هیاهوی ورمی کمپوست!! آیا ورمی کمپوست می تواند به حد لازم در تغذیه درختان پسته موثر باشد؟

هیاهوی ورمی کمپوست!! آیا ورمی کمپوست می تواند به حد لازم در تغذیه درختان پسته موثر باشد؟

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ورمی کمپوست در واقع از ۲ کلمه verm و compost تشکیل شده است. بصورت خلاصه ورمی کمپوستها یعنی کمپوستهایی که از کرمها بهر طریقی در آنها استفاده می شود!! قبلا در ۲ مقاله کوتاه با عنوان” کمپوستها ارزانترین راه برای تغذیه باغات پسته” در این وبلاگ از طرف من بحث شده است و خوانندگان می توانند به آنها مراجعه کنند!! اما این روزها هیاهوی فراوانی از طرف شرکت ها و افراد تولید کننده ورمی کمپوستها برای استفاده در باغات پسته مطرح می شود شاید بدین دلیل که پسته محصولی است اقتصادی و کودهای آلی جایگاه ویژه ای از نظر مصرف در باغات پسته برای خود دست و پا کرده اند!! در برخی از موارد این اظهارات و توصیه ها در مورد کودهای ورمی کمپوست برای تغذیه درختان پسته بسیار اغراق آمیز است! در مفید بودن و موثر بودن نسبی کمپوستها و ورمی کمپوست ها در مورد بسیاری از درختان و گیاهان زراعی هیچ شکی نیست اما سوال اینجاست که آیا ورمی کمپوستها می توانند  در باغات پسته موثر باشند!! و این تاثیر تا چه حدی است و اصلا ورمی کمپوست چه مزایایی دارد؟ اساسا ورمی کمپوست ها را بدین طریق تولید می کنند که یکسری از کرمهای مخصوص را بمدت معین وارد کودهای دامی (بخصوص کودهای گاوی) می کنند و بعد از گذشت مدت زمان مشخص این کود گاوی پوسیده می شود و محصولی که بدست می اید را کود ورمی کمپوست می نامند. در حقیقت تولید کودهای ورمی کمپوست می تواند یک کار پرسود باشد چون هزینه تولید چندانی ندارد و مهمترین هزینه در تولید کودهای ورمی کمپوست همان پولی است که بابت خریدن کرم پوساننده بمصرف می رسد!! شاید مهمترین نکته مثبت در مورد کودهای ورمی کمپوست همان واکنش هایی است که کرمها در کودها انجام می دهند و موجب پوساندن سریع کودهای دامی می شوند. مسلما محصولی که حاصل فعالیت کرمها است (کود ورمی کمپوست) سرشار است از مواد آلی و آنزیمها و ترکیبات متابولیکی که زمانی که بهمراه کود در داخل خاک قرار می گیرند موجب افزایش رشد ریشه و ریشه دوانی و تغذیه مناسبتر نباتات می شوند!! ورمی کمپوستها سرشار هستند از باکتریهایی که نقش های بسیار مفیدی در خاک ایفا می کنند!! یکی از مزایای کودهای ورمی کمپوست این است که ایندسته از کودها هر چند که بمقدار زیادتر از حد معمول در خاک استفاده شوند گیاه را دچار سوزانندگی ریشه نمی کنند (اتفاقی که ممکن است در مورد برخی از کودهای دامی بخصوص کودهای مرغی در صورت استفاده بیش از حد در خاک رخ بدهد!). مطالعات مشخص کرده اند که بذوری که در خاک ورمی کمپوست کاشته شوند دارای رشد بسیار بهتری نسبت به سایر تیمارها بوده اند. این مطلب همچنین در مورد نهالها هم صدق می کند. به این صورت که اگر نهال درختان در خاک دارای ورمی کمپوست کاشته شود بمراتب رشد بهتری خواهد داشت. شاید مهمترین و کاربردی ترین روش مصرف ورمی کمپوست ها در باغات پسته ایران در مورد کاشت نهالها باشد. بصورت یک رسم قدیمی که جواب خیلی خوبی هم داده زمانی که کشاورزان بخواهند نهال پسته ای در زمین غرص کنند به اندازه یک چاله کوچک در زمین را پر از ریگ (ماسه بادی) می کنند و نهال را برای رشد بهتر در آن می کارند و بهتر آن است که بجای ریگ یا ماسه بادی  در داخل چاله می توان ورمی کمپوست ریخت و رشد نهالها بمراتب بهتر خواهد بود!! یک نکته بسیار مهم در مورد ورمی کمپوست ها این است که بر خلاف شایعات ورمی کمپوستها ارزش تغذیه ای چندانی در مورد درختان پسته تنومند ندارند. اگر به آنالیز عناصر ماکرو در ورمی کمپوستها دقت کنیم آنالیز N, P, K در ورمی کمپوستها بسیار پایین است تقریبا در بترتیب در حد ۳ و ۱ و ۱ و نیم درصد. بهر حال نتیجه می گیریم که آنالیز عناصر در مورد کودهای ورمی کمپوست وجود عناصر ماکرو را به نسبت بالا را اصلا تایید نمی کند!! حتی درصد آنالیز کودهای دامی مانند کودهای مرغی و گوسفندی و گاوی با کیفیت بالاتر از ورمی کمپوستها است اما تفاوت زیاد قابل تمایز نیست!! در واقع از نظر ارزش تغذیه ای کودهای ورمی کمپوست ارزش فوق العاده ای در تغذیه درختان تنومند پسته ندارند!! و نمی توان صرفا با دادن کودهای ورمی کمپوست نیازهای غذایی درختان پسته را جبران کرد. متاسفانه بحث شایعات در مورد کودهای ورمی کمپوست و استفاده از آنها در درختان پسته از طرف افراد سودجود زیاد است ولی از نظر علمی صحت چندانی ندارد!! اگر چه ممکن است ورمی کمپوست ها در مورد گیاهان زراعی مانند گندم و جو و صیفی جات تاثیر زیادی داشته باشد اما در مورد درختان تنومند پسته صرف دادن کودهای ورمی کمپوست نیازهای غذایی درختان پسته را تامین نخواهد کرد!! بنظر می رسد یکی از مهمترین مزایای کودهای ورمی کمپوست پوسیده بودن و قابل استفاده بودن این کود بصورت سریع توسط درختان پسته باشد!! بارها و مکررا مشاهده می شود که کشاورزان از کودهای دامی ناپوسیده برای تغذیه درختان استفاده می کنند کودهایی که هر تکه از آنها ممکن است چندین کیلوگرم وزن داشته باشند و تا بخواهند این کودها بپوسند ماهها زمان لازم است و ورمی کمپوست می تواند در حقیقت کودهای پوسیده دامی و گاوی را در اختیار کشاورزان قرار دهد که از این حیث نکته مثبتی ارزیابی می شود!! همین کودهای ناپوسیده و خام زمانی که مخصوصا بصورت چالکود در داخل چاله ها قرار می گیرند بعضا با دوره آبیاری طولانی مدت در باغات پسته موجب سوزانندگی ریشه در درختان پسته می شوند. شاید بالاترین درصد عناصر موجود در ورمی کمپوست ها مربوط به کلسیم (Ca) باشد!! کلسیم ورمی کمپوست ها حدود ۳ تا ۴ درصد گزارش شده است!! ورمی کمپوستها دارای انواع و اقسام مختلفی هستند و حتی نوع کرمی که باعث پوسیدن کودهای گاوی می شوند هم ممکن است تفاوت داشته باشد!! شاید این نکته بسیار جالب باشد که حتی خاکی که بسیاری از کشاورزان از مناطق نزدیک به باغات پسته خود با باغات اضافه می کنند از نظر بسیاری از عناصر از جمله نیتروژن، پتاسیم، آهن و ….بمراتب قویتر از ورمی کمپوست ها باشد!! فقط تنها نکته تمایز کننده ورمی کمپوست ها با خاک های معمولی این است که ورمی کمپوست ها از نظر مواد آلی بمراتب غنی تر از ایندسته از خاکها هستند. یک سوال بسیار اساسی اینجاست که با این دوره آبیاری ۴۵ و ۶۰ روزه و حتی بیشتر در باغات پسته ایران آیا باکتریها و مواد آلی موجود در ورمی کمپوست ها قابلیت زیستن و زنده ماندن دارند یا نه؟؟ یک نکنه بسیار مهم در مورد ورمی کمپوست ها این است که اگر چه دادن مقدار زیاد از ورمی کمپوست ها ممکن است از نظر سوزانندگی در درختان پسته مشکلی ایجاد نکند اما باید به این نکته توجه کرد که اگر مقدار دادن ورمی کمپوستها بسیار بالا باشد (بیشتر از ۴۰ درصد حجم خاک) ورمی کمپوست می تواند مقدار نیتراتها را درخاک افزایش بدهد و افزایش یافتن نیتراتها در خاک نتنها می تواند خاک و نهایتا محصول را آلوده کند بلکه می تواند موجب افزایش اسیدیته یا pH خاک شود و افزایش یافتن مقدار پی اچ خاک برای خاکها و مناطق پسته خیز ایران که در نواحی با قلیایت بالا هستند اصلا سودمند نیست بلکه مضر است. در بخش بعدی مطالب بیشتری راجع ورمی کمپوستها و مصرف آنها در باغات پسته ارایه خواهد شد و نتیجه گیری می کنیم که روی هم رفته و با سنجیدن تمام مزایا و معایب از جمله بحث اقتصادی آیا دادن ورمی کمپوست در باغات پسته کاری سودمند است یا خیر؟!

ورمی کمپوست ها و کمک به بهبود شرایط فیزیک و شیمیایی خاک در باغات پسته

ورمی کمپوست ها و کمک به بهبود شرایط فیزیک و شیمیایی خاک در باغات پسته

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

ورمی کمپوست ها جزو آندسته از کودهایی هستند که پایه دامی دارند و معمولا از کودهای گاوی بعنوان بستر کشت استفاده می شود و برای پوساندن بستر کشت کرمهای خاصی را اضافه می کنند و بعد از مدت زمانی کودهای دامی کاملا پوسیده و تیره می شوند و کود ورمی برای مصرف آماده است! تبلیغات در مورد خرید و فروش کودهای ورمی کمپوست بسیار زیاد است و حتی متاسفانه بسیاری از این تبلیغات جنبه واقعیت ندارند. تجربیات و آزمایشاتی که ظرف امسال توسط خود بنده انجام شد مطابق بیش بینی های مورد انتظار من بود. بسیاری از فروشندگان کودهای ورمی ادعا می کنند که با دادن کودهای ورمی بصورت تنها درخت پسته نیاز به هیچ کود دیگری در هنگام استارت بهاره ندارد و حتی توصیه به استفاده از ۱۰ کیلوگرم کود ورمی بصورت چالکود در اطراف ریشه و سایه انداز می کنند و این در حالی است که آزمایشات شخصی بنده نشان داد حتی با وجود دادن کودهای ورمی کمپوست بصورت ۱۰ کیلو به ازای هر درخت بصورت جداگانه  تاثیرات چشمگیری روی درختان ایجاد نشد!! و کودهای پلت مرغی با کیفیت بسیار بهتر جواب دادند!! اما استفاده از ورمی کمپوست ها را در باغات پسته نمی توان بهیچ وجه رد کرد!! بدلیل حاصلخیزی ضعیف خاک در بسیاری از مناطق پسته خیز استفاده از ورمی کمپوست ها می تواند مفید فایده باشد. در آزمایشاتی که توسط شخص بنده و در باغ شخصی خودم انجام شد مشخص شد بهترین درختان از نظر بازدهی درختانی بودند که از کودهای پلت مرغی و ورمی کمپوست ها بصورت توامان استفاده شده بود. تیمارها در این این آزمایشات عبارت بودند از ۱-استفاده از ورمی کمپوست بصورت ۱۰ کیلو به ازای هر درخت بصورت چالکود ۲-استفاده از پلت مرغی با کیفیت بصورت ۵ کیلو به ازای هر درخت بصورت چالکود ۳-استفاده از ۵ کیلو کود پلت مرغی+۱ کیلو گرم کود ورمی کمپوست به ازای هر درخت بصورت چالکود. نتایج همانطور که پیش بینی می کردم مشخص کردند که بهترین درختان از نظر رشدی، طراوت، برگ و سبزینه و حتی خوشه ها درختانی بودند که با تیمار سوم تغذیه شده بودند یعنی استفاده از ۵ کیلو کود پلت مرغی+۱ کیلو گرم کود ورمی کمپوست!! ورمی کمپوست ها از نظر ارزش تغذیه ای بخصوص عناصر ماکرو مانند N, P, K دارای ارزش فوق العاده ای نیستند و آنالیز نشان می دهد که گاها درصد عناصر ماکرو به نیم درصد هم نمی رسد و بهمین دلیل است که اضافه کردن کودهای ورمی کمپوست بصورت جداگانه تاثیر چندان و قابل تمایزی روی  درختان ندارد حتی با وجود دادن ۱۰ کیلوگرم کود ورمی به ازای هر درخت! همانطور که انتظار می رفت کودهای پلت شده مرغی تاثیرات بسیار بهتری در مقایسه با ورمی کمپوست ها از خود نشان دادند و جالب اینجاست که تلفیق ورمی کمپوست ها یا کودهای پلت شده مرغی به نسبت ۱ به ۵ تاثیرات بسیار بهتری داشت. حتی در اینچنین درختانی خسارت برخی از آفات از جمله زنجره ها و سنک ها هم کمتر بود و این ثابت می کند که بدلیل غنای میکروبی و آنزیمی فوق العاده ورمی کمپوست ها این احتمال وجود دارد که متابولیت ها از طریق ریشه ها جذب شده و موجب بی میلی برخی از آفات به خسارت به دانه ها شوند. مهمترین مزیت ورمی کمپوست ها افزودن به غنای میکروبی خاک است چیزی که در بسیاری از خاکهای مناطق پسته خیز یک مشکل بزرگ است. بنظر می رسد که ورمی کمپوست ها فقط در صورت اختلاط با کودهای پلت شده مرغی ارزش اقتصادی داشته باشند و با توجه به قیمت نسبتا بالای ورمی کمپوست ها استفاده از ۱۰ کیلو ورمی کمپوست به ازای هر درخت نتنها توجیه اقتصادی ندارد بلکه بازخورد مناسب و در خورد انتظاری هم نمی تواند داشته باشد. آزمایشات در مورد ورمی کمپوست ها نشان داد که استفاده از هر گونه کودهای شیمیایی مانند اوره یا سولفات آمونیوم و حتی کودهای میکرویی که بیس اسیدی دارند می تواند روی جوابدهی کودهای ورمی حتی در صورت اختلاط با کودهای مرغی پلت شده تاثیر منفی داشته باشد و این هم به این جهت است که کودهای شیمیایی چون منشا شیمیایی دارند می تواند بشدت برای میکروارگانیسم ها مضر باشند!! بهر روی اینکه ورمی کمپوست ها بصورت جداگانه بتوانند روی درختان بازخورد مثبتی داشته باشند احتمالا بچشم نخواهد آمد اما وقتی که بحث اختلاط کودهای مرغی با ورمی کمپوست ها پیش می آید بحث فرق می کند!! باید خاطر نشان کرد در خاکهایی که از نظر عناصر ماکرو بخصوص قوی باشند استفاده از ورمی می تواند بصورت تنها کارساز باشد اما در درختانی که سن بالای ۱۰ سال دارند بدلیل تهی بودن خاک از عناصر ماکر و میکر استفاده از ورمی کمپوست ها نمی تواند نتیجه آنچنانی داشته باشد!! یکی دیگر از موارد مهم این است که آزمایشات شخصی بنده نشان داد که اختلاط ورمی کمپوست ها با کودهای فله ای مرغی و گوسفندی نمی تواند جواب چندانی داشته باشد و این در حالی است که در مورد کودهای پلت شده مرغی جواب بسیار مناسب خواهد بود بنابراین استفاده از ورمی کمپوست ها بهمراه کودهای فله ای مرغی و گاوی و گوسفندی نه توجیه اقتصادی دارد و نه توجیه فنی!! بهر روی به توجه به مصرف گستره کودهای پلت شده مرغی در اواخر زمستان برای استارت مناسب درختان پسته بهترین روش این است که کودهای بهمراه کودهای پلت شده مرغی در چالکود مقدار ۱ کیلوگرم ورمی کمپوست ها به ازای هر درخت اضافه شود تا نتیجه مشخص شود. برخی از باغداران اعتقاد بر این دارند که کودهای پلت شده مرغی را باید روی زمین ریخت و بعدا تیلر کرد و در اینچنین شرایطی اضافه کردن ورمی کمپوست نمی تواند مفید فایده باشد چون ورمی کمپوست ها باید حتما در چاله قرار گیرند و اضافه کردن آنها به سطح زمین می تواند غنای میکروبی و آنزیمی آنها را کاهش بدهد. بخوبی مشخص است که اگر آزمایشات میکروبیولوژی روی ورمی کمپوست ها انجام شود هزاران هزار موجود مفید در ورمی کمپوست ها وجود خواهد داشت و بهمین دلیل فروشندگان کود می توانند توصیه به استفاده از ورمی کمپوست ها بصورت اختلاط با کودهای پلت مرغی با کیفیت بکنند آنهم بصورت چالکود، به مقدار مناسب، در وقت مناسب و با توجه به نظرات کارشناسان!! به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!!

میزان و نحوه مصرف ورمی کمپوست برای درختان پسته

تا قبل از باردهی سالی دو مرتبه هر بار برای هر درخت ۵ کیلوگرم به صورت چالکود

بعد از سال اول ثمر دهی یکبار در سال ۱۰ کیلوگرم در اواخر زمستان به صورت چالکود

همه چیز در مورد درخت پسته

مقدمه:

پسته گیاهی است که از دیرباز در نقاط مختلف ایران کشت می شده است و جنگل های وحشی پسته در ناحیه شمال شرق ایران به ویژه مرز افغانستان و ترکمنستان وجود دارد و گمان می رود که درخت پسته حدود ۴-۳ هزار سال قبل در ایران اهلی شده و مورد کشت و کار قرار گرفته است. در این نوشتار سعی شده به طور خلاصه و مفید، مطالب کاربردی به زبان ساده بیان شود. در مورد خواص پسته pistachio و دیگر موراد مرتبط با پسته به سایر مقالات سایت ایران کالا مراجعه نمایید.

الف) آبیاری

با وجود این که پسته استقامت زیادی به بی آبی دارد، لکن نباید از آب دادن آن مخصوصا در سنین ابتدایی غفلت شود. به طور متوسط بسته به بافت خاک از نظر نگهداری آب مدار آبیاری بسته به سن درخت به شرح زیر توصیه می شود: (به جز فصل زمستان)

درخت با سن ۱ تا ۳ سال: مدار آبیاری ۷ الی ۱۰ روز

درخت با سن ۳ الی ۶ سال : مدار آبیاری ۱۲ الی ۲۰ روز

درخت با سن ۶ سال به بالا : مدار آبیاری یک ماه

باید توجه داشت زمانی که مدار آبیاری یک ماه است، در هر آبیاری آب زیادی به درخت داده شود تا رطوبت کاملا به عمق خاک نفوذ کند.

ب) هرس

هرس یعنی بریدن شاخه های اضافی و این عمل در زمستان انجام می شود. پس از فرم دهی درخت در سال های بعد از پیوند و قبل از باردهی، هرس اهمیت دارد که شامل شنگ کردن شاخه ها، سر بر داری و حذف پاجوش ها می باشد.

هرس باعث درشت شدن میوه درخت و تا حدی یکنواخت شدن باردهی در سالهای مختلف می شود.

ج) کود دهی

کود دامی گوسفندی و گاوی مورد استفاده باید کاملا پوسیده باشد. بهتر است کود مرغ نیز با کودهای گوسفندی یا گاوی مخلوط شود و در شیاری به عمق حداقل ۴۰ سانتیمتر بسته به سن درخت و عرض ۴۰ سانتیمتر در انتهای چتر سایه انداز درخت دفن شود. فصل کود دهی فصل خواب درختان یعنی زمستان است.

مخلوط کردن کود کامل شیمیایی ( N-p-K ) نیز با کود حیوانی مورد استفاده مطلوب می باشد.

دادن کود شیمیایی ازته (سولفات آمونیم و سولفات پتاسیم) در مناطق با آب و خاک شور در نیمه دوم اردیبهشت ماه جهت افزایش جوانه های رویشی و زایشی، در نیمه دوم تیرماه جهت پر شدن دانه های پسته در درختان بارده مناسب است. میزان کود مصرفی با مشاوره کارشناسان از ۱۰۰ گرم تا ۲۰۰ گرم به ازای هر درخت می باشد.

استفاده از کودهای مایع و جامد میکرو در فصل رشد درخت بسته به نوع کمبود و مشاوره با کارشناسان کشاورزی همزمان با سمپاشی و یا به صورت مستقل بسیار مناسب است. بعد از برداشت پسته دادن کود روی به صورت محلول پاشی توصیه می شود.

د) دلایل پوکی پسته

۱- عدم وجود گرده نر که ناشی از کمبود درخت نر می باشد مهمترین عامل پوکی پسته بوده و باید به ازای هر ۱۰ الی ۱۵ درخت ماده یک درخت نر در باغ پیوند نمایید. در صورت کمبود درخت نر حتما گرده افشانی مصنوعی انجام دهید.

۲- عدم رسیدگی و توجه کامل به درختان از جمله آبیاری کم و نامنظم، ندادن کود حیوانی و هرس نکردن درختان و غلبه آفات در باغ باعث پر نشدن مغز پسته و یا ریزش جوانه های سال بعد می شود.

ه) آفات مهم پسته

۱- پسیل پسته، که حشره زرد رنگ کوچکی است و در حال حاضر بیشترین خسارات را وارد می کند و موقع خسارت شدید، پای درخت شکرک ایجاد می شود.

۲- کنه درختان پسته که این آفت با چشم معمولی قابل مشاهده نیست و علائم آن اینکه ابتدا برگها سبز تیره و سپس حالت چرمی رنگ می شوند.

۳- شپشک پسته، این آفت کاملا روی برگها و خوشه ها قابل مشاهده است و درخت مورد حمله محصول آن اغلب پوک و نیم مغز می شود.

برای مبارزه با شپشک استفاده از سم اتیون با نسبت ۲٫۵ – ۲ در هزار بسیار مناسب است. ذکر این نکته ضروری است که برای مبارزه با هر یک از آفات مشاوره با کارشناسان خبره کشاورزی جهت توصیه سم و زمان سمپاشی بسیار مهم است.

کاربرد ورمی کمپوست در پستهو) برداشت پسته

۱- پسته را وقتی کاملا رسید برداشت نمایید.

۲- برداشت را ساعتهای اولیه روز شروع نموده و محصول برداشت شده را زیر سایه و یا جای خنک قرار دهید.

۳- قسمتهای آلوده به آفت را در باغ جداگانه برداشت نمایید.

۴- محصول برداشت شده را سریعا به مراکز فرآوری پسته که تمام اتوماتیک و بهداشتی است انتقال دهید تا سریعا پوست گیری و جداسازی شود. به این ترتیب رنگ پوسته سخت پسته سفیدرنگ و بازاری پسندی مناسب خواهد داشت.

کاشت پسته :

مناسبترین بافت خاک جهت کاشت پسته بافت شنی لوم می باشد ( ۷۰-۶۰ درصد شن ، ۳۰-۲۰ درصد سیلت یا لای و ۲۰-۱۰ درصد رس ) . معیارهای کیفی جهت آب مناسب برای آبیاری باغات پسته عبارتند از : حداکثر شوری ۴ میلی موس بر سانتی متر ( بعلت مقاوم بودن درخت پسته به شوری ، آبیاری با آبهای دارای ۸ میلی موس بر سانتی متر شوری نیز برای درختان پسته انجام می شود . ) ، حداکثر نسبت جذبی سدیم ۱۵ ( برای SAR بیشتر از ۱۵ ، Ec آب نیز بایستی بیشتر از ۳میلی موس بر سانتی متر باشد ) ، حداکثر کلر آب آبیاری ۱۰ میلی اکی والان بر لیتر ، حداکثر غلظت بر PPm 2 ، حداکثر بی کربنات ( Hco3 ) 5/8 میلی اکی والان بر لیتر ، حداکثر سولفات ( So4 ) 10 میلی اکی والان بر لیتر ، حداکثر میزان کربنات سدیم باقیمانده (RSC) 5/2 ، حداکثر غلظت منیزیم ۵ میلی اکی والان برلیتر ( غلظت منیزیم بایستی از غلظت کلسیم آب آبیاری کمتر باشد ) ، حداکثر مقدار باقیمانده خشک یا TDS 2000 میلی گرم در لیتر . درصورت مطبق بودن خاک محل احداث باغ ، بایستی محل ردیفهای کاشت حداقل به عرض ۱ متر و به عمق ۲ متر با بیل مکانیکی کاملا” مخلوط و یکدست شود . درصورت انتخاب سیستم آبیاری غرقابی و سطحی ، شیب نهایی زمین بایستی حدود ۲-۱ درصد باشد . کاشت نهال و یا بذر نباید در داغ آب و نوک پشته ها انجام شده و بهتر است محل کاشت کمی پائین تر از محل داغ آب انتخاب شود . در نقشه کاشت بایستی محل ردیفهای کاشت ، محل قرارگرفتن درختان نر ، محل خیابانهای اصلی و فرعی ، محل قرارگرفتن نوارهای بادشکن، مسیرهای اصلی و فرعی انتقال آب و . . . مشخص گردد . جوی پشته ها جهت کاشت بذر یا نهال ، بایستی به عرض ۱۰۰ – ۵۰ سانتی متر وعمق۴۰-۳۰ سانتی متر احداث گردد . محل کشت بذر از کف جوی بایستی حدود ۱۰ سانتی متر بالاترباشد و هنگام آبیاری ، آب حدود ۵ سانتی متر روی بذر را بپوشاند . فاصله کاشت درختان در روی ردیف حداقل ۳-۲ متر و فاصله ردیفهای درختان حداقل ۶-۵ متر در نظر گرفته شود . دور آبیاری جهت نهالهای پسته در سال اول حداکثر ۷ روزه و درسال دوم ۱۴ روزه می باشد . جهت پیوند نهالهای پسته ، در اسفندماه نهالهای ۳-۲ ساله سربرداری شده و پس از رشد جوانه های جانبی بر روی پایه سربرداری شده ، حدود ۳ شاخه جانبی برروی پایه اصلی نگهداری شده و سایر شاخه ها حذف می شوند . زمان مناسب جهت پیوند نهالهای پسته بطور عمده اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد می باشد . نسبت مناسب درختان نر به درختان ماده نسبت ۱ به ۹ است . هرس فرم مناسب جهت درختان پسته ، هرس فرم جامی و شلجمی می باشد . پسته، دانه میوه از درخت پسته است. درخت پسته اولین بار در ترکیه و ایران یافت شد. در آن زمان، پسته غذای اشراف بود. در سال های بعد، فقط در جشن ها و مهمانی ها مصرف می شد. بعدها در انواع دسرها، شیرینی ها، بستنی و حتی به عنوان اشتها آور خورده می شد. این دانه، به خاطر شکلش به نام “آجیل خندان” معروف شد.

پسته به عنوان یک ماده غذایی گیاهی و نیرو بخش و درمان کننده بسیاری از بیماری ها مورد استفاده قرار می گیرد.

فواید پسته

۱- پسته در مقایسه با دیگر آجیل ها، مقدار کمی کالری دارد. بدون کلسترول می باشد و دارای مقدار کمی چربی اشباع می باشد. چربی یک منبع انرژی می باشد و کمک به جذب ویتامین های A, E, D و K می کند. پس پسته از آن جایی که دارای چربی می باشد، این امر مهم را نیز انجام می دهد.

۲- یکی از بهترین منابع پروتئین گیاهی می باشد.

۳- پسته از آنجایی که دارای مقدار زیادی چربی غیراشباع و پروتئین می باشد، لذا نباید بیشتر از ۱۸ گرم در هفته مصرف شود.

۴- پسته دارای مقدار زیادی فیبر می باشد. فیبر به هضم مواد غذایی کمک می کند، کلسترول و قند خون را تنظیم می کند.

۵- پسته در بین گروه آجیل ها، یکی از بهترین منابع پتاسیم می باشد. پتاسیم ۱ عدد پسته برابر پتاسیم ۱ عدد پرتقال است. مقدار پتاسیم در ۲ عدد پسته بیشتر از ۱ عدد موز می باشد. پتاسیم موجود در پسته، به تعادل مایعات بدن کمک می کند، ضربان قلب را تنظیم می کند و برای کاهش فشار خون نیز بسیار مفید می باشد.

۶- همچنین دارای فسفر می باشد و در ساخت استخوان ها و دندان ها شرکت می کند، جلوی خستگی و ضعف را می گیرد و برای تقویت عضلات بدن مفید می باشد.

۷- پسته، مقداری منیزیم نیز دارد که منیزیم یکی از مهم ترین عناصر معدنی برای تبدیل غذا به انرژی می باشد، ضربان قلب را تنظیم می کند واز گرفتگی عضلات جلوگیری می کند.

۸- آهن در پسته، برای سرگیجه، خستگی، رنگ پریدگی و کم خونی مفید است.

۹- روی برای تقویت پوست، مو و ناخن بسیار مهم است.

۱۰- پسته دارای ویتامین های B6 ، B1 و E می باشد. ویتامین B6 کمک به سوخت و ساز پروتئین می کند و در جذب مواد غذایی نیز نقش دارد. ویتامین B1 باعث افزایش انرژی، تقویت سلول های عصبی و متعادل کردن اشتها می شود.

۱۱- در بین آجیل ها، پسته دارای بیشترین آنتی اکسیدان می باشد. همان طورکه می دانید ویتامین E جزو گروه آنتی اکسیدان ها می باشد و تقویت سیستم ایمنی بدن، سلامت چشم و جلوگیری از خستگی و استرس و نیز جلوگیری از تخریب سلول ها را بر عهده دارد.

۱۲- پسته نیز مانند دیگر دانه ها، از بیماری های قلبی جلوگیری می کند. به خاطر وجود چربی های غیر اشباع، می تواند مقدار کلسترول خون را پایین بیاورد.

۱۳- پسته باعث عملکرد درست مغز می شود و شخص را آرام می کند.

۱۴- این آجیل می تواند جلوی پیشرفت بیماری های مزمن از قبیل سرطان را بگیرد.

۱۵- مطالعات نشان داده است؛ پسته می تواند مقدار کلسترول خوب خون(HDL) را بالا ببرد و درعین حال مقدارکلسترول بد خون(LDL ) و تری گلیسیرید را پایین بیاورد.

۱۶- پودر پسته، درمان کننده دندان درد می باشد.

۱۷- پسته تغییری در فشار خون و افزایش وزن انجام نمی دهد. اما به خاطر کاری بالایی که دارد، به عنوان یک میان وعده پرکالری شمرده می شود و نباید زیاد مصرف شود.

برای کاهش نمک و چربی در رژیم غذایی، باید از خوردن پسته بو داده و شور خودداری کنید.

لازم به ذکر است که، ۲۸ گرم پسته، بیشتر از ۱۰ درصد نیاز بدن به فیبر غذایی، ویتامینB6، ویتامین B1، منیزیم و فسفر را تامین می کند.

این مطلب از وب سایت ورمی کمپوست اساک نقل شده است.

ورمی کمپوست زباله ای به ارزش طلا

ورمی کمپوست زباله ای به ارزش طلا

هر آنچه درباره ورمی کمپوست باید بدانید:

ورمی کمپوست

 با رشد روز افزون جمعیت بالا رفتن سطح رفاه و تنوّع کمّی و کیفی در مصرف مواد غذایی ، توسعه صنایع تبدیلی و رشد پدیده شهرنشینی ، دفع زباله ها و مواد زاید آلی به یک معضل قابل تأمل بویژه در شهرهای بزرگ تبدیل شده است .

— از روشهای مؤثر در مدیریت و خنثی سازی اثرات نامطلوب زباله ها همانا تبدیل آنها به کودهای آلی است . تکنیک تبدیل کود از زباله بطور علمی و عملی در سال های اخیر آغاز شده است .

— “کمپوستینگ” یا کمپوست سازی تجزیه مواد زاید قابل تجزیۀ بیولوژیک توسط جانداران ذره بینی است که

توانایی شکستن مولکول های بزرگ مواد آلی را دارا هستند . در این روش ارگانیزم هایی را در جهت افزایش میزان تجزیۀ بقایای آلی تحت کنترل استفاده می کنند . این فرآیند طبیعی ، مواد آلی را به ماده ای غنی مبدل می سازد که مکملی سودمند برای خاک های کشاورزی می باشد . ترکیبات هوموسی تولید شده براحتی توسط گیاهان قابل جذب می باشند و به این ترتیب باعث بهبود وضعیت خاک های اراضی زیر کشت و در نتیجه کاهش استفاده از کودهای شیمیایی می گردند .

— امروزه فرآوری مواد زاید آلی به سه روش : سوزاندن ، دفن در محل های خاص و بازیافت (استفاده مجدد) انجام می پذیرد .

— روش بازیافت علاوه براینکه بر حفظ محیط زیست و کاهش آلودگی مؤثر است ، بلکه می تواند مواد زاید را بعنوان مواد خام مجدداً در چرخۀ مصرف قرار دهد و از تخریب بیشتر محیط زیست پیشگیری کند .

— از بین انواع محصولات بازیافتی می توان به “ورمی کمپوست” (vermicompost) یا “کمپوست کرمی” که در کشورهای مختلف جهان با استقبال گسترده ای توسط کشاورزان روبرو شده است ، اشاره داشت .

— عناصر غذایی موجود در “ورمی کمپوست” نظیر انواع ویتامین ها بویژه “B12” و هورمون های گیاهی نظیر “اُکسین” و “سیتوکینین” دارای اثرات بسیار مفیدی بر رشد و نمو گیاهان می باشد .

— اسید “هیومیک” و برخی فلزات سنگین که در “ورمی کمپوست” وجود دارند ، در طیف سنجی با امواج ماوراء بنفش و تجزیه شیمیایی توده بوسیله حرارت مشخص شده اند و بررسی مبین اینکه اسید هیومیک “ورمی کمپوست” شبیه به نوعی “لیگنین” گیاهی می باشد .

— مواد غذایی گیاهی که بر بستر دارای “ورمی کمپوست” رشد می یابند ضمن اینکه فاقد آلودگی های شیمیایی و میکربی هستند ، از عطر و طعم مطبوع و طبیعی برخوردارند .

— “ورمی کمپوست” دارای توانایی زیادی در نگهداری رطوبت و مواد غذایی در خاک دارد .

— خصوصیات فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی خاک را بهبود می بخشد .

— “ورمی کمپوست” بر دانه بندی بهینه خاک ها می افزاید لذا علاوه بر حفظ رطوبت و عناصر غذایی باعث بهبود وضعیت خلل و فرج خاک می گردد .

— “ورمی کمپوست” نظیر دیگر کودهای آلی و برخلاف کودهای شیمیایی اقدام به آزادسازی تدریجی عناصر غذایی و در اختیار قرار دادن آنها برای گیاهان می کند لذا رشد پایداری را بوجود می آورد .

— آزمایشات نشان دادند که رشد سویا در بستری از خاک دارای “ورمی کمپوست” با افزایش طول ریشه ها ، تعداد ریشه های افقی ، افزایش جوانه های مولد گل و حفظ آنها و همچنین افزونی فاصله میانگره ها مواجه می گردد .  

— بسیاری از تجربیات نشاندهنده این است که محصول توت فرنگی که بر بستر حاوی “ورمی کمپوست” رشد یافته اند ، از نظر ویژگی های کمبی و کیفی بسیار مطلوب ترند و بازارپسندی بیشتری دارند .   

 

“ورمی کمپوست” چیست ؟

— “ورمی کمپوست” عبارت است از : کود آلی بیولوژیک که در اثر عبور مداوم و آرام مواد آلی در حال پوسیدگی از دستگاه گوارش گونه هایی از کرم های خاکی و دفع این مواد از بدن کرم های مذکور حاصل می شود . این مواد هنگام عبور از بدن کرم ها آغشته به مخاط دستگاه گوارش (موکوس) ، ویتامین ها و آنزیم ها شده که در نهایت بعنوان یک کود آلی غنی شده و بسیار مفید برای ساختمان و بهبود عناصر غذایی خاک ، تولید و مورد مصرف واقع می گردد بنابراین “ورمی کمپوست” عبارت از : فضولات کرم های خاکی به همراه درصدی از مواد آلی و غذایی بستر و لاشۀ کرم های مزبور است .

— “ورمی کمپوست” یک نوع کود آلی هوموسی است که توسط گونه ای خاص از کرم های خاکی تولید می شود .

— “ورمی کمپوست” بوی نامطبوع ندارد و فاقد بذور علف های هرز است  .

— واژه “ورمی کمپوست” متشکل از “ورمی” (vermis) بمعنی “کرم خاکی” و “کمپوست” (compost) بمعنی “کود آلی” است که از فعالیت کرم های خاکی در بستری از مواد آلی با شرایط ۸۰ درصد رطوبت و فرآیندی نیمه هوازی حاصل می گردند .

— علاوه بر کرم های خاکی عوامل دیگری چون قارچ ها ، باکتری ها و اکتینومایست ها نیز دخالت دارند .

— “ورمی کمپوست” در حقیقت مجموعه ای از مواد آلی تجزیه شده ، فضولات کرم ها یا مواد دفعی سیستم گوارشی کرم خاکی ، آنزیم های بدن کرم خاکی و اجساد اینگونه کرم ها می باشد .

— “ورمی کمپوست” از نظر عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان از قبیل عناصر “پُِرمصرف” یا “ماکروالمنت” یا “ماکرو نوترینت” شامل : ازت ، پتاسیم ، فسفر ، کلسیم ، گوگرد و همچنین عناصر “کم مصرف” یا “میکرالمنت” یا “میکرونوترینت” موسوم به “obligo elements” نظیر : آهن ، روی ، منگنز ، مولیبدن ، کبالت ، بُر و مس کفایت می نماید درحالیکه اغلب کودهای شیمیایی حاوی ۱-۲ نوع عنصر کودی هستند .

— میزان عناصر کودی N:P:K در “ورمی کمپوست” حداقل ۱۱-۵ برابر خاک های فاقد کرم های خاکی است .

— حدود ۲۰ درصد ماده خشک “ورمی کمپوست” از هوموس تشکیل یافته است .

 

“بیوکمپوست” چیست ؟

— “بیوکمپوست ها” نتیجه فرآیند میکروارگانیزم های نیمه هوازی در دما و رطوبت مناسب بوسیله انباشتن مواد آلی از قبیل انواع پسماندهای سبزیجات ، میوه ها ، ضایعات گلفروشی ها و برگ های ریزش یافته درختان که جمع آوری و در حال تبدیل به کودهای آلی می باشند .

 

برتری “ورمی کمپوست” بر کمپوست های معمولی (بیوکمپوست) :

۱- “ورمی کمپوست” ماده ای شبیه به “پیت” (peat) است که به خوبی تغییر فرم یافته و ساختار ، تخلخل ، تهویه ، زهکشی و ظرفیت نگهداری رطوبت آن در حد آلی می باشد .

۲- تولید “ورمی کمپوست” از تعداد میکروارگانیزم های بیماریزای گیاهی (pathogenic micro-organisms) موجود در خاک ها را بشدّت می کاهد بنابراین از این نظر دارای برتری نسبی بر کمپوست های معمولی است .

۳- تولید کمپوست بعنوان یک فرآیند هوازی منجر به معدنی شدن (mineralization) نیتروژن می شود ، که در مورد تولید “ورمی کمپوست” استفاده از کرم های خاکی باعث تسریع این روند می گردد .

۴- فرآیند هوموسی شدن (humification) که در مرحله رسیدگی و بلوغ (maturation stage) کمپوست سازی اتفاق می افتد ، در طول فرآیند تولید “ورمی کمپوست” ، بزرگتر و سریع تر اتفاق می افتد .

۵- کود تولیدی در این روش بعلت بالا بودن نسبت کربن به ازت (  ) فاقد بوی نامطبوع و فعالیت حشرات مزاحم می باشد .

۶- گلهای زینتی که در بستر حاوی “ورمی کمپوست” پرورش می یابند ، از دوام بیشتری برخوردارند ، برگریزی کمتری دارند و تنش های محیطی را بخوبی تحمل می کنند .

۷- ریشه دهی قلمه های گیاهان بر بستر حاوی “ورمی کمپوست” بیشتر است و از نسبت تبدیل جوانه های رویشی به زایشی بالاتری برخوردارند .

۸- “ورمی کمپوست” حاوی مقدار کافی از میکروارگانیزم های “آزادزی” تثبیت کننده ازت گازی اتمسفر نظیر “ازتوباکتر” می باشد .

۹- فرآوری آسان تر و سریع تر از تولید “بیوکمپوست های” معمولی

۱۰- عاری بودن از باکتری های غیر هوازی ، قارچ ها و میکروارگانیزم های پاتوژن

۱۱- مقدار   در “ورمی کمپوست” حدود ۲۰-۱۵ درصد است .

۱۲- قطر دانه های خاک حاوی “ورمی کمپوست” به ۵-۱ میلیمتر می رسد .

۱۳- مقدار هوموس خالص در “ورمی کمپوست” نزدیک به ۲۰ درصد وزن خشک آن می باشد .

۱۴- در ترکیب شیمیایی “ورمی کمپوست” مقدار قابل توجهی چربی یافت می شود که آنرا تبدیل به یک کود کامل می نماید و بهمین دلیل در بر طرف سازی نیازهای گیاهان و رشد بهینه آنها موفق می باشد .

۱۵- بر اساس بررسی های دانشمندان ژاپنی در سال ۱۹۷۸ میلادی منتشر شد ، زمانیکه “ورمی کمپوست” با سایر کودها مخلوط می شود و در اراضی کشاورزی مصرف می گردد آنگاه حلالیت مواد مغذی داخل کودهای آلی به تأخیر می افتد و بر پایداری آنها در خاک افزوده می شود . در این حالت “ورمی کمپوست” با رهاسازی تدریجی مواد غذایی خود در خاک در تداوم طولانی مدت فعالیت کود به سهم بسزایی دست می یابد . این ویژگی باعث می شود که هیچگونه کمبودی به مواد غذایی در طی دوره رشد گیاه بروز ننماید و راندمان محصول صدمه نبیند .

۱۶- میزان فسفر قابل دسترس در “ورمی کمپوست” در مقایسه با “بیوکمپوست” حدود ۷ برابر ، مقدار نیتروژن حدود ۶ برابر ، مقدار منزیم حدود ۳ برابر ، مقدار کربن آلی حدود دو برابر و مقدار کلسیم حدود ۵/۱ برابر است.   

عاملین تولید “ورمی کمپوست” :

— از حدود ۲۷۰۰ گونه کرم خاکی می توان بعنوان عامل تولید “ورمی کمپوست” بهره گرفت که گونه انتخابی بنابر موضوع کار و هدف مورد نظر تفاوت خواهند داشت .

— کرم های خاکی از حدود ۶۰۰ میلیون سال پیش در کره زمین ظاهر گردیده و تاکنون به گونه های مختلفی تکامل یافته اند . آنها دارای بدنی کشیده ، بندبند ، فاقد استخوان ، دارای کوتیکول حامل تارها و دستگاه گوارش لوله مانندی هستند که به مجرای دفعی ختم می گردد . طول کرم های خاکی از یک سانتیمتر تا بیش از ۲ متر می باشد .

— “چارلز داروین” که سال ها بر روی کرم های خاکی مطالعه کرده بود ، عقیده داشت که :

کرم های خاکی زندگی گیاهان را بهبود می بخشند . آنها خاک را سوراخ می کنند و باعث نرمی آن می گردند . کرم های خاکی همچنین با کشاندن ساقها و برگ های کوچک بدرون خاک و همچنین آوردن خاکدانه های ریز بسطح خاک باعث افزایش نفوذپذیری خاک در هنگام بارندگی می گردند . این خاکدانه ها که مدفوع کرمی خوانده می شوند ، بعنوان فضولات کرم های خاکی و بسان کود آلی مناسب برای رویش دانه ها و بوته ها عمل می کنند .

— کرم های خاکی موجوداتی “دوجنسی” یا “هرمافرودیت” هستند و هنگام بلوغ بر روی اپیدرم آنها منطقه ای متورم ظاهر می گردد که آنرا “کمربند تناسلی” می نامند . از این قسمت پیله ای ترشح می شود که تخم ها را در بر می گیرد .

— کرم های خاکی فاقد مرحله مشخص لاروی هستند و نوزادان آنها پس از خروج از تخم و پیله بتدریج بالغ می گردند .

— امروزه از گونه های مختلف کرم های خاکی در رشته های مختلف علوم نظیر : کشاورزی ، شیلات ، دامپروری ، صنعت ، محیط زیست و انرژی بهره می گیرند .   

— کرم های خاکی ابتدا خاک ها وارد بدن خویش می کنند و با افزودن آنزیم ها به هضم برخی مواد آلی آن جهت برآوردن نیازهای غذایی می پردازند و از این طریق بر قابلیت های فیزیکی و شیمیایی خاک ها می افزایند ضمن ایکه باعث ایجاد خلل و فرج و منافذ ریز در خاک می شوند که نفوذ اکسیژن را و خروخ گازهای مضر را بهبود می بخشند .

اهداف تولید “ورمی کمپوست” :

— اهداف تولید “ورمی کمپوست” عبارتند از :

۱- افزایش حاصلخیزی و بهبود ساختمان و مدیریت خاک

۲- افزایش محصولات زراعی و باغی با کاربردش در اراضی کشاورزی و گلخانه ها

۳- تولید مکمل غذایی جهت خوراک مناسب در جیره دام ، طیور و آبزیان از طریق تهیّه پروتئین کرم های خاکی ؛ برای این منظور ابتدا کرم های خاکی را با غربال کردن از خاک “ورمی کمپوست” شده جداسازی و خشک می کنند آنگاه آنها را پودر می نمایند .

۴- تولید مواد آرایشی

۵- مدیریت کود در مزارع پرورش گاو ، اسب و خرگوش

۶- مدیریت پسماند کارخانجات تولید لبنیات

۷) کاهش زباله های مدارس ، بیمارستان ها و مؤسسات

۸) تبدیل زباله های غذایی و مواد آلی جامد به “ورمی کمپوست” در مقیاس بزرگ و صنعتی

۹) تهیه “چای کمپوست” یا “عصاره ورمی کمپوست” که از آن برای افزودن به بستر فعالیت کرم های خاکی جهت تسریع در فرآیند تولید “ورمی کمپوست” بهره می گیرند .

۱۰) حتی در برخی از کشورهای اسلامی نیز از این کرم های خاکی بعنوان غذای انسان نیز استفاده می شود .

۱۱) در تولید “ورمی کمپوست” می توان از ضایعات کارخانجات صنایع غذایی از جمله کارخانجات تولید آب میوه ، کمپوت و رُب بهره گرفت .

۱۲- بعنوان “بیوفیلتر” در کارخانجات تهیه کمپوست ، رفع بوی لاشۀ حیوانات در دامداری ها و مرغداری ها و همچنین کارخانجات قندسازی

۱۳- بعنوان بستر حیوانات در دامداری ها 

۱۴- بعنوان بستر (سوبسترا) پرورش قارچ صدفی و دکمه ای

۱۵- در کارخانجات آجرسازی برای تولید آجرهای سبک و متخلل

۱۶- بجای مواد پُرکننده ساختمانی که با خواص سبک بودن و عایق صدا (اکوستیک)

 

مناسب ترین گونه کرم های خاکی برای تولید “ورمی کمپوست” :

— در بسیاری از موارد از کرم خاکی گونه “Lampite mauritti” بمنظور مدیریت و بهبود ساختمان خاک استفاده می گردد ولیکن مناسب ترین گونه کرم های خاکی برای تولید “ورمی کمپوست” را گونه “Eisenia foetida” تشکیل می دهد که برنگ قهوه ای مایل به قرمز و کوچک تر از کرم های خاکی معمولی است .

— کرم های خاکی جزو جانوران “هرمافرودیت” محسوب می شود یعنی هر کرم خاکی توأمان دارای اندام های نر و ماده است ولی نهایتاً هر کرم خاکی با قرار گرفتن وارونه در کنار جفت خویش و اتصال از طریق “کلیتلوم ها” (clitellum) به همدیگر و متعاقباً تبادل اسپرم به انجام عمل جفت گیری می پردازند سپس هر کرم خاکی یک کیسه تخمریزی در “کلیتلوم” خود تشکیل می دهد . [“کلیتلوم” قسمتی برجسته در تنه کرم های خاکی است که در بندهای نزدیک سر انواع بالغ قرار دارد ].

— کیسه های تخمریزی (کوکون ها) برنگ  زرد کهربایی بوده و در داخل آنها حدود ۷-۳ نوزاد لارو مانند وجود دارند بنابراین افزایش تعداد کرم های خاکی در هر نسل بصورت تصاعد هندسی صورت می پذیرد .

— وزن هر کرم خاکی بالغ ۱-۵/۰ گرم و در هر کیلوگرم از آنها حدود ۲-۱ هزارعدد (نخ) کرم خاکی وجود دارد .

— فاصله بین دو نسل (از تخم تا تخم) در شرایط طبیعی حدود ۳ ماه می باشد و عمر کرم های خاکی بین ۲-۱ سال متغیّر است .

 مشخصات و نیازهای کرم خاکی گونه “E.foetida” :

— هر کرم خاکی به اندازه وزن خود در روز تغذیه می کند بنابراین مدت زمان لازم برای تولید “ورمی کمپوست” در هر بستر به بیوماس (وزن) کرم های خاکی موجود در پشته های بستر تغذیه ای کرم های خاکی بستگی دارد .

— «جدول مشخصات و نیازهای فیزیولوژیکی کرم خاکی »

رنگ :                              قهوه ای مایل به قرمز

فاز فعالیت :                      در تمام طول سال و بدون دیاپوز

رطوبت قابل تحمل:            ۲۰-۴۰ درصد

حرارت قابل تحمل:            ۱۵-۳۰ درجه سانتیگراد

وزن کرم خاکی بالغ:         ۰/۳-۱ گرم

گونه مناسب:                   Eisenia foetida

تغذیه:                             کود دامی نیمه پوسیده – بقایای میوه ها و سبزیجات 

— نگهداری کرم های خاکی درون پشته ها به دو منظور صورت می پذیرد :

الف) افزایش جمعیت کرم های خاکی

ب ) تولید کود آلی “ورمی کمپوست”

— وزن اولیه کرم های خاکی درون پشته ها برای هدف اوّل بمراتب کمتر از هدف دوم است .

“کادیلاک” کرم های خاکی :

— گونه “ایزینیا فتیوا” که به آن “کرم کود” و “کادیلاک کرم ها” نیز گفته می شود ، از بستری که شامل مواد نیمه پوسیده مانند : کود گاوی ، کود اسبی (کودها باید نسبتاً خشک باشند) ، کاه و کلش غلات و برخی مواد زائد و بقایای گیاهی می باشد ، تغذیه می کند . در داخل این چنین بستر اصلی می توان مواد تازه ای چون : بخش های زائد سبزیجات و میوه ها ، مواد آلی و قابل تجزیه زباله های خانگی ، پسماندهای کارخانجات غذایی و حتی لجن و فاضلاب (بجز فاضلاب های صنعتی) را اضافه نمود .

— رطوبت مطلوب بستر ، هوادهی ، تغذیه و جلوگیری از سفت شدن بستر و نگهداری PH در حد ۸-۷ از نکات کلیدی در تولید “ورمی کمپوست” می باشد .

تأثیر کودهای مرغی بر روند تولید “ورمی کمپوست” :

— بطور کلی بقایای آلی غنی از نیتروژن بجز کود مرغی که برای کرم ها سمّی است ، برای بستر فعالیت کرم های خاکی ضروری می باشد .

— این کرم ها در خارج از سفره غذایی حرکت نمی کنند و به همین خاطر جمعیت این کرم ها بسته به دسترسی آنها به مواد غذایی رشد کرده و تثبیت می شود .

— این کرم ها از نور خورشید و بارندگی گریزان هستند و باید آنها را از این دو عامل کشنده مصون داشت .

روش های تولید “ورمی کمپوست” :

— روش های مختلفی برای تولید “ورمی کمپوست” وجود دارد که ساده ترین آنها عبارت از “روش پشته ای” می باشد . مراحل انجام آن بشرح زیر است :

۱) زمینی مسطح ، بدون سنگ و کلوخ و خرده شیشه را انتخاب و سطح آنرا مرطوب و سپس کاملاً می کوبند تا سفت شود . علت این امر جلوگیری از ایجاد هیبرید کرم های مورد استفاده با کرم های خاکی معمولی و زایل شدن آنها می باشد .

۲) ایجاد سایبان برای محافظت از کرم های خاکی در مقابل بارندگی و نور آفتاب

۳) ایجاد پشته ای از کود گاوی نیمه پوسیده به شکل گنبدی بعرض ۷۰ و ارتفاع ۵۰ سانتیمتر و طول دلخواه و آبیاری فراوان آن بمنظور خروج شیرابه کود

۴) ایجاد شیار در طول خط الرأس پشته به عمق ۱۵ سانتیمتر و ریختن کرم های خاکی به داخل آن سپس برگرداندن مواد کودی بر روی کرم ها

۵) آبپاشی پشته به صورت روزانه به منظور حفظ رطوبتش

۶) جداسازی کرم های خاکی از پشته پس از تولید “ورمی کمپوست” با استفاده از غربال

۷) در پایان تولید “ورمی کمپوست” می توان به ایجاد پشته یا بازوی جدیدی در مجاورت پشته تکامل یافته مبادرت ورزید تا کرم های خاکی به آنجا مهاجرت کنند .

استفاده از مواد تسریع کننده فرآیند تولید “ورمی کمپوست” :

— برای تسریع در فرآیند تولید “ورمی کمپوست” از موادی استفاده می کنند که برخی از آنها را بنام “ ” نامیده می شود . این ماده را در آغاز فرآوری “ورمی کمپوست” بترتیب زیر بکار می برند :

برای هر مترمکعب مواد آلی از یک لیتر ماده “ ” رقیق شده با آب به نسبت یک لیتر از ماده فوق در ۱۰۰۰-۱۰۰ لیتر آب بستگی به رطوبت کمپوست بکار می برند .

— در “ورمی کمپوست هایی” که به مرحله بلوغ رسیده باشند نیز می توان از ماده “ ” به نسبت یک لیتر در هر تن جهت افزایش تراکم میکروارگانیزم های مفید و بهبود کیفیت “ورمی کمپوست” استفاده نمود .

 توصیه های کاربردی در تولید “ورمی کمپوست” :

۱- حدود ۸۵ درصد بستر فعالیت کرم های خاکی را باید کودهای دامی نیمه پوسیده و نیمه خشک تشکیل دهند .

۲- رطوبت مطلوب برای فعالیت بهینه کرم های خاکی حدود ۷۰ درصد می باشد .

۳- بستر باید به آرامی هوادهی گردد تا از سفت شدنش جلوگیری شود .

 ۴- مرطوب سازی مداوم و مناسب بستری ضرورت دارد.

۵- مقدار PH مناسب برای فعالیت کرم های خاکی در حدود ۸-۷ است .

۶- حتماً از کرم های خاکی مناسب و اصلاح شده و کاملاً خالص استفاده گردد .

۷- جمعیت مطلوب کرم های خاکی درون پشته ها برای تولید “ورمی کمپوست” حدود ۲۵ درصد وزنی نسبت به وزن کل پشته می باشد .

۸- تولید کود آلی “ورمی کمپوست” در درجه حرارت ۲۵ درجه سانتیگراد حدود ۲-۵/۱ ماه خواهد بود .

۹- سطح زمین تولید کود “ورمی کمپوست” را با سیمان یا آسفالت استحکام بخشید .

۱۰- کرم های خاکی از آفتاب و باران گریزان هستند لذا ایجاد سایبان بر روی محل تهیه “ورمی کمپوست” اولویت دارد .

۱۱- پس از پشته سازی بهتر است نسبت به آبیاری کافی پشته ها اقدام گردد تا شیرابۀ کود دامی تخلیه شود .

۱۲- در طول بالاترین قسمت پشته اقدام به ایجاد شیاری به عمق ۱۵ سانتیمتر شود و کرم های خاکی را درون شیار مزبور ذر طول پشته ریخت سپس کود را روی آنها برگردانید .

۱۳- آبیاری پشته ها را باید بصورت روزانه و معادل نیاز محوطه چمن کاری انجام داد .

۱۴- کرم های تولید و تکثیر شده را می توان به واحدهای صنعتی تهیه کننده “ورمی کمپوست” فروخت .

۱۵- هیچگاه از کودهای دامی تازه و همچنین کودهای ماکیان بهره نگیرید .

۱۶- فعالیت کرم های خاکی در برخی خاک ها توأم با افزایش غلظت تعدادی از عناصر فلزی می باشد لذا در اینگونه مواقع می توان با افزودن ذغال سنگ نارس و ماسه به “ورمی کمپوست” موجب تعدیل کمیت عناصر فلزی بمیزان ۹۴-۷۶ درصد گردید .

۱۷- فعالیت کرم های خاکی باعث کاهش حجم تودۀ آلی بمیزان ۲۰ درصد می شود .

مقادیر قابل استفاده :

۱- در نهالستان ها بمیزان ۳-۱ کیلوگرم در مترمربع

۲- برای محوطه های رشد درختچه های زینتی بمیزان ۳-۲ کیلوگرم در مترمربع

۳- بستر گلهای یکساله و علفی بمیزان ۲-۱ کیلوگرم در مترمربع

۴- تهیه خاک گلدان ها بمیزان ۲۰-۱۰ درصد حجمی

 توجیه اقتصادی تولید “ورمی کمپوست” :

— بهای هر کیلوگرم کود “ورمی کمپوست” بسته بندی شده حدود ۴۰۰ توامن و قیمت هر کیلوگرم کرم خاکی زنده مناسب حدود ۳۰-۲۰ هزار تومان می باشد در حالیکه قیمت تمام شدۀ آنها در تولید مکانیزه بین ۲۰۰-۱۵۰ تومان می باشد .

— “ورمی کمپوست” پاک ترین و مناسب ترین بستر کاشت در کشاورزی ارگانیک و کشت های گلخانه ای می باشد که بیشترین بازدهی را در تولید محصولات کشاورزی ببار می آورد و بدینگونه جایگزین کاربرد کودهای شیمیایی می گردد زیرا “ورمی کمپوست” برخلاف کودهای شیمیایی هیچگونه آلودگی زیست-محیطی ایجاد نمی کند و محصولات ارگانیک و طبیعی حاصله برای سلامتی انسان زیان بخش نیستند .   

 وضعیت کنونی تولید “ورمی کمپوست” در ایران :

— “ورمی کمپوست” صنعتی نوپا در ایران است که توسط بخش خصوصی و با حمایت های دولتی پا گرفته است ولیکن دانش تئوری و عملی آن در کشور به اندازه کافی نیست و نیازمند کسب تحقیق و تجربه بیشتری است .

— در حال حاضر بطور روزانه علاوه بر ضایعات میادین میوه و تره بار ، سطل های سبز و آبی و صورتی که بترتیب برای جمع آوری ضایعات سبزی ، میوه فروشی ها ، آب میوه فروشی ها و گل فروشی ها می باشند ، در قالب طرح ساماندهی مشاغل بر زباله ها از سطح شهر شیراز جمع آوری و به سایت کمپوست واقع در “برمشور” شهر شیراز منتقل می شود که پس از تفکیک ثانویه جهت کرم های زباله خوار مورد استفاده قرار می گیرند .

— بدینگونه تبدیل پسماندهای آلی به روش “ورمی کمپوست” در فضایی به وسعت چهار هکتار بوسیله کرم های زباله خوار “E.foetida” و با ظرفیت ورودی ۲ هزار تن در سال در حال اجرا می باشد . این کود در حال حاضر تحت نظارت سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز با فرآیند تبدیل زباله های آلی به روش بیولوژیک در حال تولید می باشد .  

پرورش و فروش کرم خاکی “E.foetida” :

— امروزه پرورش کرم های خاکی مناسب برای تولید “ورمی کمپوست” بصورت یک صنعت پُر رونق درآمده است لذا در بین اقشار تحصیل کردۀ جهان طرفداران زیادی دارد . 

— بکارگیری کرم های خاکی در صنایع مختلف باعث ایجاد مشاغل مختلفی گردیده است که اطلاعات کمی برای این موارد در ایران  شناخته شده اند .

منابع و مآخذ :

۱- شبکه روستایی ایران (Roostanews.ir)

۲- سازمان بازیافت – پروژه ها – “ورمی کمپوست”

۳- ویکی پدیا – ورمی کمپوست

۴- تولید ورمی کمپوست و فرآورده های آن – ایرج الله دادی و همکاران – انتشارات دانشگاه تهران

۵- سایت (http://fa.wikipedia.org.w/index.php)    

۶- وبلاگ شرکت تعاونی کشاورزی علم گستران ثریا

۷- پارس بازیافت – کرم های زباله خوار – ورمی کمپوست و بیوکمپوست

۸- ورمی کمپوست رکسان (www.roxanverm.com)  

http://allahsoso.blogfa.com

گردآوری و تدوین :    

 اسماعیل پورکاظم ؛ کارشناس ارشد زراعت – مدرس دانشگاه جامع علمی کاربردی گیلان

اف اس پی مارکت

خواص کود ورمی کمپوست

خواص کود ورمی کمپوست

 

ورمی‌کمپوست عبارتست از مدفوع کرم‌هایی که از کود دامی یا هر مواد آلی دیگر تغذیه کرده و مواد آلی را به ذرات خیلی ریز خرد می‌کنند.

ورمی‌کمپوست نتیجه هضم طبیعی غذا در سامانه هاضمه کرم‌خاکی است و دوره رشد گیاه را بوسیله داشتن میکروارگانیسم و همچنین مواد آلی فعال و تسریع می‌نماید.

ورمی‌کمپوست یک کود بیوارگانیک است که بسیار نرم، سبک وزن، ترد، تمیز و بی‌بو بوده و ظاهری کم و بیش شبیه به پودر گرانوله قهوه دارد.

کیفیت ورمی‌کمپوست به نوع غذا (محیط کشت) یا مواد زائد آلی که کرم‌ها از آن تغذیه کرده‌اند، بستگی دارد. برای مثال کرم‌ها می‌توانند مواد آلی با سلولز زیاد مانند خاک اره را هضم کرده و یک مادة اصلاح‌کنندة خاک با کیفیت پائین تولید نمایند، برعکس کرم‌ها قادرند با مواد غنی از ازت و فقیر از سلولز ورمی‌کمپوست با کیفیت عالی تولید نمایند.

نسبت کربن به ازت (C/N) ورمی‌کمپوست برابر ۲۰ و پائین‌تر از آن می‌باشد. طول دانه‌های خشک ورمی‌کمپوست بین ۱-۵mm و وزن مخصوص آن نیز کمتر از خاک گلدان است. هوموس آن حدود %۲۰ وزن خشک آن می‌باشد.

یکی از مصارف عمده که امروزه در دنیا بسیار مورد توجه قرار گرفته است، استفاده از زباله جهت تولید ورمی‌کمپوست می‌باشد. هزینة دفع بسیاری از زائدات آلی که توسط صنایع نوین تولید می‌شوند گران تمام شده و مسائلی از قبیل بو یا آلودگی آبهای سطحی را موجب می‌شوند. تحقیقات نشان می‌دهد که این‌گونه مسائل با استفاده از کرم‌های خاکی می‌توانند برطرف شوند بخصوص استفاده از کرم‌های‌خاکی ایزنیافوتیدا (E.Fotida).

که می‌توانند در حضور هوا به تجزیة مواد آلی پرداخته و در نتیجه آلودگی محیط را کاهش دهند. بسیاری از انواع زائدات آلی انسانی، حیوانی و صنعتی برای تولید ورمی‌کمپوست بکار رفته و کود حاصله در بازارهای آمریکا، ایتالیا، فیلیپین و … فروش دارد.

موارد استفاده ورمی‌کمپوست:

ورمی‌کمپوست قابل استفاده در کلیه محصولات زراعی، باغی و گلخانه‌ای می‌باشد.

اهم خواص فیزیکی و شیمیایی ورمی‌کمپوست عبارتند از:

سبک و فاقد هرگونه بو

عاری از علفهای هرز

حاوی میکروارگانیسم‌های هوازی مفید مانند ازتوباکتری‌ها

بالا بودن میزان عناصر اصلی غذایی در مقایسه با سایر کودهای آلی

دارا بودن عناصر میکرو مانند آهن، روی، مس و منگنز

دارا بودن مواد محرکه رشد گیاهی نظیر ویتامین‌ها بویژه ویتامین B12

قابلیت بالای نگهداری آب و مواد غذایی

فرآوری آسان و سریع‌تر از بیوکمپوست

عاری از باکتری‌های غیرهوازی، قارچ‌ها و میکروارگانیسم‌های پاتوژن

اصلاح کنندة خصوصیات فیزیکوشیمیایی و بیولوژیکی خاک.

انواع کودهای بیولوژیک:

رایج ترین این کودها با استفاده از موجودات زیر تهیه می‌شوند:

باکتریهای تثبیت کننده نیتروژن مولکولی

قارچهای میکوریزی

میکروارگانیسمهای حل کننده فسفاتهای نامحلول

باکتریهای ریزوسفری محرک رشد گیاه

میکروارگانیسمهای تبدیل کننده مواد آلی زاید به کمپوست

کرمهای خاکی تولید کنننده ورمی‌کمپوست

باروری و حاصل‌خیزی خاک:

کرم‌های‌خاکی در نتیجة فعالیت خود باعث تسریع تحرک یون‌ها در سطح و عمق پروفیل خاک می‌گردند. در این مرحله آنها با ترشح مواد شیمیایی می‌توانند برخی از عناصر غذایی پایة موجود در خاک را از حالت تثبیت خارج نموده به شکل قابل جذب گیاه تبدیل کنند.

این فرایند توسط کرم‌های‌خاکی به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم انجام می‌گیرد‌. مثال تأثیر مستقیم آنها در معدنی شدن ازت است این عنصر که معمولاً به شکل کمپلکس‌های آلی غیرقابل استفادة گیاه در خاک وجود دارد پس از عبور از لولة گوارش کرم‌های‌خاکی ابتدا به آمونیاک و سپس به نیتریت و نیترات تبدیل می‌گردد. تأثیر غیرمستقیم کرم‌های خاکی در ازدیاد حاصل‌خیزی خاک، ازدیاد فعالیت میکروارگانیسم‌ها و جانوران خاکزی در نتیجه تولید مواد محرک ریشه نظیر ویتامین‌ها بویژه ویتامین B12 است.

بنابراین با توجه به نقش کرم‌های‌خاکی در اصلاح ساخت بافت و سایر عوامل یاد شده دارند. بطور مستقیم در ازدیاد حاصل‌خیزی و باروری خاک و افزایش محصول مؤثر واقع می‌شوند. همچنین شواهد بسیاری وجود دارد که غلظت کلسیم، سدیم، منیزیم، پتاسیم، فسفر و مولیبدن قابل جذب در مدفوعات کرم‌های‌خاکی بیشتر از محیط اطراف آنها می‌شود.

کود گاوی

در هر هکتار ۲۵۰۰۰۰ تومان هزینه  اضافی دارد. (افزایش هزینه کارگری تا میزان هم وزن خود برای وجین علف هرز دارد زیرا علف هرز حاصل تمام توان تولیدی خاک و زمین را برای باروری خود جذب می¬نماید.)

علف هرز دارد.

مواد شیمیایی دارد.

افزایش محصول در قیاس با کود ورمی‌کمپوست ندارد.

(لکن در قیاس با زمین بدون کود، افزایش محصول دارد.)

میزان مصرف کود حدود ۳ برابر کود ورمی‌کمپوست است.

محصول تولیدی ارگانیک نیست.

علف هرز ندارد.

مواد شیمیایی ندارد.

افزایش محصول از ۲۰ تا ۷۰ درصد دارد.

میزان مصرف کود یک و سوم کود گاوی است.

محصول تولیدی ارگانیک است.

ورمی‌کمپوست و رشد و نمو گیاهان:

گیاهانی که از کود ورمی‌کمپوست تغذیه می‌کنند معمولاً دارای ظاهری بلندتر و رشدی سریعتر می‌باشند. بر اساس آزمایشات و تحقیقات انجام شده، استفاده ورمی‌کمپوست با غلظت کمتر در رشد و نمو گیاهان تاثیر بیشتری دارد. این نتایج علمی بر اساس یافته های مرکز تحقیقات اوهایو ( Ohio state university ) انجام شده است. گزارشات این نتایج به شرح زیر می‌باشد:

کود ورمی به عنوان یکی از اجزاء مغذی گیاهان در باغبانی و گل کاری تاثیر مستقیمی در خواص فیزیکی و شیمیایی و رشد و نمو گیاهان دارد. ( منابع زیست فنّاوری )  Biosource  Technology) )

افزایش در میزان رشد و نمو گیاهان همیشه به عنوان یک مزیت و برتری محسوب نمی‌شود. اما کود ورمی ‌فعالیت و عملکرد بیولوژیکی دارد و خود مواد دفع کننده قارچی دارد که از رشد بی‌رویه و منفی محصول جلوگیری می‌کند و به گونه‌ای روند رشد گیاهان را کنترل می‌کند.

تاثیر ورمی‌کمپوست درافزایش گیاهان:

افزایش جمعی گیاهان پس از تغذیه از کود ورمی در هر سانتی متر افزایش می‌یابد.

تاثیر ورمی‌کمپوست درافزایش ریشه:

در هر آزمایش علمی انجام شده، گیاهانی که از کود ورمی‌کمپوست تغذیه نمودند تاثیر قابل توجهی در رشد و افزایش ریشه گیاهان داشتند. افزایش ریشه گیاهان، ظرفیت جذب آب و مواد مغذی دیگر را بالا برده و از لحاظ علمی گیاهان را قوی‌تر و سالم‌تر می‌سازد. در صورتیکه اگر رویش شاخه‌ها به طور نامناسبی افزایش یابد، خطر ایجاد چسبندگی و به هم فشردگی در ریشه گیاهان وجود دارد که در این صورت گیاهان احتیاج به پیوند زنی و نشاء دارند. آزمایشات نشان داد که چسبندگی در ریشه گیاهان باعث کاهش رشد آنها خواهد شد. پس از این تحقیقات، اهمیت و ارزش سلامتی و قوت در ریشه گیاهان برای محققان و کشاورزان آشکار شد.

تاثیر ورمی‌کمپوست بر اندازه گلها:

زمان برداشت گلهای میمون آزمایش شده، محققان دریافتند نکته بسیار ارزشمند این آزمایشات این است که گلهایی که از کود ورمی‌کمپوست تغذیه نمودند، رشد بیشتری از لحاظ ساقه و گلبرگ داشتند و در مقایسه با گلهای دیگری که از کودهای معمولی (کودهای شیمیایی و …  ) تغذیه نمودند رشد ظاهری قابل توجهی داشتند. در نتیجه ظاهر متفاوت و زیبای گلها نظر خریدارن و ناظران را به خود جلب نمود به طوریکه به مرور بر میزان بهای آن گلها افزوده شد.

تاثیر ورمی‌کمپوست درضخامت و کلفتی ساقه گیاهان:

طی آزمایشات انجام شده توسط محققان، ضخامت ساقه گیاهان پس از تغذیه از کود آلی ورمی‌کمپوست افزایش قابل توجهی داشته است گرچه ایجاد ضخامت بیشتر در ساقه از اهمیت کمتری نسبت به دیگر عوامل در رشد گیاهان برخوردار است اما در بعضی گلها و گیاهان اهمیت بسزایی دارد مانند گلهای میمون که ضخامت در ساقه آنها تاثیر آشکاری بر زیبایی ظاهری این گل دارد.

تاثیر ورمی‌کمپوست در سرعت رشد و نمو گل و گیاه:

گیاهانی که در بستری با کود آلی ورمی‌کمپوست پرورش می‌یابند معمولاً رشد و نموی بیشتر و سریعتری نسبت به گیاهان دیگر دارند. در آزمایشات تحقیقاتی که بر روی گل میمون و کلم بروکلی انجام شد، نشان داد که دوره کامل رشد و نمو گلهای  میمون ۲ تا ۳ روز کمتر از دیگر گلها و گیاهان است و گل کلم بروکلی نیز در زمان نشاء و جوانه زنی،  برگهای بیشتری تولید کرده است.

نتیجه:

عکس‌العمل گیاهان مختلف به کود آلی ورمی‌کمپوست بر اساس چند عامل مهم می‌باشد. اولین و مهمترین عامل این است که نتایج آزمایشات مختلف در پرورش گیاهان با استفاده از کود ورمی در مناطق آب و هوایی مختلف متفاوت است. پیشرفت مراحل رشد برای هر گیاه در مناطق آب و هوایی مختلف یکسان نمی‌باشد و مسلماً واکنش گیاهان به سامانه کود ورمی‌کمپوست نیز متغیر خواهد بود. گیاهانی که در شرایط مطلوب آب و هوایی و تغذیه‌ای مناسب رشد می‌کنند، عکس‌العمل کندتری نسبت به افزایش میزان کود و دیگر افزودنی‌های شیمیایی به بستر خاک نشان می‌دهند. در حالی که گیاهانی که در شرایط غیر مطلوب آب و هوایی و تغذیه‌ای نامناسب رشد و پرورش پیدا می‌کنند، عکس‌العمل سریعتر و مطلوبتری در افزودن کود ورمی به خاکشان نشان می‌دهند.