نگهداری درخت پسته

نگهداری درخت پسته

پسته (Pistaciavera) متعلق به خانواده Anacardiaceae درخت یا درختچه، جوانه ها دارای چندین فلس بیرونی، برگها متناوب و ساده، سه تایی یا پنج تایی هستند. گلها دو پایه بدون گلبرگ یا برهنه اند و به صورت خوشه مرکب جانبی اند. میوه یک شفت خشک به شکل تخم مرغی مورب است.

گفته می شود Pistaciavera بومی سوریه است. سالها است که پسته در مناطقی نظیر کرمان، و رفسنجان و دامغان کشت می شود و پسته کرمان شهرتی جهانی دارد اما چندسالی که بعلت کاهش منابع آبی، پایین رفتن سطح سفره آبهای زیرزمینی و افزایش شوری خاک در مناطقی از خراسان جنوبی و خراسان رضوی نظیر شهرستان تربت جام و دیگر شهرهای استان خراسان رضوی کشت پسته رواج یافته است.

عوامل محدوده کننده

  • آب
  • خاک
  • آفات و بیماریها

آب

کیفیت آب آبیاری و روش آبیاری از نظر تولید محصول حائز اهمیت است کیفیت آب آبیاری بر مبنای صدمات شوری، مقدار سدیم و دیگر مواد که در اثر تداوم آبیاری در خاک تا حد مسمومیت تجمع می یابند، مشخص می گردد. از طریق اندازه گیری هدایت الکتریکی درجه شوری آب بدست می آید که شاخصی از کیفیت آب است و جهت قضاوت درست باید عوامل دیگری از جمله مقدار سدیم آن مورد توجه قرار گیرد.

سدیم آب آبیاری می تواند تاثیر سوء بر تولید محصول داشته باشد. باید توجه داشت که سدیم بر جذب آب برای درختان اثر ندارد بلکه اثر اصلی آن در کاهش نفوذ پذیری خاکهاست و در نتیجه رشد درختان متاثر از میزان آب قابل استفاده خاک می باشد. کاهش نفوذ پذیری خاک را می توان به تشکیل سله، پراکندگی و انتقال رسها به درون خلل و فرج خاک و انبساط رسهای منبسط شونده ربط داد. این پدیده ها در رابطه با بار منفی رسها و ضخامت لایه دوگانه می باشد. آب آبیاری با PH  بالا باعث کاهش جذب عناصر ریز مغزی و بروز کمبود آنها در درختان می گردد.

متاسفانه امروزه بدلیل برداشت بی رویه از سفره های آب زیرزمینی خطر سدیم افزایش یافته و این شاخص از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. بطور کلی در استفاده از آبهای شور و زه آبهای مزارع موارد زیر باید مورد توجه قرار گیرد تا تداوم تولید حاصل شود.

  • انتخاب و اعمال مدیریت صحیح در مزرعه و استفاده از روشهای آبیاری آزمون شده.
  • اضافه نمودن درصدی به حجم آب آبیاری جهت آبشویی املاح از پروفیل خاک که این درصد هرچه آب و یا خاک شورتر باشد به طور طبیعی بیشتر است.

خاک

بر طبق نظریه کارشناسان و شواهد موجود خاک مناطق شرق کشور بیشتر از نوع خاک شور و قلیایی است. مشخصات این گونه خاکها شامل EC (شوری) زیاد (یعنی بیشتر از ۴ دسی زیمنس بر متر) و درصد سدیم تبادلی (ESP) بیش از ۱۵ می باشد. سدیم تبادلی باعث پراکندگی کلوئیدها شده، در نتیجه ساختمان خاک رو به تخریب می گذارد، به طوری که نفوذ آب، تهویه و رشد ریشه در خاک و فراهمی بعضی از عناصر غذایی دچار محدودیت می شود. البته اعمال مدیریت صحیح می تواند کاهش محصول را بدلیل مسمومیت ناشی از شوری و قلیائیت خنثی سازد.

در صورت تغییر کیفیت آب آبیاری باید از مخلوط آب شیرین و آب شور جهت مقابله با افزایش PH خاک و مشکلات نفوذ پذیری و تهویه استفاده نمود « عدم استفاده مستقیم از آب شیرین».

اگر جابجایی چاه صورت گیرد و آب ثانویه شیرین باشد علائمی شبیه گموز دیده می شود که نبایستی با این بیماری اشتباه گرفته شود.

لازم به ذکر است که درختان خشک شده در شرایط شور و قلیا با اصول مدیریت درست دوباره به حالت اولیه باز می گردند ولی درختان خشک شده در اثر بیماری گموز (در حالت حاد) برگشت پذیر نیستند.

خشک شدن درختان در اثر بیماری گموز یا شیره سیاه

خشک شدن درختان در اثر بیماری گموز یا شیره سیاه

اصلاحات خاکهای شور – قلیا

  • افزودن گچ: (سولفات کلسیم Caso4,2H2o ) یا گچ خرد شده بدون تغییر در PH می تواند باعث اصلاح خاک گردد. سرعت حلالیت گچ کارخانجات تولید کودهای فسفاته بیش از گچ معدنی است.

مقدار گچ لازم برای جانشینی سدیم تبادلی نیاز گچی نامیده می شود. چنانچه آب به همراه سولفات کلسیم (گچ) به یک خاک شور قلیا که ذرات آن انتشار نموده و دارای حفرات بسیار کوچکی است اضافه شود، یونهای Ca مشتق شده از سولفات کلسیم جایگزین یونهای سدیم قابل تبادل شده در نتیجه واکنشهای خاک کاهش یافته و کلوئیدهای خاک به دور هم تجمع می یابند و حفره های بزرگتری را می سازند و سرانجام نفوذ پذیری خاک افزایش می یابد و خواص فیزیکی خاک بهبود می یابد. البته بایستی توجه داشت که گچ مقداری از پتاسیم و منیزیم قابل تبادل را از خاک تخلیه می کند و امکان کمبود این عناصر و ایجاد (علائم کمبود در درختان وجود دارد ولی این کمبود در مناطقی مانند کرمان و رفسنجان که Mg در آب آبیاری آنها زیاد می باشد مشکلی ایجاد نخواهد کرد لذا در استفاده از گچ در منطقه مهدی آباد قبلا بایستی از وجود Mg در آب آبیاری مطمئن شد.

  • گوگرد: استفاده از گوگرد کشاورزی نیز جهت اصلاح این خاکها می تواند موثر باشد بهتر است به صورت سوسپانسیون آب و گوگرد و یا به شکل گوگرد دانه ای مصرف گردد. گوگرد در خاکهای مناطق خشک تولید اسید می نماید که این اسید در مجاورت کربنات کلسیم تولید سولفات کلسیم (گچ) می نماید. گچ تولید شده طی مراحل یاد شده در مورد یک باعث اصلاح بافت خاک می شود.
  • گلوکز: استفاده از گلوکز باعث افزایش فعالیت میکروبی خاک و تولید اسیدهای آلی ضعیف در نهایت پایین آوردن PH می شود.
  • دادن کودهای پتاسه بیش از نیاز درخت: به علت روابط آنتاگونیستی که بین سدیم و پتاسیم وجود دارد جذب سدیم را به مقدار زیادی کم کرده و کمبود پتاسیم را تا حد زیادی جبران می کند.

با توجه به زمان خواب پسته و اواخر آبان تا آخر اسفند می توان عملیات اصلاح خاک را با دو تا سه دور آبیاری سنگین نزدیک به هم، همراه با مواد اصلاح کننده که نام برده شد، شروع نمود تا شوری و سدیم اضافی که در طول مدت زمان رشد درختان در یکسال زراعی در سطح خاک و محدوده فعالیت ریشه تجمع نموده است، شسته و از دسترس ریشه ها خارج کرد. و نیز جهت احداث باغ اگر برای دفع املاح زیان آور اقدامی نشود، در اثر آبیاری، املاح در سطح خاک باغ تجمع کرده مشکلات عدیده ای به همراه می آورند.

لذا توصیه می شود در مناطقی مثل کاهه که بعلت کمبود آب و تغییر کیفیت آب آبیاری باغهای انگور تدریجا به باغهای پسته تبدیل می شوند اصلاح بافت خاک از همان ابتدا صورت پذیرد و اطلاعات لازم در این خصوص در اختیار کشاورزان قرار گیرد.

تجربه بارش برف سنگین در سال ۱۳۸۶ و خشکی درختان پسته که در بهار سال بعد رخ داد و بررسی های متعاقب آن نشان داد که: مقدار کم برف و باران و حلالیت بالای املاح و نمکها، آنها را از سطح خاک و پشته ها شسته و تا محدوده ریشه ها پایین برده است. در بسیاری باغات دیده شد که وقتی پس از سبز کردن اولین آبیاری صورت گرفت تنش سدیمی باعث ریزش برگها شد.

بنابراین بایستی پس از بارش و پیش از اتمام دوره خواب درخت اقدام به آبیاری های غرقابی سنگین نمود تا با آبشویی نمکها به اعماق پایین تر رانده شده و از محدوده جذب ریشه دور شوند.

ضمنا در صورت بروز این حوادث می توان خاک دور تنه درختان آسیب دیده را به صورت تشتک برداشته، یکی دوبار موضعی و دستی پای آنها را با آب شیرین غرقاب نمود تا درختان دوباره به وضعیت اولیه خود بر گردند.

گاهی املاح به مقدار زیاد در سطح خاک تجمع می یابند، در این صورت بهتر است قبل از آبشویی، آنها را از سطح خاک جمع آوری و به خارج از باغ انتقال داد. از علائم و نشانه های مسمومیت سدیمی سوختگی (سوختگی در چند مرحله به صورت موجی و متوالی در روی حاشیه های برگ قابل تشخیص است)، خشک شدن حاشیه برگها و تغیر فرم آنها و خشک شدن خوشه ها می باشد.

علائم شوری و قلیائیت بر روی برگ و میوه درخت پسته

علائم شوری و قلیائیت بر روی برگ و میوه درخت پسته

در اثر شکستن شاخه های آسیب دیده در اثر شور و قلیا، ضمن به مشابه رسیدن بوی ترشیدگی، در سطح آن نیز رنگ آبی – بنفش مشاهده می شود.

خشک شدن درخت در اثر عدم رعایت مدیریت صحیح در زمین های شور و قلیائی

خشک شدن درخت در اثر عدم رعایت مدیریت صحیح در زمین های شور و قلیائی

کمبود عناصر

علایم کمبود هر عنصر زمانی خود را نشان می دهد که نیاز درخت در بالاترین سطح خود قرار گرفته باشد مثلا علائم کمبود عناصر پتاسیم و منیزیم در اواسط شروع مرحله مغز رفتن بر روی درختان ظاهر می شود. علایم کمبود روی (ریزبرگی) ممکن است روی چند شاخه ظاهر شود و بقیه شاخه ها در حالت معمولی و طبیعی برگهایشان رشد کند. به هر حال علائم کمبود یا زیاد بود عناصر بدلیل شباهتهایی که با هم دارند ممکن است امر تشخیص را با مشکل مواجه کند.

با توجه به دشواریهای خاکی و آبی در مناطق پسته خیز مانند شوری، قلیائیت، بالا بودن PH خاک و… گاهی دلیل اساسی بروز علایم کمبود، ناشی از فقدان واقعی عناصر در خاک نیست پس شناخت دشوارهای خاکی و آبی منطقه و تعاون و تقابل بین عناصر در این شناخت موثر است. برای بررسی علمی و تشخیص درست از وضعیت تغذیه درختان و داشتن یک برنامه کوددهی صحیح سه روش وجود دارد که می توان از یک یا هر سه این روشها بهره جست.

  • تجزیه گیاهی
  • تجزیه خاک
  • تجزیه آب آبیاری

بیماریها

گموز (انگومک) پسته

بیماری گموز (آنگومک) از مهمترین بیماریهای درختان پسته در منطقه می باشد که هر ساله تعدادی از درختان بر اثر ابتلاء‌ به این بیماری از بین می روند.

عامل بیماری گموز (آنگومک): گونه های مختلف Phytophthra که از بافت گیاه یا خاک جداسازی شده اند.

علائم بیماری گموز (آنگومک): به صورت تغییر رنگ و فساد در پوست قسمتی از ناحیه طوقه ظاهر، غالبا با ترشح قطره های صمغ و شیره های سیاه رنگ در قسمت آلوده است. در حد فاصل پوست و چوب لایه ای از ترشحات چرکی ناشی از حمله ساپروفیت ها که پس از مرگ نسوج به آن حمله می کنند تجمع می یابد.

بیماری در نهایت باعث سبز خشک شدن یک طرف و سپس تمام درخت گردیده، درختان جوان یکباره سبز خشک می شوند.

عامل بیماری در خاکهای سنگین یا زهکشی نامناسب که بوسیله روش غرقابی آبیاری می شوند به سرعت تکثیر و انتشار یافته، قادر است درختان پسته را در سنین مختلف مبتلا کند. انتقال این قارچ خاکزاد (عامل بیماری)  با جابجایی نهال، خاک و آب آلوده صورت می گیرد.

کنار زدن خاک اطراف طوقه درخت تا ناحیه انشعاب ریشه های اصلی و دور نگه داشتن آب از طوقه درخت، برداشتن بافتهای آلوده تا مشاهده بافت سالم و سپس ضد عفونی با محلول بردو یا اکسی کلرور مس باعث طولانی شدن عمر درخت و کاهش امکان انتقال بیماری می شود. ریشه کنی درختان خشک شده، آبیاری جداگانه قسمتهای آلوده، استفاده از کانالهای غیر خاکی و انتقال آب سالم به درختان در کاهش گسترش بیماری موثر است.

انتخاب پایه های مقاوم برای احداث باغهای جدید و جایگزینی در باغهای قدیمی توصیه می شود.

آفات

پسیل

این آفت در اکثر مناطق پسته کاری ایران وجود دارد. سالیانه ۵ تا ۶ نسل داشته، زمستان را به صورت حشرات بالغ می گذراند، که با داشتن طولی بیش از حشرات کامل نسل های تابستانه و تیره بودن رنگ قابل شناسایی اند. حشرات کامل آخرین نسل پاییزه، زمستان را در پناهگاهایی چون زیر پوستک درختان، لابلای علفهای هرزی چون مرغ و سایر گیاهان خانواده گرامینه، شکاف دیوارها و داخل انبارها می گذراند.

تجمع در برخی از پناهگاه ها به اندازه ای است که می توان جمعیت قابل توزینی از حشرات بالغ را جمع آوری نمود. شناخت این مکانها در مناطق مختلف می تواند در تهیه برنامه مدیریت کنترل آن بسیار موثر باشد.

آغاز فعالیت حشره بالغ زمستان گذران برای ایجاد نسل جدید بستگی کامل به شرایط آب و هوایی بویژه درجه حرارت دارد. هرچند تعداد افراد جمعیت زمستان گذران باقیمانده در شروع مجدد فعالیت آفت تاثیر دارد. در سالهایی که زمستان گرم و جمعیت باقیمانده زیاد باشد باید منتظر فعالیت حشرات بالغ زمستانگذران همزمان با تورم جوانه ها بوده و طغیان آفت در فصل رویشی جدید احتمالا قابل پیش بینی است.

به محض تورم جوانه های گل، شاخه و برگ می توان حشرات کامل زمستانگذران را در حال تغذیه روی آنها مشاهده نمود و تخمریزی حشره حول شاخه جوانه ها قابل دیدن است. پوره های نسل اول نیز همزمان با پیدایش خوشه ها و شاخه های تازه از لابه لای فلسهای محافظ جوانه ها قابل رویت اند.

حداکثر جمعیت حشرات زمستانگذران ظاهر شده در باغ را ابتدا می توان روی ارقام حساس ماده و نر درختان پسته مشاهده کرد. ارقامی چون کله قوچی، اکبری و احمد آقایی و نیز ارقام نر حداکثر جمعیت حشرات کامل را به خود جذب نموده و با افزایش شدید جمعیت در نسل بعدی موجب گسترش آلودگی درختان به پسیل می گردند.

کاشت ارقام متفاوت یکی از دلایل عدم موفقیت مدیریت کنترل آفت می باشد یا حتی وجود قطعات مجزا با رقمهای متفاوت پسته در یک باغ نیز مانند همین مورد عمل می کند. نکته مهم اینکه در بازدیدهای بهاره از باغهای پسته به راحتی می توان پی برد که ابتدا برخی درخت ها شدیدا به آفت آلوده و سپس جمعیت ایجاد شده آلودگی را در تمام سطح باغ گسترش می دهد.

درختان نر بدلیل اینکه قبل از درختان ماده شروع به رشد می کنند کانون اولیه آلودگی است. حشرات کامل نسل اول در اواسط اردیبهشت به تعداد کم ظاهر می شوند و تا آخر دهه دوم اردیبهشت ماه جفتگیری و تخمریزی می نمایند.

آغاز چرخه زیستی نسل اول با شروع تخمگذاری حشرات کامل نسل زمستانگذران روی جوانه های متورم شده و برگ صورت می گیرد. طول دوره پوره گی ۲۰ روز و به هنگام طغیان آفت این دوره به ده روز کاهش می یابد. حشرات کامل حاصل از تخم های گذاشته شده روی جوانه ها نسبت به آنهایی که روی برگ تخمگذاری شده اند در ایجاد نسل بعدی موفق تر می باشند. پوره ها حداکثر فعالیت و تغذیه را همزمان با حداکثر برداشت آب و مواد غذایی توسط ریشه ها از زمین شروع می نمایند. نسل اول بدلیل رشد سریع درختان و وجود مواد غذایی کافی خسارتش قابل توجه نیست. اما چنانچه درختان داشت مناسب نداشته و دچار کم آبی و کمبود عناصر مورد نیاز باشند همین نسل آفت می تواند خسارت شدید اختلال در رشد درخت ایجاد کند، بسیاری از خوشه ها و تعدادی از دانه های تلقیح شده خود را از دست داده یا به طور کلی خشک گردند. جمعیت حشرات مفید نظیر پارازیتوئیدها همزمان با رشد مراحل مختلف این نسل است لذا سمپاشیهای بی رویه می تواند دشمنان طبیعی را حذف نماید.

دشمنان طبیعی پسیل شامل انواع مختلف سوسکهای شکارگر، کفشدوزک ها، زنبورهای پارازیتوئید، بعضی از سنها و بالتوریها می باشد.

نسل دوم از نظر ایجاد خسارت مهمترین نسل است.

تغذیه شدید آفت در این مرحله که یک مرحله حساس برای گیاه است می تواند سبب بروز برگ ریزی سپس ریزش شدید دانه های خوشه و جوانه های سال بعد شود.

بسته به شرایط ۵ تا ۶ نسل در سال دارد و تعداد تخم آن در شرایط معمولی ۶۰-۵۰ عدد و در شرایط طغیان به ۴۰۰ عدد می رسد.

در شروع نسلها آلودگی به صورت لکه ای و اغلب روی تک درختها بوده، در نسلهای تابستانه آلودگی از درختان حاشیه باغ بخصوص در ارقام کله قوچی اکبری، احمد آقایی و غیره شروع می شود. حشرات کامل اغلب نسلها، درختان و محیط های نسبتا خشک باغ را برای تخمریزی ترجیح می دهند.

اگر پوشش گیاهی (علفهای هرز) داخل و حاشیه آنها توسط باغدار کاملا معدوم شود خسارت آفت از بهار تا اواخر پاییز حتمی خواهد بود.

خسارت پسیل:

به دو شکل خسارت وارد می کند:

  • تغذیه از شیره گیاهی
  • تولید شکرک

زمانی که جمعیت نسل اول و دوم آفت کم باشد و میزان تولید شکرک کم باشد میزان خسارت آفت کم است اما وقتی سم پاشی شود دشمنان طبیعی از بین رفته و طغیان آفت در دیگر نسلها بوجود می آید.

اگر جمعیت و خسارت زیاد باشد تولید شکرک به حدی است که زیر درختان محدود سایه انداز را می پوشاند با نرسیدن مواد غذایی به برگها و شاخه ها، جوانه ها و برگها زرد شده و در طغیان شدید برگها بدون زرد شدن خشک شده و جوانه ها ریزش می کنند. در این حالت باغ تا سه سال برگشت نمی کند و محصول نداریم بعلاوه اینکه احیاء باغ هزینه و زمان بر است.

در نسلهای اولیه به علت خنکی هوا و زیادی رطوبت قبل از طلوع آفتاب شکرکها در شبنم ایجاد شده روی برگ حل، تعداد زیادی از پوره ها در این محلول قندی غوطه ور شده و روی شاخه های زیری می ریزند در این حالت باغدار به دلیل عدم آگاهی اقدام به سمپاشی مجدد می کند.

پوره سن 5 پسیل

پوره سن ۵ پسیل

خالهای ریز سیاه رنگ روی برگ درختان پسته حاصل از فرو بردن خرطوم پسیل نباید با بسیاری از کمبودها که علائم مشابه ایجاد می کند اشتباه شود.

عوامل موثر در کاهش جمعیت آفت

  • ارقام: کله قوچی، اکبری، احمد آقایی و سفید پسته فوق و ارقام ناشناخته به پسیل حساسند.
  • آبیاری: پسیل خشکی دوست بوده و میزان خسارت در باغهای کم آب بیشتر است.
  • بافت خاک: در اراضی سبک شنی ضعف عمومی موجب حساسیت درخت به پسیل و سایر آفات و بیماریهاست.
  • تغذیه و عناصر مورد نیاز پسته: باید از مصرف ازت بیش از حد اجتناب نمود و نقش حساس پتاسیم در ایجاد مقاومت را در نظر داشت.
  • هرس: ‌فاصله کم درختان و کشت متراکم آنها درختان را شبیه بوته ای متراکم می کند که تاثیر زیادی روی افزایش جمعیت پسیل دارد در نتیجه هرس صحیح لازم است.
  • کنترل علفهای هرز: وجود علفهای هرز بدلیل ایجاد محل امنی برای پارازیتوئیدهای پسیل بسیار مهم است و فقط زمانی کنترل صورت می گیرد که خسارت آنها در رقابت با گیاه اصلی محرز باشد.
  • بادشکن ها و درختان غیر مثمر: که ایجاد پناهگاه برای جمعیت زمستانگذران پارازیتوئیدها و پدیراتورهای پسیل می نمایند.
  • سمپاشی به عنوان آخرین راه حل
  • استفاده از کارتهای زرد: که پیش گیرنده و کاهنده جمعیت آفت می باشد.

سن پسته

این حشرات دو گونه به محصول پسته خسارت می زنند.

  • خسارت مستقیم: که بر اثر تغذیه سن بوجود می آید و اهمیت چندانی ندارد.
  • خسارت غیر مستقیم: تغذیه سن از دانه های پسته و ایجاد نوعی بیماری است که در آن مغز دانه بر اثر تراکم اسپورهای قارچ عامل بیماری به صورت ماده ای ماستی شکل در می آید که باغداران آن را ماسو (مخفف ماستو) می نامند خسارت سن به شکل خسارت بهاره و تابستانه مورد بررسی قرار می گیرد.

در خسارت تابستانه سن از محل خندان شدن خرطوم خود را وارد کرد و تغذیه می کند. روی مغز در محل شکاف پوسته لکه هایی ایجاد می شود و طعم آن تلخ شده و سبب کاهش ارزش اقتصادی محصول می شود.

خسارت بهاره: در خرداد صورت می گیرد. با تغذیه سن از دانه های پسته قارچ عامل بیماری ماسو به جنین منتقل می شود. حشره خرطوم خود را از دو لایه پوست میوه گذرانده و به جنین می رساند. در قسمت پایین و نزدیک دم میوه، در محل فرو بردن خرطوم نقطه سیاهی با هاله ای در اطراف آن شکل می گیرد.

علارغم نکات یاد شده در مورد سن باید بدانیم که میزبان اصلی سنها گیاهان مرتعی نظیر اسفند و گیاهان خانواده Chenopodiaceae می باشند که جزء علفهای هرز باغ محسوب می شوند. وجود سنها همیشه در داخل و حاشیه باغ مسلم است. سنها اغلب اواخر تابستان به محصول خسارت وارد می کنند. حذف شدید علفهای هرز میزبان این سنها موجب افزایش خسارت می شود.

آثار-نیش-زدگی-سن-روی-میوه

بالشتک

در صورتی که تعداد پیله های حاوی تخم زیاد و در سطح باغ پراکنده باشد، اتیون بعلاوه روغن ولک توصیه می شود.

پیله های حاوی تخم بالشتک روی برگها

پیله های حاوی تخم بالشتک روی برگها

منبع : http://atlasmelon.ir

مديريت بهاره باغهای پسته

مبارزه با آفات
هرسال باغداران به دفعات مجبور به مبارزه شیمیایی و غیرشیمیایی با انواع آفات می‌شوند. فصل بهار زمان سبزشدن درختان پسته و گلدهی آنهاست. با شروع سبزشدن درختان پسته، از اواسط اسفندماه فعالیت آفات نیز آغاز می‌شود. با توجه به حضور همزمان چند آفت در باغ‌، بویژه در اوایل فصل بهار و مناسب‌بودن زمان مبارزه شیمیایی علیه‌آفات عمده پسته در این فصل، اول باید دانست کدام آفات اصلی و مهم هستند و کدام را باید در درجه دوم و سوم اهمیت قرار داد، تا برای کاهش تعداد دفعات سمپاشی و در صورت امکان، مبارزة همزمان با برخی آفات خسارتزا، «روش مبارزه» و هم «ترکیب مناسب سم» را انتخاب کرد. در صورت لزوم باید از مخلوط‌کردن ۲حشره‌کش (و یا یک حشره‌کش و یک قارچ‌کش)، که اختلاط آنها مجاز باشد، برای کنترل همزمان دو یا سه آفت استفاده شود.

پروانه چوبخوار پسته (کرمانیا)
با توجه به دوره خروج لاروهای زمستانگذرانِ این آفت، از اوایل اسفندماه و تشکیل پیله‌های شفیرگی بر روی سرشاخه‌ها (در شرایط آب و هوایی استان کرمان)، و اوج ظهور و تشکیل شفیره‌ها در دهه سوم اسفندماه، در صورت زیادبودن جمعیت این آفت در باغ می‌توان با توصیه کارشناسان محلی از حدود ۲۰ اسفند تا ۵ فروردین ماه با آنها مبارزه کرد.

پسیل معمولی پسته ( شیره خشک)
حشرات کامل پسیل‌های زمستانگذران، از اواسط اسفندماه در باغ‌های پسته ظاهر می‌شوند، و با تغذیه از جوانه‌های در حال سبزشدن پسته، بر روی آنها تخم‌ریزی می‌کنند. با توجه به پائین‌بودن جمعیت نسل اول پسیل، بویژه در طی ماه‌های فروردین و اردیبهشت، نیازی به مبارزه اختصاصی علیه این آفات نیست و اگر سموم مناسب برای مبارزه با سایرآفات پسته بکار رود، تلفات کافی بر روی جمعیت این آفت نیز خواهد گذاشت. مبارزه اختصاصی علیه پسیل معمولی با توجه به جمعیت و حساسیت ارقام پسته، تقریباً از اواخر اردیبهشت و اوایل خردادماه ضروری است.

شپشک های پسته
شپشک واوی، یا شپشک سرشاخه و برگ پسته: دارای ۲ نسل در سال است ولی فقط در نسل اول می‌توان علیه پوره‌های سن یک آن مبارزه کرد. مناسبترین زمان مبارزه، اواخر فروردین واوایل اردیبهشت ( در شرایط آب و هوایی استان کرمان) و همزمان با خروج ۷۰ درصد پوره‌های سن یک می‌باشد.
شپشک تنه‌ای(کنده‌ای) پسته: این آفت دارای یک نسل در سال است و تقریباً همزمان با خروج پوره‌های سن‌یک شپشک واوی، پوره‌های سن یک این آفت نیز خارج می‌شوند. (اختلاف زمانی خروج پوره‌ها ۳ تا ۴ روز است) مناسبترین زمان مبارزه، اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت، همزمان با خروج ۷۰ درصد پوره‌های سن یک است. در صورت بالابودن جمعیت هریک از این شپشک‌ها و خسارت شدیدی که وارد می‌کنند، می‌توان حدود ۲ هفته بعد از سمپاشی نوبت اول، مجدداً سمپاشی را تکرار کرد.

زنجره پسته( شیره تر)
در سالهای گذشته جمعیت این آفت در باغهای پسته خیلی زیاد بود،اما با سمپاشی‌های سالهای اخیر جمعیت آن کاهش یافته است. بهترین زمان سمپاشی، هنگام ظهور پوره‌های آفت است.

سنک های پسته
این آفات در چندسال اخیر در اکثر باغ‌های پسته کشور مشاهده شده است. در اوایل فصل بهار و از مرحله تشکیل میوه تا شروع سخت‌شدن پوست استخوانی میوه پسته، با تغذیه از میوه‌های نابالغ و حساس، خسارت شدید وارد می‌کنند. در گذشته باغداران از سم «آندوسولفان» برای مبارزه با این آفت استفاده می‌کردند، با حذف این سم از لیست سموم مجاز کشور، لازم است از سموم مناسب موجود در بازار با نظر کارشناسان محلی استفاده شود.

سرخرطومی پسته
حشرات کامل این آفت که مرحله مهم و خسارتزای آن محسوب می‌شوند و از جوانه‌های رویشی و زایشی در حال بازشدن، به شدت شدیداً تغذیه می‌کنند، از اواخر اسفند و اوایل فروردین بصورت حشرات کامل خاکستری رنگ در باغ‌های پسته مشاهده می‌شوند، که لازم است در این زمان با سموم مناسب با آنها مبارزه شود.

سوسک سرشاخه خوار پسته
به این حشره در استان کرمان “سوسکو” نیز می‌گویند. حشرات کامل آفت از اواخر اسفندماه از چوب‌های خشک که در آن‌ها بصورت لارو، زمستانگذرانی می‌کنند خارج شده و به سمت درختان پسته پرواز می‌کنند. اوج خروج حشرات کامل و ظهور آنها بر روی درختان پسته، اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت ماه است. حشرات بالغ به شاخه‌های جوان که همان سال رشد کرده‌اند، حمله می‌کنند، جوانه‌ها را می‌خورند واز محل جوانه‌ها دالان‌هایی به طول ۳تا۵ سانتیمتر حفر می‌کنند. با توجه به زیست‌شناسی این آفت و زمستانگذرانی آن بصورت لارو در داخل شاخه‌های خشکیده، مبارزه غیرشیمیایی با آن بسیار ساده و اقتصادی است و اگر بطورکامل انجام گیرد به هیچ‌وجه نیاز به مبارزه شیمیایی علیه آن نخواهد بود.
روش مبارزه:
– جمع‌آوری چوب‌ها و شاخه‌های خشک‌شده و شاخه‌های تازه هرس شده و سوزاندن کامل آنها؛ اجتناب ازانبارکردن چوب‌ها و شاخه‌های پسته برای مصارف سوختی در مناطق و انبارهای نزدیک به باغ‌های پسته.
– تله‌گذاری با چوب‌های نیمه‌خشکیده و یا تازه هرس شده در ناحیه یقه درختان و یا قراردادن دسته‌های چوب در زیردرختان به فواصل ۱۰۰ متر از هم، و سپس، جمع‌آوری و سوزاندن آنها و جایگزینی دسته‌های چوب جدید بجای آنها بصورت ماهیانه از اواسط‌مهر تا اواسط اسفندماه.

مديريت تغذيه باغ پسته در فصل بهار
آغاز فصل بهار همزمان است با شروع رشد درخت پسته، اولين اقدام تغذيه‌اي در اين مرحله‌دادن كودهاي ازت بصورت سرك است. اولين قسط ازت از اواخر اسفندماه تا اواخر فروردين توصيه مي‌شود. البته در صورت امكان دادن قسط اول ازت در نيمه دوم فروردين ماه بهتر از نيمه اول فروردين است. مقداركود توصيه شده در اين مرحله ۲۰۰ كيلوگرم در هكتار سولفات آمونيوم، يا ۱۷۵تا ۱۵۰ كيلوگرم در هكتار اوره براي آبهاي شيرين است.
در باغهایي كه عارضه لكه‌پوست‌استخواني سالهاي گذشته در آنها مشاهده شده، محلول‌پاشي كلات كلسيم با غلظت۵۰۰ تا ۷۵۰ سي‌سي در هزارليترآب دردهه سوم فروردين برای رفع و كاهش خسارت عارضه مؤثر است. بهترين زمان براي شروع محلول‌پاشي‌هاي تغذيه‌اي، اول ارديبهشت ماه است. در اين زمان سطح برگ به اندازه كافي بزرگ شده و نفوذپذيري آن نسبتاً سريع و مناسب است. براي محلول‌پاشي سعي نمایید از كودهايي استفاده کنید كه تركيب دو يا سه نمونه از آنها، تمام نياز درخت به عناصر ماكرو و ميكرو را پوشش می‌دهد.
برای کسب نتیجة بهتر لازم است محلول‌پاشي اول با فاصله زماني دو تا سه هفته تکرار شود. در خردادماه و قبل از مغزرفتن، دادن نوبت دوم كودهاي ازت به ميزان ۱۷۵ كيلوگرم در هكتار، سولفات آمونيوم، و يا ۱۵۰ كيلوگرم اوره براي اراضي شيرين توصيه مي‌شود. قبل از مغز رفتن، محلول‌پاشي با كلات پتاسيم و اوره براي جلوگيري از عارضه سوختگي و پوكي مؤثر است

محلول پاشی پاييزه درختان سيب :

هدف : تقويت اندام هاي باردهي گل براي افزايش ميزان گرده افشاني و تبديل حداكثر گل به ميوه.

ازت N بصورت اوره ۴۶% نيم كيلوگرم

روي Zn بصورت سولفات روي ۳۴% نيم كيلوگرم

بر B بصورت اسيد بوريك ۱۷% نيم كيلوگرم

در ۱۰۰ ليتر آب بصورت محلول پاشي

توضيح : اخيرا” برخي از توليدكنندگان محلولي آماده از تركيب سه عنصر فوق بنام كود فروت ست بصورت مايع و پودري با دز هاي ۲ تا ۳ در هزار به بازار عرضه كرده اند كه ميتواند مورد استفاده قرار گيرد. چون اكثر آزمايشات در ايران و مراكز علمي بصورت بالا انجام يافته و مقرون به صرفه است لذا توصيه بر اين مبنا ميباشد.

زمان محلول پاشي : نوبت اول در پاييز بعد از برداشت ميوه

نوبت دوم در بهار قبل از تورم جوانه

توضيحات خيلي مهم :

۱- زمان محلول پاشي بايستي يك ماه بعد از برداشت ميوه ( در آذربايجان از اواخر مهرماه ) و تا قبل از ريزش برگها ( با حفظ سبزينگي برگها ) صورت گيرد چرا كه در استفاده از روي بصورت سولفات روي در اكثر گونه هاي سيب زردي و نكروز برگها دو روز بعد از محلول پاشي اتفاق ميافتد و اين مسئله براي مقاومت از سرما در زمستان بر اندام گلدهي تاثير منفي ميگذارد.

۲ – براي حصول نتيجه مطلوب باغ دو سه روز قبل از محلول پاشي آبياري شود.

۳ – بهتر است محلول پاشي براي جذب بهترعناصر در هنگام عصر صورت گيرد.

۴ – لازم است هيچ نوع سمي با محلول فوق مخلوط نشود.

مزايا و دلايل محلول پاشي :

محلول پاشی بعد از برداشت با فرمول فوق الذکر مقاومت جوانه های گل را نسبت به سرمای زمستانه و بهاره افزایش میدهد. عناصر غذائی که همراه با محلول پاشی بعد از برداشت جذب سرشاخه ها و جوانه های گل میشوند غلظت این عناصر را در درخت بالا میبرند. هر چه میزان عناصر غذائی جوانه ها و سرشاخه ها بالاتر باشد مقاومت آنها نسبت به سرما افزایش مییابد.

علاوه بر مزایای فوق محلول پاشی بعد از برداشت در تغذیه اول فصل رشد درخت موثر است.

در اول فصل رشد بخش هوایی درخت شامل برگها و بعدا” جوانه هاي گل فعالیت خود را با رشد سریع آغاز میکنند. این در حالی است که ریشه های فعال هنوز به اندازه کافی شروع به رشد و نمو و جذب عناصر غذایی از خاک نکرده اند. عناصر غذایی مورد نیاز در این مرجله کلیدی از ذخیره خود درخت که در فصل رشد قبل جمع آوری کرده است تامین میشود. پس بنابراین بهترین زمان برای بالابردن ذخیره غذایی درخت مرحله بعد از برداشت است که قسمت اعظم عناصر غذایی جذب شده از ریشه و محلول پاشی در جوانه ها و شاخه ها ذخیره میشود. جوانه های گل در مرحله تورم قبل از باز شدن نیاز مبرمی به عنصر بر دارند.

مطالعات نشان میدهد که در مرحله تورم جوانه ها عنصر بر از سایر اندام های درخت به سمت جوانه ها مهاجرت میکنند و غلظت عنصر بر در این مرحله در جوانه ها چندین برابر حد معمول میباشد. بنابراین توصیه میشود علاوه بر محلولپاشی پس از برداشت در مرحله تورم جوانه ها اواخر اسفندماه و يا اوايل بهار محلولپاشی درختان سيب قبل از تورم جوانه ها با همان فرمول تکرار شود.

http://gh-akbarzadeh.blogfa.com

چگونه کود دامی را پوسیده کنیم.

چگونه کود دامی را پوسیده کنیم.
کود دامی نوعی از کود است که از فضولات حیوانات اهلی مختلف،از اسب گرفته تا مرغ و کبوتر بدست میاد.کود دامی در زراعت جهت اصلاح بافت و ساختار خاک و همچنین تغذیه گیاهان به کار میرود.این نوع کود دارای مقادیر مختلفی از ازت میباشد که بسته به نوع منشاء آن فرق میکند،به طور کلی هرچه جثه حیوانی که کود از آن به دست میاید کوچکتر باشد،کود دامی قویتر است،مثلا کود گوسفندی از کود گاوی قویتر بوده و کود مرغی از گوسفندی.
کود مورد استفاده میبایست کاملا پوسیده بوده و عاری از آفات و بذور علف های هرز باشد.البته معمولا به علت تغذیه دامها از علف های هرز،طبیعتا بذور این گیاهان در فضولات حیوانات دیده میشود.اما در صورت پوسیده بودن کودها و سرند نمودن مناسب کود این مشکل برطرف میشود.
کود پوسیده دارای نشانه های مختلفی است،کود پوسیده بوی تند فضولات حیوانی را نمیدهد،نرم است و اگر دست را داخل آن فرو کنیم گرمای خاصی احساس میشود.رنگ کود پوسیده نیز روشن است و اصولا هرچه کود پوسیده تر باشد رنگش روشن تر میگردد.
در استفاده از کود دامی باید دفت نمود که اولا کود را سرند نموده،ثانیا کود پوسیده استقاده نمود.زیرا کود نپوسیده نه تنها باعث تقویت خاک نمیشود،بلکه موجب کاهش نیتروژن خاک نیز میگردد،زیرا برای پوسیده شدن در خاک،بخشی از ازت خاک را نیز جذب مینماید و به این ترتیب خاک فقیرتر می گردد.
روش پوساندن و فراوری کود دامی:
برای پوساندن کود دامی بهتر است،از یک چاله برای انبار نمودن کود استفاده شود،البته میتوان کود را در روی زمین نیز دپو نمود.کود نپوسیده دامی را در چاله ریخته و به اندازه یک چهارم آن کاه و کلش اضافه میکنیم.وجود کاه و کلش موجب تسریع فرآیند تخمیر کود میگردد،سپس به ازای هر تن کاه و کلش ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم اوره اضافه میکنیم و مخلوط حاصل را به طور یکنواخت مخلوط نموده و روی آن را با نایلون کاملا میپوشانیم،بعد از ۳ تا ۴ ماه کود دامی به کلی میپوسد و آماده استفاده میگردد.
شایان ذکر است که بذور علفهای هرز با هسته های کوچک و مقاوم، به راحتی از درون سیستم گوارشی حیوان دست نخورده عبور کرده و دفع می شود و در صورتی که دپو نشده و پوسیده نیز نگردد ، قوه نامیه خود را نیز از دست نداده و در فاصله زمانی مناسب شروع به رشد و نمو می نماید.
اگر چه دپو و انباشته کردن کود های دامی تا اندازه ای می تواند باعث از بین رفتن بذر علفهای هرز گردد اما از بین رفتن بذرها به دو عامل مهم بستگی دارد .یکی زمان دپو شدن و دیگری دمای درون دپو.برخی از بذرها برای از بین رفتن به دمای بالای ۵۵ درجه سانتی گراد آن هم به مدت حدود ۳۰ روز نیاز دارند.به همین دلیل است که میزان بذر علف هرز در بسیاری از نقاط سرد دپوی کود های حیوانی و حتی کمپوست بسیار بالا است. بنابراین مشاهده می گردد که پروسه پوساندن کود دامی و کمپوست پروسه ای طولانی و زمان بر می باشد.به علاوه همیشه این نگرانی برای کشاورز وجود دارد که گونه های جدیدی از بذور علف هرز در مزرعه ظهور کند که ناشی از تغییر تغذیه دام ها می باشد.این امر به خصوص زمانی بیشتر نمود پیدا می کند که کشاورز هر ساله کود خود را ازمناطق مختلفی خریداری نماید.در مناطق مختلف ، دامها و طیور با علوفه ها و غذاهای متفاوت تغذیه می گردند بنابراین همیشه خطر ظهور یک نوع علف هرز جدید در مزارع و باغات وجود دارد.اینکه دامها از چه نوع غذایی تغذیه نمایند و کود دامی در چه زمان و مرحله ای برداشت گردد در رکود یا قوه نامیه بذور تاثیر بسزایی دارد. (
پوسیدگی کود سبب می شود که از میزان بذر علفهای هرز و آلودگی به امراض و حشرات کاسته شود. برای پوسیدگی اولیه کود حیوانی می توان آن را در شرایطی مشابه تهیه کمپوست قرارداد و یا کود حیوانی را مدتی قبل از کاشت در خاک مزرعه اختلاط داد. تجزیه کود در خاک و تبدیل آن به هوموس نیز مستلزم کفایت تهویه، حرارت و رطوبت در خاک می باشد این عوامل از طریق انجام عملیات مناسب زراعی تامین می شوند.
کود حیوانی را در زراعت گیاهان پر ارزشی مانند سبزیجات، سیب زمینی، ذرت ، پنبه و چغندر قند. به مقدار تقریبی ۲۰ تا ۵۰ تن در هکتار به خاک می دهند. کود حیوانی را معمولاً در زمان شروع عملیات تهیه بستر تا حداقل یک ماه قبل از کاشت بر سطح خاک می باشند و با وسایلی مانند گاو آهن، دیسک یا کولتیواتور با خاک سطحی و تا عمق حدود ۱۵ سانتیمتری مخلوط می نمائید.
در زراعتهای کوچک و سنتی کود حیوانی را بصورت کپه هائی در مزرعه قرار می دهند و سپس آنرا با بیل بر سطح خاک پراکنده ساخته و با خاک مخلوط می کنند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد کود و انواع آن به آدرس زیر مراجعه کنید:
http://persianpet.org/forum/thread74643.html

احداث باغ میوه های هسته دار

دستورالعمل  احداث باغ میوه های هسته دار

۱- انتخاب مکان کشت: هر گونه گیاهی در مناطق خاصی قابلیت پرورش دارد و باید مکان با شرایط اقلیمی مناسب را برای آن انتخاب نمود. شرایط اقلیمی و طول دوره رشد علاوه بر تاثیر در شرایط رشد و نمو، در جمعیت آفات و بیماریهای آن منطقه نیز تاثیر دارند. بنابراین به منظور دسترسی به عملکرد و کیفیت بالا، انتخاب  مکان مناسب ضروری است.

– هلو و شلیل: هلو و شلیل با نیاز سرمایی حدود ۱۰۰۰-۴۰۰ ساعت در مناطق با آب و هوای تابستانهای گرم و خشک و فاقد سرمای دیررس بهاره به خوبی پرورش می یابند. هلو نسبتا زود و قبل از سیب، گلابی و گیلاس گل می­دهد و در مقایسه با بسیاری از گونه­های درختان میوه نسبت به سرما مقاومت کمتری دارد. تقریبا در تمام مناطق کشت هلو سرما یک مسئله می­باشد. از اینرو آنها به عنوان سازگار با گرما در نظر گرفته  می شوند و به مقدار زیاد در شرایط آب و هوایی مدیترانه­ای کشت شده­اند.

هلو وشلیل در محدوده عرض جغرافیایی ۲۴ تا ۴۵ درجه شمالی و جنوبی کشت  می شود. این محدوده ممکن است در بعضی از مناطق به دلیل وجود اقیانوس،دریاچه های عمیق و یا ارتفاع گسترش یابد.

 جوانه های گل هلو در زمان خواب تا دمای ۳۱- درجه سانتی­گراد را تحمل می­کنند و جوانه­های چوب در دمای کمتر از ۳۱- درجه از بین میروند. گلهای باز شده هلو و میوه های ریز در صورتی که در زمان محدودی در دمای ۲/۲- و یا کمتر قرار گیرند از بین می­روند.  هلو دارای دامنه وسیع نیاز سرمایی است ولی بطور متوسط بیشتر ارقام نیاز سرمایی حدود ۶۰۰ تا ۹۰۰ ساعت دارند.

– گیلاس و آلبالو: مناسب مناطقی هستند که تابستانهای خشک و خنک داشته باشند. نیاز سرمایی گیلاس حدود ۱۷۰۰-۵۰۰ و آلبالو حدود ۱۷۰۰-۱۰۰۰ ساعت است. مهمترین نکته در مورد مناطق کشت گیلاس این است که در فصل برداشت بارندگی وجود نداشته باشد، زیرا وقوع بارندگی در فصل برداشت باعث ترک خوردن میوه های گیلاس شده که آلودگی را در پی خواهد داشت. ارقامی که دارای پوست سفت هستند به این عارضه حساس تر می باشند لذا در اینگونه مناطق می بایستی رقم مناسب کشت شود.

– زردآلو: مناطق دارای آب و هوای گرم و خشک برای کشت زردآلو مناسب می باشند. با توجه به اینکه این گونه زود گل می دهد، سرمای دیررس بهاره یک عامل محدودکننده برای کشت آن می باشد. نیاز سرمایی زردآلو حدود ۹۰۰-۲۵۰ ساعت است.

– آلو و گوجه: مناسب برای مناطق گرم و خشک است. نیاز سرمایی آلو و گوجه حدود  ۱۷۰۰-۷۰۰ ساعت است.

۲- انتخاب زمین: قبل از احداث باغ می بایستی اطلاعات کامل و جامع در زمینه خاک منطقه بدست آورد. انجام آزمایش و تجزیه خاک ضروری می باشد. در صورتی که در زمین مورد نظر قبلاً باغ احداث شده باشد، آن زمین ممکن است حاوی انواع عوامل بیماری زا ( قارچ ها، نماتدها و … ) باشد. بنابراین ۳ تا ۴ سال نباید در این زمین ها باغ احداث نمود و یا اینکه می بایست نسبت به ضدعفونی این گونه خاکها اقدام نمود.

خاکهای عمیق و با زهکشی خوب برای تولید خوب و طول عمر مناسب درختان میوه هسته دار ضروری می­باشد درختان جنس  Prunusنسبت به تنش زهکشی ضعیف و غرقآب شدن بسیار حساس هستند.خاکهای لومی تا شنی متوسط بهترین خاک برای  میوه های هسته دار می­باشند.

pH مناسب خاک برای درختان میوه هسته دار ۵/۷-۵/۶ می باشد.

–  کشت هلو و شلیل در زمین هایی که سابقه کشت این محصولات را دارندباعث افزایش  ابتلا به بیماری کوتاهی عمر هلو (PTSL)  یا بیماری زوال هلو  می­شود که  این بیماری به شدت باردهی را کاهش می­دهد.

۳- ان خاب نهال نهال انتخابی باید استاندارد بوده و از نهالستانهای دارای مجوز تهیه گردد. مشخصات نهال استاندارد میوه های هسته دار به شرح جدول ذیل است:

محصول شاخص ها هلو و شلیل زردآلو گوجه و آلو گیلاس آلبالو
نهال پیوندی + + + + +
پایه بذری + + + + +
پایه رویشی GF GF + + +
ارتفاع نهال پس از سربرداری ۸۰ ۸۰ ۱۰۰-۸۰ ۱۲۰-۱۰۰ ۱۰۰-۷۰
ارتفاع محل پیوند تا سطح خاک ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰
میانگین قطر نهال ۵/۱-۷/۰ ۲/۲-۲/۱ ۵/۱-۱ ۵/۱-۱ ۲/۱-۷/۰
ویژگیهای خاص تنه نهال (نهال یک تنه) صاف و سالم و بدون هر گونه شکاف، یا خوردگی و یا آثار صمغ
تعداد شاخه فرعی ۴-۳ ۵-۳ ۴-۳ ۴-۳ ۵-۳
فاصله شاخه های فرعی از هم حداقل ۵ ۵-۳ ۵ ۵ ۷-۵
طول شاخه فرعی حداکثر ۴۰ حداکثر ۴۰
فاصله اولین شاخه تا سطح خاک حداقل ۵۰ ۶۰-۵۵ ۶۰ ۵۰-۴۰ ۸۰-۶۰
طول ریشه اصلی ۳۵-۲۰ ۴۵-۳۰ ۳۰-۲۰ ۴۰ ۳۰
تعداد ریشه فرعی ۶-۵ ۵-۳ ۵-۳ ۵-۳
طول ریشه فرعی حداقل ۵ ۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰
عمر نهال ۲-۱ ۲-۱ ۲-۱ ۲ ۲-۱
بسته بندی ۲۵ ۲۵ ۲۵ ۲۵ ۲۵

– کاشت: زمین مورد نظر می بایستی قبلاً آماده شده باشد. بدین منظور به ازاء هر هکتار حدود ۲۰ تن کود دامی کاملاً پوسیده به خاک اضافه می نمایند.  سپس اقدام به شخم عمود بر هم می نمایند.

طراحی لازم برای احداث باغ انجام و بر اساس نقشه مورد نظر نسبت به آماده سازی چاله های کشت اقدام  می شود. زمان کاشت نهال در مناطق معتدل در فصل پاییز و شروع دوره خواب درختان و در مناطق سردسیر، در اواخر زمستان و اوایل بهار می باشد.

–     ابعاد  چاله کشت ۷۰*۷۰*۷۰ سانتیمتر بوده و در زمان کشت به ازای هر چاله ۵ تا ۱۰ کیلوگرم کود دامی پوسیده به خاک چاله اضافه می شود.

– چاله آماده  کشت نهال :با توجه به حساسیت درختان میوه هسته دار به پوسیدگی طوقه باید دقت شود که طوقه نهالها در خاک قرار نگیرد. پس از کاشت نهال بایستی بلافاصله اقدام به آبیاری نمود.

کشت عمیق درختان زردآلو و بروز علائم شانکر

–  پوشش و قیم گذاری نهال: برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد می بایست از قیم استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

–  فواصل کشت: فاصله کشت مناسب انواع درختان میوه با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، نوع پایه و رقم متغیر می باشد. فواصل کشت مناسب برای درختان هسته دار با در نظر گرفتن خصوصیات هر رقم و  منطقه احداث باغ به شرح ذیل است:

گونه های باغی زردآلو هلو آلو و گوجه گیلاس آلبالو
فاصله کاشت ۶×۵ ۵×۵ ۵×۵ ۶×۵ ۵×۵
تراکم درخت در واحد هکتار ۳۳۳ ۴۰۰ ۴۰۰ ۳۳۳ ۴۰۰

–  کشت درختان به صورت فیلر: در احداث باغ می توان برخی درختان باغی به عنوان پرکننده بین ردیف ها ( Filler) زمانیکه گونه اصلی دیربارده بوده و با فاصله نسبتاً بیشتری کشت می گردند، به منظور بهره مندی از فضای خالی بین ردیف ها، کشت نمود. با افزایش حجم تاج نباتات اصلی و ثبات باردهی اقتصادی آنها به تدریج درختان فیلر حذف خواهند شد . در درختان میوه هسته دار میتوان هلو و شلیل و همچنین آلبالو را با سایر محصولات به صورت فیلر کشت نمود.

–  فرم دهی: نهالها پس از کشت از ارتفاع ۸۰۰ تا ۱۰۰ سانتی متری بر حسب گونه سربرداری  می شوند و ۳ تا ۵ جوانه یا شاخه در جهات مختلف نگهداری شده و جوانه های پائین تر حذف می شوند.

–  فرم تربیت درختان میوه هسته دار به صورت جامی، محور متغیر و … می باشد.

دستورالعمل اجرایی عملیات اصلاح و نوسازی باغ درجه ۲ میوه های هسته دار

۱- اصلاح و تربیت درختان: هدف از اصلاح و تربیت درخت قطع قسمتهایی از یک درخت است که برای بدست آوردن شکل و اسکلت مطلوب درخت انجام می شود. همچنین حفظ عادت رشد طبیعی درختان و بارآور کردن آنها و سهولت انجام کارها از دیگر اهداف هرس اصلاحی می باشد. این کار شامل ۲ عملیات متفاوت شاخه برداری و سربرداری می باشد:

الف) شاخه برداری (تنک کردن): شاخه برداری برای بازکردن ، تنک کردن تاج و کنترل بلندی درخت بکار می رود. شاخه برداری با کاستن از چوب، رقابت برای مواد غذائی را کاهش داده و در مجموع سبب تقویت شاخه های باقیمانده می شود. شاخه ها بطور کامل با بریدن آن در محل اتصال به شاخه اصلی بایستی حذف شوند.

ب) سربرداری: سربرداری حذف قسمتی از انتهای شاخه است. سربرداری، بیشتر از شاخه برداری سبب تقویت رشد منطقه ای و درخت می شود. چون جوانه های باقیمانده را از غلبه جوانه انتهائی آزاد می کند و به دلیل اینکه جوانه ها در نزدیکی نوک شاخه تجمع دارند سربرداری تعداد نسبتاً زیادی از نقاط رشد بالقوه را حذف کرده و بنابراین جوانه های باقیمانده را تحریک می کند. حذف انتهای شاخه به این معنی است که کربوهیدراتهای ذخیره شده در قسمت پائین شاخه هنوز برای نقاط رشد قابل دسترسی است.

۲- اصلاح ساختار بستر: اصلاح ساختار بستر شامل بازسازی انهار، اصلاح سیستم آبیاری، ایجاد بانکت و تشتک و تراس، حذف ناهمواریهای مزاحم، شکستن لایه های غیرقابل نفوذ و اصلاح ساختار فیزیکی و شیمیایی خاک می باشد.

الف) بازسازی انهار: اصلاح و مرمت انهار به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجود ضروری می باشد. در این راستا جلوگیری از هرز آب و حذف علفهای هرز به منظور جلوگیری از پراکنش بذور آنها بسیار مهم می باشد.

ب) اصلاح سیستم آبیاری: سیستم قطره ای در حداقل کردن محدودیت های فیزیکی خاک بسیار موثر تر از سیستم های آّبیاری سطحی هستند. سیستم های قطره ای آب را به مقدار بسیار کم و با کنترل دقیق به کار می برند و با نفوذپذیری خاک بهتر انطباق می یابند. هنگامیکه مقدار کم آب آبیاری در دفعات زیاد به طوری که به کار رود که با مصرف آب گیاه انطباق یابد نتایج بهتری در بر خواهد داشت.

نیاز آبی میوه های هسته دار بر حسب شرایط اقلیمی منطقه و رقم ۷ تا ۱۰ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد. در آبیاری قطره ای نیاز آبی حدود ۶-۵ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد.

ج) ایجاد بانکت و تراس: هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. براین اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی  می شوند که در اینجا به بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت: با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع ۴-۲ متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

د) تسطیح ناهمواری های سطح باغ: به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی و بلندی های موجود در بین درختان تسطیح گردند.

هـ) اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک: هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختان و بافت خاک می باشد، اینکار از طریق خاک ورزی و یا افزودن کودهای دامی، سبز و … امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته (pH) و شوری خاک (Ec) می باشد.

۳- اصلاح سیستم  کاشت:

الف) تعدیل تراکم: اگر تراکم در داخل باغ بدلیل زیاد یا کم بودن تعداد درختان نا مناسب باشد و یا درختان بصورت نامنظم کشت شده باشند بطوریکه عبور و مرور ادوات در داخل باغ را با مشکل روبرو کنند می بایست درختان نامناسب را حذف و در صورت لزوم واکاری نمود.

ب) تنظیم فواصل بین درختان:

گونه های باغی زردآلو هلو آلو و گوجه گیلاس آلبالو
فاصله کاشت ۶×۵ ۵×۵ ۵×۵ ۶×۵ ۵×۵
تراکم درخت در واحد هکتار ۳۳۳ ۴۰۰ ۴۰۰ ۳۳۳ ۴۰۰

۴- پوشش تنه برای پیشگیری از خسارت جوندگان، سرمازدگی، آفتاب سوختگی، آفات و بیماریها در برخی از نقاط کشور از فنس (توری) برای حفاظت دانهالها از صدمات حیوانات و چرای دامها استفاده می شود.

در مناطقی که آفتاب شدید وجود دارد می توان از لوله های پلاستیک سفید رنگ به طول ۵۰ سانتیمتر و قطر ۱۰ سانتیمتر استفاده کرد که هم باعث حفظ تنه گیاه از آسیب جوندگان شده و تنه را نیز از آفتاب سوختگی محافظت می کند. این لوله دارای یک شکاف طولی است که با کمی فشار به راحتی باز می شود و پس از استقرار در پیرامون تنه دوباره بسته می شود.

استفاده از محلول بوردو و همچنین رنگ سفید نیز می تواند تنه را از آفتاب سوختگی محافظت نمایند.

۵- واکاری: در مواردی که تعدادی از درختان خشک گردیده و یا فواصل خالی روی ردیفها وجود دارد    می توان نسبت به کشت نهال اقدام نمود فواصل خالی می تواند در اثر انجام عملیات تعدیل تراکم در باغ ایجاد شده باشد.

۶- نگهداری باغ تا زمان باردهی اقتصادی مجدد: این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیفها، تهیه، حمل و   پخش کودهای دامی و شیمیایی، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و … می باشد.

۷- تعادل رقم اصلی و رقم گرده دهنده: در بسیاری از درختان میوه وجود ارقام گرده دهنده برای تولید اقتصادی میوه ضروری می باشد. در درختان گیلاس به دلیل وجود ناسازگاری وجود ارقام گرده زا ضروری می باشد. طبق تحقیقات انجام شده مشخص گردیده است که اکثر ارقام زردآلوی موجود در ایران نیز خودبارور نبوده و بایستی از ارقام گرده زا استفاده نمود. تعدادی از ارقام آلو، گوجه، هلو و شلیل نیز خودبارور نمی باشند. در اصلاح باغات هسته دار با توجه به گونه و رقم می بایست رقم گرده زای مناسب را انتخاب نمود و با تکنیکهای خاصی مانند سرشاخه کاری ارقام گرده زا به باغ اضافه نمود. درصد درختان گرده زا با توجه به گونه و رقم متغیر است. این مقدار بطور متوسط در کلیه میوه های هسته دار ۲۵ درصد در نظر گرفته شده است.

۸- مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز: به منظور تولید میوه با کیفیت و کمیت بالا و حفظ سلامت درختان، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز ضروری است.

مهمترین آفات میوه های هسته دار شامل مگس گیلاس، سرشاخه هوار هلو، سوسک اسکولیت، سوسک شاخک بلند رزاسه، شپشک سن ژوزه، کرم سفید ریشه و کرم آلو می باشند. مهمترین بیماریهای درختان میوه هسته دار شامل شانکر باکتریایی، شانکر سیتوسپورایی (لکوستومایی)، سفیدک حقیقی، پیچیدگی برگ هلو، بیماری غربالی هسته دارها و شارکا می باشند.

با توجه به منطقه و آفات، بیماریها و علفهای هرز غالب آن منطقه ، عملیات مبارزه براساس دستورالعمل های سازمان حفظ نباتات انجام می گیرد. در باغهایی که سن آنها بالا است ، این فعالیت ها از اهمیت بیشتری برخوردار هستند.

 

دستورالعمل اجرایی عملیات جایگزینی باغ درجه ۳ میوه های هسته دار

۱- حذف و ریشه کنی درختان نامناسب: بدین منظور درختان خشکیده، بیمار، پیر، نامرغوب و نابارور به طور کامل ریشه کن شده و پاکسازی می شوند و درختان حذف شده به بیرون باغ حمل می شوند. سپس نسبت به شخم عمیق و عمود بر هم و تسطیح زمین اقدام می شود.

۲- طراحی باغ: در این عملیات می بایستی مواردی نظیر مکانیکی، تسطیح، آماده سازی زمین و پیاده نمودن نقشه کاشت مد نظر قرار گیرد.

۳- اصلاح ساختار بستر باغ:

الف) اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک: هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختان و بافت خاک  می باشد، اینکار از طریق خاک ورزی و یا افزودن کودهای دامی، سبز و … امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته (pH) و شوری خاک (Ec) می باشد.

ب) ایجاد بانکت و تراس: هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. براین اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی  می شوند که در اینجا به بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت: با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع ۴-۲ متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

ج) نهر کشی: شامل ایجاد کانالهای مخصوص انتقال آب از منبع آب تا پای درختان می باشد، چنانچه قبلاً کانال کشی یا نهرکشی در باغ صورت پذیرفته لازم است تا اصلاح و مرمت آنها به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجود صورت پذیرد.

د) تسطیح و حذف ناهمواری های سطح باغ: به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی و بلندی های موجود در بین درختان تسطیح گردند.

هـ) شکستن لایه های غیر قابل نفوذ: تجمع مواد حاوی کلسیم در لایه های زیرین خاک در عمق حدوداً یک متری از سطح خاک باعث ایجاد لایه های غیرقابل نفوذی می شود که از رشد و توسعه ریشه های درخت به اعماق خاک جلوگیری می نماید که نهایتاً منجر به عدم رشد گیاه و در نتیجه خشک شدن آن می انجامد. برای رفع این معضل و شکستن این لایه، انجام شخم عمیق با استفاده از وسایلی نظیر ریپر و سوسولوز امکان پذیر است.

۴- تامین نهال: نهال مورد استفاده در عملیات واکاری می بایست از ارقام مرغوب تجاری، اصیل، سالم و با کیفیت انتخاب شود که تحت نظارت کمیته فنی نهال استان تولید و دارای گواهی بهداشتی از مدیریت حفظ نباتات و مورد تائید موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال باشد

۵- پوشش و قیم گذاری نهال: نهال هایی که واکاری می شوند می بایست از قیم برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

۶- گود برداری و غرس نهال: گودالها بایستی قبلاً آمده شده باشند، زمان گود برداری با زمان درختکاری در ارتباط است، بدین معنی که اگر موقع کاشت نهال در اواخر پاییز است چاله ها بایستی در تابستان و اگر موقع کاشت نهال در زمستان است چاله بایستی در پاییز حفر شده باشند.

ابعاد گودال بستگی به نوع خاک و اندازه ریشه دارد، ابعاد گودال بایستی به نحوی باشد که ریشه ها در موقع کاشت با دیواره تماس پیدا نکنند. در خاکهای مرغوب گودال می بایستی فضای بین ۶۰-۳۰ سانتیمتر بیشتر از نوک ریشه ها داشته باشد و این فضا برای خاکهای نامرغوب می بایستی بیشتر مد نظر قرار گیرد.

معمولاً اگر قبلاً زمین شخم خورده باشد ابعاد گوده را به صورت ۷۰*۷۰*۷۰ و یا ۸۰*۸۰*۸۰ سانتیمتر در نظر می گیرند.

۷- انجام هرس فرم دهی

۸- نگهداری باغ قبل از شروع باردهی: این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیف ها، تهیه، حمل و پخش کودهای دامی و شیمیایی، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و … می باشد.

source : http://bb.vcp.ir

نمونه برداری و تجزیه خاک و گیاه برای مصرف بهینه کود

               نمونه برداری و تجزیه خاک و گیاه برای مصرف بهینه کود
این روزها اصطلاح مصرف بهینه کود زیاد به گوش می خورد و شاید همه معنی عملی آنرا نمی دانند . برای روشن شدن مطلب لازم است چکیده علم تغذیه گیاهی را بطور جامع و خلاصه ذکر کنیم .
کود عبارتست از ماده ای که مصرف آن از طریق آب – خاک و برگ باعث افزایش رشد یا عملکرد یا کیفیت و یا همه آنها در گیاه می گردد البته این بدان معنی نیست که هر چه بیشتر از این ماده مصرف کنیم بهتر است ، به عبارت دیگر مصرف بهینه کود پاسخ دادن به این چهار سؤال است :
چه مقدار ؟             از چه نوع؟         به چه روش؟          و در چه زمان باید به گیاه داده شود تا حداکثر عملکرد را بدست آوریم.
با توجه به اینکه هر گیاه بیش از ۱۷ عنصر در ترکیب خود دارد که عبارتند از کربن ، اکسیژن ، هیدروژن ، ازت ، فسفر ، پتاسیم ، کلسیم ، منیزیم ، سدیم ، گوگرد ، کلر ، آهن ، منگنز ، روی ، مس ، بر ، مولیبدن که بیشترین آنها کربن با غلظت متوسط ۴۰۰۰۰۰(ppm)  و کمترین آنها مولیبدن با غلظت ۰٫۰۱ (ppm )  و به عبارت دیگر نسبت اتمی (  مولی ) این دو عنصر در گیاه یکصد میلیون (۱۰۸) می باشد به این معنی که در مقابل ۱۰۰ میلیون اتم کربن در گیاه یک عدد اتم مولیبدن قرار دارد که اگر نباشد صد میلیون اتم کربن بی حاصل و نمی توانند تبدیل به پروتئین شود و بقیه عناصر نیز در بین آنها قرار دارند و از همین اصل پیروی می کنند .
بنابراین دانستن نیاز گیاه و میزان موجودی قابل جذب هر عنصر در خاک کار آسانی نیست و سالهاست که با توسعه علم شیمی تجزیه دانشمندان راههایی برای تعیین میزان قابل جذب عناصر مورد نیاز گیاه ابداع نموده اند و لذا برای دستیابی به اطلاعات تغذیه ای گیاه از این روش نیازمند برداشت نمونه خاک و ارسال به آزمایشگاه هستیم که به این منظور داشتن نمونه خاکی که واقعاً نماینده سطح کل مزرعه مورد نظر باشد ، بطور مثال اگر بخواهیم برای کشت گندم تجزیه خاک نمائیم ، یک هکتار خاک در عمق شخم ۲۰ سانتی حدود ۳۰۰۰ تن خاک دارد بنابراین یک نمونه یک کیلویی خاک که از ۳ هکتار برداشته می شود باید نماینده ۹ میلیون برابر وزن خود باشد و این کار همان قدر دقت لازم دارد که کارهای شیمیایی تجزیه در آزمایشگاه دقت لازم دارد بنابراین برای برداشت نمونه باید به کلیه نکات زیر عمل نمود.

خلاصه روش نمونه برداری :

  • داشتن اطلاعات صحیح از محل نمونه برداری ؛ نوع کشت ، زمان کشت ، کودهای مصرفی ، سیستم آبیاری و غیره
  • وسایل نمونه برداری مناسب ؛ بیل ، بیلچه ، سطل ، کیسه نمونه برداری ، اتیکت ، دفتر یادداشت .
  • اطمینان از تمیز بودن وسایل نمونه برداری ؛ قبل از آلودگی به کود ها شیمیایی و حیوانی یا خاک سایر مزارع.
  • مکان نمونه برداری ؛

 از محلهای مناسب از قبیل گودالها پشته ها ، زیر خط کود در باغات ، محل آب بردگی در آبیاری سطحی و زیر قطره چکان در آبیاری قطره ای نباید نمونه برداری کرد . در زمینهای زراعی بایستی از وسط کرتها نمونه برداری انجام شود و همچنین نمونه برداری از وسط و یا کناره های جوی و پشته ها صحیح نمی باشد.
در باغات بایستی نمونه را از انتهای سطح سایه انداز درخت برداشت و به این نکته توجه کرد که نمونه برداری از محل تجمع کود های حیوانی ، شیمیایی و یا موادی از قبیل کاه و کلش انجام نشود .
برای تعیین محل نمونه برداری مزرعه را به قسمتهایی که از نظر خاک ، کشت و سیستم آبیاری ، شیب ، پستی و بلندی ، نحوه رشد گیاهان یکنواخت باشد تقسیم نموده و از قطعات مجزا و تقسیم شده باز نمونه مرکب برداشته شود حتی اگر مساحت کوچک باشد و در صورتی که سطح مزرعه وسیع و همگن است از هر ۵ هکتنار یک نمونه تهیه شود .
۵ – عمق نمونه برداری :
عمق نمونه برداری بسته به نوع گیاه و نوع مواد مورد نظری که قرار است در آزمایشگاه اندازه گیری شود دارد که در این مورد توجه به عمق ریشه های فعال هر گیاه مهم است. معمولاً از عمق ۳۰ یا ۱۵ سانت اول برای بیشتر تجزیه ها نمونه برداری میشود که در این عمق غلظت مواد غذایی خصوصاً مواد کم تحرک مثل فسفر و مواد آلی – بر و پتاسیم و ریز مغذیها بالاست ولی برای بررسی مواد غذایی متحرک مثل انواع ازت، کلر و سولفات نمونه برداری در عمق حداقل ۳۰ تا ۶۰سانتی ضروری است.
ولی بطور کلی عامل مهم در تعیین عمق نمونه برداری عمق توسعه ریشه گیاه است مثلاً در گیاهان زراعی مثل گندم نمونه برداری بیشتر از عمق ۳۰ – ۰ صورت میگیرد ولی در گیاه دیگری مانند ذرت یا پنبه علاوه بر عمق ۳۰ – ۰ باید از عمق ۶۰ – ۳۰ هم نمونه برداری انجام گیرد. و در باغات نیز با توجه به گستردگی بیشتر ریشه ها معمولاً از ۳ عمق ۴۰ – ۰ ، ۸۰ – ۴۰ و ۱۲۰ – ۸۰ سانتی متری نمونه برداری میشود.
۶ – زمان نمونه برداری :
بهترین زمان برای برداشت نمونه هنگامی است که رطوبت مزرعه در حد ظرفیت مزرعه باشد که در خاکهای سنگین بافت معمولاً ۳ تا ۴ روز بعد از آبیاری و خاکهای با بافت سبک حدوداً یک شبانه روز بعد از آبیاری، رطوبت به حد ظرفیت مزرعه میرسد.

  • برای تجزیه کلی خاک و تعیین PH–Ec و بافت و فسفر و عناصر سنگین هر زمان میتوان نمونه برداری نمود.
  • برای پتاسیم زمانهای  یخبندان نباید نمونه برداری نمود.
  • برای عناصر متحرک (ذکر شده) بهتر است قبل از مصرف کود نمونه برداری شود.
  • نمونه برداری به منظور تعیین ازت پای بوته معمولاً در بهار انجام میگردد و در زمانهای بحرانی که گیاه نیاز دارد.

۷ – نحوه نمونه برداری :
از ترسیم نقشه مزرعه و تقسیم آن از هر قطعه بصورت مستطیل یا زیگزاگ نمونه برداری انجام میگیرد. در روش مستطیل معمولاً بر روی قطرهای مستطیل حرکت کرده و نمونه برداری انجام می شود. و در روش دوم بصورت زیگزاگ در مزرعه حرکت نموده و از چند نقطه نمونه برداری انجام میشود.
اگر با اوگر نمونه برداری شود تا عمق مورد نظر نمونه برداشته و در سطل مخصوص ریخته میشود. پس از آنکه همه نمونه های فرعی جمع آوری شد بدقت مخلوط و حدود ۱ تا ۵/۱ کیلو در کیسه مخصوص ریخته و اتیکت گذاشته شود.
اگر نمونه برداری با بیل باشد بصورت زیگزاگ در مزرعه حرکت کرده چند چاله به عمق های مورد نظر حفر میکنیم به این صورت که ابتدا خاک سطحی را کنار زده و سپس چاله ای به عمق ۳۰ – ۰ حفر می کنیم و خاک چاله را بیرون آورده و بعد دیواره های چاله را تراشیده و این خاک را بعنوان نمونه اول از عمق ۳۰ – ۰ کنار می گذاریم و مشخصات نمونه را روی کارت نوشته و داخل پاکت نمونه میگذاریم و بعد چاله را از عمق ۳۰ تا ۶۰ حفر کرده و ۵/۱ کیلو خاک را از دیواره های چاله برمیداریم و به عنوان نمونه دوم کنار میگذاریم باید دقت کرد مشخصات نمونه ها تکراری نباشد و حتماً عمق نمونه برداری در مشخصات ذکر شود.
به این ترتیب از ۵ چاله حفر شده نمونه خاک تهیه کرده و در نهایت عمق های مشابه را با هم مخلوط میکنیم و در نهایت یک نمونه ۵/۱ کیلوئی را به عنوان نمونه عمق ۳۰ – ۰ و یا ۶۰ – ۳۰ به آزمایشگاه ارسال میکنیم.
در نمونه برداری از خاک گلخانه لازم است حتی الامکان قبل از کود دادن و آبیاری و بعد از تسطیح نمونه برداری انجام شود.  از هر ۲۰۰متر مربع با اوگر یا بیلچه از عمق ۱۵-۰ و ۴۵-۱۵ سانتی متری خاک یک نمونه تهیه کرده، و در نهایت یک نمونه مرکب (مخلوط پنج نمونه) را برای یک گلخانه هزار متری آماده و در پاکت تمیز ریخته و به آزمایشگاه ارسال می نماییم.
۸ – تعداد نمونه :
تعداد نمونه بستگی به وسعت مزرعه دارد ولی بطور معمول از هر ۵ هکتار زمین زراعی یک نمونه جهت آنالیز تهیه میشود که حداقل مقدار این نمونه ۵/۱ کیلو گرم می باشد.
۹ – کارت مشخصات نمونه  :
در این کارت بایستی مشخصاتی از قبیل نام مالک ؛ شهرستان ، منطقه ، نام مزرعه ، عمق نمونه برداری و تاریخ نمونه برداری ذکر شود
فاکتورهایی که در خاک اندازه گیری می شود، چند دسته است:
الف – فاکتورهای اصلی : که فاکتورهای « تست خاک» نامیده و در ابتدا اندازه گیری می شوند، عبارتند از:
۱- pH  ( پ . هاش. یا واکنش خاک ): یعنی میزان اسیدی و قلیایی بودن خاکه که معمولاً در گِل اشباع اندازه گیری می شود( البته در عصارۀ ۵/۲ : ۱- ۵ : ۱ – ۵ : ۱ – ۱۰ : ۱ هم اندازه گیری می شود ولی روش استاندارد همان گِل اشباع است). بهترین حد pH 6 – ۷ است. کم تر از ۶ میل به اسیدی و بالاتر از ۷ میل به قلیایی است و اگر خاکی pH بالاتر از ۵/۸ داشته باشد قلیایی نامیده می شود. در ایران به علت وجود کربنات کلسیم pH معمولاً ۸/۷ – ۳/۷ است و به همین دلیل کنترل آن آسان نیست.
۲. EC یا شوری خاک : از مهم ترین فاکتورهای تعیین کنندۀ کِشت است و عبارت است از اندازه گیری هدایت الکتریکی عصارۀ گِل اشباع ( معمولاً) یا سایر عصاره ها که بر حسب میلی زیمنس بر سانتی متر بیان می شود. واضح است که هر چه نمک خاک بیش تر باشد هدایت الکتریکی بیشتر است ( خاک شورتر).
معمولاً EC در حد کم تر از ۲ را قابل کشت برای همۀ گیاهان یا بدون شوری،
۴-۲ را کمی شور و غیر قابل کشت برای گیاهان حساس، ۸-۴ نسبتاً شور ( که برای گیاهان مقاوم خوب است)  و بالاتر از ۸ را خاک شور می نامند که فقط گیاهان خیلی مقاوم مثل پسته و خرما و جو را می توان در آن کاشت.
البته گاهی دیده می شود که آزمایشگاه شوری خاک را بالا نشان داده ولی گیاه در حال فعالیت و رشد است و این موجب تعجب کشاورز و بی اعتمادی به آزمایشگاه می گردد؛ این موضوع چند دلیل دارد:
الف – نمونۀ برداشته شده، از محل فعالیت ریشۀ گیاه نیست.
ب – حد شوری به معنی حد غیر اقتصادی بودن است و گاهی دیده می شود که گیاه در حال رشد است و با هر درجه افزایش شوری از عملکرد بالقوۀ گیاه کاسته می شود( در ادامه به عوامل شوری خاک اشاره خواهد شد).
۳٫ بافت خاک ( Soil Texture ) یا درصد ذرات تشکیل دهندۀ خاک: بافت خاک همان چیزی است که هر کشاورزی که بیل به زمین می زند و به خاک نگاه می کند، آن را می بیند نه چیزی دیگر: نرمی خاک، تختی خاک، سبکی خاک، سنگینی خاک، حاصلخیزی و ضعیفی خاک همه و همه در نگاه اول مربوط به بافت است. آن چه که آزمایشگاه به شما اعلام می کند عبارت از سه عدد است که جمع آن ها ۱۰۰ می شود و عبارت است از درصد شن (Sand) ، درصد لایی (Silt)  و درصد رس (Clay) که بسته به مقدار آن ها، خاک بافت خاصی را به خود می گیرد.
۴٫ SP (درصد اشباع): میزان آبی که صد گرم خاک می گیرد تا اشباع شود (البته این عدد به مهارت آزمایش کننده هم بستگی دارد). در اختیار داشتن SP تعیین برنامه های آبیاری و کوددهی و نوع کشت کمک می کند. میزان SP در درجۀ اول به بافت خاک بستگی دارد، ولی میزان مواد آلی و گچ و نمک ها هم در نتیجۀ SP مؤثر است.

ب- فاکتورهای تغذیه ای:
۱٫ درصد مادۀ آلی ( OM ): که معمولاً به صورت کربن آلی (OC) بیان می شود. میزان مواد آلی بیان کنندۀ میزان حاصلخیزی خاک است، ولی اگر ریشۀ گیاهان و علف های هرز هم در نمونه باشند موجب نشان دادن غیر واقعی کربن آلی می شود. در خاک های حاصلخیز میزان کربن آلی واقعی باید از ۱% بیش تر باشد ولی در اغلب خاک های زراعی میزان مواد آلی حدود ۵/۰% یا کم تر است. مصرف بی مورد کودهای نیتروژن دار موجب کاهش مواد آلی می شود، به همین دلیل در توصیۀ کودهای نیتروژن دار، توجه به میزان مواد آلی خاک ضروری است.
۲٫نیتروژن (ازت) N: نیتروژن در خاک به سه صورت وجود دارد و اندازه گیری می شود:
اول نیتروژن نیتراتی که حاصل تغییرات نهایی کلیۀ مواد آلی و معدنی است که قابل جذب گیاه است و مقدار آن متغیر است و در مزارع مهم تر از باغ ها است.
دوم نیتروژن آمونیاکی  ( NH4 ) از تجزیۀ بعضی مواد آلی و کودهای شیمیایی در خاک پیدا می شود و مقدار آن ملاک عمل نیست مگر برای کارهای تحقیقاتی.سوم نیتروژن کل که حاصل جمع کل نیتروژن آمونیاکی و نیتراتی و مواد آلی است که معمولاً قسمتی از آن نیز قابل جذب نیست و مقدار آن ۱/۰ تا ۵/۰ درصد است و بر اساس آن کود توصیه می شود.
معمولاً در توصیۀ کودهای نیتروژن، به وضع آبیاری و عملکرد و سن درختان (در باغ ها) هم توجه می شود.
۳٫ فسفر P: فسفر به صورت فسفات و به فرم های مختلف وجود دارد که اکثراً نا محلول و کم محلول هستند. فسفر محلول خاک بسیار پایین است و آن چه در آزمایشگاه اندازه گیری می شود، برای خاک اکثر مناطق ایران که کربناتی است ، با محلول سدیم بی کربنات نیم ملار استخراج می شود و حد مطلوب آن برای گیاهان مختلف تفاوت دارد ولی به طور کلی مقادیر بین ۷ تا ۱۵ میلی گرم در کیلوگرم ( ppm ) مناسب است.
۴٫ پتاسیم K: از عناصر بسیار مهم تغذیه ای است و در خاک معمولاً به سه صورت محلول، قابل تبادل و نامحلول وجود دارد. در خاک معمولاً فرم قابل تبادل اندازه گیری می شود و ملاک عمل است  که به عنوان انبار ذخیرۀ گیاه است و به تدریج بسته به نیاز، پتاسیم را به صورت محلول در اختیار گیاه می گذارد. هر چه خاک رسی تر و سنگین تر باشد قابلیت ذخیرۀ پتاسیم تبادلی بیش تر است، از این جهت حد مطلوب پتاسیم اندازه گیری شده بسته به بافت خاک از ۱۵۰ تا ۳۵۰ میلی گرم در لیتر متغیر است. البته عناصر دیگر نیز در جذب پتاسیم و میزان نیاز مؤثرند ( مثل نیتروژن آمونیاکی، منیزیم و کلسیم).
۵٫ ریز مغذی ها یا میکرو المنت ها (Micro Elemnts) : عبارتند از آهن ، منگنز، روی، مس، بُـر و مولیبدن که در مقادیر کم آثار زیادی دارند. آهن، منگنز و روی در خاک به فرم های مختلف وجود دارد و معممولاً میزان محلول در آب به قدری کم است که گاهی قابل اندازه گیری نیست”، لذا با عصاره های مختلف آن ها را استخراج می کنند ( در خاک های کربناتی با محلول DTPA که یک مادۀ کلات ساز است استخراج می شود ). میزان قابل قبول آن ها در خاک طبق جدول زیر است:

حد قابل قبول (ppm)

عنصر

ردیف

۵/۷ – ۱۰

آهن

۱

۶ – ۸

منگنز

۲

۱-۲

روی

۳

۵/۰ – ۱

مس

۴

۶/۰ – ۱

بُـر

۵

 بُـر معمولاً به وسیلۀ آب داغ عصاره گیری می شود و از عناصری است که زیادی آن بیش از کمبودش مضر است، بنابر این در مصرف آن حتماً باید دقت نمود و مخصوصاً بعضی گیاهان به زیادی آن حساس هستند.

تجزیه گیاه
تجزیه خاک با همه امتیازاتی که دارد دارای محدودیت هایی است که گاهی برای تشخیص نیاز واقعی گیاه کافی نیست زیرا علاوه بر مواد غذایی قابل جذب در خاک عوامل دیگری در جذب دخالت دارند که تجزیه گیاه بعنوان فاکتور کل منعکس کننده همه عوامل مؤثر در جذب می باشد.
البته همه عناصر غذایی ۱۴ گانه در تمام قسمتهای گیاه می باشند ولی هر کدام از عناصر را که در نظر بگیریم در قسمتهای مختلف گیاه غلظت متفاوت دارند و در مراحل مختلف رشد هم غلظت فرق میکند مثلاً ازت و فسفر مرتب بر حسب سن گیاه کاهش می یابد ولی کلسیم و منیزیم با سن گیاه افزایش می یابد. بنابراین بسیار مهم است که چه قسمت از گیاه را در چه مرحله از سن فیزیولوژیکی گیاه برداریم که بیان کننده نیاز واقعی گیاه باشد به این معنی که عملکرد گیاه با غلظت آن عنصر رابطه آماری داشته باشد. قبل از آوردن جدول اطلاعات نمونه برداری توجه به دستورالعمل کلی زیر الزامی است :
۱ – قسمتهای زیر نمونه برداری نشود:
* گیاهان خشکیده و مریض
* گیاهانی که در اثر آفات یا ضربات مکانیکی صدمه شدید دیده اند
* گیاهانی که برگهای خاک آلوده دارند
* بعد از محلول پاشی و سم پاشی
* گیاهانی که علائم کمبود دارند (جداگانه نمونه برداری شوند)
* صبح خیلی زود یا در هوای ابری نمونه برداری نشود زیرا غلظت نیترات در این مواقع بالاست
۲ – بهتر است نمونه ها در پاکت کاغذی بزرگ گذاشته شود.
۳ – اگر می خواهید گیاهان مبتلا به کمبود را نمونه برداری کنید دقیقاً از گیاه سالم مشابه هم نمونه شاهد بردارید.
۴ – اگر دستورالعمل دقیق برای نمونه برداری در دست نیست بطور کلی برگهای کامل رسیده را بردارید نه برگ جوان و پیر.
۵ – پرسشنامه مربوط به اطلاعات در مورد گیاه و مزرعه مورد نظر کامل شود.
۶ – برای مطمئن شدن از نتایج کار بهتر است یک نمونه خاک هم از محل مورد نظر بردارید.
۷ – کاربرد اصلی تجزیه گیاه در درختان (میوه – مرکبات) می باشد لذا لازم است بدستورالعمل اختصاصی نمونه برداری درختان میوه توجه شود زیرا تجزیه گیاه در درختان عمدتاً برای توصیه کودی برای سال جاری و سال آینده می باشد.
۸ – نمونه برداری باید در اواسط فصل رشد درخت صورت گیرد.
۹ – تعداد برگ برداشت شده بین ۵۰ – ۳۰ عدد از هر درخت باشد.
۱۰ – نمونه برداری از شاخه های سال جاری انجام شود.
۱۱ – در گیاهان زراعی زمان و نحوه نمونه برداری برای گیاهان مختلف فرق می کند که در جدول به آنها اشاره شده است.
۱۲- در نمونه برداری از برگ گیاهان گلخانه ای باید دقت شود که نمونه از برگهای در حال رشد و یا برگهای پیر نباشد . ۱۵ تا ۲۰ عدد ا ز برگهای میانی شاخه اصلی می تواند بهترین نمونه برای یک گیاه گلخانه ای باشد.
در تجزیه گیاه بر خلاف تجزیۀ خاک کلیۀ مواد غذایی موجود در نسج مربوطه اندازه گیری می شود و پس از مقایسه با میزان مطلوب ( یعنی میزانی که کمتر از آن باعث کاهش محصول می شود) آن عنصر مورد نیاز گیاه با اطمینان سنجیده می شود.
البته میزان مطلوب برای هر گیاه با گیاه دیگر تفاوت دارد و حتی برای یک گیاه مقادیر مختلف نسبت به آن عنصر است ، با این حال به طور عمومی حد مطلوب عناصر در گیاه خشک به شرحی است که در جدول زیر آمده است.

واحد

حد قابل قبول

درصد

ردیف

درصد در مادۀ خشک

۵/۱ – ۲

N  ازت

۱

درصد در مادۀ خشک

۱/۰ – ۱۵/۰

P     فسفر

۲

درصد در مادۀ خشک

۷/۰ – ۵/۲

K     پتاسیم

۳

درصد در مادۀ خشک

۲-۴

Ca   کلسیم

۴

درصد در مادۀ خشک

۴/۰ – ۸/۰

Mg   منیزیم

۵

درصد در مادۀ خشک

هر چه کمتر

Na   سدیم

۶

درصد در مادۀ خشک

هر چه کمتر

Cl     کلر

۷

درصد در مادۀ خشک

۱۵/۰ – ۲۵/۰

S     گوگرد

۸

میلی گرم در کیلوگرم مادۀ خشک

۸۰ – ۲۰۰

Fe        آهن

۹

میلی گرم در کیلوگرم مادۀ خشک

۲۵ – ۷۵

MN  منگنز

۱۰

میلی گرم در کیلوگرم مادۀ خشک

۲۵ – ۱۰۰

Zn  روی

۱۱

میلی گرم در کیلوگرم مادۀ خشک

۴ – ۲۰

Cu  مس

۱۲

میلی گرم در کیلوگرم مادۀ خشک

۲۵ – ۲۰۰

B بـُر

۱۳

نمونه آب ؛
نکته مهم در تهیه نمونه آب این است که از ظرف تمیزی برای این منظور استفاده شودو بطری مورد نظر را از آب پر کرده و بعد درب آن را می بندیم به نحوی که در بالای آن هوایی وجود نداشته باشد.
زمان مناسب برای نمونه برداری حداقل ۲۴ ساعت بعد از روشن شدن موتور می باشد و این نمونه بایستی فوراً جهت آنالیز به آزمایشگاه ارسال گردد. زمان مناسب جهت ارسال نمونه و آنالیز نمونه حداکثر ۴۸ ساعت می باشد.

تکنیک های تولید نهال سالم

تکنیک های تولید نهال سالم

۱- مقدمه :

مهمترین مسئله در احیاء و جنگلکاری کاشتن نهال می باشد . برای رسیدن به هدفهای پیش بینی شده در تولید و کاشت نهال و بیشترین اهمیت را کیفیت بذری که کاشته می شود و عوامل کاشت به عهده دارند .

اساسی ترین کار درشروع جنگلکاری در تولید و استقرار نهال خواهد بود و با توجه به اینکه جنگلکاری پر هزینه و بسیار پر زحمت می باشد لذا باید نهال مناسب که از بذر مناسبی تولید شده باشد به عرصه کاشت منتقل شود . برای تشریح اهمیت موضوع ضرورت تولید بذر مناسب و عواملی را که در کاشت نهال دخالت دارند مختصراً توضیح می دهیم.

امروزه نسبت حجم ریشه به سابقه به عنوان شاخص برای تعیین کیفیت نهال به کار می رود علاوه بر این عوامل دیگری مانند قطریقه و سیستم ریشه ای مطلوب مورد نظر می باشد و درتعیین نسبت زنده مانی نهال موثر خواهد بود . هنگامی این شرایط فراهم خواهد شد که تکنیکهای مختلف مانند هرس ریشه ، باز کاشت کردن ، آبیاری کردن ، کود دادن و سایر عوامل دیگر به موقع انجام شود .

بخصوص داشتن اطلاعاتی در مورد مبداء بذر خصوصیات ژنتیکی بذر و نهال ضروری است .

اگر تولید نهال ونهال کاری بدون آگاهی از مبداء از مبداء و ژنتیک بذرانجام شود امکان دارد که این نهال کاری در قدمهای اولیه مستقر شود ولی این عمل موقتی بوده و ممکن است بعداً با شکست روبرو شود . بهر حال مبداء و ژنتیک بذر باید روشن و مشخص باشد و مهمترین عامل استقرار بعدی نهال و درصد زنده مانی نهالکاری کاشته شده خواهد بود .

در این مقاله تحت این شرایط و اصول اساسی در مورد تکنیک های تولید نهال در نهالستان اطلاعاتی دراختیار خوانندگان قرار خواهد گرفت .

۲- تکنیکهای کاشت :

۱-۲- انتخاب محوطه بذرکاری :

بسترهای کاشت وبازکاشت در واقع بسترهایی هستند که نهالستان به منظور بذرکاری و انتقال نونهال ها آمده می شوند برای کاشت گونه ای حساس محل کاشت در قسمتهای محافظت شده تغییرات جوی درنهالستان انتخاب می شود . به طوریکه نور خورشید صبح به آن نتابد و قسمت خواص فیزیکی باعث افزایش مواد غذایی خواهد شد . برای خاکهای شنی درصد مواد آلی مناسب ۲ % و برای خاکهای سنگین ۳% توصیه می شود .

درصورتیکه درصد مواد آلی کمتر از مقادیر ذکرشده باشد خواص فیزیکی و ساختمان خاک نامناسب بوده و مواد غذایی آن کم می باشد . البته متقابلاً درصورت زیاد بودن درصد مواد آلی نسبت ازت به کربن بهم خورده و این نسبت بالاتر از نسبتی خواهد بود که مناسب فعالیت میکروارگانیسم های خاک میباشد . دراین صورت فعالیت آنها افزایش پیدا کرده و ازت زایدی آزاد شده و باعث کاهش فسفر درخاک می شود . بهمین دلیل باید تجزیه خاک قبل از اضافه کردن مواد به خاک انجام شود ومقدار عناصری که به خاک باید اضافه نمود بر اساس گونه ای که تحت کشت خواهد شد تعیین شود .

۲-۲- آماده کردن بستر کاشت :

بذر پاشی و جوانه زدن بذر موقعی آسان خواهد بود . که بستر بذر کاملاً تسطیح شده و از شنهای درشت و باقیمانده گیاهان و کلوخه های سخت پاک شده باشد . بستر بذر یا وسیله کارگر آماده میشود و یا با استفاده ازماشین آلات مخصوص مهیا می شود . سطح بستر بذر میبایست کاملاً صاف بوده و امتداد آن در یک خط مستقسم باشد ، رعایت این مساله برای انحام عملیات مکانیزه کاملاً ضرورت دارد . معمولاً عرض ۲۰/۱ مترو فاصله بین بستر های بذر یا راهرو ۴۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود . طول بستر های بذر تابع طول قطعه می باشد .

اختلاف ارتفاع بستر بذر یا راهروها در شرایط معمولی ۱۰ سانتیمتر و درشرایطی که مساله زهکشی خاک مطرح باشد ۲۵- ۳۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود . شیب طولی بسترهای بذر نباید بیشتر از ۳ درصد باشد .

شرایط زهکشی در سطح خاک و عمق خاک ، فرسایش و برآورد اقتصادی در سیستم آبیاری نکات مهمی هستند که در طراحی روشهای آبیاری در بسترهای بذر میبایست در نظر گرفته شود .

در شرایط زهکشی نامناسب بسترهای بذر در امتداد شیب استقرار پیدا میکنند و در شرایطی که خطر فرسایش به وسیله جریانهای سطحی و بارش وجود دارد بسترهای بذر در امتداد خطوط کشوری احداث خواهد شد . موقعیکه شرایط زهکشی و سایر شرایط مناسب باشد بسترهای بذر باید عمود بر جهت باد قرار گیرند .

۳-۲- ضد عفونی کردن بستر بذر :

گاهی ضرورت دارد که بستر های بذر علیه آفات و بیماریهای مختلف و علف های هرز بذرکاری شده از سرمای بهاره و یخ زدگی سطح خاک درامان باشد . قسمتهایی از نهالستان که ذکر شده برای کاشت و بازکاشت سوزنی برگان مناسب است و کلاً باید به این نکته توجه داشت :

در اراضی زیر کشت سال قبل کاشت بذر مناسب نیست و قطعاتی که به صورت آیش زیر کود سبز قرار داشته است مناسب تر می باشد . خاکهای ماسه ای لومی مناسبترین قطعه نهالستان برای بذرکاری است و درصورتیکه چنین قطعه ای در دسترس نبود می توان با اضافه کردن ماسه و کمپوست و پیت نسبت به اصلاح خاک اقدام نمود مساله حاصلخیزی در انتخاب قطعه مهمترین مساله میباشد و لی در خاکهای بسیار حاصلخیز نیز نهالها رشد قدی کرده و ریشه ها توسعه مطلوب را پیدا نمیکنند و این ریشه ها قادر به تغذیه نهال درمرحله استقرار در زمین اصلی نخواهند بود . یکی دیگر از نکاتی که باید رعایت شود زهکشی خوب خاک بستر کاشت میباشد زیرا درصورت ضعیف بودن زهکشی ریشه ها خواهند پوسید . بادگیر نبودن قسمتهای انتخاب شده نیز یکی از عوامل موثر خواهد . به هر حال در صورتیکه قطعه دیگری وجود ندارد باید به وسیله بادشکن های مصنوعی یا بادشکن سبز محافظت شود .

۴-۲- آماده کردن خاک برای کاشت :

قطعات انتخاب شده برای آماده سازی بستر کاشت میبایست به خوبی شخم خورده و به وسیله روتیواتورودیسک کلوخ ها خورد شده و خاک زیرین نیز شکسته شده و تسطیح شود . این عمل جند بار قبل از کاشت باید انجام شود . برای رسیدن به این هدف قطعات مورد نظر اگر برای کشف پائیزه آماده میشوند در مرداد ماه و اگر برای کشت بهاره آماده میشوند در پائیز عملیات مربوطه انجام شده در صورتیکه در قطعات مربوطه کود سبز کشت شده باشد در بهار پس از گل دادن باید برگردانده شده و ۲ تا ۳ بار شخم بفاصله ۲ ماه و حداقل سه نوبت این کار انجام شود .

برای کشت سوزنی برگها خاکهای سندی لوم یالومی سند مناسبترین بسترهای کاشت هستند .

نسبت سیلت و خاک رس در نهالستانها ۲۵-۱۰% برای سوزنی برگها و ۳۵% برای پهن برگها توصیه میشود . خاکهای سنگین تغذیه را کاهش داده و جلوی توسعه خوب نهال را میگیرد ، برای استفاده از چنین خاکهائی ماسه و مواد مختلف آلی میبایستی بمصرف برسد.

بهمین منظور برای تغییر بافت خاک با اضافه کردن ماسه و مواد آلی و شخم و مخلوط کردن یکنواخت آن تا عمق ۳۰ سانتیمتر عملیات انجام شود . مواد آلی که به مصرف خواهند رسید عبارت خواهد بود تا عمق ۳۰ سانتیمتر عملیات انجام شود . مواد آلی که به مصرف خواهند رسید عبارت خواهد بود از کود کمپوست ف خاک پیت ، کود حیوانی و کود سبز . این مواد ضمن بهبود نماتورها ضد عفونی شوند . برای گرفتن نتیجه بهتری از عملیات ضد عفونی کردن ، بذر کاری معمولاً پس از هوادهی خاک به معمل میآید . کلیه عملیات آماده سازی بستر بذر میبایست قبل از ضد عفونی کردن انجام شود . در بازار چند نوع ضد عفونی کننده شیمیائدی وجود دارد که همه آنها اثر مشابه دارند ، نام بعضی از آنها بشرح زیر است :

الف – CP- chorapicrin

ب – DKTT- molhyl isoihlocynatc

ج – MBR- methyl bromide

۵-۲- نگهداری بذر :

پس از جمع آوری بذور تحویل شده به نهالستان ها امکان استفاده یک باره از آنها در نهالستان وجود ندارد . در این صورت اضطراراً بذور باید در ظروف در بسته در حرارت ۴ درجه سانتیگراد نگهداری نمود . در صورتی که بخواهیم مدت طولانی تری بذر را نگهداری کنیم رطوبت نسبی ۷-۱۰% و در ۱۵ درجه سانتیگراد به مدت ۴ تا ۵ سال قابل نگهداری هستند .

بذور جنگلی که دارای پوشش سخت هستند ماننند کاج بادامی ، پیسه آ و لاریکس را میتوان حداقل بمدت ۵ سال با رطوبت ۸% در ظروف دربسته در حرارت ۴ درجه سانتیگراد نگهداری نمود . در صورتی که بخواهیم مدت طولانی تری بذر را نگهداری کنیم رطوبت باید کمتر از ۶% باشد .

بذور درختان افرا ، زبان گنجشک ، نمدار ، توسکا و ممرز ، آکاسیاونارون در شرایط طبیعی تا یکسال قابل نگهداری و ذخیره هستند ، برای نگهداری برای مدت طولانی تر ظروف دربسته با رطوبت ۷- ۲۰% و حرارت ۴ درجه سانتیگراد بذر را نگهداری مینمایند .

بذر خیلی از درختان و بوته ها در هفته های اول یا ماههای اول قادر به جوانه زدن نیستند و حتی اگر شرایط اپتیمم را برای جوانه زدن فراهم کنیم جوانه نخواهند زد . دو دلیل برای اینکار وجود دارد، اولین دلیل پوشش سخت بذر میباشد که به عامل خارجی موسوم است و دومین دلیل که عامل داخلی یا فیزیولژیکی میباشد ممکن است به چنین یا آندوسپرم دانه مربوط باشد.

الف – موقعیکه پوسته بذر سخت باشد هوا واکسیژن قادر به رسیدن به چنین نیستند و چنین قادر به آمدن از پوسته بذر نیست . برای رفع این اشکال ممکن است بذر استراتیفیه نمود و یا بمدت معینی بذر را در آب جوش قرار دارد یا در اسید سولفوریک قرار داده و نهایتا، از روشهای مختلف خراش بذر استفاده نمود . برای از بین بردن عامل جلوگیری کننده از جوانه زدن ۱۲ تا ۲۴ ساعت بذر را در آب جوشیده نگاه میدارند ، این روش برای اقاقیا سیاه بکار میرود .

ب ) در خیلی از گونه های درختی عدم جوانه زدن بعلت عدم رشد کافی چنین یا دوره خواب و استراحتی باشد که چنین به آن نیاز دارد . مخصوصاً در پهن برگها علت جوانه زدن سخت بذر بهمین دلیل میباشد . چنین گونه هائی عبارتند از : بلوط ، زبان گنجشک ، ممرز ، افرا و غیره . برای جوانه زنی مطلوب بذرها باید ا ستراتیفیه شوند .

در بعضی گونه ها اندوسپرم سخت بوده و مخصوصاً در شرایطی قرار دارد که قادر به تغذیه چنین نیستند نمدارو ممرز گونه هائی هستند که جزو این گروهند . برای شکستن عواملی که مانع جوانه زدن این گونه بذرها هستند با روش سرما دادن استراتیفیه نمود .

۶-۲- پوشش دادن پوسته بذر و ضد عفونی کردن قبل از کاشت :

در بسیار از بذرهای سوزنی برگ بمنظور جلوگیری از خسارت پرونده ها و جوندگان وسایر حیوانات بدر را آلوده میسازند . سم تیرام و دورزیان دو نوع از این سموم هستند که مورد استفاده قرار بهت کشتن حشرات مضرو پرندگان و پستانداران کوچک میباشند . در ترکیه از تیرام که به آن پومارسول فورت اضافه شده است استفاده میشود . به این منظور ۸۰۰ گرم از پومارسول فورت با ۴۲ گرم پودر آلومینیوم و ۱ لیتر آب با ۱۵ کیلوگرم بذر آماده میشوند و بعداً به این مخلوط ۵/۷ گرم سم آلدرین اضافه میشود که علیه کرم سفید ریشه موثر است.

۷-۲- بذر کاری

به دو روش زیر در نهالستانها بذر کاری انجام میشود :

الف – بذر کاری به صورت درهم

ب – بذر کاری ردیفی

در روش اول بذر ها بصورت درهم روی بستر پاشیده میشوند ولی در سیستم بذر کاری ردیفی بذر در ردیف های آماده شده کاشته میشوند . در بذر کاری درهم در همه سطح بستر بذر نهال دیده میشود ولی در بذر کاری ردیفی نهال فقط در ردیفها میروید . انتخاب یک یاز دو روش ذکر شده تابع محل نهالستانها و هدفهای تولید و نوع گیاه و ظرفیت تولید نهالستان بستگی دارد .

در کشت درهم بیشترین تعداد نهال از هر متر مربع تولید خواهد شد . رشد نهال بیشتر و وزن نهال تولیدی بیشتر از روش ردیفی خواهد بود . همینطور تعداد جوانه های توسعه یافته و رشد کرده در این سیستم میباشد. سیستم ریشه در این سیستم توسعه یافته تر از تولید نهال بصورت خطی میباشد.

مهمترین مسئله در این روش مشکل مبارزه با علف هرز و نگهداری و مراقبت و جلوگیری از بادگردگی زمین در اثر سرما و یخبندان میباشد .

در روش کشت خطی مبارزه با علف هرز ، سله شکنی ، نهال کنی و شمارش نهال بسیار ساده تر از روش در هم میباشد . در این شرایط بذرها روی خطوط کاشت خیلی راحت تر پوشش بذر را پس از جوانه زنی بازکده و رشدمی نمایند . تعداد نهال و اندازه نهال در این روش کمتر و کوتاه تر از روش قبلی است .

معمولاً تعداد ردیفها را در پهن برگها ۵ ردیف و در سوزنی برگها ۷ ردیف در بستر های بذر در نظر گرفته میشود ( در نهالستانهای سازمان جنگلها و مراتع کشور سوزنی برگها در ۵ ردیف و پهن برگها در ۴ ردیف کشت میشوند ) . در سوزنی برگها فاصله ردیفها ۱۷-۱۵ سانتیمتر و برای پهن برگها ۲۴-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . خطوط کاشت باغلطک کاشت روی بستر کاشت مشخص میشوند . خطوط کاشت باید مستقیم و هم عمق باشند بذرها بوسیله کارگر یا بذر پاش پاشیده میشود . میزان بذر مشخص و مساوی در هر ردیف باید کاشته شود پس از بذر کاری بذر ها باید به وسیله مود مختلف پوشش داده شود . هدف اصلی ایجاد رطوبت کافی برای جوانه زدن بذر و جلوگیری از خطرات سرما و گرمای ناگهانی و حفظ بذر در مقابل طدمه پرندگان و حیوانات ، فرسایش و باد میبادشد . موادر که برای پوشش بذر استفاده میشود میتواند از ماسه رودخانه ای ، خاک پیت ، خاک اره یا سیلت استفاده شود . بسته به بافت خاک مخلوطی از مواد ذکر شده نیز قابل مصرف است پس از مرحله پوشش بذر ، پوشش پخش شده توسط غلطک دیگری کوبیده میشود. پس از این مرحله با آبیاری مرحله بذر کاری خاتمه مییابد .

۸-۲- عمق کاشت

عمق کاشت بر حسب ضخامت اپتیمم پوشش بذر متفاوت است ، عمق کاشت در صوت بزرگی بذر قابل افزایش است . در بذور کوچک فقط اقاقیا را میتوان عمق تر کاشت . بذر بلوط شاه بلوط ، فندق ، گردو و درمقایسه با بذر پیسه آ و انواع کاج ها ، آبیس و گونه های مختلف سدروس میتوان عمق تر کاشت . بعضی اوقات جنس پوشش بذر در عمق کاشت موثر است .

در صورتی که پوشش بذر نرم و سنگین در اختیار داشته باشیم میتوان بذر را عمیقتر در این سیستم گسترده میباشد. سیستم ریشه در این سیستم توسعه یافته تر از تولید نهال بصورت خطی میباشد .

مهمترین مسئله در این روش مشکل مبارزه با علف هرز و نگهداری و مراقبت و جلوگیری از بادگردگی زمین در اثر سرما و یخبندان میباشد. در روش کشت خطی مبارزه با علف هرز ، سله شکنی ، نهال کنی و شمارش نهال بسیار ساده تر از روش درهم میباشد. در ایین شرایط بذرها روی خطوط کاشت خیلی راحت تر پوشش بذر را پس از جوانه زنی باز کده و رشد مینمایند . تعداد نهال و اندازه نهال در این روش کمتر و کوناه تر از روش قبلی است.

معمولاً تعداد ردیفها را در پهن برگها ۵ ردیف و در سوزنی برگها ۷ ردیف در بسترهای بذر در نظر گرفته میشود ( در نهالستانهای سازمان جنگلها و مراتع کشور سوزنی برگها در ۵ ردیف و پهن برگها در ۴ ردیف کشت میشوند ). در سوزنی برگها فاصله ردیفها ۱۷-۱۵ سانتیمتر و برای پهن برگها ۲۴-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . خطوط کاشت با غلطک کاشت روی بیتر کاشت مشخص میشوند . خطوط کاشت باید مستقیم و هم عمق باشند، بذرها بوسیله کارگر یا بذر پاش پاشیده میشود . میزان بذر مشخص و مساوی در هر ردیف باید کاشته شود پس از بذر کاری بذرها باید به وسیله مواد مختلف پوشش داده شود. هدف اصلی ایجاد رطوبت کافی برای جوانه زدن بذر و جلوگیری از خطرات سرما و گرمای ناگهانی و حفظ بذر در مقابل صدمه پرندگان و حیوانات، فرسایش و باد میباشد . موادر که برای پوشش بذر استفاده میشود میتواند از ماسه رودخانه ای، خاک جنگلی، خاک پیت، خاک اره یا سیلت استفاده شود . بسته به بافت خاک مخلوطی از مواد ذکر شده نیز قابل مصرف است . پس از مرحله پوشش بذر پوشش پخش ده توسط غلطک دیگری کوبیده میشود . پس از این مرحله با آبیاری مرحله بذر کاری خاتمه مییابد .

در صورتی که پوشش بذر نرم و سنگین در اختیار داشته باشیم میتوان بذر را عمیقتر کاشت باید این نکته را در نظر داشت که رعایت عمیق کاشت در میزان نهال تولیدی بینهایت موثر میباشد . در صورتی که در اثر رعایت نکردن عمق کاشت نهالی تولید نشود جای تعجب نخواهد بود .

(( در بذر کاری بذرها نبایدعمیق تر از بلندترین طول بذر کاشته شوند )) این نکته رل بزرگی در تولید بیشتر نهال بعهده دارد. البته در همه موارد این شعار حاکم نیست .

عمق کاشت بعضی از گونه ها بشرح زیر میباشد :

گونه عمق کاشت

نارون، توسکا، چنار، صنوبر، توس ۵/۱-۲ میلیمتر

کاج جنگلی، پیسه آ، دوگلاس، کاج حلب ۱۵-۵ میلیمتر

کاج بروسیا، آبیس، سدروس، کاج نیگرا ۱۵-۱۰ میلیمتر

کاج بادامی ۱۵-۲۰ میلیمتر

بلوط، شاه بلوط ۳۵ میلیمتر

راش ۳۰ میلیمتر

نمدار، افرا، ممرز ۱۵ میلیمتر

زبان گنجشک ۳۰ میلیمتر

اقاقیا، شاه بلوط هندی ۴۰ میلیمتر

۹-۲- زبان بذرکاری:

عملاً همه بذرها در هر فصل از سال قابل کاشت هستند ولی به موجب فصل بذرکاری کشت را بهاره یا پائیزه می نامند که اصطلاحاً کشت تابستانه یا پائیزه و کشت زود بهاره یا کشت دیر بهاره گفته میشود . پس از رشد بذر و رسیدن آن طبیعی ترین روش کاشت آن در همان زمان است ولی عملاً همیشه این روش ممکن نیست بخصوص گونه هائی که بذر آن ها در زمستان میشود .

بذرها پس از جمع آوری استراتیفیه شده برای نارون و در مورد توس کاشت بذر باید پس از رشد بذر انجام شود. برای نارون در اواسط اردیبهشت و توس در اواخر خرداد میباشد. گونه هائی که بذر آنها در پائیز میرسد و روی خاک می افتد بذر کاری باید در پائیز انجام شود از جمله سدروس، آبیس البته بعضی از آنها به سختی جوانه می زنند مانند دوگلاس ، نمدار و راش .

پس از جمع آوری بذر در پائیز بذر هایئی مانند بلوط و گردو و برگ نو و شاه بلوط و افرادی شبه چناری در پائیز کاشته میشوند در کشت پائیزه باید از بذرکاری در خاکهای سنگین و مرطوب اجتناب نمود .

در غیر اینصورت بستر بذر در اثر یخبندان ناگهانی صدمه دیده و توسط حیوانات نیز صدمه خواهد خورد.

در بعضی نهالستان ها درترکیه معمولاً زمان اصلی کاشت در فروردین میباشد . البته کشت در این تاریخ بستگی به امکانات و شرایط آب و هوائی دارد. کشت زود بهاره مخصوص بذور سوزنی برگها که نیاز به طول دوره رویش طولانی تری دارد میباشد.

۱۰-۲- تراکم بذر :

تراکم بذر مهمترین مسئله در بدست آوردن ماگزیمم نهال در واحد سطح میباشد . بهمین دلیل تعیین میزان بذری که کاشته میشود از اهمیت خاص برخوردار است .

در بذرکاری تراکم نهالیها باریک با رشد کم و با توسعه کم ریشه ها همراه میباشد که در نتیجه نهال در شرایط خشک منحل زنده ماندن را نخواهد درشت در ضمن در این روش خطر دمپینگ آف با لامیرود.

بین تراکم بذر و وزن نهال تولیدی در واحد سطح نسبت مستقیم و اختلاف معنی دار وجود دارد . در کشت تراکم وزن نهالها کمتر از بذرکاری تنک میباشد . در کشت تراکم تعداد نهالهای قابل کاشت و قابل کاشت کاهش پیدا میکند . البته علاوه بر معایب بالا در بذرکاری تراکم مقداری از بذر ها نز از دست میرود ، بذوری که به زحمت تهیه شده و قیمت بالائی برای آن پرداخت میشود . البته همانطور که بذرکاری تراکم هزینه تنک کردن را افزایش میدهد بذرکاری تنک هم زمین نهالستان را هدر داده و باعث کاهش محصول میشود . کوتاهی کردن در رعایت میزان بذر باعث مسئولیت خواهد شد.

مقدار بذری که در هر متر مربع باید کاشته شود بر اساس گونه و روش کاشت ( خطی یا سراسری ) و انرژی جوانه زدن بذر متغیر میباشد .

همچنین در کشت خطی عرض خطوط و تعداد خطوط در میزان بذر موثر خواهد بود . بنابراین مشخص کردن بذر یکنواخت مقدور نیست . میزان مصرف بذر در هر متر مربع بر اساس برنامه کاشت در هر سال مشخص میشود برای داشتن ایده دو فرمول و روش پیشنهاد میشود.

الف) استفاده از فرمول

این فرمول برای کشت سرتاسری در نظر گرفته شده است :

p بذر لازم در هر متر مربع به کیلوگرم

A سطح بذر کاری بر حسب متر مربع

D تعداد نهال مورد انتظار از هر متر مربع

G قوه نامیه بر حسب درصد

S تعداد بذر در هر کیلوگرم

Y درصد نهال قابل انتظار از هر کیلوگرم بذر

T خلوص بذر برحسب درصد

ب) استفاده از فرمول

برای اندازه گیری بذر مصرفی در هر متر طول بستر در نظر گرفته شده است :

N میزان بذر مورد نیاز جهت کشت در هر متر طول بر حسب کیلوگرم

D تعداد نهال مورد انتظار در هر متر طول

G درصد جوانه زدن

Y درصد نهال قابل انتظار از هر کیلوگرم بذر

۱۱-۲- بازکاشت :

انتقال و کاشت نونهال را که در مکان اولیه رشد کافی نکرده و مقداری از رشد خود را کرده است در مکان دیگری غیر از مکان اولیه بازکاشت گویند. برای کاشت نهال در عرصه های مورد نظر در شرایط مختلف نیازمند نهال با ریشه های قوی میباشیم معمولاً چنین نهال هائی در بستر های کاشت بعمل نمی آیند ، زیرا با توجه به تراکم نهال در بستر کاشت ریشه توسعه و رشد کافی نمی نماید . نهال زمانی چنین رشدی خواهد داشت که فضای بیشتر و مواد غذائی بیشتر و خاک وسیعتری در اختیار داشته باشد.

مسلماً کاشت نهالهای بازکاشتی قوی در عرصه ها جنگلکاری برای مبارزه با علفهای هرز با قدرت رشد زیاد از مهمترین و ضروری ترین برنامه هاست .

در ترکیه سن کاشت معمولاً یکسال برای سوزنی برگهای سریع الرشد و ۱تا ۲ سال برای پهن برگها میباشد. در بستر های بازکاشت ممکن است که سوزنی برگها ۱ تا ۵ سال معطل شوند و پهن برگها ۱ تا ۲ سال باقی بمانند.

دوباره بازکاشت کردن در مورد گونه های Aescolos و چنار نتیجه بهتری دارد . معمولاً بازکاشت بهاره در تابستان انجام میشود . برای بازکاشت سوزنی برگها بهترین فصل قبل از شروع رشد بهاره و برای پهن برگها پائیز میباشد . برای نتیجه گیری بهتر از بازکاشت این عمل در ساعات ابری و گرفته روز یا صبح زود یا آخر وقت بعد از ظهر در ساعات خنک تر روز انجام شده آماده کردن بستر باز کاشت مشابه بستر کاشت میباشد فقط خاک بستر بازکاشت باید سبک تر از بستر کاشت باشد .

فاصله نونهال ها در بازکاشت برای سوزنی برگها و پهن برگها متفاوت است،فاصله بر اساس سن نو نهال و ماشین آلات مورد استفاده متفاوت خواهد بود .

برای نو نهالهای سوزنی برگ ۱و ۲ ساله فاصله بین ردیف ها ۲۰-۵/۲۲ سانتیمتر و برای پهن برگها ۴۰-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . فاصله بین نونهال ها روی ردیف ها برای سوزنی برگها ۵/۱۲-۵/۷ سانتیمتر و برای پهن برگها ۴۰-۱۰ سانتیمتر مناسب است . اگر مدت زمان توقف نهال در بستر بازکاشت بیش از دو سال باشد عرض و فضای مورد نیاز هر نونهال باید اضافه شود . بازکاشت با ماشین یا کارگر انجام میشود .

۳- نگهداری نهال :

۱-۳- آبیاری

آبیاری نهالها مسئله مهمی کاست بخصوص در مناطقی که داری فصل خشک بوده و باران کافی در بهار و تابستان نمی بارد . در طول جوانه زدن بذر بستر بذر باید همیشه مرطوب بماند . بذرهای بسیار ریز مانند صنوبر ( احتمالاً صنوبر لرزان ) حساس تر به میزان آب هستند . بستر های کاشت باید روزانه دوبار آبیاری شوند ، مادامی که بذر جوانه نزده است سطح بستر کاشت باید مرطوب نگاه داشته شود . عمق رطوبت در بستر کاشت حداقل ۳ سانتیمتر و مناسب با اندازه بذر و نعمق کاشت باشد . در طول دوره جوانه زدن برای جلوگیری از دمپینگ آف آبیاری باید صبح زود انجام شود . موقعی که قارچ ظاهر شد مدت آبیاری باید محدود شود .

هنگامی که بذر در حال جوانه زدن است آبیاری در ساعات گرم روز برای خنک کردن خاک و هوا توصیه میشود . ولی مقدار آبیکه باید اضافه شود باید از میزان تبخیر بیشتر باشد . زمان آبیاری موثر صبح زود و غروب بهمدت ۳تا ۵ ساعت خواهد بود این آبیاری تا عمق ۲۲-۲۰ سانتیمتر نفوذ خواهد کرد تصمصم گیری در مورد مقدار روزمان آبیاری بستگی به اطلاعات موجود درباره رطوبت موجود در خاک دارد . البته یک تولید کننده با تجربه نهال میتواند با توجه به رطوبت خاک اطراف ریشه میزان رطوبت و نیاز آبی نهال را حدس بزند . رطوبت موجود در خاک را با ازمایش با تانسیومتر محاسبه مینمایند . امروزه در ترکیه آبیاری نهالستانها با سیستم آبیاری بارانی و یا غیر قابل انجام میشود البته مورد دوم در تولید نهال صنوبر بکار میرود .

۲-۳- مبارزه با علف هرز :

آماده کردن خاک اولین و مهمترین نقش را در پاکسازی علفهای هرز بازی میکند . معمولاً وجین وسله شکنی باید با هم انجام شود. وجین از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا علفهای هرز مصرف کننده مواد غذائی و آب در خاک بوده و رشد نهال را کاهش میدهند .

اگر وجین درست بعد از جوانه زدن بذر انجام شود باعث صدمه دیدن ریشه های نونهالها خواهد بود لذا برای جلوگیری از این خسارت باید صبر کرد تا نهال مستقر شود . اولین وجین باید هنگامی انجام شود که نهال ۶-۸ هتفته سن دارد. بهترین ساعات روز برای وجین اولین ساعات قبل از نیمه روز و یا پس از یک بارندگی سبک است .

وجین ومانی باید انجام شود که علفهای هرز جوان بوده و نرم و تازه هستند، عملیات وجین در خاکهای سبک به آسانی انجام شده و در خاکهای سنگین در شرایط رطوبی مناسب باید انجام شود به نحوی که ماشین آلات و ابزار باغبانی به راحتی کار کنند .

یکی از نکات مهم عدم استفاده از کود های حیوانی آلوده به علف هرز و همچنین استفاده از پوشش بذر کاری از علفهای هرز میباشد در ضمن کلیه جاده های نهالستان و راهروها نیز باید از علفهای هرز پاکسازی شوند . علفهای هرز اطراف نهالستان نیز میبایست قبل از گل دادن قطع شوند.

هزینه بالای وجین دستی و مکانیکی وصدمه ای که به محصول تولیدی وارد میشود، مشکلات حمل علف هرز در مدت زمان کوتاه در سطح های بزرگ و قیمت گران و هزینه بالای کارگری باعث شده کاست با از علف کش هی شیمیائی استفاده شود . درسالهای اخیر تحقیقات زیادی در ترکیه انجام شده است نتایج حاصله نشان میدهد که داکبستان (کلرتال) گراماکسون(پاراکوات) وراندآپ (gylphosate ) از سموم موثر هستند .

اطلاع داشته باشیم لذا با کندن چند نهال عمق ریشه را مشخص مینمائیم . در ترکیه عمق مناسب هرس ریشه برای سوزنی برگان ۲۰-۱۸ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . برای پهن برگها هرس کمی عمیق تر انجام میشود.

زمان هرس ریشه تابع گونه و شرایط محیطی است برای نمونه در ترکیه برای هرس ریشه نهال ۰+۱ کاج سیاه شهریور ماه و برای نهال ۰+۲ در مرداد و نهال کاج بروسیا در تیر ماه و نهالهای ۱ ساله پهن برگ در مرداد ماه انجام میشود.

۴ – کندن و بسته بندی نهال :

۱-۴- نهال کن :

برداشت نهال از بستر کاشت را نهال کن میگویند و زمانی انجام میشود که طول دوره رشد تمام شده باشد این عمل با خزان در پائیز شروع شده و با جوانه زدن یا گل دادن در بهار پایان می یابد ، نهال کنی به موجب تقاضا و تعداد نهال و ظرفیت کار نهالستان بستگی دارد .

برای به حداقل رساندن افت در نهال کن رطوبت خاک باید مناسب اینکار باشد برای اینکار ضرورت دارد که بستر های کاشت برای نرم کردن خاک ۲ تا۳ نوبت آبیاری شوند. نهال کنی با دست یا با تیغه انجام میشود ، نهال کنی در مقیاس بزرگ به وسیله ماشین انجام میشود نهال کنی با ماشین ضمن کاهش هزینه و سرعت عمل از خسارت زدن به نهال نیز میکاهد. هنگامی نهال کنی نکات زیر را باید در نظر داشته باشیم :

– نهال کنی هنگامی که هوا گرفته و ابری یا مه آلود بوده و وزش بادو خطر یخ زدن وجود ندارد انجام شود .

– هنگام نهال کنی نهال بایدکاملاً رشد یافتهو جوانه انتهائی چوبی شده باشد .

– کارگران هنگام کندن نهال ها باید مراقب باشند که ریشه های فرعی و موئی صدمه نبینند در نهالستانهای کوچک که نهال با بیلچه و بیل کنده میشود میزان صدمه کمتر و در نهالستانهای بزرگ با استفاده از نهال کن با تیغه عریض کاهش مییابد .

نهالهای کنده شده باید پس از کنده شدن یک راست به انبار که در سایه بوده و خنک باشد منتقل شوند برای انتقال از کیسه ها و جعبه هایئی استفاده میشود که عمق آنها ۲۰ سانتیمتر و برای حمل کارگر مناسب باشند . نهالها با خزه مرطوب یا گونه مرطوب بسته بندی می شوند علت این کار جلوگیری از هوا زدگی ریشه میباشد . نهالها باید در هانگار دو یا جای مناسب سلکسیون شده و انتخاب شوند .

نهالهای چنگالی ، بیمار باریک و نهالهایی که ریشه یا جوانه انتهایی آنها آسیب دیده است باشد حذف شوند . آن دسته از نهالها به عرصه های کاشت منتقل خواهند شد که دارای ریشه خوب بوده و از ریشه های قوی برخوردار باشند نهالهایی که دارای این خواص نیستند باید حذف کرد .

ریشه نهالهای کنده شده یاید هرس شوند . ریشه های فرعی آسیب دیده باید قطع شده و ریشه های فرعی باید به طول ۲۰- ۲۲ سانتیمتر از یقه کوتاه شوند. این عمل روی بلوک یا تخته ای با ضربه زدن با تیغه تیزی انجام شود این عمل به وسیله کارگران ماهر باید انجام شود .

برای پهن برگها هرس پس از برداشت و نهال کنی انجام شود . هرس با قیچی باغبانی نیز انجام می شود و ریشه های فرعی از ۲۵ سانتیمتری یقه هرس می شوند .

۲-۴- بسته بندی نهال :

بسته بندی نهال عملی است که بعد از انتخاب نهال برای جلوگیری از هرگونه صدمه های انتهایی با هرس فرم ریشه آغاز می شود . مهمترین مساله بسته بندی و توده کردن داخلی ریشه ها مجاور یکدیگر است .

سوزنی برگها حتی در زمستان بعد از کنده شدن یا انجام تبخیر آب از دست میدهند به همین دلیل نهالها باید به خوبی بسته بندی شده تا حمل ونقل بدون اثرات مضر انجام شود . عمل بسته بندی نهال به وسیله کارگران با تجربه باید انجام شود . برای بسته بندی روشهای مختلفی وجود دارد .

بسته بندی نهالهای سوزنی برگان معمولاً در بسته های کوچک یا بزرگ و کیسه های پلی اتیلن یا کرباس یا پوشالی یا سیم انجام گیرد . برای جلوگیری از گرم شدن ریشه خاک اره مرطوب یا ترکیبی از آنها باید مورد استفاده قرارگیرد. به عنوان ماده بسته بندی عدل های با ۱۰۰۰ نهال دو ساله سوزنی برگ و ۲۰۰۰ اصله نهال یکساله سوزنی برگ قابل تهیه است .

عدل نباید به یکدیگر فشرده شده و یا مدت طولانی در هوای آزاد باقی بماند و در صورتیکه قرار است مدت بیشتری عدل ها نگهداری شوند باید در جای سرد نگهداری نمایند .

نهال های پهن برگ ها به صورت دسته جمعی بسته بندی می گردند . بسته بندی درست باعث جلوگیری از صودمه دیدن نهال از ازعوارض خارجی و جلوگیری از کاهش آب خواهد شد . نهال های بدون استفاده از مواد مرطوب کننده بین ریشه ها بسته بندی می شوند . در کیسه هایی با ابعاد ۵۰ * ۶۰ سانتیمتر که ۲۰۰ عدد نهال در آن بسته بندی می شود قطر این کیسه ها ۱/۰ میلیمتر می باشد .

سوزنها و ریشه ها و داخل کیسه ها نباید خیس باشد ، بعد از جابجا کردن نهال در کیسه ها باید هوای داخل آن را خالی کرد و آنها را در محل سردی که هوا در آن جریان دارد در ۶ درجه بالای صفر نگهداری نمود .

هنگام حمل نهایت دقت و توجه در حمل و نقل نهال از نهالستان به عرصه های کاشت نباید خراب شده و خاک خالی گردد . در هوای گرم حمل و نقل در شب و یا ساعت خنک روز انجام شود .

۵- اساس تولید نهالهای گلدانی ( لوله ای ) جنگلی :

نهال گلدانی به نهالی اطلاق میشود که با کشت مستقیم بذر با بازکاشت نهال دو نوعی از ظرف تولید شده باشد که به وسیله آن ظرف ها به محل کاشت منقل شده و با خاک همراه نهال کاشته می شود .

منابع زیادی در مورد تولید نهالهای گلدانی در فرهنگ جنگلکاری منتشر شده است و ترکیه نیز سالهاست که به مقدار محدود تولید نهال گلدانی صورت می گیرد ولی هنوز تولید نهال گلدانی روش جا افتاده ای در جنگلکاری ترکیه منظور نمی شود . با این حال وجود جوت آینده روشنی برای کاشت نهالهای گلدانی در جنگلکاری نواحی خشک و آبخیرها به منظور کنترل فرسایش وجود دارد لذا تولید نهال گلدانی را نباید از نظر دور داشت .

فواید نهالهای گلدانی به شرح زیر است :

– به علت حمل ونقل نهال با خاک بدون آنکه به ریشه صدمه ای وارد شود درصد زنده مانی نهالهای گلدانی خیلی بیشتر از نهالهای ریشه سخت است .

– به علت به همراه داشتن مقداری آب در فضای اطراف ریشه ها به علت آبیاری نهالها قبل از انتخاب درصد زنده مانی نهالها بالا خواهند بود .

– برخلاف نهالهای ریشه سخت نهال های گلدانی با میکرو ریزها تلقیح شده و در محل کاشت مستقر می شوند و به همین دلیل میتوانند مواد غذایی لازم را در خاک ذخیره کرده و در توسعه ریشه استفاده نمایند .

– نهالهای ریشه لخت درآب و هوای سرد اروپایی بر اثر یخبندان دچار صدمه می شوند ولی برای نهال های گلدانی تصور چنین حالتی وجود ندارد .

– با انتخاب تیپ و اندازه مناسب گلدان سیستم ریشه نهال می تواند توسعه خوبی پیدا کند .

– در مناطقی که به علت باران یا گرما در ابتدای پائیز فصل کندن و کاشتن کوتاه باشد نهالهایی گلدانی قابل کشت خواهند بود و همچنین مناسب مناطقی است که دارای بهار دیر رس می باشند .

– در این روش امکان تولید نهال در مناطقی که دارای خاک مامناسب می باشد نیز وجود دارد .

محدودیتهای تولید نهال گلدانی به شرح زیر است :

– چون نهالهای گلدانی هنگام حمل به طور کامل جا را اشغال میکنند حمل و نقل آنها مشکل و آهسته است و هزینه حمل بالا بوده و به لوازم مخصوص نیاز دارد .

– هزینه تولید نهالهای گلدانی قابل قیاس با نهالهای ریشه سخت نمی باشد زیرا نیازمند به استقرار گلخانه فایبر گلاس و بستر های مخصوص نهال میباشد .

۱-۵- مواد مورد مصرف در ساختن گلدان ( لوله ) :

موادی که در ساختن گلدانها بکار می رود به سه دسته تقسیم می شود :

اولین ماده ای که در ساختن گلدان به کار می رود کاغذ های مخصوص می با شد . دومین نوع مواد مورد مصرف از پیت فشرده و الیاف چوب تشکیل شده و بالاخره آخرین نوع آن مواد پلاستیکی یا پلی ایتلن می باشد که در نوعی از این آخری می توان چندین بار از گلدانها استفاده نمود . ( کانتینری ) امروزه این روش مناسب مناطق نیمه خشک درترکیه است .

درمورد ابعاد گلدانها بیشترین اهمیت را طول گلدان داشته و قطر آن در درجه بعدی اهمیت است . طول گلدانها ۲۰ سانتیمتر و قطر آنها ۶۰ سانتیمتر می باشد . برای موفقیت بیشتر گلدانها با قط کم تر مناسب تر هستند ولی برای تصمیم گیری درمورد قطر لوله و طول لوله شرایط محیط کاشت و دوره رشد نهال را میبایست در نظر گرفت زیرا اگر مدت توقف نهال در گلدانی طولانی تر باشد ممکن است ریشه دفورمه شده و تغییر شکل داده و درصد زنده مانی نهال کاهش یابد .

تولید نهال با کاشت مستقیم بذر در گلدان یا با باز کاشت کردن نونهال در گلدان انجام می شود .

در کاشت مستقیم میبایستی از بذر مرغوب با قوه نامیه خوب استفاده نمود زیرا کم بودن قوه نامیه باعث بالا رفتن قیمت نهال خواهد شد . چون نهال کمتری تولید خواهد شد . در عمل ۲ یا ۳ بذر براساس درصد قوه نامیه در هر گلدان کاشته می شود . پس از سبز شدن یکی از نونهال ها در هر گلدان حفظ می شود .

خاک ، سیلت ، کود حیوانی ، خزه و خاک پیت برای تهیه کردن مخلوط خاک گلدانها به کار میروند.

قبل از استفاده از هر یک از ترکیب های یاد شده میبایست بخوبی پاک شدهو فاقد بذر علفهای هرز و کلوخه باشند. درصد بالای شن در مخلوط باعث کاهش نهال تولیدی میشود. بالا بودن درصد مواد آلی باعث افزایش نیاز آبی نهال خواهد شد.

نسبت مواد مصرفی بر اساس نوع موادی که برای پر کردن گلدانها بکار میرود متفاوت است . در ترکیه از مخلوط ۵ / ۳(سه پنجم)خاک ،۵ / ۱ (یک پنجم)سیلتو ۵ / ۱ (یک پنجم) کود حیوانی استفاده میشود. بعضی اوقات بجایسلیت ۵ / ۵/ ۰هوموس ترجیح داده میشود.

درسالهای اخیر ۱ قسمت پیت و یک قسمت ورمیکولیت استفاده میشود . نکته مهم ایجاد ۳۵-۴۰% تخلخل و PH مناسب ب اساس نیاز نهال میباشد.

زیان مهم تولید نهال با بذر کاری مستقیم پر کردن مواد تهیه شده وجین و مشکلات حمل نقل است و بر خلاف آن نسبت زنده مانی بالای نهال و کیفیت عالی نهال تولیدی از محاسن این نحوه تولید است .

تولید نهال گلدانی با بذر کاری مستقیم در گلدان در ترکیه روش جدیدی شناخته میشود قبلاً تولید نهال گلدانی با بازکاشت نونهالها صورت میگرفت ولی کاشت مستقیم بذر ارزانتر و آسانتر از تولید نهال با بازکاشت نونهال میباشد و اخیراً بذر کاری جانشین روش قبلی شده است. علاوه بر این بازکاشت نونهال به علت اثرات منفی که شرایط خارجی در نو نهال ایجاد مینمایند و تغیرات نامناسبی که به علت عدم تعادل ریشه و ساقه وجود داردو ریشه نیاز به هرس دارد از ضررهای بازکاشت نونهال در گلدان میباشد .
گلدانها پس از پر شدن بغل هم چیده میشوند و کف بستر باشن به ارتفاع چند سانتیمتر پوشانده میشود و دیوارها با بلوک هائی با ابعاد ۵۰´۳۰´۱۰ سانتیمتر آماده میشوند . گلدانها ۱تا ۲ روز از بذر کاری به خوبی آبیاری میشوند .

منبع :
سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری شیراز
تهیه و تنظیم : مهندس محمد ابراهیم صدوق

روش کاشت هسته مرکبات

همه مرکبات را می توان با دانه هایی که در وسط آن ها موجود می باشد کاشت تا جوانه بزنند ما در این مقاله شما را با روش کاشت هسته مرکبات آشنا خواهیم کرد.

مقدمه

همه ی مرکبات دانه هایی در مرکز دارند که می توان آن ها را خشک کرد و در خاک پرلیتی که دارای کود گیاهی است کاشت تا جوانه زنند. مرکبات انواع گوناگونی دارند که از جمله ی آن ها می توان پرتقال، گریپ فروت، انواع لیموشیرین و لیمو ترش را نام برد.درخت مرکبات در مناطق گرمسیر خوب رشد کرده و  در جاهای روبازی که زمستانش حتی کمی سرد باشد خوب به عمل نمی رسد.

در چنین مناطقی باید مرکبات را در فضای سرپوشیده پرورش داد.از ویژگی های مرکبات برگ های سبز براق و شکوفه های معطر بهاری است. به هر حال تماشای رشد و بالندگی یک گیاه از زمان کاشت بذر تا تبدیلش به درخت خیلی لذت بخش است. میوه های حاصل از کاشت بذر ممکن است کاملا شبیه آن نشوند، زیراکه معمولا انواع تجاری مرکبات، حاصل از پیوند دو گونه مختلف می باشند.

دستورالعمل

۱٫ تعدادی هسته تازه را که از میوه خارج کرده اید آماده کنید. بذرها را بشویید. اگر می خواهید بیش از یک نوع مرکبات بکارید، هسته ها را جدا از هم نگه دارید. چند گلدان یا سینی کاشت را با قسمت های مساوی از خاک گلدان، کود گیاهی و پرلیت پرکنید. ظروفی که استفاده می کنید باید سوراخ تخلیه آب داشته باشند. هر بذر مرکبات را در گودالهای ۱ سانتی متری بکارید. هر کدام را در یک گلدان کوچک قرادهید. یا اینکه در یک سینی وسیع آنها را با فاصله های ۷٫۵ تا ۱۰ سانتی متری از هم بکارید.

۲٫ خاک را با آب ،نم دار کنید. ظرف را با نایلون خوب بپوشانید.ظرف را درجایی که نور غیر مستقیم به آن برسد قراردهید. درجه ی حرارت اتاق بایستی ۲۱ درجه ی سانتی گراد باشد. دانه ها را هر چند وقت یک بار چک کنید و  به منظور حفظ رطوبت خاک، آن را مرطوب کنید. در ۳ تا ۶ هفته جوانه ها ظاهر می شوند. پوشش نایلونی را از ظرف بردارید. سپس گیاه را درمکانی آفتاب گیر که نور غیرمستقیم دریافت می‌کند قراردهید.

۳٫  طوری آب دهید که خاک نم دار بماند و خیس هم نشود. بعد از ظهور ۳ دسته یا بیشتر برگ، گیاه را به داخل یک گلدان ۱۵ سانتی متری منتقل کنید. کم کم میزان نوردهی را افزایش دهید تا جایی که گیاهتان روزانه ۴ ساعت نور مستقیم دریافت کند.از بهار تا پاییز، ۲بار در ماه، کود رقیق شده به گیاهتان بدهید.در طی زمستان کمتر به گیاهتان آب دهید.درصورتی که گیاهتان را در داخل منزل  پرورش می دهید، بایستی با هر بهار جایش را عوض کرده و در ظرف بزرگ تری قراردهید یا اینکه آن را درفضای بازی که از سرمای زمستان در امان است، بکارید.

منبع : ۵۰۴۰٫ir

بررسی تأثیر محلول پاشی پلی آمین های آزاد بر برخی مشکلات فیزیولوژیکی پسته رقم کله قوچی

بررسی تأثیر محلول پاشی پلی آمین های آزاد بر برخی

مشکلات فیزیولوژیکی پسته رقم کله قوچی

علیرضا طلایی، مسعود خضری، امان اله جوانشاه

مجله علوم باغبانی ایران دوره ۴۱، شماره ۴، ۱۳۸۹(۳۸۳- ۳۹۱)

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بخش نخست-مقدمه

از نگاه باغبانی، درختان پسته مشکلات فیزیولوژیکی متعددی از جمله ریزش جوانه های گل، ریزش میوه ها، پوکی، ناخندانی، بدشکلی میوه ها و زود خندانی نشان می دهند. ریزش شدید جوانه های گل در سال پرمحصول و حفظ جوانه ها در سال کم محصول سبب پدیده تناوب باردهی در درختان پسته می شود. پژوهش های مختلفی برای درک علل ریزش جوانه های گل در پسته انجام شده است . مطالعات اولیه علت این پدیده را به رقابت بین جوانه های گل و میوه های در حال نمو برای جذب کربوهیدراتها و متابولیت ها مرتبط دانسته اند. در حالی که برخی گزارش ها نشان دادند که کمبود برخی عناصر معدنی نیز در وقوع این پدیده نقش دارند از طرفی توجه پژوهشگران به نقش تنظیم کننده های رشد گیاهی در پدیده ریزش جوانه های گل معطوف گردید اما نشان داده شد که مواد شبه جیبرلینی، اسید آبسیزیک و اتیلن درون زا نقشی در این پدیده ندارند. کاربرد اکسین نیز اگرچه سبب تاخیر در ریزش جوانه های گل گردید اما بر کاهش ریزش آنها مؤثر نبود. برخی پژوهش ها نیز نشان دادند که محلول پاشی اوره به همراه بنزیل آدنین و همچنین انجام عمل تنک و حلقه برداری ریزش جوانه های گل را تا حدودی کنترل می نماید. با وجود اینکه مطالعات زیادی در ارتباط با این پدیده انجام شده است اما هنوز مکانیزم دقیق این پدیده مبهم باقی مانده است. ریزش میوه ها یکی دیگر از مشکلات درختان پسته است به طوری که نشان داده شده است که ریزش میوه ها در درختان پسته بخصوص در سالهای پرمحصول به حدود ۸۰ درصد هم می رسد. نوع گرده، مشکلات گرده افشانی و لقاح، شرایط نامساعد محیطی و اختلال در جذب کربوهیدراتها، عناصر معدنی و مواد تنظیم کننده رشد از جمله برخی دلایل این پدیده گزارش شده است. پوکی نیز یکی دیگر از مشکلات فیزیولوژیکی پسته به شمار می آید. پژوهش ها نشان می دهند که تولید میوه های پوک ممکن است به دلیل مشکلات گرده افشانی و لقاح، شرایط نامساعد محیطی و همچنین تنش های تغذیه ای، شوری و خشکی رخ دهد که این عوامل می توانند سبب اختلال در توزیع نامناسب کربوهیدرات ها و تنظیم کننده های رشد شده و تولید میوه های پوک را افزایش دهند. در ارتباط با مشکل ناخندانی در پسته، مشخص شده است که نوع گرده، باردهی زیاد، زمان نامناسب برداشت و تنش های آبیاری و تغذیه ای می تواند در بروز این پدیده نقش داشته باشند. اگرچه درصد ناخندانی در سالهای مختلف و در باغات مختلف متفاوت است اما نشان داد شده است که تا حدود ۲۰ درصد محصول را می تواند تحت تأثیر قرار تشکیل میوه های, دهد. بدشکلی در پسته هم از دیگر مشکلات تولید بوده و اگرچه پژوهش های کمی در این زمینه صورت گرفته اما به نظر می رسد که این پدیده با میزان باردهی، صدمات مکانیکی و حمله آفات و بیماری ها در ارتباط باشد. زودخندانی نیز که چند هفته قبل از زمان برداشت رخ می دهد یکی دیگر از مشکلات تولید پسته می باشد و از آنجایی که پسته های زودخندان معمولاً آلوده به زهرابه آفلاتوکسین می شوند در پایانه های ضبط پسته ایجاد مشکل می کند. از طرفی مشخص  می نمایند گردید که کمبود برخی عناصر معدنی و آبیاری نامناسب در افزایش پدیده زودخندانی مؤثر است. اگرچه پژوهش های زیادی در ارتباط با ریزش جوانه های گل انجام شده است اما اخیرا نشان داده شده است که ریزش جوانه های گل پسته تنها یکی از دلایل در حالی  کاهش عملکرد می باشد  که سایر مشکلات مانند ریزش میوه ها، پوکی، ناخندانی، زودخندانی و بدشکل شدن میوه ها از دیگر عوامل کاهش عملکرد محسوب می گردد. به هر حال وقوع هر کدام از مشکلات فیزیولوژیکی یاد شده در صنعت تولید این محصول نامطلوب بوده و یافتن راهکارهایی برای افزایش کمیت و کیفیت این محصول ضروری می باشد. کاربرد مواد تنظیم کننده رشد گیاهی از طریق محلول پاشی در برخی درختان میوه سبب افزایش عملکرد و کیفیت میوه شده است. پلی آمین های آزاد پوترسین، اسپرمین و  اسپرمیدین از جمله ترکیبات پلی کاتیونی با وزن مولکولی پایین می باشند و نشان داده شده است که این مواد به عنوان تنظیم کننده رشد در مراحل مختلف رشد و نمو جوانه ها، گلها و میوه ها در درختان مرکبات، انگور و آلو نقش مهمی ایفا می کنند. این مواد به عنوان تنظیم کننده رشد در مراحل مختلف رشد و نمو جوانه ها، گلها و میوه ها در درختان مرکبات، انگور و آلو نقش مهمی ایفا می کنند. همچنین نشان داده شد که غلظت پلی آمین های داخلی در جوانه های گل پسته در حین نمو مغز کاهش می یابد به طوری که هرچه غلظت پلی آمین ها کاهش یابد ریزش جوانه های گل افزایش می یابد نتایج پژوهش های مختلف نشان می دهد که محلول پاشی پلی آمین های آزاد از ریزش شدید میوه ها در انگور، انبه و لیچی می کاهد. نتایج محلول پاشی پلی آمین های آزاد در برخی درختان میوه بسیار امیدوارکننده بوده و دسترسی به این مواد و تهیه آنها در مقایسه با سایر تنظیم کننده های رشدی که به صورت تجاری در باغات میوه استفاده می شوند ارزان تر می باشند. بنابراین در این پژوهش تأثیر این مواد از طریق محلول پاشی در دو سال پرمحصول و کم محصول و در مراحل مختلف زمانی بر مشکلات فیزیولوژیکی، رشد رویشی و عملکرد پسته رقم کله قوچی مورد بررسی قرار گرفت.

بررسی تأثیر محلول پاشی پلی آمین های آزاد بر برخی مشکلات فیزیولوژیکی پسته رقم کله قوچی

بررسی تأثیر محلول پاشی پلی آمین های آزاد بر برخی

مشکلات فیزیولوژیکی پسته رقم کله قوچی

علیرضا طلایی، مسعود خضری، امان اله جوانشاه

مجله علوم باغبانی ایران دوره ۴۱، شماره ۴، ۱۳۸۹(۳۸۳- ۳۹۱)

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

بخش دوم-نتایج و بحث

نتایج نشان داد که کاربرد تیمار اسپرمین ۱ میلی مولار دو هفته پس از تمام گل در سال  پرمحصول سبب کاهش معنی دار درصد ریزش جوانه های گل گردید در حالی که شاخه های شاهد در هر دو مرحله زمانی و در هر دو سال پرمحصول و کم محصول بیشترین میزان ریزش جوانه های گل را نشان دادند . مشاهده گردید که تیمارهای پوترسین و اسپرمیدین بر کاهش ریزش جوانه های گل تأثیر معنی داری ندارد. پژوهش های متعددی در ارتباط با کنترل ریزش جوانه های گل در درختان پسته انجام شده است که در میان این پژوهش ها محلول پاشی اوره به همراه سایتوکینین و همچنین اعمال تیمارهای مناسب هرس و تنک تا حدودی در کاهش ریزش جوانه های گل موفقیت آمیز بوده اند. گزارش گردید که ارتباط نزدیکی بین پلی آمین های درون زای جوانه های گل و درصد ریزش آنها وجود دارد به گونه ای که در زمان ریزش جوانه های گل غلظت پلی آمین های درون زای جوانه ها بخصوص اسپرمین با توجه به این  کاهش می یابد گزارش و نتایج پژوهش حاضر به نظر می رسد که محلول پاشی پلی آمین اسپرمین از طریق افزایش غلظت این ماده در شاخه ها نقش مهمی در جلوگیری از ریزش جوانه های گل ایفا می نماید. کاربرد تیمارهای اسپرمین  و اسپرمیدین یک هفته قبل از تمام گل در سال پرمحصول سبب کاهش درصد ریزش میوه ها گردید در حالی که مشاهده گردید که تیمار پوترسین تأثیرمعنی داری بر کاهش ریزش میوه ها ندارد. برخی پژوهش ها نشان دادند که میزان پلی آمین های آزاد در گل ها و میوه های درختان انگور، آلو و مرکبات با رشد و نمو میوه ارتباط دارد و کاهش این مواد در گل ها و میوه ها منجر به افزایش شدت ریزش آنها می گردد.از طرفی مشخص شده است که کاربرد خارجی پلی آمین های آزاد در درختان انبه و لیچی از ریزش شدید میوه ها جلوگیری می کند. نقش پلی آمین ها در افزایش تقسیم و نمو سلولی گل ها و میوه های کوچک در  گیاهان مختلف گزارش شده است از آنجایی  که ریزش میوه ها در پسته با مشکلات گرده افشانی و لقاح، غالبیت گل ها و میوه ها در خوشه و یا غیرطبیعی بودن اندام های زایشی ارتباط داردبه نظر می رسد که پلی آمین ها در بهبود عمل لقاح و سپس رشد و نمو جنین نقش مهمی ایفا نموده و از این طریق در کنترل ریزش میوه ها نقش دارند. از طرفی نشان داده شده است آدنوزیل متیونین -S که برای سنتز پلی آمین ها پیش ماده نیاز می باشد که برای سنتز اتیلن نیز همین پیش ماده لازم است بنابراین با افزایش سنتز پلی آمین ها و یا افزایش غلظت آنها در گیاه، سنتز اتیلن کاهش می یابد لذا کاهش ریزش میوه ها پس از محلول پاشی با اسپرمین و اسپرمیدین ممکن است به دلیل کاهش سنتز اتیلن باشد. نتایج نشان داد که علی رغم تأثیر غیرمعنی دار تیمارهای پوترسین و اسپرمیدین بر درصد پوکی، تیمار اسپرمین در سال کم محصول و در هر دو مرحله زمانی سبب کاهش درصد پوکی گردید. از آنجایی که مشخص شده است که در سال پرمحصول درصد پوکی درختان پسته بسیار کمتر از سال کم محصول می باشد بنابراین به نظر می رسد که کاربرد پلی آمین اسپرمین در سال کم محصول بر کاهش درصد پوکی مؤثرتر از سال پرمحصول است. نشان داده شده است که مهمترین دلیل پوکی پسته مربوط به عدم تمایز مناسب و همچنین تخریب قسمت های مختلف کیسه جنینی و فونیکول می باشد.  آنجایی که مشخص شده است که پلی آمین ها سبب توسعه و تمایز مناسب کیسه جنینی و رشد و نمو جنین در گیاهان مختلف می شوند لذا کاربرد پلی آمین اسپرمین ممکن است از طریق حفظ اندام های مختلف کیسه جنینی، درصد پوکی را کاهش دهد. محلول پاشی اسپرمین  ۱ میلی مولار دو هفته پس از تمام گل در سال پرمحصول سبب کاهش معنی دار درصد ناخندانی گردید.  از طرفی مشخص  گردید که کاهش رشد و نمو مغز با افزایش درصد ناخندانی مرتبط است  بنابراین به نظر می رسد که اسپرمین با افزایش تحریک رشد و نمو مغز سبب کاهش درصد ناخندانی می گردد. مشاهده گردید که در هر دو سال پرمحصول و کم محصول، تیمارهای اسپرمین و اسپرمیدین سبب کاهش درصد میوه های بد شکل گردید. مشخص شده است که پلی آمین ها سبب القای مقاومت گیاهان در برابر آفات و بیماری ها می شود  بنابراین اگر بدشکلی میوه ها در اثر صدمات مکانیکی و خسارت آفات و بیماری ها باشد به نظر می رسد که پلی آمین ها بخصوص اسپرمین سبب تعادل قسمت های مختلف رشد و نمو میوه و القای مقاومت میوه در برابر این صدمات می گردد و در صورتی که بدشکلی میوه در اثر سطح باردهی باشد احتمالاً اسپرمین با تنظیم میزان باردهی شاخه از طریق کنترل ریزش جوانه های گل میزان بدشکلی را کنترل می کند. نتایج نشان داد که هیچ کدام از تیمارهای پلی آمین بر کاهش درصد زودخندانی پسته تأثیر معنی داری ندارد. اگر چه مشخص گردید که درصد ناخندانی شاخه ها از ۲ درصد کمتر است اما گزارش شده است که همین درصد کم پسته های آلوده زودخندان، مقادیر بیشتری از پسته ها را در پایانه های ضبط پسته به زهرابه آفلاتوکسین آلوده می نماید. نتایج نشان داد که تیمارهای پلی آمین بر تعداد دانه در اونس، که بیانگر اندازه میوه است و همچنین بر رشد طولی و قطری شاخه ها تأثیر معنی داری ندارد. کاربرد اسپرمین یک هفته قبل تمام گل در سال پرمحصول، سبب افزایش معنی دار تعداد دانه در خوشه و عملکرد شاخه گردید.  از طرفی تیمار اسپرمین  برگ را در سال پرمحصول افزایش داد  به نظر می رسد که افزایش میزان سطح برگ و به دنبال آن افزایش سنتز کربوهیدرات ها و آسیمیلات ها می تواند در کاهش ریزش جوانه های گل، ریزش میوه ها و همچنین کاهش میزان پوکی و ناخندانی میوه ها مؤثر بوده و اسپرمین از این طریق سبب افزایش عملکرد شاخه ها می گردد .به طور کلی مشخص شده است که پلی آمین ها بخصوص اسپرمین از جمله ترکیبات غنی از نیتروژن و مهارکننده بیوسنتز اتیلن بوده و کاربرد آنها در درختان میوه به دلیل نقش تنظیم کنندگی آنها در رشد و نمو جوانه ها، گل ها و میوه ها می باشد. با توجه به نتایج امیدوارکننده محلول پاشی پلی آمین اسپرمین در افزایش عملکرد شاخه ها و از آنجایی که کاربرد اسپرمین در مقایسه با سایر تنظیم کننده های رشدی که به صورت تجاری در باغات میوه استفاده می شود هزینه اقتصادی کمتری داشته و به راحتی در دسترس می باشد، لذا کاربرد این ماده می تواند در باغات پسته مؤثر باشد. نتایج این پژوهش نشان داد که در هر دو سال پرمحصول و کم محصول، تأثیر محلول پاشی پلی آمین های اسپرمین و اسپرمیدین به میزان زیادی بستگی به زمان کاربرد و غلظت مورد استفاده آنها دارد. به هر حال هر دو غلظت اسپرمین سبب کاهش   بیشتر مشکلات فیزیولوژیکی پسته و افزایش عملکرد شاخه ها گردید در حالی که تیمارهای پوترسین و اسپرمیدین در افزایش عملکرد تأثیر معنی داری نشان ندادند. این که تأثیر محلول پاشی اسپرمین بر کاهش مشکلات فیزیولوژیکی پسته رقم کله قوچی به صورت مستقیم از طریق افزایش میزان اسپرمین شاخه ها می باشد و یا به طور غیرمستقیم از طریق تغییر سایر تنظیم کننده های رشد مانند اکسین، اسید آبسیزیک، اتیلن و غیره می باشد هنوز به خوبی مشخص نیست و پژوهش های بیشتری در این زمینه لازم است