناطق به سه برابر می رسد و با وجود آنکه میزان خشکی هوا در منطقه رفسنجان بیش از منطقه ترابلا کالیفرنیا می باشد و بطور مثال تبخیر و تعرق در ماه پیک گرما در رفسنجان ۸٫۱ میلیمتر بر روز و در منطقه ترابلا ۶٫۸ میلیمتر بر روز می باشد، اما متوسط میزان مصرف آب در هر هکتار باغ پسته در کالیفرنیا بیش از ۲٫۸ برابر ایران است. این در حالی است که متوسط آب مصرفی در ایران برای تولید هر کیلوگرم پسته خشک ۵٫۷۶ مترمکعب و در کالیفرنیا ۲٫۵۵ مترمکعب است یعنی در ایران بیش از ۲٫۲ برابر آمریکا. بعبارتی در باغات آمریکا با مصرف آب بیشتر در هکتار و با تعداد درخت کمتر از ایران مقدار محصول بیشتری تولید کرده و کارایی آب مصرفی آنها در تولید هر کیلو محصول خشک بسیار بیشتر از ایران است و در واقع میزان آب کمتری برای تولید هر کیلو محصول مصرف کرده اند.

همانگونه که ملاحظه می گردد افزایش تعداد درخت در هکتار (واحد سطح) نه تنها تاثیری در بالابردن تولید محصول در واحد سطح نداشته بلکه موجبات کاهش محصول را نیز بدلیل تراکم زیاد بدنبال داشته است. نکته حائز اهمیت، تامین و مصرف آب کافی در هکتار و به ازاء هر درخت می باشد در حالی که در سه دهه گذشته باغداران ایرانی عملا وجه همت خود را بر توسعه سطح زیر کشت بدون توجه به آب در دسترس گذاشتند و با مصرف آب کمتر در هر هکتار و توسعه سطح سعی در افزایش تولید داشتند. حتی در مواردی برخی باغداران تصور می کردند که با اجرای آبیاری تحت فشار و صرفه جویی در مصرف آب راه برای توسعه سطح فراهم می شود. ملاحظه می گردد که این رویکرد نه تنها هدف اصلی خود یعنی افزایش تولید را محقق نکرد بلکه با نابودی منابع آب، موجودیت جمعی پسته ایران را نیز در معرض نابودی قرار داده است. این رویکرد شاید تنها توانست عطش سنتی کشاورز ایرانی را برای مالکیت اراضی بیشتر بطور موقت برطرف کند.

با توجه به روند توسعه باغات پسته در دیگر استانهای کشور و بویژه در مناطق جدید، یکی از مهمترین موضوعات مورد توجه باغداران بایستی تناسب بین آب در دسترس و سطح زیر کشت باشد و در بررسی این تناسب باید به آب تابستانه توجه کرد و نه آب زمستانه. این موضوع در مناطقی که تغییر الگوی کشت از غلات به پسته اتفاق می افتد باید مورد توجه جدی قرار گیرد.

باید توجه نمود که با افزایش میزان آب مصرفی، میزان محصول و رشد رویشی درخت تواما افزایش

می یاید. پیدا کردن این نقطه عطف یعنی جایی که منحنی افزایش محصول در مقابل آب مصرفی از شیب صعودی تغییر جهت داده و به سمت نزولی می رود برای ما مهمترین ملاک برآورد نیاز آبی پسته خواهد بود زیرا در این نقطه با مصرف آب بهینه، بیشترین محصول را خواهیم داشت.

منابع:

-Themis J. Michailides and David P. Morgan, U.C. Davis, Plant Pathology
-David A. Goldhamer, U.C. Davis, Land, Air and Water Resources, Kearney Agricultural Center, 9240 5. Riverbend Ave., Parlier 93648
– TREE WATER REQUIREMENTS & REGULATED DEFICIT IRRIGATION / David.A.Goldhamer

احمد یعقوبی

نماتد مولد غده ریشه پسته

نماتد مولد غده ریشه پسته

           ّپسته یکی از مهمترین محصولات وارقام صادراتی کشور می باشد که با رعایت شرایط بهداشتی باغات می تواند تاثیر عمده ای در افزایش کیفیت ومیزان تولید محصول وهم در سالم سازی باغات به منظور کاهش خسارت آفات نقش مؤثری داشته باشد.

پسته یکی ازگیاهان حساس به گونه های مختلف نماتد مولد غده(     p (meloidogynesp می باشد .

بافت سبک(شنی) تانیمه سبک خاک باغات پسته فعالیت نماتد را سرعت می بخشد.

نماتد با تغذیه از محتویات ریشه و ایجاد زخم وغده باعث خسارت به گیاه می شوند. نماتدها در خاکهای سبک در

عمق ۱۰-۵۰ سانتی متری فعالیت دارند.

علایم خسارت نماتد مولد غده در ریشه پسته:

۱- توقف رشد درختان پسته.

۲- ضعف وبی حالی کلی درخت.

۳- زردی حاشیه برگها.

۴- قاشقی شدن و ریزش برگهای سرشاخه های درخت .

۵- خشک وبی برگ شدن سر شاخه های درخت.

۶- گره گره وغده ای شدن ریشه درخت همراه با پوسید گی ریشه.

۷- دیر سبز شدن درخت در اوایل فصل بهار نسبت به سایر درختان پسته در باغ.

بیشترین خسارت نماتدهای پسته در باغات جوان با بافت ماسه ای وشنی مشاهده می شود.

راههای شیوع وانتقال نماتد درباغات:

نماتد توسط نهال های منتقل شده از خزانه آلوده به نماتد وجابجایی خاک آلوده وگل ولای چسبیده به لاستیک تراکتور وگاوآهن وکولتیواتور و ادوات کشاورزی و باغبانی از نقطه ای به نقطه دیگر منتقل می شود.

راههای کنترل و مبارزه با نماتد مولد غده:

الف- استفاده از ارقام محلی مقاوم.

ب- افزایش عمق ریشه درخاک: اگر در سالهای اولیه رشد شرایط رشد ریشه درزمین فراهم باشد به نحوی که از منطقه فعالیت نماتد(۱۰تا۵۰ سانتیمتر)ریشه نفوذ نماید میزان تحمل گیاه افزایش می یابد و باعث نجات گیاه می شود.

ج- استفاده از چالکود :در خاکهای فقیر استفاده از چالکود و استفاده از کودهای پتاسه کمک مؤثری به استقامت گیاه در مقابل نماتد می نماید همچنین هجوم ریشه ها به منطقه چالکود با عث گسترش ریشه زایی و مقاومت گیاه به نماتد می شود.

د- استفاده از سموم نماتد کش : در مواقع بحرانی و افزایش جمعیت نماتد می توان با نظر کارشناسان حفظ نباتات از سم نماتد کش راگبی به نسبت ۳۰تا ۵۰ گرم در سایه انداز هردرخت استفاده کرد زمان استفاده از سم نماتد کش راگبی در دو نوبت شهریورماه و اسفند ماه می باشد .

ه- انجام عملیات هرس: با هجوم زیاد نماتد به ریشه گیاه جهت نجات گیاه از خشک شدن انجام هرس شدید وحفظ تعادل ریشه و اندام هوایی کمک مؤثری در زنده نگهداشن گیاه و مقاومت نسبت به نماتد می نماید.

و-رعایت اصول بهداشتی: شستشوی وسایل وادوات کشاورزی پس از پایان کار در زمین وباغات آلوده از گسترش نماتد به سایر باغات جلوگیری می نماید.

 

ز- استفاده از خاک رس: اگر خاک زمین زراعی یا باغ شما شنی وآلوده به نماتد می باشد . قبل از هر اقدامی در جهت احداث باغ خاک را با رس ترکیب نموده یا با آب گل آلود(رس دار) آبیاری نمایید چرا که نماتد در خاکهای رسی قادر به فعالیت و جابجایی نمی باشد.

در پایان با توجه به گسترش نماتد ها به درختان در باغات شهرستان فردوس توصیه می گردد کلیه باغداران نسبت به پیشگیری وتقویت درختان خود اقدام نمایند.

ریشه آلوده به نماتد

تدخین خاک :
برای استفاده از متام سدیم خاک باید مرطوب باشد ( برعکس متیل بروماید ) به همین دلیل، برای بدست آوردن نتیجه مناسب، خاک را از آب اشباع کنید ( نه غرقاب ) . در ضمن به آبی که در طول مبارزه به زمین می دهید حتمآ مقداری متام سدیم اضافه کنید، طوری که غلظت سم در تمام آّب آبیاری یکنواخت باشد.
بعد از کاربرد سم در خاکهایی که بافت سبک دارند، به آسانی زهکشی می شوند و گرم هستند، به مدت ۲۱ – ۱۴ روز از کشت خودداری کنید. وقتی خاک سرد است و بافت ریزی دارد یا مقدار آلودگی در آن بالا است، ۶۰ – ۳۰ روز از کشت کردن خودداری کنید.این روش ( استفاده از متام سدیم در آب آبیاری ) به ندرت  اعماق بیش از یک متر را ضدعفونی می کند. این ماده کمتر از متیل بروماید که تحت شرایط خشک به کار می رود موثر است اما  در نقاطی که خاک بیش از اندازه برای استفاده از متیل بروماید مرطوب است ،می توان از متام سدیم استفاده کرد.
برای ضد عفونی خاک باید زمین را به عمق ۲۰ – ۱۵ سانتیمتر شخم زد و تسطیح نمود و سپس سم را به نسبت ۶ – ۵ درصد با آب مخلوط کرد . ۱۵۰ لیتر از این محلول برای سمپاشی ۱۰۰ متر مربع کافی است. بعد از آن زمین را باید آبیاری کرد تا رطوبت به عمق ۱۵ سانتیمتری برسد.
از متام سدیم ( واپام ) همیشه قبل از کشت استفاده می کنیم و این سم در زمانی که گیاه در مزرعه وجود دارد یا در زمین های مجاور قطعات کشت شده یا باغها قابل استفاده نیست.در ضمن  متام سدیم در خاکهایی که حرارتی کمتر از ۱۵ درجه دارند، تبخیر نمی شود و ضدعفونی بی فایده خواهد بود.
اگر بخواهیم محل درخت آلوده را ضدعفونی کنیم، درخت آلوده و تمام بقایای آن را خارج می کنیم . حفره ای به قطر ۳ متر در محل حفر کرده و با ۵/۰ لیتر متام سدیم ( که دارای ۳۱ درصد سم خالص است ) حفره را ضدعفونی کرده محل را آبیاری می نماییم.

مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان فردوس

ته

هرس سربرداري درخت پسته

هرس سربرداري درخت پسته : که به معنی قطع قسمتي از سر يا انتهاي فوقاني بازو، شاخه و سرشاخه هاي درخت می باشد. با انجام این هرس، شاخه يا سرشاخه و بازو ازمحل بريدگي تحريك شده و رشد جوانه هاي جانبي تشديد مي گردد.
در درختان بالغ، این نوع هرس باعث تولید شاخه های جانبی در شاخه های ۳ تا ۵ ساله و کاهش طول شاخه های بلند یک ساله در قسمت بالای تاج درخت می شود. در هرس سربرداری حفظ حداقل یک جوانه رویشی در بالای جوانه گل مهم است. این هرس باعث جلوگیری از رشد بیشتر رویشی و ثمردهی بالا در سال بعد می شود. با توجه به اینکه در ایران هرس درختان پسته بصورت دستی انجام می شود لذا اصلی ترین نکته در این هرس برای کارگران، دانستن اختلاف بین جوانه گل و جوانه رویشی است.

هرس تنك شاخه درخت پسته : که به معنی بيخ بركردن شاخه از انتهاي تحتاني است و برای کاهش تراکم شاخه ها ی داخل تاج درخت استفاده می شود. اين نوع هرس باعث تسهيل نفوذ نور خورشيد و جلوگيري از ايجاد سايه در درخت شده، رشد شاخه هاي مثمره مركزي را تسريع کرده و باعث افزایش توليد ميوه مي شود. ضمن آنکه رشد عرضي درخت در بين رديفها را محدود می کند. اين روش هرس تاثير زيادي در تقويت و تحريك رشد رويشي جانبي مثل هرس سربرداري ندارد.
جهت محدود نگهداشتن اندازه درخت، انجام هرس سربرداري وتنك شاخه بصورت ساليانه الزامي است.

 

استفاده از هیدروژن سانید

کی از ترکیبات بسیاربسیار کارامد در شرایط عدم تامین نیاز سرمایی در باغات پسته هیدروژن_سانید است. در سالهای با پاییز و زمستان گرمتر کاربرد ترکیباتی با القاء مصنوعی نیاز سرمایی ضروری است و ما میبینیم متاسفانه طی دو سال گذشته شاهد عدم تامین نیاز سرمای زمستانه به طور محسوس در غالب مناطق پسته کاری کشور بوده ایم. در سال جاری انشالله به استفاده از #هیدروژن_سانید در باغات پسته به صورت تجاری اقدام خواهیم کرد. از آنجایی که کاربرد این ترکیب بسیار تخصصی و نیازمند تخصص و رعایت اصول و موازینی است از کاربرد خودسرانه این ترکیب به جد پرهیز شود. این تیمار باید در حضور کارشناسان مجرب انجام شود. استفاده از این ترکیب در باغات ارقام #اکبری و #چروک الزام اور است. شرایط ایزوله ی اپراتور تراکتور و نیروی انسانی، استفاده از پوشش پلی اتیلن در حین انجام تیمار و کاربرد ترکیب و عدم ورود نیروی انسانی تا ۷۲ ساعت بعد از تیمار #هیدروژن_سانید به باغ از مهمترین اصول ایمنی استفاده از این ترکیب ارزشمند هستند. با احترام فراوان محمد جواد محمودی میمند

نگهداری درخت پسته

نگهداری درخت پسته

پسته (Pistaciavera) متعلق به خانواده Anacardiaceae درخت یا درختچه، جوانه ها دارای چندین فلس بیرونی، برگها متناوب و ساده، سه تایی یا پنج تایی هستند. گلها دو پایه بدون گلبرگ یا برهنه اند و به صورت خوشه مرکب جانبی اند. میوه یک شفت خشک به شکل تخم مرغی مورب است.

گفته می شود Pistaciavera بومی سوریه است. سالها است که پسته در مناطقی نظیر کرمان، و رفسنجان و دامغان کشت می شود و پسته کرمان شهرتی جهانی دارد اما چندسالی که بعلت کاهش منابع آبی، پایین رفتن سطح سفره آبهای زیرزمینی و افزایش شوری خاک در مناطقی از خراسان جنوبی و خراسان رضوی نظیر شهرستان تربت جام و دیگر شهرهای استان خراسان رضوی کشت پسته رواج یافته است.

عوامل محدوده کننده

  • آب
  • خاک
  • آفات و بیماریها

آب

کیفیت آب آبیاری و روش آبیاری از نظر تولید محصول حائز اهمیت است کیفیت آب آبیاری بر مبنای صدمات شوری، مقدار سدیم و دیگر مواد که در اثر تداوم آبیاری در خاک تا حد مسمومیت تجمع می یابند، مشخص می گردد. از طریق اندازه گیری هدایت الکتریکی درجه شوری آب بدست می آید که شاخصی از کیفیت آب است و جهت قضاوت درست باید عوامل دیگری از جمله مقدار سدیم آن مورد توجه قرار گیرد.

سدیم آب آبیاری می تواند تاثیر سوء بر تولید محصول داشته باشد. باید توجه داشت که سدیم بر جذب آب برای درختان اثر ندارد بلکه اثر اصلی آن در کاهش نفوذ پذیری خاکهاست و در نتیجه رشد درختان متاثر از میزان آب قابل استفاده خاک می باشد. کاهش نفوذ پذیری خاک را می توان به تشکیل سله، پراکندگی و انتقال رسها به درون خلل و فرج خاک و انبساط رسهای منبسط شونده ربط داد. این پدیده ها در رابطه با بار منفی رسها و ضخامت لایه دوگانه می باشد. آب آبیاری با PH  بالا باعث کاهش جذب عناصر ریز مغزی و بروز کمبود آنها در درختان می گردد.

متاسفانه امروزه بدلیل برداشت بی رویه از سفره های آب زیرزمینی خطر سدیم افزایش یافته و این شاخص از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. بطور کلی در استفاده از آبهای شور و زه آبهای مزارع موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد تا تداوم تولید حاصل شود.

  • انتخاب و اعمال مدیریت صحیح در مزرعه و استفاده از روشهای آبیاری آزمون شده.
  • اضافه نمودن درصدی به حجم آب آبیاری جهت آبشویی املاح از پروفیل خاک که این درصد هرچه آب و یا خاک شورتر باشد به طور طبیعی بیشتر است.

خاک

بر طبق نظریه کارشناسان و شواهد موجود خاک مناطق شرق کشور بیشتر از نوع خاک شور و قلیایی است. مشخصات این گونه خاکها شامل EC (شوری) زیاد (یعنی بیشتر از ۴ دسی زیمنس بر متر) و درصد سدیم تبادلی (ESP) بیش از ۱۵ می باشد. سدیم تبادلی باعث پراکندگی کلوئیدها شده، در نتیجه ساختمان خاک رو به تخریب می گذارد، به طوری که نفوذ آب، تهویه و رشد ریشه در خاک و فراهمی بعضی از عناصر غذایی دچار محدودیت می شود. البته اعمال مدیریت صحیح می تواند کاهش محصول را بدلیل مسمومیت ناشی از شوری و قلیائیت خنثی سازد.

در صورت تغییر کیفیت آب آبیاری باید از مخلوط آب شیرین و آب شور جهت مقابله با افزایش PH خاک و مشکلات نفوذ پذیری و تهویه استفاده نمود « عدم استفاده مستقیم از آب شیرین».

اگر جابجایی چاه صورت گیرد و آب ثانویه شیرین باشد علائمی شبیه گموز دیده می شود که نبایستی با این بیماری اشتباه گرفته شود.

لازم به ذکر است که درختان خشک شده در شرایط شور و قلیا با اصول مدیریت درست دوباره به حالت اولیه باز می گردند ولی درختان خشک شده در اثر بیماری گموز (در حالت حاد) برگشت پذیر نیستند.

خشک شدن درختان در اثر بیماری گموز یا شیره سیاه

خشک شدن درختان در اثر بیماری گموز یا شیره سیاه

اصلاحات خاکهای شور – قلیا

  • افزودن گچ: (سولفات کلسیم Caso4,2H2o ) یا گچ خرد شده بدون تغییر در PH می تواند باعث اصلاح خاک گردد. سرعت حلالیت گچ کارخانجات تولید کودهای فسفاته بیش از گچ معدنی است.

مقدار گچ لازم برای جانشینی سدیم تبادلی نیاز گچی نامیده می شود. چنانچه آب به همراه سولفات کلسیم (گچ) به یک خاک شور قلیا که ذرات آن انتشار نموده و دارای حفرات بسیار کوچکی است اضافه شود، یونهای Ca مشتق شده از سولفات کلسیم جایگزین یونهای سدیم قابل تبادل شده در نتیجه واکنشهای خاک کاهش یافته و کلوئیدهای خاک به دور هم تجمع می یابند و حفره های بزرگتری را می سازند و سرانجام نفوذ پذیری خاک افزایش می یابد و خواص فیزیکی خاک بهبود می یابد. البته بایستی توجه داشت که گچ مقداری از پتاسیم و منیزیم قابل تبادل را از خاک تخلیه می کند و امکان کمبود این عناصر و ایجاد (علائم کمبود در درختان وجود دارد ولی این کمبود در مناطقی مانند کرمان و رفسنجان که Mg در آب آبیاری آنها زیاد می باشد مشکلی ایجاد نخواهد کرد لذا در استفاده از گچ در منطقه مهدی آباد قبلا بایستی از وجود Mg در آب آبیاری مطمئن شد.

  • گوگرد: استفاده از گوگرد کشاورزی نیز جهت اصلاح این خاکها می تواند موثر باشد بهتر است به صورت سوسپانسیون آب و گوگرد و یا به شکل گوگرد دانه ای مصرف گردد. گوگرد در خاکهای مناطق خشک تولید اسید می نماید که این اسید در مجاورت کربنات کلسیم تولید سولفات کلسیم (گچ) می نماید. گچ تولید شده طی مراحل یاد شده در مورد یک باعث اصلاح بافت خاک می شود.
  • گلوکز: استفاده از گلوکز باعث افزایش فعالیت میکروبی خاک و تولید اسیدهای آلی ضعیف در نهایت پایین آوردن PH می شود.
  • دادن کودهای پتاسه بیش از نیاز درخت: به علت روابط آنتاگونیستی که بین سدیم و پتاسیم وجود دارد جذب سدیم را به مقدار زیادی کم کرده و کمبود پتاسیم را تا حد زیادی جبران می کند.

با توجه به زمان خواب پسته و اواخر آبان تا آخر اسفند می توان عملیات اصلاح خاک را با دو تا سه دور آبیاری سنگین نزدیک به هم، همراه با مواد اصلاح کننده که نام برده شد، شروع نمود تا شوری و سدیم اضافی که در طول مدت زمان رشد درختان در یکسال زراعی در سطح خاک و محدوده فعالیت ریشه تجمع نموده است، شسته و از دسترس ریشه ها خارج کرد. و نیز جهت احداث باغ اگر برای دفع املاح زیان آور اقدامی نشود، در اثر آبیاری، املاح در سطح خاک باغ تجمع کرده مشکلات عدیده ای به همراه می آورند.

لذا توصیه می شود در مناطقی مثل کاهه که بعلت کمبود آب و تغییر کیفیت آب آبیاری باغهای انگور تدریجا به باغهای پسته تبدیل می شوند اصلاح بافت خاک از همان ابتدا صورت پذیرد و اطلاعات لازم در این خصوص در اختیار کشاورزان قرار گیرد.

تجربه بارش برف سنگین در سال ۱۳۸۶ و خشکی درختان پسته که در بهار سال بعد رخ داد و بررسی های متعاقب آن نشان داد که: مقدار کم برف و باران و حلالیت بالای املاح و نمکها، آنها را از سطح خاک و پشته ها شسته و تا محدوده ریشه ها پایین برده است. در بسیاری باغات دیده شد که وقتی پس از سبز کردن اولین آبیاری صورت گرفت تنش سدیمی باعث ریزش برگها شد.

بنابراین بایستی پس از بارش و پیش از اتمام دوره خواب درخت اقدام به آبیاری های غرقابی سنگین نمود تا با آبشویی نمکها به اعماق پایین تر رانده شده و از محدوده جذب ریشه دور شوند.

ضمنا در صورت بروز این حوادث می توان خاک دور تنه درختان آسیب دیده را به صورت تشتک برداشته، یکی دوبار موضعی و دستی پای آنها را با آب شیرین غرقاب نمود تا درختان دوباره به وضعیت اولیه خود بر گردند.

گاهی املاح به مقدار زیاد در سطح خاک تجمع می یابند، در این صورت بهتر است قبل از آبشویی، آنها را از سطح خاک جمع آوری و به خارج از باغ انتقال داد. از علائم و نشانه های مسمومیت سدیمی سوختگی (سوختگی در چند مرحله به صورت موجی و متوالی در روی حاشیه های برگ قابل تشخیص است)، خشک شدن حاشیه برگها و تغیر فرم آنها و خشک شدن خوشه ها می باشد.

علائم شوری و قلیائیت بر روی برگ و میوه درخت پسته

علائم شوری و قلیائیت بر روی برگ و میوه درخت پسته

در اثر شکستن شاخه های آسیب دیده در اثر شور و قلیا، ضمن به مشابه رسیدن بوی ترشیدگی، در سطح آن نیز رنگ آبی – بنفش مشاهده می شود.

خشک شدن درخت در اثر عدم رعایت مدیریت صحیح در زمین های شور و قلیائی

خشک شدن درخت در اثر عدم رعایت مدیریت صحیح در زمین های شور و قلیائی

کمبود عناصر

علایم کمبود هر عنصر زمانی خود را نشان می دهد که نیاز درخت در بالاترین سطح خود قرار گرفته باشد مثلا علائم کمبود عناصر پتاسیم و منیزیم در اواسط شروع مرحله مغز رفتن بر روی درختان ظاهر می شود. علایم کمبود روی (ریزبرگی) ممکن است روی چند شاخه ظاهر شود و بقیه شاخه ها در حالت معمولی و طبیعی برگهایشان رشد کند. به هر حال علائم کمبود یا زیاد بود عناصر بدلیل شباهتهایی که با هم دارند ممکن است امر تشخیص را با مشکل مواجه کند.

با توجه به دشواریهای خاکی و آبی در مناطق پسته خیز مانند شوری، قلیائیت، بالا بودن PH خاک و… گاهی دلیل اساسی بروز علایم کمبود، ناشی از فقدان واقعی عناصر در خاک نیست پس شناخت دشوارهای خاکی و آبی منطقه و تعاون و تقابل بین عناصر در این شناخت موثر است. برای بررسی علمی و تشخیص درست از وضعیت تغذیه درختان و داشتن یک برنامه کوددهی صحیح سه روش وجود دارد که می توان از یک یا هر سه این روشها بهره جست.

  • تجزیه گیاهی
  • تجزیه خاک
  • تجزیه آب آبیاری

بیماریها

گموز (انگومک) پسته

بیماری گموز (آنگومک) از مهمترین بیماریهای درختان پسته در منطقه می باشد که هر ساله تعدادی از درختان بر اثر ابتلاء‌ به این بیماری از بین می روند.

عامل بیماری گموز (آنگومک): گونه های مختلف Phytophthra که از بافت گیاه یا خاک جداسازی شده اند.

علائم بیماری گموز (آنگومک): به صورت تغییر رنگ و فساد در پوست قسمتی از ناحیه طوقه ظاهر، غالبا با ترشح قطره های صمغ و شیره های سیاه رنگ در قسمت آلوده است. در حد فاصل پوست و چوب لایه ای از ترشحات چرکی ناشی از حمله ساپروفیت ها که پس از مرگ نسوج به آن حمله می کنند تجمع می یابد.

بیماری در نهایت باعث سبز خشک شدن یک طرف و سپس تمام درخت گردیده، درختان جوان یکباره سبز خشک می شوند.

عامل بیماری در خاکهای سنگین یا زهکشی نامناسب که بوسیله روش غرقابی آبیاری می شوند به سرعت تکثیر و انتشار یافته، قادر است درختان پسته را در سنین مختلف مبتلا کند. انتقال این قارچ خاکزاد (عامل بیماری)  با جابجایی نهال، خاک و آب آلوده صورت می گیرد.

کنار زدن خاک اطراف طوقه درخت تا ناحیه انشعاب ریشه های اصلی و دور نگه داشتن آب از طوقه درخت، برداشتن بافتهای آلوده تا مشاهده بافت سالم و سپس ضد عفونی با محلول بردو یا اکسی کلرور مس باعث طولانی شدن عمر درخت و کاهش امکان انتقال بیماری می شود. ریشه کنی درختان خشک شده، آبیاری جداگانه قسمتهای آلوده، استفاده از کانالهای غیر خاکی و انتقال آب سالم به درختان در کاهش گسترش بیماری موثر است.

انتخاب پایه های مقاوم برای احداث باغهای جدید و جایگزینی در باغهای قدیمی توصیه می شود.

آفات

پسیل

این آفت در اکثر مناطق پسته کاری ایران وجود دارد. سالیانه ۵ تا ۶ نسل داشته، زمستان را به صورت حشرات بالغ می گذراند، که با داشتن طولی بیش از حشرات کامل نسل های تابستانه و تیره بودن رنگ قابل شناسایی اند. حشرات کامل آخرین نسل پاییزه، زمستان را در پناهگاهایی چون زیر پوستک درختان، لابلای علفهای هرزی چون مرغ و سایر گیاهان خانواده گرامینه، شکاف دیوارها و داخل انبارها می گذراند.

تجمع در برخی از پناهگاه ها به اندازه ای است که می توان جمعیت قابل توزینی از حشرات بالغ را جمع آوری نمود. شناخت این مکانها در مناطق مختلف می تواند در تهیه برنامه مدیریت کنترل آن بسیار موثر باشد.

آغاز فعالیت حشره بالغ زمستان گذران برای ایجاد نسل جدید بستگی کامل به شرایط آب و هوایی بویژه درجه حرارت دارد. هرچند تعداد افراد جمعیت زمستان گذران باقیمانده در شروع مجدد فعالیت آفت تاثیر دارد. در سالهایی که زمستان گرم و جمعیت باقیمانده زیاد باشد باید منتظر فعالیت حشرات بالغ زمستانگذران همزمان با تورم جوانه ها بوده و طغیان آفت در فصل رویشی جدید احتمالا قابل پیش بینی است.

به محض تورم جوانه های گل، شاخه و برگ می توان حشرات کامل زمستانگذران را در حال تغذیه روی آنها مشاهده نمود و تخمریزی حشره حول شاخه جوانه ها قابل دیدن است. پوره های نسل اول نیز همزمان با پیدایش خوشه ها و شاخه های تازه از لابه لای فلسهای محافظ جوانه ها قابل رویت اند.

حداکثر جمعیت حشرات زمستانگذران ظاهر شده در باغ را ابتدا می توان روی ارقام حساس ماده و نر درختان پسته مشاهده کرد. ارقامی چون کله قوچی، اکبری و احمد آقایی و نیز ارقام نر حداکثر جمعیت حشرات کامل را به خود جذب نموده و با افزایش شدید جمعیت در نسل بعدی موجب گسترش آلودگی درختان به پسیل می گردند.

کاشت ارقام متفاوت یکی از دلایل عدم موفقیت مدیریت کنترل آفت می باشد یا حتی وجود قطعات مجزا با رقمهای متفاوت پسته در یک باغ نیز مانند همین مورد عمل می کند. نکته مهم اینکه در بازدیدهای بهاره از باغهای پسته به راحتی می توان پی برد که ابتدا برخی درخت ها شدیدا به آفت آلوده و سپس جمعیت ایجاد شده آلودگی را در تمام سطح باغ گسترش می دهد.

درختان نر بدلیل اینکه قبل از درختان ماده شروع به رشد می کنند کانون اولیه آلودگی است. حشرات کامل نسل اول در اواسط اردیبهشت به تعداد کم ظاهر می شوند و تا آخر دهه دوم اردیبهشت ماه جفتگیری و تخمریزی می نمایند.

آغاز چرخه زیستی نسل اول با شروع تخمگذاری حشرات کامل نسل زمستانگذران روی جوانه های متورم شده و برگ صورت می گیرد. طول دوره پوره گی ۲۰ روز و به هنگام طغیان آفت این دوره به ده روز کاهش می یابد. حشرات کامل حاصل از تخم های گذاشته شده روی جوانه ها نسبت به آنهایی که روی برگ تخمگذاری شده اند در ایجاد نسل بعدی موفق تر می باشند. پوره ها حداکثر فعالیت و تغذیه را همزمان با حداکثر برداشت آب و مواد غذایی توسط ریشه ها از زمین شروع می نمایند. نسل اول بدلیل رشد سریع درختان و وجود مواد غذایی کافی خسارتش قابل توجه نیست. اما چنانچه درختان داشت مناسب نداشته و دچار کم آبی و کمبود عناصر مورد نیاز باشند همین نسل آفت می تواند خسارت شدید اختلال در رشد درخت ایجاد کند، بسیاری از خوشه ها و تعدادی از دانه های تلقیح شده خود را از دست داده یا به طور کلی خشک گردند. جمعیت حشرات مفید نظیر پارازیتوئیدها همزمان با رشد مراحل مختلف این نسل است لذا سمپاشیهای بی رویه می تواند دشمنان طبیعی را حذف نماید.

دشمنان طبیعی پسیل شامل انواع مختلف سوسکهای شکارگر، کفشدوزک ها، زنبورهای پارازیتوئید، بعضی از سنها و بالتوریها می باشد.

نسل دوم از نظر ایجاد خسارت مهمترین نسل است.

تغذیه شدید آفت در این مرحله که یک مرحله حساس برای گیاه است می تواند سبب بروز برگ ریزی سپس ریزش شدید دانه های خوشه و جوانه های سال بعد شود.

بسته به شرایط ۵ تا ۶ نسل در سال دارد و تعداد تخم آن در شرایط معمولی ۶۰-۵۰ عدد و در شرایط طغیان به ۴۰۰ عدد می رسد.

در شروع نسلها آلودگی به صورت لکه ای و اغلب روی تک درختها بوده، در نسلهای تابستانه آلودگی از درختان حاشیه باغ بخصوص در ارقام کله قوچی اکبری، احمد آقایی و غیره شروع می شود. حشرات کامل اغلب نسلها، درختان و محیط های نسبتا خشک باغ را برای تخمریزی ترجیح می دهند.

اگر پوشش گیاهی (علفهای هرز) داخل و حاشیه آنها توسط باغدار کاملا معدوم شود خسارت آفت از بهار تا اواخر پاییز حتمی خواهد بود.

خسارت پسیل:

به دو شکل خسارت وارد می کند:

  • تغذیه از شیره گیاهی
  • تولید شکرک

زمانی که جمعیت نسل اول و دوم آفت کم باشد و میزان تولید شکرک کم باشد میزان خسارت آفت کم است اما وقتی سم پاشی شود دشمنان طبیعی از بین رفته و طغیان آفت در دیگر نسلها بوجود می آید.

اگر جمعیت و خسارت زیاد باشد تولید شکرک به حدی است که زیر درختان محدود سایه انداز را می پوشاند با نرسیدن مواد غذایی به برگها و شاخه ها، جوانه ها و برگها زرد شده و در طغیان شدید برگها بدون زرد شدن خشک شده و جوانه ها ریزش می کنند. در این حالت باغ تا سه سال برگشت نمی کند و محصول نداریم بعلاوه اینکه احیاء باغ هزینه و زمان بر است.

در نسلهای اولیه به علت خنکی هوا و زیادی رطوبت قبل از طلوع آفتاب شکرکها در شبنم ایجاد شده روی برگ حل، تعداد زیادی از پوره ها در این محلول قندی غوطه ور شده و روی شاخه های زیری می ریزند در این حالت باغدار به دلیل عدم آگاهی اقدام به سمپاشی مجدد می کند.

پوره سن 5 پسیل

پوره سن ۵ پسیل

خالهای ریز سیاه رنگ روی برگ درختان پسته حاصل از فرو بردن خرطوم پسیل نباید با بسیاری از کمبودها که علائم مشابه ایجاد می کند اشتباه شود.

عوامل موثر در کاهش جمعیت آفت

  • ارقام: کله قوچی، اکبری، احمد آقایی و سفید پسته فوق و ارقام ناشناخته به پسیل حساسند.
  • آبیاری: پسیل خشکی دوست بوده و میزان خسارت در باغهای کم آب بیشتر است.
  • بافت خاک: در اراضی سبک شنی ضعف عمومی موجب حساسیت درخت به پسیل و سایر آفات و بیماریهاست.
  • تغذیه و عناصر مورد نیاز پسته: باید از مصرف ازت بیش از حد اجتناب نمود و نقش حساس پتاسیم در ایجاد مقاومت را در نظر داشت.
  • هرس: ‌فاصله کم درختان و کشت متراکم آنها درختان را شبیه بوته ای متراکم می کند که تاثیر زیادی روی افزایش جمعیت پسیل دارد در نتیجه هرس صحیح لازم است.
  • کنترل علفهای هرز: وجود علفهای هرز بدلیل ایجاد محل امنی برای پارازیتوئیدهای پسیل بسیار مهم است و فقط زمانی کنترل صورت می گیرد که خسارت آنها در رقابت با گیاه اصلی محرز باشد.
  • بادشکن ها و درختان غیر مثمر: که ایجاد پناهگاه برای جمعیت زمستانگذران پارازیتوئیدها و پدیراتورهای پسیل می نمایند.
  • سمپاشی به عنوان آخرین راه حل
  • استفاده از کارتهای زرد: که پیش گیرنده و کاهنده جمعیت آفت می باشد.

سن پسته

این حشرات دو گونه به محصول پسته خسارت می زنند.

  • خسارت مستقیم: که بر اثر تغذیه سن بوجود می آید و اهمیت چندانی ندارد.
  • خسارت غیر مستقیم: تغذیه سن از دانه های پسته و ایجاد نوعی بیماری است که در آن مغز دانه بر اثر تراکم اسپورهای قارچ عامل بیماری به صورت ماده ای ماستی شکل در می آید که باغداران آن را ماسو (مخفف ماستو) می نامند خسارت سن به شکل خسارت بهاره و تابستانه مورد بررسی قرار می گیرد.

در خسارت تابستانه سن از محل خندان شدن خرطوم خود را وارد کرد و تغذیه می کند. روی مغز در محل شکاف پوسته لکه هایی ایجاد می شود و طعم آن تلخ شده و سبب کاهش ارزش اقتصادی محصول می شود.

خسارت بهاره: در خرداد صورت می گیرد. با تغذیه سن از دانه های پسته قارچ عامل بیماری ماسو به جنین منتقل می شود. حشره خرطوم خود را از دو لایه پوست میوه گذرانده و به جنین می رساند. در قسمت پایین و نزدیک دم میوه، در محل فرو بردن خرطوم نقطه سیاهی با هاله ای در اطراف آن شکل می گیرد.

علارغم نکات یاد شده در مورد سن باید بدانیم که میزبان اصلی سنها گیاهان مرتعی نظیر اسفند و گیاهان خانواده Chenopodiaceae می باشند که جزء علفهای هرز باغ محسوب می شوند. وجود سنها همیشه در داخل و حاشیه باغ مسلم است. سنها اغلب اواخر تابستان به محصول خسارت وارد می کنند. حذف شدید علفهای هرز میزبان این سنها موجب افزایش خسارت می شود.

آثار-نیش-زدگی-سن-روی-میوه

بالشتک

در صورتی که تعداد پیله های حاوی تخم زیاد و در سطح باغ پراکنده باشد، اتیون بعلاوه روغن ولک توصیه می شود.

پیله های حاوی تخم بالشتک روی برگها

پیله های حاوی تخم بالشتک روی برگها

منبع : http://atlasmelon.ir

آفتاب سوختگي وگرمازدگي پسته در زمان رشد مغز

شدت تابش نور خورشيد و افزايش دما بيشتر از حد تحمل گياه در زمان رشد سريع مغز، سبب ايجاد عارضه آفتاب سوختگي روي ميوه مي گردد. جنين اكثر ميوه هايي كه دچار آفتاب سوختگي مي شوند، سقط شده و اين ميوه ها بصورت پوك و نيمه مغز در زمان برداشت مشاهده مي گردند. علاوه بر آن  سلول هاي بافت پوست سبز و گاهاً پوست استخواني ميوه از بين رفته و در قسمتي از ميوه كه در معرض تابش شديد نور خورشيد قرار گرفته است، حالت نكروزه و سياه رنگ ديده
مي شود. ارقام مختلف پسته حساسيت هاي متفاوتي به عارضه مذكور دارند. در بين ارقام تجاري پسته، ممتاز حساس ترين  و رقم اكبري مقاوم ترين رقم به اين عارضه مي باشد.
عوامل موثر بر شدت آفتاب سوختگي و گرمازدگي

شدت و طول مدت تابش نور خورشيد و افزايش دماي محيط
شدت تابش نور خورشيد در عرضهاي جغرافيايي
پايين تر بيشتر است، بنابراين هرچه به خط استوا نزديكتر شويم شدت تابش خورشيد بيشتر می شود. مدت زياد تابش نور خورشيد مخصوصا بطور عمودي باعث افزايش دما و افزايش طول مدت در معرض دماي بالا قرارگرفتن اندام هاي گياهي مي گردد. همانطور كه مشخص است، خورشيد باعث گرم شدن زمين و در نتيجه افزايش دماي هواي مجاور خاك مي گردد.
رطوبت نسبي پايين و كم بودن پوشش گياهي در سطح باغ
با افزايش دما و كاهش رطوبت خاك و وزش بادهاي گرم و خشك، رطوبت نسبي هوا به شدت كاهش يافته بنابراين ظرفيت جذب رطوبت هوا افزايش مي يابد. اين حالت باعث تبخير و تعرق زياد در باغات پسته شده و از دست دادن آب گياه افزايش مي يابد، بنابراين گياه تحت تنش خشكي و كم آبي قرار مي گيرد. پوشش گياهي سطح باغ به علت تعرق گياه سبب افزايش رطوبت نسبي محيط باغ شده و از درجه حرارت باغ تا حدي كاسته مي شود.
ضخامت كم پوست سبز و پوست استخواني در اثر عوامل ژنتيكي و تغذيه اي
هرچه ضخامت پوست سبز و پوست استخواني كمتر باشد، هدايت گرما به داخل ميوه و جنين زودتر صورت گرفته و خسارت بيشتري به جنين در حال رشد در داخل ميوه وارد مي شود. بعضي از ارقام،  مانند رقم ممتاز بطور ژنتيكي داراي پوست سبز و پوست استخواني نازكتري در مقايسه با ساير ارقام هستند، بنابراين خسارت آفتاب سوختگي در آنها بيشتر است. ضخامت پوست استخواني اهميت به مراتب بيشتري نسبت به ضخامت پوست سبز دارد. تغذيه نامناسب بخصوص كمبود كلسيم سبب كاهش ضخامت و استحكام پوست استخواني شده و ميزان خسارت آفتاب سوختگي را افزايش مي دهد.
عدم انجام هرس فرم
در خاك هاي فاقد پوشش گياهي، هرچه ميوه ها به سطح خاك نزديكتر باشند، خسارت ناشي از افزايش دماي بالا و سقط جنين بيشتر است. بيشترين جذب انرژي گرمايي توسط سطح خاك صورت مي گيرد. اين حالت هنگامي كه از ماسه بادي در سطح خاك استفاده شده باشد به مراتب بيشتر است. بنابراين افزايش دماي خاك باعث افزايش دماي هواي مجاور خاك شده و به ميوه هاي مجاور خاك انتقال مي يابد و سبب افزايش سقط جنين مي شود.
انجام هرس فرم سبب فاصله گرفتن شاخه هاي ميوه ده از سطح زمين شده و خسارت آفتاب سوختگي كاهش مي يابد. در صورتيكه هرس به درستي انجام شود شاخه هاي ميوه ده در داخل تاج درخت نيز بوجود مي آيند و از تابش مسقيم نور خورشيد بر روي ميوه ها جلوگيري مي شود. در صورت عدم هرس مناسب، نقاط ميوه ده در حاشيه بيروني سايه انداز و در معرض تابش مستقيم نور خورشيد قرار مي گيرند. در صورت عدم انجام هرس مناسب، به علت غالبيت انتهايي جوانه انتهايي، شاخه هاي طويل و پر رشد با قطر كم و با تعداد شاخه جانبي كم به وجود مي آيد، بنابراين در اين شاخه ها، با شروع رشد مغز به سنگيني خوشه ها اضافه شده و در اثر سنگيني انتهاي شاخه ناشی از وجود محصول، شاخه به طرف زمين خم مي شود. اين تغيير مكان شاخه سبب قرار گرفتن شاخه ها در معرض  هواي گرم مجاور خاك و تابش مستقيم خورشيد بر ميوه هايي می شود كه قبلاً در سايه قرار داشتند و ميزان آفتاب سوختگي افزايش مي يابد. خسارت در ميوه هاي كه بطور ناگهاني در معرض تابش مستقيم نور خورشيد قرار مي گيرند به مراتب بيشتر از ميوه هايي است كه از همان زمان تشكيل در معرض تابش خورشيد بوده اند. بنابراين در شاخه هايي كه در اثر سنگيني محصول خم مي شوند، خسارت آفتاب سوختگي بيشتر است.1
خشكيدگي سرشاخه و هرس شديد
خشكيدگي سرشاخه در اثر ضعف درخت و بيماريها سبب از بين رفتن شاخ و برگ شده و سبب مي شود كه شاخه هاي مجاور در معرض تابش مستقيم خورشيد و در نتيجه آفتاب سوختگي قرار گیرند. هرس نابهنگام و شديد نیز باعث می شود  ميوه هايي كه قبلاً در سايه قرار داشتند، در معرض نور شديد خورشيد قرار گيرند.
عدم رعايت جهت مناسب رديفها و فاصله درختان
همانطور كه قبلا گفته شد، بيشترين افزايش دما در سطح خاك بدون پوشش گياهي اتفاق مي افتد. در صورتيكه فاصله بين درختان روي رديف كم باشد و رديف هاي باغ در جهت وزش باد غالب قرار نداشته باشند، فاصله نزديك به هم درختان اجازه ورود باد به باغ و جابجايي هواي بسيار گرم سطح خاك را نداده بنابراين هواي گرم مجاور خوشه خسارت آفتاب سوختگي را تشديد مي كند. همچنين رديفهاي شرقی – غربي بيشترين نور را دريافت مي كنند و ميزان آفتاب سوختگي در ميوه هاي قسمت جنوبي درخت بيشتر است. خسارت آفتاب سوختگي در رديفهاي شمالي- جنوبي به علت دريافت نور كمتر، كاهش مي يابد.
خسارت آفات
خسارت آفاتي نظير سن هاي زيان آور پسته باعث صدمه ديدن پوست سبز و پوست استخواني ميوه شده و حساسيت به آفتاب سوختگي را افزايش مي دهند.

2
افزايش دور آبياري، آبياري نامنظم و تنش آبياري
افزايش دور آبياري، همچنين آبياري نامنظم و تنش آبياري خصوصا در زمان پركردن مغز، باعث كاهش رطوبت خاك شده و در نتیجه ميزان جذب آب توسط ريشه ها كاهش مي يابد. بنابراين در زماني كه نياز به جذب آب بيشتر جهت انتقال مواد غذايي از خاك مي باشد، اين كار با كندي صورت مي گيرد.
با توجه به محدود شدن جذب آب و مواد غذايي، به بسياري از ميوه ها آب و مواد غذايي كافي جهت ذخيره در مغز ارسال نمي شود كه اين حالت سبب از دست دادن شديد آب در اثر تبخير و تعرق شده و چون آب از دست رفته ميوه جايگزين نمي شود، مرگ سلول ها و نهايتا سقط جنين اتفاق می افتد.
بيماريهاي پسته
بيماري گموز سبب از بين رفتن آوندهاي آبكش در محل طوقه شده، بنابراين انتقال مواد غذايي ساخته شده به ريشه ها صورت نمي گيرد. فقر مواد غذايي ريشه سبب كاهش كار آيي آنها برای جذب مواد غذايي از خاك شده و رشد رويشي و زايشي تحت تاثير قرار می گیرد.
اين حالت باعث ضعف در جذب مواد غذايي توسط ميوه شده و ميوه ها داراي اندازه كوچكتر و پوست استخواني نرمتر و نازكتر می شوند و همچنين به دليل كاهش سطح و تعداد برگ در درختان آلوده، ميوه ها بيشتر در معرض تابش مستقيم نور خورشيد قرار گرفته و عارضه آفتاب سوختگي تشديد مي گردد.
بيماري نماتد مولد غده ريشه نيز باعث اختلال در جذب موادغذايي و آب از خاك شده و عوارض مشابهی ایجاد می کند.

3
بازتاب نور خورشيد از خاكهاي شور و براق
تمام عواملي كه بازتاب تشعشعات خورشيدي را بيشتر نمايد عامل تشديد كننده آفتاب سوختگي هستند. بازتاب نور خورشيد از سطح خاك، باعث مي شود كه نور منعكس شده به قسمت هاي زيرين ميوه ها كه داراي حساسيت بيشتري به آفتاب سوختگي هستند، برخورد كرده و عارضه آفتاب سوختگي تشديد گردد. در مواردي كه سطح خاك به علت شوري، براق و سفيد رنگ باشد به علت بازتاب تقريباً كامل انرژي تابشي خورشيد، سوختگي روي دانه هاي پسته ايجاد مي شود.
سميت سديم و قليائيت خاك
در باغ هايي كه ميزان سديم و يا قليائيت خاك بيشتر است، به علت ايجاد اشكال در جذب آب و مواد غذايي، بخصوص عنصر كلسيم، پديده آفتاب سوختگي شديدتر ديده مي شود. به علت اينكه قليائيت خاك بصورت لكه اي در باغ ديده مي شود، تشديد عارضه آفتاب سوختگي نيز به شكل لكه اي ديده مي شود.

4
سم پاشي يا محلول پاشي
سم پاشي و يا محلول پاشي در ساعات گرم و آفتابي، عارضه آفتاب سوختگي را تشديد مي كند. وجود قطرات آب بر روي ميوه در زمان تابش شديد نور خورشيد باعث تمركز نور خورشيد بر روي قسمت هاي خاصي از ميوه شده و به دليل گرماي زياد توليد شده، سلول هاي بافت پوست سبز از بين رفته و ايجاد لكه هايي را روي ميوه مي كند.  بنابراين قدرت دفاعي ميوه در آن نقاط كاهش يافته و عارضه آفتاب سوختگي و سقط جنين افزايش مي يابد.
صدمات وارده به پوست سبز
صدمات وارده به پوست سبز ميوه در اثر برخورد تگرگ و يا طوفان شن، باعث از بين رفتن بخشي از سلولهاي پوست سبز شده و حساسيت به آفتاب سوختگي را افزايش مي دهد.
كمبود كلسيم
يكي ديگر از عوامل آفتاب سوختگي مي تواند كمبود كلسيم ناشي از زيادي منيزيم در محلول خاك باشد. ميوه پسته كه داراي بافت استخواني است نياز بيشتري به كلسيم دارد.
درخت ممكن است كمبود كلسيم را در برگ نشان ندهد ولي مقدار كلسيم براي ميوه كافي نباشد. يكي از علائم كمبود كلسيم حساسيت ميوه به آفتاب سوختگي مي باشد. ميوه هاي دچار كمبود كلسيم به آفتاب سوختگي حساستر مي باشند.
بافت سبك خاك
بافت خاك هر چقدر سبك تر باشد، ذخيره رطوبتي کمتری دارد. از طرفي انعكاس نور خورشيد درخاك هاي شني بيشتر است. بنابراين در خاك هاي شني آفتاب سوختگي شديدتر است.
 تشابه علائم آفتاب سوختگي با مسموميت ازت
مسموميت شدید ازت علامتي شبيه به آفتاب سوختگي دارد.
با اين تفاوت كه در مسمومیت ازت از نوك بعضي از دانه ها صمغ بيرون مي زند. بنابراين نباید مسموميت ازت را با آفتاب سوختگي اشتباه گرفت.

HOKMABADI@PRI.IR

مبانی هرس پسته

سه خصوصیت پسته به شرح زیر باید در برنامه هرس مد نظر قرار گیرد:

اول، سال آوری می باشد که میزان آن را حجم محصول سال قبل مشخص می کند. محصول زیاد روی شاخه یکساله، منجر به کاهش ظرفیت میوه دهی سال بعد و ریزش جوانه های گل تولید شده در شاخه سال جاری می شود.

دوم، غالبیت انتهایی شدید در پسته است. به این معنی که شاخه های قوی سال جاری فقط از نزدیک ترین جوانه های انتهایی شاخه های یکساله بوجود می آیند. این عارضه با افزایش سن درخت بیشتر ظاهر می شود و درنتیجه مشکل ثمر دهی محصول درقسمت تاج درخت زیاد شده و تاج درختان پهن و سایه دار شده و باروری درخت کاهش می یابد. بر اساس مطالعات انجام یافته، غالبیت انتهایی در ۶۵درختان مسن می تواند با قطع شاخه های ۳ یا ۴ ساله در تاج درخت کاهش یابد.

سوم، محدود کردن درختان در فضایی است که بر اساس فواصل بین ردیف و فاصله بین درختان روی ردیف به هر درخت اختصاص دارد. عدم محدود کردن درختان در فضای اختصاص داده شده، منجر به کاهش ثمردهی باغات ناشی از سایه اندازی بر یکدیگر می شود. هرس مناسب درختان بالغ اثرات این عوامل را کم می کند و تاج درخت را در بالاترین ظرفیت تولید حفظ می کند.

به طورکلی از اهداف اصلی هرس در درختان پسته می توان به محدود کردن اندازه درخت متناسب با فواصل بین ردیف و فاصله روی ردیف، تشکیل شاخه های میوه دهنده جدید و بهبود نفوذ نور در شاخه ها، اشاره کرد. هرس در سلامتی و افزایش عمر درختان موثر بوده و باعث کاهش سال آوری می شود. اثرات مطلوب هرس سالیانه، فقط زمانی بروزمی کند که دیگر عملیات باغی مثل آبیاری، کود دهی و کنترل آفات بخوبی انجام شود.

بر این اساس هرس در درختان پسته با توجه به سن درخت به دو شکل انجام می شود:

هرس فرم دهی: که هدف از انجام آن، ایجاد اسکلت قوی و محکم، شکل مناسب و مورد نظر، تحریک رشد شاخه های مناسب برای ایجاد تاج متراکم و افزایش میزان رشد

شاخه های باقیمانده می باشد. مراحل انجام هرس فرم، باید از اولین فصل خواب نهال کاشته شده در باغ آغاز و در فصل خواب پنجم تکمیل شده باشد.

هرس باردهی: به کلیه عملیاتی گفته می شود که در دوره خواب زمستانه بر روی درختان بارده و به منظور قطع قسمتی یا تمام شاخه یک درخت انجام می شود. هدف از هرس باردهی تحت تاثیر قرار دادن و هدایت نحوه رشد و باروری گیاه می باشد.

معمولاً در هرس باردهی درختان پسته دو روش بکار گرفته می شود:

۱- هرس سربرداری: که به معنی قطع قسمتی از سر یا انتهای فوقانی بازو، شاخه و سرشاخه های درخت می باشد. با انجام این هرس، شاخه یا سرشاخه و بازو ازمحل بریدگی تحریک شده و رشد جوانه های جانبی تشدید می گردد.

در درختان بالغ، این نوع هرس باعث تولید شاخه های جانبی در شاخه های ۳ تا ۵ ساله و کاهش طول شاخه های بلند یک ساله در قسمت بالای تاج درخت می شود. در هرس سربرداری حفظ حداقل یک جوانه رویشی در بالای جوانه گل مهم است. این هرس باعث جلوگیری از رشد بیشتر رویشی و ثمردهی بالا در سال بعد می شود. با توجه به اینکه در ایران هرس درختان پسته بصورت دستی انجام می شود لذا اصلی ترین نکته در این هرس برای کارگران، دانستن اختلاف بین جوانه گل و جوانه رویشی است.

۲- هرس تنک شاخه: که به معنی بیخ برکردن شاخه از انتهای تحتانی است و برای کاهش تراکم شاخه ها ی داخل تاج درخت استفاده می شود. این نوع هرس باعث تسهیل نفوذ نور خورشید و جلوگیری از ایجاد سایه در درخت شده، رشد شاخه های مثمره مرکزی را تسریع کرده و باعث افزایش تولید میوه می شود. ضمن آنکه رشد عرضی درخت در بین ردیفها را محدود می کند. این روش هرس تاثیر زیادی در تقویت و تحریک رشد رویشی جانبی مثل هرس سربرداری ندارد.

جهت محدود نگهداشتن اندازه درخت، انجام هرس سربرداری وتنک شاخه بصورت سالیانه الزامی است.

فصل هرس

درخت پسته را همانند سایر درختان میوه سردسیری همه ساله در زمستان و هنگام خواب گیاه هرس می نمایند. هرس زمستانه باعث ضعف کمتر و تقویت بیشتر جوانه های باقی مانده درخت می شود. عملیات هرس بایستی پس از ریزش برگ (خزان) و قبل از متورم شدن جوانه ها در اواخر زمستان انجام و به اتمام برسد.

هرس تابستانه غالباً در مورد درختان جوان پسته قبل از باردهی انجام می شود و در درختان بالغ صرفاً جهت حذف شاخه های بیمار، معیوب و مانع که در مسیر رفت و آمد باغ هستند، انجام می شود.

در آمریکا، باغداران پسته از روش مکانیکی برای هرس استفاده می کنند.هرس مکانیکی سریع و کم هزینه است و مساحت زیادی را می توان با استفاده از ماشین در زمان کوتاه هرس کرد. ماشین هرس دارای تعدادی باند دوار است که در ارتفاع یا عرض خاصی تنظیم می شوند. بررسی های انجام شده در آمریکا نشان داده است که اختلافی در میزان محصول در هرس مکانیکی و هرس دستی وجود ندارد چون اگرچه در هرس مکانیکی جوانه گل بیشتری حذف می شود اما با افزایش تعداد پسته در خوشه و درشت تر شدن میوه ها، این نقیصه جبران می شود

مديريت بهاره باغهای پسته

مبارزه با آفات
هرسال باغداران به دفعات مجبور به مبارزه شیمیایی و غیرشیمیایی با انواع آفات می‌شوند. فصل بهار زمان سبزشدن درختان پسته و گلدهی آنهاست. با شروع سبزشدن درختان پسته، از اواسط اسفندماه فعالیت آفات نیز آغاز می‌شود. با توجه به حضور همزمان چند آفت در باغ‌، بویژه در اوایل فصل بهار و مناسب‌بودن زمان مبارزه شیمیایی علیه‌آفات عمده پسته در این فصل، اول باید دانست کدام آفات اصلی و مهم هستند و کدام را باید در درجه دوم و سوم اهمیت قرار داد، تا برای کاهش تعداد دفعات سمپاشی و در صورت امکان، مبارزة همزمان با برخی آفات خسارتزا، «روش مبارزه» و هم «ترکیب مناسب سم» را انتخاب کرد. در صورت لزوم باید از مخلوط‌کردن ۲حشره‌کش (و یا یک حشره‌کش و یک قارچ‌کش)، که اختلاط آنها مجاز باشد، برای کنترل همزمان دو یا سه آفت استفاده شود.

پروانه چوبخوار پسته (کرمانیا)
با توجه به دوره خروج لاروهای زمستانگذرانِ این آفت، از اوایل اسفندماه و تشکیل پیله‌های شفیرگی بر روی سرشاخه‌ها (در شرایط آب و هوایی استان کرمان)، و اوج ظهور و تشکیل شفیره‌ها در دهه سوم اسفندماه، در صورت زیادبودن جمعیت این آفت در باغ می‌توان با توصیه کارشناسان محلی از حدود ۲۰ اسفند تا ۵ فروردین ماه با آنها مبارزه کرد.

پسیل معمولی پسته ( شیره خشک)
حشرات کامل پسیل‌های زمستانگذران، از اواسط اسفندماه در باغ‌های پسته ظاهر می‌شوند، و با تغذیه از جوانه‌های در حال سبزشدن پسته، بر روی آنها تخم‌ریزی می‌کنند. با توجه به پائین‌بودن جمعیت نسل اول پسیل، بویژه در طی ماه‌های فروردین و اردیبهشت، نیازی به مبارزه اختصاصی علیه این آفات نیست و اگر سموم مناسب برای مبارزه با سایرآفات پسته بکار رود، تلفات کافی بر روی جمعیت این آفت نیز خواهد گذاشت. مبارزه اختصاصی علیه پسیل معمولی با توجه به جمعیت و حساسیت ارقام پسته، تقریباً از اواخر اردیبهشت و اوایل خردادماه ضروری است.

شپشک های پسته
شپشک واوی، یا شپشک سرشاخه و برگ پسته: دارای ۲ نسل در سال است ولی فقط در نسل اول می‌توان علیه پوره‌های سن یک آن مبارزه کرد. مناسبترین زمان مبارزه، اواخر فروردین واوایل اردیبهشت ( در شرایط آب و هوایی استان کرمان) و همزمان با خروج ۷۰ درصد پوره‌های سن یک می‌باشد.
شپشک تنه‌ای(کنده‌ای) پسته: این آفت دارای یک نسل در سال است و تقریباً همزمان با خروج پوره‌های سن‌یک شپشک واوی، پوره‌های سن یک این آفت نیز خارج می‌شوند. (اختلاف زمانی خروج پوره‌ها ۳ تا ۴ روز است) مناسبترین زمان مبارزه، اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت، همزمان با خروج ۷۰ درصد پوره‌های سن یک است. در صورت بالابودن جمعیت هریک از این شپشک‌ها و خسارت شدیدی که وارد می‌کنند، می‌توان حدود ۲ هفته بعد از سمپاشی نوبت اول، مجدداً سمپاشی را تکرار کرد.

زنجره پسته( شیره تر)
در سالهای گذشته جمعیت این آفت در باغهای پسته خیلی زیاد بود،اما با سمپاشی‌های سالهای اخیر جمعیت آن کاهش یافته است. بهترین زمان سمپاشی، هنگام ظهور پوره‌های آفت است.

سنک های پسته
این آفات در چندسال اخیر در اکثر باغ‌های پسته کشور مشاهده شده است. در اوایل فصل بهار و از مرحله تشکیل میوه تا شروع سخت‌شدن پوست استخوانی میوه پسته، با تغذیه از میوه‌های نابالغ و حساس، خسارت شدید وارد می‌کنند. در گذشته باغداران از سم «آندوسولفان» برای مبارزه با این آفت استفاده می‌کردند، با حذف این سم از لیست سموم مجاز کشور، لازم است از سموم مناسب موجود در بازار با نظر کارشناسان محلی استفاده شود.

سرخرطومی پسته
حشرات کامل این آفت که مرحله مهم و خسارتزای آن محسوب می‌شوند و از جوانه‌های رویشی و زایشی در حال بازشدن، به شدت شدیداً تغذیه می‌کنند، از اواخر اسفند و اوایل فروردین بصورت حشرات کامل خاکستری رنگ در باغ‌های پسته مشاهده می‌شوند، که لازم است در این زمان با سموم مناسب با آنها مبارزه شود.

سوسک سرشاخه خوار پسته
به این حشره در استان کرمان “سوسکو” نیز می‌گویند. حشرات کامل آفت از اواخر اسفندماه از چوب‌های خشک که در آن‌ها بصورت لارو، زمستانگذرانی می‌کنند خارج شده و به سمت درختان پسته پرواز می‌کنند. اوج خروج حشرات کامل و ظهور آنها بر روی درختان پسته، اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت ماه است. حشرات بالغ به شاخه‌های جوان که همان سال رشد کرده‌اند، حمله می‌کنند، جوانه‌ها را می‌خورند واز محل جوانه‌ها دالان‌هایی به طول ۳تا۵ سانتیمتر حفر می‌کنند. با توجه به زیست‌شناسی این آفت و زمستانگذرانی آن بصورت لارو در داخل شاخه‌های خشکیده، مبارزه غیرشیمیایی با آن بسیار ساده و اقتصادی است و اگر بطورکامل انجام گیرد به هیچ‌وجه نیاز به مبارزه شیمیایی علیه آن نخواهد بود.
روش مبارزه:
– جمع‌آوری چوب‌ها و شاخه‌های خشک‌شده و شاخه‌های تازه هرس شده و سوزاندن کامل آنها؛ اجتناب ازانبارکردن چوب‌ها و شاخه‌های پسته برای مصارف سوختی در مناطق و انبارهای نزدیک به باغ‌های پسته.
– تله‌گذاری با چوب‌های نیمه‌خشکیده و یا تازه هرس شده در ناحیه یقه درختان و یا قراردادن دسته‌های چوب در زیردرختان به فواصل ۱۰۰ متر از هم، و سپس، جمع‌آوری و سوزاندن آنها و جایگزینی دسته‌های چوب جدید بجای آنها بصورت ماهیانه از اواسط‌مهر تا اواسط اسفندماه.

مديريت تغذيه باغ پسته در فصل بهار
آغاز فصل بهار همزمان است با شروع رشد درخت پسته، اولين اقدام تغذيه‌اي در اين مرحله‌دادن كودهاي ازت بصورت سرك است. اولين قسط ازت از اواخر اسفندماه تا اواخر فروردين توصيه مي‌شود. البته در صورت امكان دادن قسط اول ازت در نيمه دوم فروردين ماه بهتر از نيمه اول فروردين است. مقداركود توصيه شده در اين مرحله ۲۰۰ كيلوگرم در هكتار سولفات آمونيوم، يا ۱۷۵تا ۱۵۰ كيلوگرم در هكتار اوره براي آبهاي شيرين است.
در باغهایي كه عارضه لكه‌پوست‌استخواني سالهاي گذشته در آنها مشاهده شده، محلول‌پاشي كلات كلسيم با غلظت۵۰۰ تا ۷۵۰ سي‌سي در هزارليترآب دردهه سوم فروردين برای رفع و كاهش خسارت عارضه مؤثر است. بهترين زمان براي شروع محلول‌پاشي‌هاي تغذيه‌اي، اول ارديبهشت ماه است. در اين زمان سطح برگ به اندازه كافي بزرگ شده و نفوذپذيري آن نسبتاً سريع و مناسب است. براي محلول‌پاشي سعي نمایید از كودهايي استفاده کنید كه تركيب دو يا سه نمونه از آنها، تمام نياز درخت به عناصر ماكرو و ميكرو را پوشش می‌دهد.
برای کسب نتیجة بهتر لازم است محلول‌پاشي اول با فاصله زماني دو تا سه هفته تکرار شود. در خردادماه و قبل از مغزرفتن، دادن نوبت دوم كودهاي ازت به ميزان ۱۷۵ كيلوگرم در هكتار، سولفات آمونيوم، و يا ۱۵۰ كيلوگرم اوره براي اراضي شيرين توصيه مي‌شود. قبل از مغز رفتن، محلول‌پاشي با كلات پتاسيم و اوره براي جلوگيري از عارضه سوختگي و پوكي مؤثر است

علایم کمبود و دامنه مطلوب عناصر در خاک و برگ پسته

علایم کمبود و دامنه مطلوب عناصر در خاک و برگ پسته

علایم کمبود

دامنه مطلوب در خاک

دامنه مطلوب در برگ

عناصر غذایی

زردی برگ ها

۰٫۳%

۲٫۲ – ۲٫۵%

ازت

ارغوانی شدن (تیره شدن)

 برگ ها

۱۵ – ۲۰ ppm

۰٫۱۴ – ۰٫۱۷%

فسفر

حاشیه سوختگی قهوه ای برگ

۳۰۰ – ۳۵۰ ppm

۱٫۸ – ۲%

پتاسیم

لوله ای شدن برگ های جوان

 بالای ۱Ca/Mg

۱٫۳ – ۴%

کلسیم

در باغات پسته مشکل بیشبود منیزیم مشاهده میشود.

۱۵ ppm

۰٫۶ – ۱٫۲%

منیزیم

زردی برگ های جوان

۱۵ ppm

۰٫۳%

گوگرد

فاصله بین رگبرگ ها زرد میشود

  ۶– ۱۰ ppm

۸۰- ۱۰۰ ppm

آهن

مشابه کمبود آهن ولی حاشیه برگ سبز باقی می ماند.

۳- ۸ ppm

۳۰ – ۸۰ ppm

منگنز

تاخیر در بازشدن جوانه ها – دانه های کوچک تر – ریز برگی

۲ – ۲٫۵ ppm

۱۰- ۱۵ ppm

روی

عصایی شدن شاخه ها و سوختگی برگ های نزدیک به نوک شاخه

۰٫۸ – ۱٫۱ ppm

۶ – ۱۰ ppm

مس

پیچیده شدن حاشیه برگ ها- پوکی محصول و تنکی خوشه

۱ ppm

۱۵۰ – ۲۵۰ ppm

بر

source:http://pistachioresearch.persianblog.ir/

تکنیک های تولید نهال سالم

تکنیک های تولید نهال سالم

۱- مقدمه :

مهمترین مسئله در احیاء و جنگلکاری کاشتن نهال می باشد . برای رسیدن به هدفهای پیش بینی شده در تولید و کاشت نهال و بیشترین اهمیت را کیفیت بذری که کاشته می شود و عوامل کاشت به عهده دارند .

اساسی ترین کار درشروع جنگلکاری در تولید و استقرار نهال خواهد بود و با توجه به اینکه جنگلکاری پر هزینه و بسیار پر زحمت می باشد لذا باید نهال مناسب که از بذر مناسبی تولید شده باشد به عرصه کاشت منتقل شود . برای تشریح اهمیت موضوع ضرورت تولید بذر مناسب و عواملی را که در کاشت نهال دخالت دارند مختصراً توضیح می دهیم.

امروزه نسبت حجم ریشه به سابقه به عنوان شاخص برای تعیین کیفیت نهال به کار می رود علاوه بر این عوامل دیگری مانند قطریقه و سیستم ریشه ای مطلوب مورد نظر می باشد و درتعیین نسبت زنده مانی نهال موثر خواهد بود . هنگامی این شرایط فراهم خواهد شد که تکنیکهای مختلف مانند هرس ریشه ، باز کاشت کردن ، آبیاری کردن ، کود دادن و سایر عوامل دیگر به موقع انجام شود .

بخصوص داشتن اطلاعاتی در مورد مبداء بذر خصوصیات ژنتیکی بذر و نهال ضروری است .

اگر تولید نهال ونهال کاری بدون آگاهی از مبداء از مبداء و ژنتیک بذرانجام شود امکان دارد که این نهال کاری در قدمهای اولیه مستقر شود ولی این عمل موقتی بوده و ممکن است بعداً با شکست روبرو شود . بهر حال مبداء و ژنتیک بذر باید روشن و مشخص باشد و مهمترین عامل استقرار بعدی نهال و درصد زنده مانی نهالکاری کاشته شده خواهد بود .

در این مقاله تحت این شرایط و اصول اساسی در مورد تکنیک های تولید نهال در نهالستان اطلاعاتی دراختیار خوانندگان قرار خواهد گرفت .

۲- تکنیکهای کاشت :

۱-۲- انتخاب محوطه بذرکاری :

بسترهای کاشت وبازکاشت در واقع بسترهایی هستند که نهالستان به منظور بذرکاری و انتقال نونهال ها آمده می شوند برای کاشت گونه ای حساس محل کاشت در قسمتهای محافظت شده تغییرات جوی درنهالستان انتخاب می شود . به طوریکه نور خورشید صبح به آن نتابد و قسمت خواص فیزیکی باعث افزایش مواد غذایی خواهد شد . برای خاکهای شنی درصد مواد آلی مناسب ۲ % و برای خاکهای سنگین ۳% توصیه می شود .

درصورتیکه درصد مواد آلی کمتر از مقادیر ذکرشده باشد خواص فیزیکی و ساختمان خاک نامناسب بوده و مواد غذایی آن کم می باشد . البته متقابلاً درصورت زیاد بودن درصد مواد آلی نسبت ازت به کربن بهم خورده و این نسبت بالاتر از نسبتی خواهد بود که مناسب فعالیت میکروارگانیسم های خاک میباشد . دراین صورت فعالیت آنها افزایش پیدا کرده و ازت زایدی آزاد شده و باعث کاهش فسفر درخاک می شود . بهمین دلیل باید تجزیه خاک قبل از اضافه کردن مواد به خاک انجام شود ومقدار عناصری که به خاک باید اضافه نمود بر اساس گونه ای که تحت کشت خواهد شد تعیین شود .

۲-۲- آماده کردن بستر کاشت :

بذر پاشی و جوانه زدن بذر موقعی آسان خواهد بود . که بستر بذر کاملاً تسطیح شده و از شنهای درشت و باقیمانده گیاهان و کلوخه های سخت پاک شده باشد . بستر بذر یا وسیله کارگر آماده میشود و یا با استفاده ازماشین آلات مخصوص مهیا می شود . سطح بستر بذر میبایست کاملاً صاف بوده و امتداد آن در یک خط مستقسم باشد ، رعایت این مساله برای انحام عملیات مکانیزه کاملاً ضرورت دارد . معمولاً عرض ۲۰/۱ مترو فاصله بین بستر های بذر یا راهرو ۴۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود . طول بستر های بذر تابع طول قطعه می باشد .

اختلاف ارتفاع بستر بذر یا راهروها در شرایط معمولی ۱۰ سانتیمتر و درشرایطی که مساله زهکشی خاک مطرح باشد ۲۵- ۳۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود . شیب طولی بسترهای بذر نباید بیشتر از ۳ درصد باشد .

شرایط زهکشی در سطح خاک و عمق خاک ، فرسایش و برآورد اقتصادی در سیستم آبیاری نکات مهمی هستند که در طراحی روشهای آبیاری در بسترهای بذر میبایست در نظر گرفته شود .

در شرایط زهکشی نامناسب بسترهای بذر در امتداد شیب استقرار پیدا میکنند و در شرایطی که خطر فرسایش به وسیله جریانهای سطحی و بارش وجود دارد بسترهای بذر در امتداد خطوط کشوری احداث خواهد شد . موقعیکه شرایط زهکشی و سایر شرایط مناسب باشد بسترهای بذر باید عمود بر جهت باد قرار گیرند .

۳-۲- ضد عفونی کردن بستر بذر :

گاهی ضرورت دارد که بستر های بذر علیه آفات و بیماریهای مختلف و علف های هرز بذرکاری شده از سرمای بهاره و یخ زدگی سطح خاک درامان باشد . قسمتهایی از نهالستان که ذکر شده برای کاشت و بازکاشت سوزنی برگان مناسب است و کلاً باید به این نکته توجه داشت :

در اراضی زیر کشت سال قبل کاشت بذر مناسب نیست و قطعاتی که به صورت آیش زیر کود سبز قرار داشته است مناسب تر می باشد . خاکهای ماسه ای لومی مناسبترین قطعه نهالستان برای بذرکاری است و درصورتیکه چنین قطعه ای در دسترس نبود می توان با اضافه کردن ماسه و کمپوست و پیت نسبت به اصلاح خاک اقدام نمود مساله حاصلخیزی در انتخاب قطعه مهمترین مساله میباشد و لی در خاکهای بسیار حاصلخیز نیز نهالها رشد قدی کرده و ریشه ها توسعه مطلوب را پیدا نمیکنند و این ریشه ها قادر به تغذیه نهال درمرحله استقرار در زمین اصلی نخواهند بود . یکی دیگر از نکاتی که باید رعایت شود زهکشی خوب خاک بستر کاشت میباشد زیرا درصورت ضعیف بودن زهکشی ریشه ها خواهند پوسید . بادگیر نبودن قسمتهای انتخاب شده نیز یکی از عوامل موثر خواهد . به هر حال در صورتیکه قطعه دیگری وجود ندارد باید به وسیله بادشکن های مصنوعی یا بادشکن سبز محافظت شود .

۴-۲- آماده کردن خاک برای کاشت :

قطعات انتخاب شده برای آماده سازی بستر کاشت میبایست به خوبی شخم خورده و به وسیله روتیواتورودیسک کلوخ ها خورد شده و خاک زیرین نیز شکسته شده و تسطیح شود . این عمل جند بار قبل از کاشت باید انجام شود . برای رسیدن به این هدف قطعات مورد نظر اگر برای کشف پائیزه آماده میشوند در مرداد ماه و اگر برای کشت بهاره آماده میشوند در پائیز عملیات مربوطه انجام شده در صورتیکه در قطعات مربوطه کود سبز کشت شده باشد در بهار پس از گل دادن باید برگردانده شده و ۲ تا ۳ بار شخم بفاصله ۲ ماه و حداقل سه نوبت این کار انجام شود .

برای کشت سوزنی برگها خاکهای سندی لوم یالومی سند مناسبترین بسترهای کاشت هستند .

نسبت سیلت و خاک رس در نهالستانها ۲۵-۱۰% برای سوزنی برگها و ۳۵% برای پهن برگها توصیه میشود . خاکهای سنگین تغذیه را کاهش داده و جلوی توسعه خوب نهال را میگیرد ، برای استفاده از چنین خاکهائی ماسه و مواد مختلف آلی میبایستی بمصرف برسد.

بهمین منظور برای تغییر بافت خاک با اضافه کردن ماسه و مواد آلی و شخم و مخلوط کردن یکنواخت آن تا عمق ۳۰ سانتیمتر عملیات انجام شود . مواد آلی که به مصرف خواهند رسید عبارت خواهد بود تا عمق ۳۰ سانتیمتر عملیات انجام شود . مواد آلی که به مصرف خواهند رسید عبارت خواهد بود از کود کمپوست ف خاک پیت ، کود حیوانی و کود سبز . این مواد ضمن بهبود نماتورها ضد عفونی شوند . برای گرفتن نتیجه بهتری از عملیات ضد عفونی کردن ، بذر کاری معمولاً پس از هوادهی خاک به معمل میآید . کلیه عملیات آماده سازی بستر بذر میبایست قبل از ضد عفونی کردن انجام شود . در بازار چند نوع ضد عفونی کننده شیمیائدی وجود دارد که همه آنها اثر مشابه دارند ، نام بعضی از آنها بشرح زیر است :

الف – CP- chorapicrin

ب – DKTT- molhyl isoihlocynatc

ج – MBR- methyl bromide

۵-۲- نگهداری بذر :

پس از جمع آوری بذور تحویل شده به نهالستان ها امکان استفاده یک باره از آنها در نهالستان وجود ندارد . در این صورت اضطراراً بذور باید در ظروف در بسته در حرارت ۴ درجه سانتیگراد نگهداری نمود . در صورتی که بخواهیم مدت طولانی تری بذر را نگهداری کنیم رطوبت نسبی ۷-۱۰% و در ۱۵ درجه سانتیگراد به مدت ۴ تا ۵ سال قابل نگهداری هستند .

بذور جنگلی که دارای پوشش سخت هستند ماننند کاج بادامی ، پیسه آ و لاریکس را میتوان حداقل بمدت ۵ سال با رطوبت ۸% در ظروف دربسته در حرارت ۴ درجه سانتیگراد نگهداری نمود . در صورتی که بخواهیم مدت طولانی تری بذر را نگهداری کنیم رطوبت باید کمتر از ۶% باشد .

بذور درختان افرا ، زبان گنجشک ، نمدار ، توسکا و ممرز ، آکاسیاونارون در شرایط طبیعی تا یکسال قابل نگهداری و ذخیره هستند ، برای نگهداری برای مدت طولانی تر ظروف دربسته با رطوبت ۷- ۲۰% و حرارت ۴ درجه سانتیگراد بذر را نگهداری مینمایند .

بذر خیلی از درختان و بوته ها در هفته های اول یا ماههای اول قادر به جوانه زدن نیستند و حتی اگر شرایط اپتیمم را برای جوانه زدن فراهم کنیم جوانه نخواهند زد . دو دلیل برای اینکار وجود دارد، اولین دلیل پوشش سخت بذر میباشد که به عامل خارجی موسوم است و دومین دلیل که عامل داخلی یا فیزیولژیکی میباشد ممکن است به چنین یا آندوسپرم دانه مربوط باشد.

الف – موقعیکه پوسته بذر سخت باشد هوا واکسیژن قادر به رسیدن به چنین نیستند و چنین قادر به آمدن از پوسته بذر نیست . برای رفع این اشکال ممکن است بذر استراتیفیه نمود و یا بمدت معینی بذر را در آب جوش قرار دارد یا در اسید سولفوریک قرار داده و نهایتا، از روشهای مختلف خراش بذر استفاده نمود . برای از بین بردن عامل جلوگیری کننده از جوانه زدن ۱۲ تا ۲۴ ساعت بذر را در آب جوشیده نگاه میدارند ، این روش برای اقاقیا سیاه بکار میرود .

ب ) در خیلی از گونه های درختی عدم جوانه زدن بعلت عدم رشد کافی چنین یا دوره خواب و استراحتی باشد که چنین به آن نیاز دارد . مخصوصاً در پهن برگها علت جوانه زدن سخت بذر بهمین دلیل میباشد . چنین گونه هائی عبارتند از : بلوط ، زبان گنجشک ، ممرز ، افرا و غیره . برای جوانه زنی مطلوب بذرها باید ا ستراتیفیه شوند .

در بعضی گونه ها اندوسپرم سخت بوده و مخصوصاً در شرایطی قرار دارد که قادر به تغذیه چنین نیستند نمدارو ممرز گونه هائی هستند که جزو این گروهند . برای شکستن عواملی که مانع جوانه زدن این گونه بذرها هستند با روش سرما دادن استراتیفیه نمود .

۶-۲- پوشش دادن پوسته بذر و ضد عفونی کردن قبل از کاشت :

در بسیار از بذرهای سوزنی برگ بمنظور جلوگیری از خسارت پرونده ها و جوندگان وسایر حیوانات بدر را آلوده میسازند . سم تیرام و دورزیان دو نوع از این سموم هستند که مورد استفاده قرار بهت کشتن حشرات مضرو پرندگان و پستانداران کوچک میباشند . در ترکیه از تیرام که به آن پومارسول فورت اضافه شده است استفاده میشود . به این منظور ۸۰۰ گرم از پومارسول فورت با ۴۲ گرم پودر آلومینیوم و ۱ لیتر آب با ۱۵ کیلوگرم بذر آماده میشوند و بعداً به این مخلوط ۵/۷ گرم سم آلدرین اضافه میشود که علیه کرم سفید ریشه موثر است.

۷-۲- بذر کاری

به دو روش زیر در نهالستانها بذر کاری انجام میشود :

الف – بذر کاری به صورت درهم

ب – بذر کاری ردیفی

در روش اول بذر ها بصورت درهم روی بستر پاشیده میشوند ولی در سیستم بذر کاری ردیفی بذر در ردیف های آماده شده کاشته میشوند . در بذر کاری درهم در همه سطح بستر بذر نهال دیده میشود ولی در بذر کاری ردیفی نهال فقط در ردیفها میروید . انتخاب یک یاز دو روش ذکر شده تابع محل نهالستانها و هدفهای تولید و نوع گیاه و ظرفیت تولید نهالستان بستگی دارد .

در کشت درهم بیشترین تعداد نهال از هر متر مربع تولید خواهد شد . رشد نهال بیشتر و وزن نهال تولیدی بیشتر از روش ردیفی خواهد بود . همینطور تعداد جوانه های توسعه یافته و رشد کرده در این سیستم میباشد. سیستم ریشه در این سیستم توسعه یافته تر از تولید نهال بصورت خطی میباشد.

مهمترین مسئله در این روش مشکل مبارزه با علف هرز و نگهداری و مراقبت و جلوگیری از بادگردگی زمین در اثر سرما و یخبندان میباشد .

در روش کشت خطی مبارزه با علف هرز ، سله شکنی ، نهال کنی و شمارش نهال بسیار ساده تر از روش در هم میباشد . در این شرایط بذرها روی خطوط کاشت خیلی راحت تر پوشش بذر را پس از جوانه زنی بازکده و رشدمی نمایند . تعداد نهال و اندازه نهال در این روش کمتر و کوتاه تر از روش قبلی است .

معمولاً تعداد ردیفها را در پهن برگها ۵ ردیف و در سوزنی برگها ۷ ردیف در بستر های بذر در نظر گرفته میشود ( در نهالستانهای سازمان جنگلها و مراتع کشور سوزنی برگها در ۵ ردیف و پهن برگها در ۴ ردیف کشت میشوند ) . در سوزنی برگها فاصله ردیفها ۱۷-۱۵ سانتیمتر و برای پهن برگها ۲۴-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . خطوط کاشت باغلطک کاشت روی بستر کاشت مشخص میشوند . خطوط کاشت باید مستقیم و هم عمق باشند بذرها بوسیله کارگر یا بذر پاش پاشیده میشود . میزان بذر مشخص و مساوی در هر ردیف باید کاشته شود پس از بذر کاری بذر ها باید به وسیله مود مختلف پوشش داده شود . هدف اصلی ایجاد رطوبت کافی برای جوانه زدن بذر و جلوگیری از خطرات سرما و گرمای ناگهانی و حفظ بذر در مقابل طدمه پرندگان و حیوانات ، فرسایش و باد میبادشد . موادر که برای پوشش بذر استفاده میشود میتواند از ماسه رودخانه ای ، خاک پیت ، خاک اره یا سیلت استفاده شود . بسته به بافت خاک مخلوطی از مواد ذکر شده نیز قابل مصرف است پس از مرحله پوشش بذر ، پوشش پخش شده توسط غلطک دیگری کوبیده میشود. پس از این مرحله با آبیاری مرحله بذر کاری خاتمه مییابد .

۸-۲- عمق کاشت

عمق کاشت بر حسب ضخامت اپتیمم پوشش بذر متفاوت است ، عمق کاشت در صوت بزرگی بذر قابل افزایش است . در بذور کوچک فقط اقاقیا را میتوان عمق تر کاشت . بذر بلوط شاه بلوط ، فندق ، گردو و درمقایسه با بذر پیسه آ و انواع کاج ها ، آبیس و گونه های مختلف سدروس میتوان عمق تر کاشت . بعضی اوقات جنس پوشش بذر در عمق کاشت موثر است .

در صورتی که پوشش بذر نرم و سنگین در اختیار داشته باشیم میتوان بذر را عمیقتر در این سیستم گسترده میباشد. سیستم ریشه در این سیستم توسعه یافته تر از تولید نهال بصورت خطی میباشد .

مهمترین مسئله در این روش مشکل مبارزه با علف هرز و نگهداری و مراقبت و جلوگیری از بادگردگی زمین در اثر سرما و یخبندان میباشد. در روش کشت خطی مبارزه با علف هرز ، سله شکنی ، نهال کنی و شمارش نهال بسیار ساده تر از روش درهم میباشد. در ایین شرایط بذرها روی خطوط کاشت خیلی راحت تر پوشش بذر را پس از جوانه زنی باز کده و رشد مینمایند . تعداد نهال و اندازه نهال در این روش کمتر و کوناه تر از روش قبلی است.

معمولاً تعداد ردیفها را در پهن برگها ۵ ردیف و در سوزنی برگها ۷ ردیف در بسترهای بذر در نظر گرفته میشود ( در نهالستانهای سازمان جنگلها و مراتع کشور سوزنی برگها در ۵ ردیف و پهن برگها در ۴ ردیف کشت میشوند ). در سوزنی برگها فاصله ردیفها ۱۷-۱۵ سانتیمتر و برای پهن برگها ۲۴-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . خطوط کاشت با غلطک کاشت روی بیتر کاشت مشخص میشوند . خطوط کاشت باید مستقیم و هم عمق باشند، بذرها بوسیله کارگر یا بذر پاش پاشیده میشود . میزان بذر مشخص و مساوی در هر ردیف باید کاشته شود پس از بذر کاری بذرها باید به وسیله مواد مختلف پوشش داده شود. هدف اصلی ایجاد رطوبت کافی برای جوانه زدن بذر و جلوگیری از خطرات سرما و گرمای ناگهانی و حفظ بذر در مقابل صدمه پرندگان و حیوانات، فرسایش و باد میباشد . موادر که برای پوشش بذر استفاده میشود میتواند از ماسه رودخانه ای، خاک جنگلی، خاک پیت، خاک اره یا سیلت استفاده شود . بسته به بافت خاک مخلوطی از مواد ذکر شده نیز قابل مصرف است . پس از مرحله پوشش بذر پوشش پخش ده توسط غلطک دیگری کوبیده میشود . پس از این مرحله با آبیاری مرحله بذر کاری خاتمه مییابد .

در صورتی که پوشش بذر نرم و سنگین در اختیار داشته باشیم میتوان بذر را عمیقتر کاشت باید این نکته را در نظر داشت که رعایت عمیق کاشت در میزان نهال تولیدی بینهایت موثر میباشد . در صورتی که در اثر رعایت نکردن عمق کاشت نهالی تولید نشود جای تعجب نخواهد بود .

(( در بذر کاری بذرها نبایدعمیق تر از بلندترین طول بذر کاشته شوند )) این نکته رل بزرگی در تولید بیشتر نهال بعهده دارد. البته در همه موارد این شعار حاکم نیست .

عمق کاشت بعضی از گونه ها بشرح زیر میباشد :

گونه عمق کاشت

نارون، توسکا، چنار، صنوبر، توس ۵/۱-۲ میلیمتر

کاج جنگلی، پیسه آ، دوگلاس، کاج حلب ۱۵-۵ میلیمتر

کاج بروسیا، آبیس، سدروس، کاج نیگرا ۱۵-۱۰ میلیمتر

کاج بادامی ۱۵-۲۰ میلیمتر

بلوط، شاه بلوط ۳۵ میلیمتر

راش ۳۰ میلیمتر

نمدار، افرا، ممرز ۱۵ میلیمتر

زبان گنجشک ۳۰ میلیمتر

اقاقیا، شاه بلوط هندی ۴۰ میلیمتر

۹-۲- زبان بذرکاری:

عملاً همه بذرها در هر فصل از سال قابل کاشت هستند ولی به موجب فصل بذرکاری کشت را بهاره یا پائیزه می نامند که اصطلاحاً کشت تابستانه یا پائیزه و کشت زود بهاره یا کشت دیر بهاره گفته میشود . پس از رشد بذر و رسیدن آن طبیعی ترین روش کاشت آن در همان زمان است ولی عملاً همیشه این روش ممکن نیست بخصوص گونه هائی که بذر آن ها در زمستان میشود .

بذرها پس از جمع آوری استراتیفیه شده برای نارون و در مورد توس کاشت بذر باید پس از رشد بذر انجام شود. برای نارون در اواسط اردیبهشت و توس در اواخر خرداد میباشد. گونه هائی که بذر آنها در پائیز میرسد و روی خاک می افتد بذر کاری باید در پائیز انجام شود از جمله سدروس، آبیس البته بعضی از آنها به سختی جوانه می زنند مانند دوگلاس ، نمدار و راش .

پس از جمع آوری بذر در پائیز بذر هایئی مانند بلوط و گردو و برگ نو و شاه بلوط و افرادی شبه چناری در پائیز کاشته میشوند در کشت پائیزه باید از بذرکاری در خاکهای سنگین و مرطوب اجتناب نمود .

در غیر اینصورت بستر بذر در اثر یخبندان ناگهانی صدمه دیده و توسط حیوانات نیز صدمه خواهد خورد.

در بعضی نهالستان ها درترکیه معمولاً زمان اصلی کاشت در فروردین میباشد . البته کشت در این تاریخ بستگی به امکانات و شرایط آب و هوائی دارد. کشت زود بهاره مخصوص بذور سوزنی برگها که نیاز به طول دوره رویش طولانی تری دارد میباشد.

۱۰-۲- تراکم بذر :

تراکم بذر مهمترین مسئله در بدست آوردن ماگزیمم نهال در واحد سطح میباشد . بهمین دلیل تعیین میزان بذری که کاشته میشود از اهمیت خاص برخوردار است .

در بذرکاری تراکم نهالیها باریک با رشد کم و با توسعه کم ریشه ها همراه میباشد که در نتیجه نهال در شرایط خشک منحل زنده ماندن را نخواهد درشت در ضمن در این روش خطر دمپینگ آف با لامیرود.

بین تراکم بذر و وزن نهال تولیدی در واحد سطح نسبت مستقیم و اختلاف معنی دار وجود دارد . در کشت تراکم وزن نهالها کمتر از بذرکاری تنک میباشد . در کشت تراکم تعداد نهالهای قابل کاشت و قابل کاشت کاهش پیدا میکند . البته علاوه بر معایب بالا در بذرکاری تراکم مقداری از بذر ها نز از دست میرود ، بذوری که به زحمت تهیه شده و قیمت بالائی برای آن پرداخت میشود . البته همانطور که بذرکاری تراکم هزینه تنک کردن را افزایش میدهد بذرکاری تنک هم زمین نهالستان را هدر داده و باعث کاهش محصول میشود . کوتاهی کردن در رعایت میزان بذر باعث مسئولیت خواهد شد.

مقدار بذری که در هر متر مربع باید کاشته شود بر اساس گونه و روش کاشت ( خطی یا سراسری ) و انرژی جوانه زدن بذر متغیر میباشد .

همچنین در کشت خطی عرض خطوط و تعداد خطوط در میزان بذر موثر خواهد بود . بنابراین مشخص کردن بذر یکنواخت مقدور نیست . میزان مصرف بذر در هر متر مربع بر اساس برنامه کاشت در هر سال مشخص میشود برای داشتن ایده دو فرمول و روش پیشنهاد میشود.

الف) استفاده از فرمول

این فرمول برای کشت سرتاسری در نظر گرفته شده است :

p بذر لازم در هر متر مربع به کیلوگرم

A سطح بذر کاری بر حسب متر مربع

D تعداد نهال مورد انتظار از هر متر مربع

G قوه نامیه بر حسب درصد

S تعداد بذر در هر کیلوگرم

Y درصد نهال قابل انتظار از هر کیلوگرم بذر

T خلوص بذر برحسب درصد

ب) استفاده از فرمول

برای اندازه گیری بذر مصرفی در هر متر طول بستر در نظر گرفته شده است :

N میزان بذر مورد نیاز جهت کشت در هر متر طول بر حسب کیلوگرم

D تعداد نهال مورد انتظار در هر متر طول

G درصد جوانه زدن

Y درصد نهال قابل انتظار از هر کیلوگرم بذر

۱۱-۲- بازکاشت :

انتقال و کاشت نونهال را که در مکان اولیه رشد کافی نکرده و مقداری از رشد خود را کرده است در مکان دیگری غیر از مکان اولیه بازکاشت گویند. برای کاشت نهال در عرصه های مورد نظر در شرایط مختلف نیازمند نهال با ریشه های قوی میباشیم معمولاً چنین نهال هائی در بستر های کاشت بعمل نمی آیند ، زیرا با توجه به تراکم نهال در بستر کاشت ریشه توسعه و رشد کافی نمی نماید . نهال زمانی چنین رشدی خواهد داشت که فضای بیشتر و مواد غذائی بیشتر و خاک وسیعتری در اختیار داشته باشد.

مسلماً کاشت نهالهای بازکاشتی قوی در عرصه ها جنگلکاری برای مبارزه با علفهای هرز با قدرت رشد زیاد از مهمترین و ضروری ترین برنامه هاست .

در ترکیه سن کاشت معمولاً یکسال برای سوزنی برگهای سریع الرشد و ۱تا ۲ سال برای پهن برگها میباشد. در بستر های بازکاشت ممکن است که سوزنی برگها ۱ تا ۵ سال معطل شوند و پهن برگها ۱ تا ۲ سال باقی بمانند.

دوباره بازکاشت کردن در مورد گونه های Aescolos و چنار نتیجه بهتری دارد . معمولاً بازکاشت بهاره در تابستان انجام میشود . برای بازکاشت سوزنی برگها بهترین فصل قبل از شروع رشد بهاره و برای پهن برگها پائیز میباشد . برای نتیجه گیری بهتر از بازکاشت این عمل در ساعات ابری و گرفته روز یا صبح زود یا آخر وقت بعد از ظهر در ساعات خنک تر روز انجام شده آماده کردن بستر باز کاشت مشابه بستر کاشت میباشد فقط خاک بستر بازکاشت باید سبک تر از بستر کاشت باشد .

فاصله نونهال ها در بازکاشت برای سوزنی برگها و پهن برگها متفاوت است،فاصله بر اساس سن نو نهال و ماشین آلات مورد استفاده متفاوت خواهد بود .

برای نو نهالهای سوزنی برگ ۱و ۲ ساله فاصله بین ردیف ها ۲۰-۵/۲۲ سانتیمتر و برای پهن برگها ۴۰-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . فاصله بین نونهال ها روی ردیف ها برای سوزنی برگها ۵/۱۲-۵/۷ سانتیمتر و برای پهن برگها ۴۰-۱۰ سانتیمتر مناسب است . اگر مدت زمان توقف نهال در بستر بازکاشت بیش از دو سال باشد عرض و فضای مورد نیاز هر نونهال باید اضافه شود . بازکاشت با ماشین یا کارگر انجام میشود .

۳- نگهداری نهال :

۱-۳- آبیاری

آبیاری نهالها مسئله مهمی کاست بخصوص در مناطقی که داری فصل خشک بوده و باران کافی در بهار و تابستان نمی بارد . در طول جوانه زدن بذر بستر بذر باید همیشه مرطوب بماند . بذرهای بسیار ریز مانند صنوبر ( احتمالاً صنوبر لرزان ) حساس تر به میزان آب هستند . بستر های کاشت باید روزانه دوبار آبیاری شوند ، مادامی که بذر جوانه نزده است سطح بستر کاشت باید مرطوب نگاه داشته شود . عمق رطوبت در بستر کاشت حداقل ۳ سانتیمتر و مناسب با اندازه بذر و نعمق کاشت باشد . در طول دوره جوانه زدن برای جلوگیری از دمپینگ آف آبیاری باید صبح زود انجام شود . موقعی که قارچ ظاهر شد مدت آبیاری باید محدود شود .

هنگامی که بذر در حال جوانه زدن است آبیاری در ساعات گرم روز برای خنک کردن خاک و هوا توصیه میشود . ولی مقدار آبیکه باید اضافه شود باید از میزان تبخیر بیشتر باشد . زمان آبیاری موثر صبح زود و غروب بهمدت ۳تا ۵ ساعت خواهد بود این آبیاری تا عمق ۲۲-۲۰ سانتیمتر نفوذ خواهد کرد تصمصم گیری در مورد مقدار روزمان آبیاری بستگی به اطلاعات موجود درباره رطوبت موجود در خاک دارد . البته یک تولید کننده با تجربه نهال میتواند با توجه به رطوبت خاک اطراف ریشه میزان رطوبت و نیاز آبی نهال را حدس بزند . رطوبت موجود در خاک را با ازمایش با تانسیومتر محاسبه مینمایند . امروزه در ترکیه آبیاری نهالستانها با سیستم آبیاری بارانی و یا غیر قابل انجام میشود البته مورد دوم در تولید نهال صنوبر بکار میرود .

۲-۳- مبارزه با علف هرز :

آماده کردن خاک اولین و مهمترین نقش را در پاکسازی علفهای هرز بازی میکند . معمولاً وجین وسله شکنی باید با هم انجام شود. وجین از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا علفهای هرز مصرف کننده مواد غذائی و آب در خاک بوده و رشد نهال را کاهش میدهند .

اگر وجین درست بعد از جوانه زدن بذر انجام شود باعث صدمه دیدن ریشه های نونهالها خواهد بود لذا برای جلوگیری از این خسارت باید صبر کرد تا نهال مستقر شود . اولین وجین باید هنگامی انجام شود که نهال ۶-۸ هتفته سن دارد. بهترین ساعات روز برای وجین اولین ساعات قبل از نیمه روز و یا پس از یک بارندگی سبک است .

وجین ومانی باید انجام شود که علفهای هرز جوان بوده و نرم و تازه هستند، عملیات وجین در خاکهای سبک به آسانی انجام شده و در خاکهای سنگین در شرایط رطوبی مناسب باید انجام شود به نحوی که ماشین آلات و ابزار باغبانی به راحتی کار کنند .

یکی از نکات مهم عدم استفاده از کود های حیوانی آلوده به علف هرز و همچنین استفاده از پوشش بذر کاری از علفهای هرز میباشد در ضمن کلیه جاده های نهالستان و راهروها نیز باید از علفهای هرز پاکسازی شوند . علفهای هرز اطراف نهالستان نیز میبایست قبل از گل دادن قطع شوند.

هزینه بالای وجین دستی و مکانیکی وصدمه ای که به محصول تولیدی وارد میشود، مشکلات حمل علف هرز در مدت زمان کوتاه در سطح های بزرگ و قیمت گران و هزینه بالای کارگری باعث شده کاست با از علف کش هی شیمیائی استفاده شود . درسالهای اخیر تحقیقات زیادی در ترکیه انجام شده است نتایج حاصله نشان میدهد که داکبستان (کلرتال) گراماکسون(پاراکوات) وراندآپ (gylphosate ) از سموم موثر هستند .

اطلاع داشته باشیم لذا با کندن چند نهال عمق ریشه را مشخص مینمائیم . در ترکیه عمق مناسب هرس ریشه برای سوزنی برگان ۲۰-۱۸ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . برای پهن برگها هرس کمی عمیق تر انجام میشود.

زمان هرس ریشه تابع گونه و شرایط محیطی است برای نمونه در ترکیه برای هرس ریشه نهال ۰+۱ کاج سیاه شهریور ماه و برای نهال ۰+۲ در مرداد و نهال کاج بروسیا در تیر ماه و نهالهای ۱ ساله پهن برگ در مرداد ماه انجام میشود.

۴ – کندن و بسته بندی نهال :

۱-۴- نهال کن :

برداشت نهال از بستر کاشت را نهال کن میگویند و زمانی انجام میشود که طول دوره رشد تمام شده باشد این عمل با خزان در پائیز شروع شده و با جوانه زدن یا گل دادن در بهار پایان می یابد ، نهال کنی به موجب تقاضا و تعداد نهال و ظرفیت کار نهالستان بستگی دارد .

برای به حداقل رساندن افت در نهال کن رطوبت خاک باید مناسب اینکار باشد برای اینکار ضرورت دارد که بستر های کاشت برای نرم کردن خاک ۲ تا۳ نوبت آبیاری شوند. نهال کنی با دست یا با تیغه انجام میشود ، نهال کنی در مقیاس بزرگ به وسیله ماشین انجام میشود نهال کنی با ماشین ضمن کاهش هزینه و سرعت عمل از خسارت زدن به نهال نیز میکاهد. هنگامی نهال کنی نکات زیر را باید در نظر داشته باشیم :

– نهال کنی هنگامی که هوا گرفته و ابری یا مه آلود بوده و وزش بادو خطر یخ زدن وجود ندارد انجام شود .

– هنگام نهال کنی نهال بایدکاملاً رشد یافتهو جوانه انتهائی چوبی شده باشد .

– کارگران هنگام کندن نهال ها باید مراقب باشند که ریشه های فرعی و موئی صدمه نبینند در نهالستانهای کوچک که نهال با بیلچه و بیل کنده میشود میزان صدمه کمتر و در نهالستانهای بزرگ با استفاده از نهال کن با تیغه عریض کاهش مییابد .

نهالهای کنده شده باید پس از کنده شدن یک راست به انبار که در سایه بوده و خنک باشد منتقل شوند برای انتقال از کیسه ها و جعبه هایئی استفاده میشود که عمق آنها ۲۰ سانتیمتر و برای حمل کارگر مناسب باشند . نهالها با خزه مرطوب یا گونه مرطوب بسته بندی می شوند علت این کار جلوگیری از هوا زدگی ریشه میباشد . نهالها باید در هانگار دو یا جای مناسب سلکسیون شده و انتخاب شوند .

نهالهای چنگالی ، بیمار باریک و نهالهایی که ریشه یا جوانه انتهایی آنها آسیب دیده است باشد حذف شوند . آن دسته از نهالها به عرصه های کاشت منتقل خواهند شد که دارای ریشه خوب بوده و از ریشه های قوی برخوردار باشند نهالهایی که دارای این خواص نیستند باید حذف کرد .

ریشه نهالهای کنده شده یاید هرس شوند . ریشه های فرعی آسیب دیده باید قطع شده و ریشه های فرعی باید به طول ۲۰- ۲۲ سانتیمتر از یقه کوتاه شوند. این عمل روی بلوک یا تخته ای با ضربه زدن با تیغه تیزی انجام شود این عمل به وسیله کارگران ماهر باید انجام شود .

برای پهن برگها هرس پس از برداشت و نهال کنی انجام شود . هرس با قیچی باغبانی نیز انجام می شود و ریشه های فرعی از ۲۵ سانتیمتری یقه هرس می شوند .

۲-۴- بسته بندی نهال :

بسته بندی نهال عملی است که بعد از انتخاب نهال برای جلوگیری از هرگونه صدمه های انتهایی با هرس فرم ریشه آغاز می شود . مهمترین مساله بسته بندی و توده کردن داخلی ریشه ها مجاور یکدیگر است .

سوزنی برگها حتی در زمستان بعد از کنده شدن یا انجام تبخیر آب از دست میدهند به همین دلیل نهالها باید به خوبی بسته بندی شده تا حمل ونقل بدون اثرات مضر انجام شود . عمل بسته بندی نهال به وسیله کارگران با تجربه باید انجام شود . برای بسته بندی روشهای مختلفی وجود دارد .

بسته بندی نهالهای سوزنی برگان معمولاً در بسته های کوچک یا بزرگ و کیسه های پلی اتیلن یا کرباس یا پوشالی یا سیم انجام گیرد . برای جلوگیری از گرم شدن ریشه خاک اره مرطوب یا ترکیبی از آنها باید مورد استفاده قرارگیرد. به عنوان ماده بسته بندی عدل های با ۱۰۰۰ نهال دو ساله سوزنی برگ و ۲۰۰۰ اصله نهال یکساله سوزنی برگ قابل تهیه است .

عدل نباید به یکدیگر فشرده شده و یا مدت طولانی در هوای آزاد باقی بماند و در صورتیکه قرار است مدت بیشتری عدل ها نگهداری شوند باید در جای سرد نگهداری نمایند .

نهال های پهن برگ ها به صورت دسته جمعی بسته بندی می گردند . بسته بندی درست باعث جلوگیری از صودمه دیدن نهال از ازعوارض خارجی و جلوگیری از کاهش آب خواهد شد . نهال های بدون استفاده از مواد مرطوب کننده بین ریشه ها بسته بندی می شوند . در کیسه هایی با ابعاد ۵۰ * ۶۰ سانتیمتر که ۲۰۰ عدد نهال در آن بسته بندی می شود قطر این کیسه ها ۱/۰ میلیمتر می باشد .

سوزنها و ریشه ها و داخل کیسه ها نباید خیس باشد ، بعد از جابجا کردن نهال در کیسه ها باید هوای داخل آن را خالی کرد و آنها را در محل سردی که هوا در آن جریان دارد در ۶ درجه بالای صفر نگهداری نمود .

هنگام حمل نهایت دقت و توجه در حمل و نقل نهال از نهالستان به عرصه های کاشت نباید خراب شده و خاک خالی گردد . در هوای گرم حمل و نقل در شب و یا ساعت خنک روز انجام شود .

۵- اساس تولید نهالهای گلدانی ( لوله ای ) جنگلی :

نهال گلدانی به نهالی اطلاق میشود که با کشت مستقیم بذر با بازکاشت نهال دو نوعی از ظرف تولید شده باشد که به وسیله آن ظرف ها به محل کاشت منقل شده و با خاک همراه نهال کاشته می شود .

منابع زیادی در مورد تولید نهالهای گلدانی در فرهنگ جنگلکاری منتشر شده است و ترکیه نیز سالهاست که به مقدار محدود تولید نهال گلدانی صورت می گیرد ولی هنوز تولید نهال گلدانی روش جا افتاده ای در جنگلکاری ترکیه منظور نمی شود . با این حال وجود جوت آینده روشنی برای کاشت نهالهای گلدانی در جنگلکاری نواحی خشک و آبخیرها به منظور کنترل فرسایش وجود دارد لذا تولید نهال گلدانی را نباید از نظر دور داشت .

فواید نهالهای گلدانی به شرح زیر است :

– به علت حمل ونقل نهال با خاک بدون آنکه به ریشه صدمه ای وارد شود درصد زنده مانی نهالهای گلدانی خیلی بیشتر از نهالهای ریشه سخت است .

– به علت به همراه داشتن مقداری آب در فضای اطراف ریشه ها به علت آبیاری نهالها قبل از انتخاب درصد زنده مانی نهالها بالا خواهند بود .

– برخلاف نهالهای ریشه سخت نهال های گلدانی با میکرو ریزها تلقیح شده و در محل کاشت مستقر می شوند و به همین دلیل میتوانند مواد غذایی لازم را در خاک ذخیره کرده و در توسعه ریشه استفاده نمایند .

– نهالهای ریشه لخت درآب و هوای سرد اروپایی بر اثر یخبندان دچار صدمه می شوند ولی برای نهال های گلدانی تصور چنین حالتی وجود ندارد .

– با انتخاب تیپ و اندازه مناسب گلدان سیستم ریشه نهال می تواند توسعه خوبی پیدا کند .

– در مناطقی که به علت باران یا گرما در ابتدای پائیز فصل کندن و کاشتن کوتاه باشد نهالهایی گلدانی قابل کشت خواهند بود و همچنین مناسب مناطقی است که دارای بهار دیر رس می باشند .

– در این روش امکان تولید نهال در مناطقی که دارای خاک مامناسب می باشد نیز وجود دارد .

محدودیتهای تولید نهال گلدانی به شرح زیر است :

– چون نهالهای گلدانی هنگام حمل به طور کامل جا را اشغال میکنند حمل و نقل آنها مشکل و آهسته است و هزینه حمل بالا بوده و به لوازم مخصوص نیاز دارد .

– هزینه تولید نهالهای گلدانی قابل قیاس با نهالهای ریشه سخت نمی باشد زیرا نیازمند به استقرار گلخانه فایبر گلاس و بستر های مخصوص نهال میباشد .

۱-۵- مواد مورد مصرف در ساختن گلدان ( لوله ) :

موادی که در ساختن گلدانها بکار می رود به سه دسته تقسیم می شود :

اولین ماده ای که در ساختن گلدان به کار می رود کاغذ های مخصوص می با شد . دومین نوع مواد مورد مصرف از پیت فشرده و الیاف چوب تشکیل شده و بالاخره آخرین نوع آن مواد پلاستیکی یا پلی ایتلن می باشد که در نوعی از این آخری می توان چندین بار از گلدانها استفاده نمود . ( کانتینری ) امروزه این روش مناسب مناطق نیمه خشک درترکیه است .

درمورد ابعاد گلدانها بیشترین اهمیت را طول گلدان داشته و قطر آن در درجه بعدی اهمیت است . طول گلدانها ۲۰ سانتیمتر و قطر آنها ۶۰ سانتیمتر می باشد . برای موفقیت بیشتر گلدانها با قط کم تر مناسب تر هستند ولی برای تصمیم گیری درمورد قطر لوله و طول لوله شرایط محیط کاشت و دوره رشد نهال را میبایست در نظر گرفت زیرا اگر مدت توقف نهال در گلدانی طولانی تر باشد ممکن است ریشه دفورمه شده و تغییر شکل داده و درصد زنده مانی نهال کاهش یابد .

تولید نهال با کاشت مستقیم بذر در گلدان یا با باز کاشت کردن نونهال در گلدان انجام می شود .

در کاشت مستقیم میبایستی از بذر مرغوب با قوه نامیه خوب استفاده نمود زیرا کم بودن قوه نامیه باعث بالا رفتن قیمت نهال خواهد شد . چون نهال کمتری تولید خواهد شد . در عمل ۲ یا ۳ بذر براساس درصد قوه نامیه در هر گلدان کاشته می شود . پس از سبز شدن یکی از نونهال ها در هر گلدان حفظ می شود .

خاک ، سیلت ، کود حیوانی ، خزه و خاک پیت برای تهیه کردن مخلوط خاک گلدانها به کار میروند.

قبل از استفاده از هر یک از ترکیب های یاد شده میبایست بخوبی پاک شدهو فاقد بذر علفهای هرز و کلوخه باشند. درصد بالای شن در مخلوط باعث کاهش نهال تولیدی میشود. بالا بودن درصد مواد آلی باعث افزایش نیاز آبی نهال خواهد شد.

نسبت مواد مصرفی بر اساس نوع موادی که برای پر کردن گلدانها بکار میرود متفاوت است . در ترکیه از مخلوط ۵ / ۳(سه پنجم)خاک ،۵ / ۱ (یک پنجم)سیلتو ۵ / ۱ (یک پنجم) کود حیوانی استفاده میشود. بعضی اوقات بجایسلیت ۵ / ۵/ ۰هوموس ترجیح داده میشود.

درسالهای اخیر ۱ قسمت پیت و یک قسمت ورمیکولیت استفاده میشود . نکته مهم ایجاد ۳۵-۴۰% تخلخل و PH مناسب ب اساس نیاز نهال میباشد.

زیان مهم تولید نهال با بذر کاری مستقیم پر کردن مواد تهیه شده وجین و مشکلات حمل نقل است و بر خلاف آن نسبت زنده مانی بالای نهال و کیفیت عالی نهال تولیدی از محاسن این نحوه تولید است .

تولید نهال گلدانی با بذر کاری مستقیم در گلدان در ترکیه روش جدیدی شناخته میشود قبلاً تولید نهال گلدانی با بازکاشت نونهالها صورت میگرفت ولی کاشت مستقیم بذر ارزانتر و آسانتر از تولید نهال با بازکاشت نونهال میباشد و اخیراً بذر کاری جانشین روش قبلی شده است. علاوه بر این بازکاشت نونهال به علت اثرات منفی که شرایط خارجی در نو نهال ایجاد مینمایند و تغیرات نامناسبی که به علت عدم تعادل ریشه و ساقه وجود داردو ریشه نیاز به هرس دارد از ضررهای بازکاشت نونهال در گلدان میباشد .
گلدانها پس از پر شدن بغل هم چیده میشوند و کف بستر باشن به ارتفاع چند سانتیمتر پوشانده میشود و دیوارها با بلوک هائی با ابعاد ۵۰´۳۰´۱۰ سانتیمتر آماده میشوند . گلدانها ۱تا ۲ روز از بذر کاری به خوبی آبیاری میشوند .

منبع :
سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری شیراز
تهیه و تنظیم : مهندس محمد ابراهیم صدوق