استفاده از هیدروژن سانید

کی از ترکیبات بسیاربسیار کارامد در شرایط عدم تامین نیاز سرمایی در باغات پسته هیدروژن_سانید است. در سالهای با پاییز و زمستان گرمتر کاربرد ترکیباتی با القاء مصنوعی نیاز سرمایی ضروری است و ما میبینیم متاسفانه طی دو سال گذشته شاهد عدم تامین نیاز سرمای زمستانه به طور محسوس در غالب مناطق پسته کاری کشور بوده ایم. در سال جاری انشالله به استفاده از #هیدروژن_سانید در باغات پسته به صورت تجاری اقدام خواهیم کرد. از آنجایی که کاربرد این ترکیب بسیار تخصصی و نیازمند تخصص و رعایت اصول و موازینی است از کاربرد خودسرانه این ترکیب به جد پرهیز شود. این تیمار باید در حضور کارشناسان مجرب انجام شود. استفاده از این ترکیب در باغات ارقام #اکبری و #چروک الزام اور است. شرایط ایزوله ی اپراتور تراکتور و نیروی انسانی، استفاده از پوشش پلی اتیلن در حین انجام تیمار و کاربرد ترکیب و عدم ورود نیروی انسانی تا ۷۲ ساعت بعد از تیمار #هیدروژن_سانید به باغ از مهمترین اصول ایمنی استفاده از این ترکیب ارزشمند هستند. با احترام فراوان محمد جواد محمودی میمند

نیاز سرمایی در درختان میوه

نیاز سرمایی در درختان میوه

محمد جمالیزاده

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

همانطور که روزهای تابستان سپری می شود و پاییز و زمستان فرا می رسند بمرور روزها کوتاه تر و سردتر می شوند و دوره رکود و استاپ رشدی درختان آغاز میشود. برگها شروع به ریزش می کنند، کاهش دما آغاز می شود و دوره فریزینگ یا یخبندان آغاز می شود!! درختان میوه منجمله پسته برای رشد زایشی و رویشی نرمال خود در سال بعد نیاز به سرما بینی در فصل زمستان دارند!! زمستانهای گرم و ملایم اصلا بنفع درختان میوه نیست!! به مینیمم ساعات سرمایی در دماهای مشخص (نه هر دمایی) برای رشد نرمال درخت در سال آینده نیاز سرمایی یا chilling requirement گفته می شود! علاوه بر تامین نیاز سرمایی برای محصولدهی خوب درختان پسته عوامل دیگری هم لازم هستند از جمله تغذیه مناسب، آبیاری، گرده افشانی و….. نیاز سرمایی برای درختان مختلف و حتی واریته های مختلف بسیار متفاوت است. نیاز سرمایی یا chilling requirement برای درخت سیب اساسا با نیاز سرمایی در درختان پسته فرق می کند یا مثلا در واریته های مختلف پسته نیاز سرمایی متفاوت است!! مثلا درختان اکبری با بالای ۱۰۰۰ ساعت نیاز سرمایی و واریته های دیگر پسته ۷۰۰-۸۰۰ و…. متفاوت هستند. واریته های با محصول خوب واریته هایی هستند که با توجه خصوصیات  climate منطقه از نظر نیاز سرمایی کاشت شده باشند. Climate نیشابور با تربت حیدریه با انار رفسنجان و بیرجند و کاشان کاملا متفاوت است!! مثلا در مناطق گرمسیری که سرمای چندانی وجود ندارد بهتر است از واریته هایی استفاده شود که نیاز سرمایی کمتری دارند مثلا احمدآقایی!! اگر نیاز سرمایی در فصل زمستان بخوبی تامین نشود رشد زایشی (گلدهی و گرده افشانی و خوشه بندی و…) و رشد رویشی (آب نرمال شدن رشد برگها و جستها و شاخسارها و…) اتفاق خواهد افتد! اتفاقی که امسال در بسیاری از باغات پسته ایران افتاد و بنده مطلب کاملی قبلا در این مورد نوشته ام!! نیاز سرمایی حتی روی کمیت و کیفیت دانه ها و میوه های درختان هم اثرات سو بر جای خواهد گذاشت!! کیفیت نیاز سرمایی در درختان میوه اهمیت زیادی دارد. منظور از کیفیت این است که نیاز سرمایی از نظر بازه زمانی در موعد مناسب و بموقع تامین شود. تامین دورهنگام یا زودهنگام نیاز سرمایی هر دو اثرات سویی روی درختان بر جای می گذارد. تامین زود هنگام نیاز سرمایی موجب شروع رشد درختان در اواسط فصل زمستان می شود و برخورد درختان با یک سرمای دیرهنگام موجب آسیب جدی به جوانه های زایشی درختان خواهد شد!! گرم شدن درختان در زمستان امسال و بعدا بارش برف در اسفندماه لطمات و صدمات جدی را امسال به بسیاری از باغداران تحمیل نمود!!  نیاز سرمایی و برآورد آن رابطه مستقیمی با زادآوری دارد!! نیاز سرمایی پرفکت و کامل برابر خواهد بود با تولید گلهای بسیار فراوان در فصل بهار و سال On بسیار پررنگ تر خواهد بود و سال بعد سال Off اتفاق خواهد افتاد در حد فوق العاده!! بهر روی بسیاری از کشاورزان ترجیح می دهند که نیاز سرمایی آنچنان هم پرفکته پرفکت نباشد چون سال آینده درختان بعلت زاد آوری فوق العاده محصول چندانی نخواهند داشت!! ساعات سرما یا chill hours در نیاز سرمایی نقش اساسی دارد. روش های متنوعی برای برآورد نیاز سرمایی و محاسبه آن در درختان میوه مختلف وجود دارد و سرآمد محققین نیاز سرمایی در درختان میوه اسراییلیها هستند!!! Volcani Center -ARO – . ساده ترین روش تعیین ساعات نیاز سرمایی یا chill hours در درختان میوه عبارتست از محاسبه یا مجموع ساعات دمایی زیر ۴۵ درجه فارنهایت (F) در طول دوره خواب درختان یا dormant period. از autumn leaf fall تا spring bud break!! بارها تاکید شده که درختانی که کاشته می شود باید بر اساس اقلیم منطقه تکثیر شود!! یکی از دلایل مهم در نظر گرفتن اقلیم در کاشت و توسعه درختان میوه در یک منطقه ملحوظ کردن نیاز سرمایی است!! یکی از اشتباهات مهم در مورد نیاز سرمایی این است که نیاز سرمایی را با یخبندان و سرمای شدید در فصل زمستان برابر شمرده می شود که ابدا صحیح نیست. در مورد درختانی مانند بادام almonds  و پسته pistachios دماهای زیر صفر درجه یا freezing در تامین نیاز سرمایی هیچ جایگاهی ندارند!! در پسته ایران ما یک مدل تامین نیاز بومی نداریم و مدلهایی که اکنون در دسترس است فقط جایگزینی اعداد و ارقام است در مدلهای آمریکایی!! تازه اگر ارقام و اعداد و دیتاهای وطنی صحیح باشند و دماهای سازمان هواشناسی ایران از دقت بالایی برخوردار باشند!! کلا پسته کاری ایران بر اساس مشیت الهی می چرخد تا دخالت علم و تحقق در آن!! اقلیم مناطق مختلف پسته کاری ایران بسیار متنوع است و باید برای هر منطقه یک مدل مخصوص نیاز سرمایی تعریف شود!! پراکندگی اقلیم پسته کاری در ایران محاسبه صحیح نیاز سرمایی را با مشکل مواجه می کند!! محاسبه نیاز سرمایی و پارامترهای آن و دقتی که باید در کار ملحوظ شود اهمیت زیادی دارد و حتی امریکاییها هم گاها در تعیین دقیق نیاز سرمایی با مشکل مواجه هستند!! بررسی واریته ها در یک محصول مهمی مانند پسته بسیار مهم است و باید خصوصیات دقیق واریته ها در دسترس باشد و هر سال آپ تو دیت شود!! زمانی که کشاورز بخواهد برای انتخاب واریته در منطقه x اقدام کند بهترین واریته به کشاورز معرفی شود و کشاورز نباید ۱۰ سال و گاها بیشتر با استفاده از روش آزمون و خطا بتواند به واریته مناسب در منطقه خود برسد تازه اگر آبی موجود باشد برای کاشت و توسعه و باغریزی!! در نواحی سردسیر هم باید واریته هایی کشت شوند که مناسب با نیاز سرمایی و شرایط منطقه ای مورد نظر باشد!! توجه به پایه ها و واریته های بومی در هر منطقه برای موفقیت پسته کاران نقش مهمی دارد و توصیه اکید به کشاورزان این است که تا میتوانند از پیوندهای بومی استفاده کنند این مساله در مورد تامین مناسب نیاز سرمایی بر اساس اقلیم منطقه هم اهمیت زیادی دارد!!

نياز سرمايي و راهكارهاي تامين آن در باغ هاي پسته

تعريف نياز سرمايي:

مناسب بودن يک گونه گياهي در يک منطقه تا حدي به سازگاري گياه به شرايط آب و هوايي آن منطقه بستگي دارد. درختان ميوه مناطق معتدله از جمله پسته نيز از اين قانون مستثني نبوده و در چرخه رشد ساليانه خود به يك دوره سرما نياز دارند تا بعد از آن با مهيا شدن شرايط مناسب جهت رشد، شكوفايي طبيعي جوانه ها اتفاق افتد. اين سرماي مورد نياز از دو جزء تشكيل مي شود: ميزان دما و مدت سرما. حداقل زمان لازم براي سرمادهي يك رقم در طي فصل ركود (خواب) كه موجب از سرگيري رشد طبيعي آن رقم در فصل رويش مي شود در اصطلاح ‘نياز سرمايي’ ناميده مي شود. نياز سرمايي و محدوده دمايي مؤثر در گونه ها و حتي ارقام مختلف متفاوت است. همچنين مشخص شده كه نياز سرمايي با توجه به سن درخت تغيير ميكند.

اهميت نياز سرمايي:

با فرارسيدن فصل پاييز رشد درختان خزان دار مانند پسته متوقف مي شود. برگهاي آنها مي ريزد و در برابر سرماي زمستان مقاوم مي شوند. تحقيقات اخير نشان داده كه آبسيزيك اسيد كه يك هورمون بازدارنده گياهي است با كوتاه شدن طول روز در اوايل پاييز به مقدار زيادي در برگها ساخته مي شود. فرمان ساخته شدن و تجمع اين هورمون بازدارنده رشد گياهي در برگها توسط فيتوكروم كه يك رنگيزه گياهي است و با كوتاه شدن طول روز از يك فرم به فرم ديگر تغيير مي يابد، صادر مي شود. پس از افزايش ميزان اسيد آبسيزيك، ميزان محرك هاي رشدي از جمله جيبرلين در برگها كاهش يافته و با كاهش ميزان تنفس، گياه بتدريج به خواب رفته و يا به عبارت ديگر گياه وارد مرحله ركود مي شود. در زمستان گياه در مرحله ركود قرار دارد كه در اين شرايط حتي با قرار گرفتن در يك محيط مناسب، رشد و نمو نمي كند.

در پايان زمستان اگرچه روزها بلند مي شوند وليكن بيدار شدن گياه و شروع مرحله رشد ديگر، توسط فيتوكروم انجام نمي شود چرا كه اين رنگيزه گياهي فقط قادر است در روزهاي كوتاه تغيير حالت داده و با تحريك گياه به ترشح بازدارنده هاي رشد، گياه را وارد ركود كند. بنابراين شكسته شدن استراحت در گياهان، به طور طبيعي بوسيله سرماي زمستانه صورت مي گيرد كه مقدار سرماي مورد نياز به گونه و رقم گياهي بستگي دارد.

 

اثرات عدم تأمين نياز سرمايي بر درختان پسته:

در درختان پسته اي كه سرماي کافي را دريافت نكرده اند، رشد برگچه ها كامل نبوده و برگها داراي تعداد كمتري برگچه هستند و گاهي عادت ميوه دهي تغيير مي كند. بدين صورت كه ميوه ها به صورت انتهايي روي شاخه هاي سال جاري تشكيل مي شوند، در حالي كه در حالت طبيعي به صورت جانبي روي شاخه يك ساله تشكيل مي شوند. همچنين در صورت عدم تأمين به موقع نياز سرمايي شكفتن جوانه ها با تأخير صورت گرفته و توليد گرده در بيشتر گل آذين ها بشدت پايين مي آيد. همچنين اكثر گل آذين ها ممكن است عقيم بوده و ريزش كنند. جوانه هاي گل ماده نيز از نظر ظاهري ضعيف و پايداري آنها روي شاخه كم است و حتي اگر با گرده مناسب نيز تلقيح شوند ريزش كرده و در نتيجه تشكيل ميوه و عملكرد بشدت كم خواهد شد.

 

نحوه محاسبه ميزان نياز سرمايي برطرف شده:

محاسبه نياز سرمايي بايد از زمان به خزان رفتن درخت محاسبه گردد كه معمولا اين زمان در اواخر آبان يا اوايل آذرماه رخ مي دهد و انتهاي آن زمان تورم جوانه هاي زايشي و رويشي درختنان پسته مي باشد.

براي محاسبه ميزان نياز سرمايي برطرف شده در طول يك شبانه روز بايد مجموع ساعاتي دماي هوا بين صفر تا ۷ درجه سانتيگراد قرار دارد محاسبه گردد كه اين مقدار، نياز سرمايي برطرف شده در همان روز مي باشد. لازم به ذكر است كه بر اساس ساير مدل ها، دماي ۱۸ درجه سانتيگراد اثر منفي روي نياز سرمايي ذخيره شده دارد اما تحقيقات اين موسسه نشان داده كه مدل صفر تا ۷ درجه سانتيگراد بهترين تطابق را با مناطق پسته كاري ايران دارد.

 

با توجه به آمار ارائه شده در جدول ذيل در پاييز و زمستان امسال در شهرستان رفسنجان تاكنون مجموع ساعات دماي بين صفر و ۷ درجه سانتيگراد، ۶۸۶ ساعت بوده که اغلب ارقام پسته بجز رقم كله قوچي سرماي كافي را دريافت ننموده اند.

 

نياز سرمايي ارقام مختلف پسته

 

نياز سرمايي برطرف شده

دماي بين صفر تا ۷ درجه سانتيگراد از ۱۵/۸/۹۳

تا تاريخ ۲۵/۱۱/۹۳

کله قوچي ۶۵۰ ساعت

اوحدي ۹۰۰ ساعت

احمدآقايي ۷۵۰ ساعت

اکبري ۱۱۰۰ ساعت

۶۸۶ ساعت***

 

***اطلاعات ارائه شده بر اساس دستگاه ثبت كننده اطلاعات هواشناسي ثبت شده در مؤسسه تحقيقات پسته کشور بوده و ممكن است در ساير مناطق مختلف باشد. نياز سرمايي ارقام با توجه به شرايط محيطي متفاوت بوده و در مناطق داراي آب و خاک شور نياز سرمايي افزايش پيدا کند.

 

در سال جاري وضعيت شرايط آب و هوايي از نظر بارندگي و دمايي در مقايسه با سال هاي گذشته استثنايي بوده و پيش بيني مي شود کمبود سرماي مورد نياز جهت برطرف نمودن نياز سرمايي درختان پسته يکي از مهمترين مسائل و معضلات درختان پسته باشد. ضمناً نوسانات دمايي نيز مسئله مهم ديگري است كه بايد به آن توجه ويژه اي نمود.

بر اساس تحقيقات انجام شده در موسسه تحقيقات پسته کشور روغن هاي نفتي نظير ولک قابليت برطرف کردن نياز سرمايي را با غلظت هاي سي تا چهل در هزار را دارند اما در صورتيکه با نوسانات دمايي شديد مواجه شويم اثرگذاري روغن ولک کاهش مي يابد.

راهكار رفع نياز سرمايي باغهاي پسته در شهرستان رفسنجان:

با توجه به عدم تامين نياز برخي از ارقام پسته در سال جاري به باغداران پسته كار توصيه هاي زير انجام مي شود:

  1. درختان رقم اكبري در شرايط آب و خاك غير شور با روغن ولك ۴۰ در هزار و در شرايط شور با روغن ولك ۵۰ در هزار محلولپاشي شوند.
  2. درختان رقم فندقي در شرايط آب و خاك شور با روغن ولك ۴۰ در هزار محلولپاشي شوند.
  3. در مواردي كه ساير ارقام پسته در مناطقي با آب وخاك شور داراي تاخير قابل توجهي در شروع رشد در اوايل فصل مي باشند، مي توان آنها را با روغن ولك با غلظت ۴۰ در هزار روغن پاشي نمود.
  4. بهترين زمان محلولپاشي با روغن ولك به منظور رفع نياز سرمايي از اواسط بهمن تا اواخر بهمن ماه مي باشد.
  5. تاكيد مي گردد محلولپاشي با روغن ولك با غلظتهاي ذكر شده صرفاً تا پايان بهمن ماه استفاده شود.
  6. براي تهيه روغن ولك از محلهاي توزيع معتبر و فروشگاههاي مورد تائيد دستگاههاي ذي ربط اقدام شود.
  7. در سالهاي اخير شرکتهاي خصوصي، ترکيبات متعددي را جهت برطرف کردن نياز سرمايي معرفي نموده اند که بدليل انجام نشدن تحقيقات مربوط به محصولات معرفي شده در اين موسسه، امكان اظهار نظر در مورد آنها وجود ندارد اما توصيه مي شود باغداران عزيز اگر براي اولين بار از اين محصولات استفاده مي کنند در مقياس کوچک و بصورت آزمايشي استفاده نمايند و در صورت مثبت بودن نتايج، از اين محصولات در سالهاي آينده نيز استفاده نمايند.
  8. مطالب فوق برگرفته از طرح پژوهشي با ۱۱ پروژه تحقيقاتي با مجري مسئولي آقاي دكتر امان اله جوانشاه، عضو هيات علمي موسسه تحقيقات پسته كشور مي باشد.

 

تهيه و تنظيم:

موسسه تحقيقات پسته كشور