مونتو (Movento) بعنوان یک نماتد کش!!

مونتو (Movento) بعنوان یک نماتد کش!!

نوشته:محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران

Email:mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد!

شگفتی بزرگ در باغات پسته با ورود سم مونتو رقم خورد و شرکت بایر آلمان بار بزرگی را از دوش کشاورزان برداشت. علاوه بر هزینه های سنگین سم پاشی در باغات پسته ایران، آلودگی های زیست محیطی حاصل از استفاده بی رویه از انواع و اقسام سموم مختلف متاسفانه فاجعه ای عظیم را برای باغات پسته ایران رقم زده است و دور یا نزدیک شاهد آلودگی های زیست محیطی و انواع اقسام ناهنجاری ها و سرطان ها در مناطق پسته خیز ایران خواهیم بود!! بحث هزینه ای آن نیز را نباید از نظر دور داشت!! حالا این فاجعه کی و چگونه اتفاق خواهد افتاد فقط گذشت زمان نشان خواهد داد. قبل از ادامه مطلب باید یادآوری کرد بنده نماینده شرکت بایر نیستم که بخواهم از مونتو تبلیغ کنم و اصلا نماینده هیچ شرکت حقیقی و حقوقی نیستم بلکه بعنوان یک طرفدار و نماینده کشاورزان خرده مالک این حرفها را بیان می کنم. راجع مطالبی که قبلا در مورد مونتو در وبلاگ قرار دادم دوستی در یک کامنتی که برای من فرستاده بود ادعا می کرد که شرکت بایر شما را ساپورت می کند و به شما می رسد!! که ا…اعلم!! و خدا می داند که حتی یک شاهی هم من نتنها از شرکت بایر بلکه از هیچ شرکتی نگرفته ام هر چند که براحتی می توانستم و می توانم!! کاری که مونتو در باغات پسته ایران در امسال انجام داد کاری شگفت آور بود و توانست پسیل پسته را برای مدت طولانی مهار کند. مسلما برای ساخت چنین سمی از انواع و اقسام روش های و فنون خاص از جمله بیوتکنولوژی استفاده شده است و آلمانیها افرادی نیستند که تکنولوژی ساخت سم مونتو را حداقل در ۱۰ سال آینده به ایرانیها و یا هیچ کشور دیگری بدهند! بسیاری از کارخانجات سازنده سموم شیمیایی در داخل ایران که بعضا به خون بنده تشنه هستند و با انواع و اقسام حیل تا می توانند می خواهند به افرادی مانند من ضربه بزنند ادعا کرده اند که امسال مونتو ساخت ایران را وارد بازار مصرف می کنند که شاید این مطلب خنده دار ترین جک سال باشد!! هنوز آلمانیها پادزهر سموم ۳۰ سال پیش خود را به هیچ کشوری نداده اند و شرکت بایر آلمان معظم ترین شرکت تولید کننده سموم  مواد شیمیایی در دنیاست که ” آب از گنج مشتش نمی چکد”!  حالا عده ای زودباور به این فکر افتاده اند که سم مونتو حاصل تکنولوژی و تحقیقات چندین ساله و صرف دهها میلیون یورو پول آلمانیها را در ایران مونتاژ کنند!! ماده اصلی سم مونتو اسپیروتترامات است. اسپیروتترامات یک ماده شیمیایی است و شاید بتوان آن را خرید یا تولید کرد اما باید توجه داشت که خاصیت اصلی کنترل کنندگی مونتو بخاطر قابلیت تحرک در آوندهای چوبی و آوندهای آبکش است و این خاصیت است که مونتو را بعنوان سمی کارساز و مهارکننده معرفی کره است و الا خود اسپیروتترامات چیزی نیست که نشود آن را ساخت و فرموله کرد! بنابراین اینکه اسپیروتترامات قابلیت تحرک دارد مهم است نه خود ماده شیمیایی اسپیروتترامات!! بهر روی آلمانیها نیستند افرادی که به این راحتی اجازه دهند کسانی مونتو را مونتاژ کنند.  حتی در خود طراحی قوطی و پک سم مونتو هم اگر بخوبی دقت کنیم می فهمیم که ظرافت های خاصی از نظر طراحی وجود دارد که امکان تقلب را بسیار کم می کند و اگر کشاورزی اندک آشنایی با سم مونتو داشته باشد نمی توان مونتو قلابی را به آن به جای مونتوی اصلی فروخت!! بهر روی مونتو سم بسیار خوب و کارسازی است و دست آلمانیها را برای اختراعشان باید بوسید و اگر قیمت این سم به دو برابر حد فعلی و حتی بیشتر هم افزایش یابد با توجه به اثرات بسیار مثبتی که دارد خریدن آن می ارزد!! یکی دیگر از معجزات مونتو خاصیت نماتد کشی آن است!! همانطور که می دانیم نماتد ها بخصوص نماتد مولد غده در زمین های سبک و شنی در بسیاری از نقاط ایران خسارات بسیار زیادی را وارد کرده است و حتی در برخی از نقاط بدلیل شیوع زیاد و آلودگی بیش از حد به نماتد مولد غده کلک درختان پسته کنده شده است. در سفر اخیری که بنده به فیض آباد مه ولات در استان خراسان رضوی داشتم از نزدیک دیدم که نماتد مولد غده واقعا کشاورزان را عاصی کرده است!! با توجه به سیستمیک بودن سم مونتو و خواص ثابت شده نماتدکشی آن این امید می رود که با پاشیدن مونتو روی شاخ و برگ بتوان کلک نماتدهای مولد غده را کند و حداقل تا حد زیادی آنها را در باغات پسته کنترل کرد!!  آزمایشات متعددی در کالیفرنیای ایالات متحده از اثربخشی سم مونتو روی نماتدهای مولد غده خبر می دهند که علاقه مندان می توانند برای اطلاعات بیشتر به آنها در وب مراجعه کنند!! در مورد درختان مرکبات و انگور در کالیفرنیا استفاده از مونتو موجب کنترل قابل قبول نماتد مولد غده شده است که این شگفت انگیز است!! در مورد کاربرد مونتو بعنوان نماتدکش برای نماتدهای پسته تا کنون هیچ گونه تحقیق مستدلی وجود ندارد نه در ایران و نه در امریکا و ترکیه ! ولی به احتمال بسیار زیاد اگر مونتو بتواند نماتدهای مولد غده ( سمجترین و خسارتزاترین نماتدها در درختان پسته) را در مرکبات کنترل کند به احتمال بسیار قوی می تواند نماتدهای مولد غده  حتی سایر نماتدهای خسارتزا در باغات پسته را نیز کنترل کند و از این حیث نیز مونتو یک جادوکننده است!! هنوز در دنیا برای کنترل نماتدها روشی قاطع  و مقرون بصرفه بخصوص در مورد درختان میوه که گیاهانی دایمی هستند ارایه نشده است و مونتو می تواند  در این مورد هم خط شکن باشد!! اینکه مونتو بتواند بصورت قطعی و یقینا نماتدهای درختان پسته را کنترل کند و سطح کنترلی چقدر باشد نیاز به تحقیقات دقیق دارد اما بلاشک آمریکاییها بزودی این تست را در باغات پسته خود اجرا می کنند و نتایج را احتمالا بازگو خواهند کرد اما بنظر می رسد که مونتو علاوه بر کاربرد برای کنترل پسیل پسته در مورد کنترل نماتدها در باغات پسته نیز بسیار کارگشاست!! در مورد  درختان پسته مونتو فقط روی آفات مکنده مانند پسیل پسته تاثیرگذار است و نمی تواند مثلا برای پروانه چوبخوار پسته یا کرمانیا قابلیت کنترل کنندگی داشته باشد!!  در پایان باید خاطرنشان کرد مطالبی که بیان شد نظرات شخصی بنده هستند و ربطی به شرکت بایر و نمایندگان آنها در ایران ندارد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!!

لیست نماتد کش های پرکاربرد در ایران

نماتدكشها :

– نماتد كش نماكور ( فن آميفوس ) گرانول ۱۰% ساخت باير براي نماتد زخم ريشه چاي و

مولد گره ريشه پسته به مقدار ۵ تا ۱۵ گرم در هر متر مربع.

– نماتد كش راگبي ( كادوسافوس ) گرانول ۱۰% ساخت FMC براي كنترل نماتد ريشه به

مقدار ۵ تا ۱۵ گرم در هر متر مربع.

– سم پیش رویشی ماریگلد

Meloidogyne javanica نماتد کش ارگانیک

vxtxw7ti2m86ida1o2lh

Meloidogyne javanica نماتد مولد گره ريشه دامنه وسيعي از محصولات شامل سبزيجات،گياهان زراعي و باغي، درختان ميوه و علفهاي هرز را آلوده مي كند. تاكنون حدود ۲۰۰۰ گونه گياهي به عنوان ميزبان اين نماتد شناخته شده است . اين نماتد انگل داخلي ساكن مي باشد كه با ورود لارو سن دوم نماتد به داخل بافت ريشه باعث توليد سلوله اي مي شود. مشخص ترين علايم (Giant cell) غول آسا بيماري تشكيل و ظهور گال هايي در سطح ريشه گياه (Xu et al. 2001, Pedrosa et al. مي باشد , ۱۹۹۶ به دليل مشكل بودن مبارزه با اين .Jepson 1987)نماتد، محققين به دنبال دستيابي به راه هاي مناسب تري هستند، زيرا استفاده از سموم شيميايي به خصوص افزودن آنها به خاك داراي مخاطرات زيست محيطي قابل توجهي مي باشد، به همين علت در سا ل هاي اخير تاكيد زيادي روي مبارزه بيولوژيك M. javanica با نماتدها از جمله در مبارزه با نماتد استفاده از ميكروارگا نيسمها بخصوص آنهايي كه باعث القاي مقاومت در گياه مي شو ند، از اهميت ويژه اي برخورداراست كه از آن جمله مي توان به قارچ اشاره كرد. اين قارچ Trichoderma harzianum اثرات كنترلي خوبي روي نماتدها نشان داده است .
اين قارچ با مكانيسم هاي مختلف از جمله پارازيته نمودن مستقيم تخم و لاروهاي نماتد و القاي مقاومت در گياه ميزبان باعث كنترل بيماري مي شود.عكس العمل هاي دفاعي گياه ممكن است به صورت موضعي و سيستميك بروز نمايد كه در حالت سيستميك، ميزان برخي آنزيم هاي مرتبط با دفاع گياه مثل پلي فنل اكسيداز و پراكسيداز در گياه افزايش مي يابند. بسياري از آنزيم ها از جمله پلي فنل اكسيداز ، پراكسيداز، كيتيناز، محتويات فنلي در  ارتباط با مقاومت القايي سيستميك ميباشند.

آنزيم پراكسيداز و پلي فنل اكسيداز از جمله آنزيم هايي است كه در اكسيداسيون فنل ها به كينون ها و تشكيل ليگنين در سلوله اي گياهي در طول حمله بيمارگرها نقش مهمي دارند و در بسياري از محصولات دولپه و تك لپه از جمله پنبه / بيماري ورتسيليومي ، سيب زميني / فيتوفتراي، باقلا/ زنگ باقلا بررسي شده است در فرايند اكسيداسيون فنلها، مولكول اكسيژن به عنوان گيرنده الكترون محسوب مي شود. زينوويوا و همكاران فعالشدن مكانيسم هاي دفاعي در گياهان و همچنين بازدارنده هاي فعاليت نماتدهاي انگل گياهي را در ارتباط متقابل ميزبان – نماتد  مورد بررسي قرار دادند و ثابت كردند كه افزايش مقدار فيتوآلكسين، كاهش تعداد گال و فعاليت آنزيم هاي پلي فنل اكسيداز، پراكسيداز و فنيل آلانين آمونيالياز را سبب مي شوند در بررسي ميزان مقاومت ارقام مختلف گندم به قارچ و القاي مقاومت فعاليت آنزيم هاي graminearum پراكسيداز وپلي فنل اكسيداز را مورد بررسي قرار دادند.از جمله اثرات ديگر اين آنزيم ها، تغييراتي در تركيبات پروتئيني هيدروكسي پرولين موجو د در ديواره سلولي است كه باعث مقاومسازي آن در مقابل عوامل بيمارگر مي گردد. پروتئين هاي مرتبط با بيماريزايي نيز در اثر حمله بيمارگر يا تغذيه حشرات، زخم، تنش هاي محيطي و هورمون ها مثل اتيلن، ساليسيليك اسيد در گياه پديد مي آيند و در مقاومت عليه بيمارگرها نقش دارند . اين پروتئين ها به ۱۴ خانواده تقسيم بندي شد ه اند كه PR-9 شامل پراكسيداز و پروتئين هاي شبه پراكسيداز است كه در مكانيسم اكسيداسيون تركيبات فنلي و تشكيل ليگنين دخالت دارند. و به وسيله دو ژن ypr, prx در گياه كد ميشوند. فعاليت آنزيم پراكسيداز و فرايند ليگنيني شدن ارتباط زيادي با پراكسيدازهاي آنيوني دارند كه در ديواره سلول هاي گياهان موجود است و در دفاع اهميت دارند و ثابت كردند كه در ارقام مختلف گوجه فرنگي ارتباط مستقيمي بين افز ايش فعاليت آنزيم پراكسيداز و پلي فنل اكسيداز گياه و مقاومت آن به نماتد M. javanica وجود دارد. فعاليت اين آنزيم در دماي بيشتر از ۳۰ درجه سانتي گراد كاهش مييابد و در نتيجه، مقاومت گياه شكسته مي شود.