نیاز سرمایی در درختان میوه

نیاز سرمایی در درختان میوه

محمد جمالیزاده

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

همانطور که روزهای تابستان سپری می شود و پاییز و زمستان فرا می رسند بمرور روزها کوتاه تر و سردتر می شوند و دوره رکود و استاپ رشدی درختان آغاز میشود. برگها شروع به ریزش می کنند، کاهش دما آغاز می شود و دوره فریزینگ یا یخبندان آغاز می شود!! درختان میوه منجمله پسته برای رشد زایشی و رویشی نرمال خود در سال بعد نیاز به سرما بینی در فصل زمستان دارند!! زمستانهای گرم و ملایم اصلا بنفع درختان میوه نیست!! به مینیمم ساعات سرمایی در دماهای مشخص (نه هر دمایی) برای رشد نرمال درخت در سال آینده نیاز سرمایی یا chilling requirement گفته می شود! علاوه بر تامین نیاز سرمایی برای محصولدهی خوب درختان پسته عوامل دیگری هم لازم هستند از جمله تغذیه مناسب، آبیاری، گرده افشانی و….. نیاز سرمایی برای درختان مختلف و حتی واریته های مختلف بسیار متفاوت است. نیاز سرمایی یا chilling requirement برای درخت سیب اساسا با نیاز سرمایی در درختان پسته فرق می کند یا مثلا در واریته های مختلف پسته نیاز سرمایی متفاوت است!! مثلا درختان اکبری با بالای ۱۰۰۰ ساعت نیاز سرمایی و واریته های دیگر پسته ۷۰۰-۸۰۰ و…. متفاوت هستند. واریته های با محصول خوب واریته هایی هستند که با توجه خصوصیات  climate منطقه از نظر نیاز سرمایی کاشت شده باشند. Climate نیشابور با تربت حیدریه با انار رفسنجان و بیرجند و کاشان کاملا متفاوت است!! مثلا در مناطق گرمسیری که سرمای چندانی وجود ندارد بهتر است از واریته هایی استفاده شود که نیاز سرمایی کمتری دارند مثلا احمدآقایی!! اگر نیاز سرمایی در فصل زمستان بخوبی تامین نشود رشد زایشی (گلدهی و گرده افشانی و خوشه بندی و…) و رشد رویشی (آب نرمال شدن رشد برگها و جستها و شاخسارها و…) اتفاق خواهد افتد! اتفاقی که امسال در بسیاری از باغات پسته ایران افتاد و بنده مطلب کاملی قبلا در این مورد نوشته ام!! نیاز سرمایی حتی روی کمیت و کیفیت دانه ها و میوه های درختان هم اثرات سو بر جای خواهد گذاشت!! کیفیت نیاز سرمایی در درختان میوه اهمیت زیادی دارد. منظور از کیفیت این است که نیاز سرمایی از نظر بازه زمانی در موعد مناسب و بموقع تامین شود. تامین دورهنگام یا زودهنگام نیاز سرمایی هر دو اثرات سویی روی درختان بر جای می گذارد. تامین زود هنگام نیاز سرمایی موجب شروع رشد درختان در اواسط فصل زمستان می شود و برخورد درختان با یک سرمای دیرهنگام موجب آسیب جدی به جوانه های زایشی درختان خواهد شد!! گرم شدن درختان در زمستان امسال و بعدا بارش برف در اسفندماه لطمات و صدمات جدی را امسال به بسیاری از باغداران تحمیل نمود!!  نیاز سرمایی و برآورد آن رابطه مستقیمی با زادآوری دارد!! نیاز سرمایی پرفکت و کامل برابر خواهد بود با تولید گلهای بسیار فراوان در فصل بهار و سال On بسیار پررنگ تر خواهد بود و سال بعد سال Off اتفاق خواهد افتاد در حد فوق العاده!! بهر روی بسیاری از کشاورزان ترجیح می دهند که نیاز سرمایی آنچنان هم پرفکته پرفکت نباشد چون سال آینده درختان بعلت زاد آوری فوق العاده محصول چندانی نخواهند داشت!! ساعات سرما یا chill hours در نیاز سرمایی نقش اساسی دارد. روش های متنوعی برای برآورد نیاز سرمایی و محاسبه آن در درختان میوه مختلف وجود دارد و سرآمد محققین نیاز سرمایی در درختان میوه اسراییلیها هستند!!! Volcani Center -ARO – . ساده ترین روش تعیین ساعات نیاز سرمایی یا chill hours در درختان میوه عبارتست از محاسبه یا مجموع ساعات دمایی زیر ۴۵ درجه فارنهایت (F) در طول دوره خواب درختان یا dormant period. از autumn leaf fall تا spring bud break!! بارها تاکید شده که درختانی که کاشته می شود باید بر اساس اقلیم منطقه تکثیر شود!! یکی از دلایل مهم در نظر گرفتن اقلیم در کاشت و توسعه درختان میوه در یک منطقه ملحوظ کردن نیاز سرمایی است!! یکی از اشتباهات مهم در مورد نیاز سرمایی این است که نیاز سرمایی را با یخبندان و سرمای شدید در فصل زمستان برابر شمرده می شود که ابدا صحیح نیست. در مورد درختانی مانند بادام almonds  و پسته pistachios دماهای زیر صفر درجه یا freezing در تامین نیاز سرمایی هیچ جایگاهی ندارند!! در پسته ایران ما یک مدل تامین نیاز بومی نداریم و مدلهایی که اکنون در دسترس است فقط جایگزینی اعداد و ارقام است در مدلهای آمریکایی!! تازه اگر ارقام و اعداد و دیتاهای وطنی صحیح باشند و دماهای سازمان هواشناسی ایران از دقت بالایی برخوردار باشند!! کلا پسته کاری ایران بر اساس مشیت الهی می چرخد تا دخالت علم و تحقق در آن!! اقلیم مناطق مختلف پسته کاری ایران بسیار متنوع است و باید برای هر منطقه یک مدل مخصوص نیاز سرمایی تعریف شود!! پراکندگی اقلیم پسته کاری در ایران محاسبه صحیح نیاز سرمایی را با مشکل مواجه می کند!! محاسبه نیاز سرمایی و پارامترهای آن و دقتی که باید در کار ملحوظ شود اهمیت زیادی دارد و حتی امریکاییها هم گاها در تعیین دقیق نیاز سرمایی با مشکل مواجه هستند!! بررسی واریته ها در یک محصول مهمی مانند پسته بسیار مهم است و باید خصوصیات دقیق واریته ها در دسترس باشد و هر سال آپ تو دیت شود!! زمانی که کشاورز بخواهد برای انتخاب واریته در منطقه x اقدام کند بهترین واریته به کشاورز معرفی شود و کشاورز نباید ۱۰ سال و گاها بیشتر با استفاده از روش آزمون و خطا بتواند به واریته مناسب در منطقه خود برسد تازه اگر آبی موجود باشد برای کاشت و توسعه و باغریزی!! در نواحی سردسیر هم باید واریته هایی کشت شوند که مناسب با نیاز سرمایی و شرایط منطقه ای مورد نظر باشد!! توجه به پایه ها و واریته های بومی در هر منطقه برای موفقیت پسته کاران نقش مهمی دارد و توصیه اکید به کشاورزان این است که تا میتوانند از پیوندهای بومی استفاده کنند این مساله در مورد تامین مناسب نیاز سرمایی بر اساس اقلیم منطقه هم اهمیت زیادی دارد!!

بازدید از باغات پسته شهرستان راور

بازدید از باغات پسته شهرستان راور
                  نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران
Email: mojamalizadeh@yahoo.com
هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد
شهرستان راور شهرستانی کوچک از شهرهای استان کرمان است و با مرکز استان که شهر کرمان باشد حدود ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد. راور شهرستانی است کوچک و جمعیت چندانی ندارد. راور دارای حدودا ۱۵ هزار هکتار باغ پسته است که البته این آمار کاملا دقیق نیست و تخمینی است. سابقه پسته کاری در شهرستان راور شاید به حدود ۳۰۰ سال قبل برگردد!! درختان پسته قدیمی و کهنه ای که در این شهرستان وجود دارند حداقل ۱۵۰ سال به بالا سن دارند. نکته بسیار جالب در مورد درختان پسته راور نوع پیوند بومی این منطقه است. پیوند بومی شهرستان راور پسته ای است بنام پسته خنجری که البته جزو خانواده پسته های بادامی طبقه بندی می شود!! پسته خنجری پسته ای بادامی است که لبه های پسته حالت هلالی شکل و خنجر مانند دارند و بهمین دلیل این پسته خنجری نامگذاری شده است.  کلا خانواده بادامی در پسته درختانی مقاوم نسبت به شرایط نامساعد هستند!! متاسفانه در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز استان کرمان و سایر استانهایی که سابقه بیشتری در امر پسته کاری دارند اکثر پیوندها فندقی (اوحدی) و کله قوچی هستند!! نکته بسیار قابل تامل اینجاست که چرا باغداران و کشاورزان بجای رشد و توسعه پیوندهای بومی منطقه خود از پیوندهایی مانند فندقی و کله قوچی استفاده کرده اند. پیوندهایی که بومی شهرستان های خود نبوده اند و نیستند و این اشتباه بزرکی است!! در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز ایران درختان اوحدی دچار سرخشکیدگی و سیاه شدگی سرشاخه ها شده اند اما بدلیل آب نسبتا مناسب (شیرین) و خاک مناسب تر بیماری سرخشکیدگی در این نقطه از کشورمان شدت کمتری دارد!! میزان سرزندگی و شادابی درختان تقریبا بهتر از رفسنجان و زرند است و خوشبختانه مشکل خیلی حادی وجود ندارد!! در مورد شیوع آفات و بیماریها تقریبا مهمترین آفت پسته در شهرستان راور شیره خشک است که خوشبختانه با ورود سم مونتو مشکل تا حد زیادی رفع شده است!! علاوه بر پسیل پسته یا شیره خشک که خود راوری ها به آن شفته می گویند! آفات دیگری هم در درختان وجود دارد که شاید مهمترین آفت بعد از پسیل پسته، پروانه  چوبخوار پسته باشد!! اما شدت آفات بخصوص آفت کرمانیا قابل مقایسه با رفسنجان و کرمان نیست و بسیار کمتر است. شاید مهمترین علتی که درختان پسته در شهرستان راور درگیر آفات بصورت حاد نیستند فاصله این شهرستان با سایر مناطق پسته خیز است!! کلا شهرستان راور یک شهرستان ایزوله است و فاصله تقریبا زیادی با سایر شهرهای استان کرمان دارد و شاید این مهمترین دلیل کمتر بودن شیوع آفات در این منطقه همین نکته باشد!! از نظر سطح زیر کشت راور قابل مقایسه با سیرجان و رفسنجان و زرند نیست!! مقدار عملکردها در مورد درختان فندقی نسبتا رضایتبخش است اما می تواند بسیار بیشتر از حد فعلی باشد اگر کمی علمی تر کار شود!! علاوه بر درختان پسته، انار شهرستان راور  هم بسیار مرغوب است و باغهای انار چند ده هکتاری در این شهرستان وجود دارد که معمولا در مجاورت باغات پسته وجود دارند. مشاهده تومان درختان انار و پسته در مجاورت هم منظره ای بسیار دلپذیر برای انسان ایجاد می کند و دل کندن از این جور مناظری حداقل برای من سخت است!! شاید یکی از نقطه های قوت شهرستان راور این است که تعداد حلقه های چاههای آبیاری نسبت به سایر شهرهای پسته خیز کرمان بمراتب کمتر است و بهمین دلیل است که بیشتر چاهها در راور عمقشان کمتر از ۵۰ متر است و آب رو است!! بهر روی پتانسیل تولید پسته در راور پتانسیل خوبی است و ایزوله بودن راور نیز مزیت مهمی است که در مورد بسیاری از باغات پسته ایران وجود ندارد!! خاک باغات تقریبا مناسب است و تقریبا در بسیاری از نقاط یکدست بنظر می رسد. استفاده از روش های نوین باغداری تا جایی که امکان پذیر باشد می تواند کمک مهمی به باغداران راوری بکند. متاسفانه در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز کشاورزان آشنایی چندانی با روش های نوین ندارند. خیلی راحت با استفاده از برخی از روش های ساده مانند تعیین زمان مناسب مبارزه با آفات و عملیات کوددهی و محلولپاشی میتوان عملکرد را بسیار بیشتر از حد فعلی کرد و علاوه بر کمیت بر کیفیت پسته تولیدی هم افزود. همانند بسیاری از نقاط راور با داشتن هزاران هکتار باغ پسته هیچ مرکز تحقیقاتی پسته ای وجود ندارد و اینکه کشاورز بخواهد مشکلات خود را به محققین بیان کند و از آنها راهنمایی بخواهد امری است بسیار دشوار!! امسال دو مساله موجب کاهش عملکرد در باغات پسته راور شده اند اول سرمازدگی ابتدای سال که موجب خشک شدن بسیاری از پتک ها یا جوانه ها شد و جوانه ها فرو ریختند متاسفانه و دوم گرمازدگی شدید تابستان امسال که موجب پوکی شدید پسته در بسیاری از استانها شد که در راور هم این امر اتفاق افتاد. منطقه راور منطقه ای مساعد برای رشد و گسترش پسته است و باید توجه بیشتری به آن از طرف مسولان شود. راور کلا تابستان گرمتری نسبت به رفسنجان و کرمان دارد و بهمین دلیل است که درختان خرما نیز بصورت پراکنده بخصوص در خانه ها مشاهده می شود که اتفاقا خرمای مرغوبی هم تولید می کنند اما مقدار آن بحدی نیست که بتوان بصورت اقتصادی روی آن حساب باز کرد. بنابراین در راور محصول اصلی کشاورزی پسته است و پس از پسته درختان انار هستند که برای ساکنان ایجاد درآمد می کنند!! شاید بتوان گفت که پایه اصلی اقتصاد شهرستان راور درختان پسته هستند و پس از درختان پسته دامداری و درختان انار پایه های اصلی درآمدزایی برای ساکنان راور هستند!! راور هیچ کارخانه مهم صنعتی ندارد و هنوز زمین های بکر بسیار زیادی در راور وجود دارد که دارای خاک بسیار مرغوب هستند اما متاسفانه اجازه حفر چاه و بهره برداری از منابع آبی وجود ندارد که بتوان پسته کاری را توسعه داد!! یک سوال اساسی اینجاست که در مناطق پرآب و دشت هایی که دارای منابع آبی کافی هستند چرا وزارت نیرو اجازه حفر چاه را نمی  دهد شاید مسولین ایرانی منتظر هستند که آمریکایی ها تمام بازار پسته دنیا را با گسترش باغات پسته خودشان بگیرند و کشاورزان پسته کار ایرانی را بیکار کنند!! حتی مسولین وزارت نیز اجازه انتقال آب را هم در بسیاری از موارد نمی دهند که بتوان حداقل از چند کیلومتر آنطرف تر و از چاههایی که دارای آب زیادی هستند بتوان آب را به زمین های که از بی آبی در عطش بسر می برند را سیراب کرد!! متاسفانه در ایران هر وزارت خانه ای ساز خود را می زند!! وزارت نیرو ساز خود را می زند وزارت جهاد ساز خود را می زند و وزارت صنایع و معادن و سازمان آب هم همینطور انگار که با هم دعوا و مرافه دارند! که جای شگفتی و تاسف است که بجای همکاری با همدیگر و نهایتا در شکوفایی اقتصادی ایران روش تخریب همدیگر را در پیش گرفته اند و هر کس هم یک کلمه حرف حساب بزند یا بایکوت می شود یا……

نماتد مولد غده ریشه پسته

   ّپسته یکی از مهمترین محصولات وارقام صادراتی کشور می باشد که با رعایت شرایط بهداشتی باغات می تواند تاثیر عمده ای در افزایش کیفیت ومیزان تولید محصول وهم در سالم سازی باغات به منظور کاهش خسارت آفات نقش مؤثری داشته باشد.

پسته یکی ازگیاهان حساس به گونه های مختلف نماتد مولد غده(     p (meloidogynesp می باشد .

بافت سبک(شنی) تانیمه سبک خاک باغات پسته فعالیت نماتد را سرعت می بخشد.

نماتد با تغذیه از محتویات ریشه و ایجاد زخم وغده باعث خسارت به گیاه می شوند. نماتدها در خاکهای سبک در

عمق ۱۰-۵۰ سانتی متری فعالیت دارند.

علایم خسارت نماتد مولد غده در ریشه پسته:

۱- توقف رشد درختان پسته.

۲- ضعف وبی حالی کلی درخت.

۳- زردی حاشیه برگها.

۴- قاشقی شدن و ریزش برگهای سرشاخه های درخت .

۵- خشک وبی برگ شدن سر شاخه های درخت.

۶- گره گره وغده ای شدن ریشه درخت همراه با پوسید گی ریشه.

۷- دیر سبز شدن درخت در اوایل فصل بهار نسبت به سایر درختان پسته در باغ.

بیشترین خسارت نماتدهای پسته در باغات جوان با بافت ماسه ای وشنی مشاهده می شود.

راههای شیوع وانتقال نماتد درباغات:

نماتد توسط نهال های منتقل شده از خزانه آلوده به نماتد وجابجایی خاک آلوده وگل ولای چسبیده به لاستیک تراکتور وگاوآهن وکولتیواتور و ادوات کشاورزی و باغبانی از نقطه ای به نقطه دیگر منتقل می شود.

راههای کنترل و مبارزه با نماتد مولد غده:

الف- استفاده از ارقام محلی مقاوم.

ب- افزایش عمق ریشه درخاک: اگر در سالهای اولیه رشد شرایط رشد ریشه درزمین فراهم باشد به نحوی که از منطقه فعالیت نماتد(۱۰تا۵۰ سانتیمتر)ریشه نفوذ نماید میزان تحمل گیاه افزایش می یابد و باعث نجات گیاه می شود.

ج- استفاده از چالکود :در خاکهای فقیر استفاده از چالکود و استفاده از کودهای پتاسه کمک مؤثری به استقامت گیاه در مقابل نماتد می نماید همچنین هجوم ریشه ها به منطقه چالکود با عث گسترش ریشه زایی و مقاومت گیاه به نماتد می شود.

د- استفاده از سموم نماتد کش : در مواقع بحرانی و افزایش جمعیت نماتد می توان با نظر کارشناسان حفظ نباتات از سم نماتد کش راگبی به نسبت ۳۰تا ۵۰ گرم در سایه انداز هردرخت استفاده کرد زمان استفاده از سم نماتد کش راگبی در دو نوبت شهریورماه و اسفند ماه می باشد .

ه- انجام عملیات هرس: با هجوم زیاد نماتد به ریشه گیاه جهت نجات گیاه از خشک شدن انجام هرس شدید وحفظ تعادل ریشه و اندام هوایی کمک مؤثری در زنده نگهداشن گیاه و مقاومت نسبت به نماتد می نماید.

و-رعایت اصول بهداشتی: شستشوی وسایل وادوات کشاورزی پس از پایان کار در زمین وباغات آلوده از گسترش نماتد به سایر باغات جلوگیری می نماید.

 

ز- استفاده از خاک رس: اگر خاک زمین زراعی یا باغ شما شنی وآلوده به نماتد می باشد . قبل از هر اقدامی در جهت احداث باغ خاک را با رس ترکیب نموده یا با آب گل آلود(رس دار) آبیاری نمایید چرا که نماتد در خاکهای رسی قادر به فعالیت و جابجایی نمی باشد.

در پایان با توجه به گسترش نماتد ها به درختان در باغات شهرستان فردوس توصیه می گردد کلیه باغداران نسبت به پیشگیری وتقویت درختان خود اقدام نمایند.

ریشه آلوده به نماتد

            تدخین خاک :
برای استفاده از متام سدیم خاک باید مرطوب باشد ( برعکس متیل بروماید ) به همین دلیل، برای بدست آوردن نتیجه مناسب، خاک را از آب اشباع کنید ( نه غرقاب ) . در ضمن به آبی که در طول مبارزه به زمین می دهید حتمآ مقداری متام سدیم اضافه کنید، طوری که غلظت سم در تمام آّب آبیاری یکنواخت باشد.
بعد از کاربرد سم در خاکهایی که بافت سبک دارند، به آسانی زهکشی می شوند و گرم هستند، به مدت ۲۱ – ۱۴ روز از کشت خودداری کنید. وقتی خاک سرد است و بافت ریزی دارد یا مقدار آلودگی در آن بالا است، ۶۰ – ۳۰ روز از کشت کردن خودداری کنید.این روش ( استفاده از متام سدیم در آب آبیاری ) به ندرت  اعماق بیش از یک متر را ضدعفونی می کند. این ماده کمتر از متیل بروماید که تحت شرایط خشک به کار می رود موثر است اما  در نقاطی که خاک بیش از اندازه برای استفاده از متیل بروماید مرطوب است ،می توان از متام سدیم استفاده کرد.
برای ضد عفونی خاک باید زمین را به عمق ۲۰ – ۱۵ سانتیمتر شخم زد و تسطیح نمود و سپس سم را به نسبت ۶ – ۵ درصد با آب مخلوط کرد . ۱۵۰ لیتر از این محلول برای سمپاشی ۱۰۰ متر مربع کافی است. بعد از آن زمین را باید آبیاری کرد تا رطوبت به عمق ۱۵ سانتیمتری برسد.
از متام سدیم ( واپام ) همیشه قبل از کشت استفاده می کنیم و این سم در زمانی که گیاه در مزرعه وجود دارد یا در زمین های مجاور قطعات کشت شده یا باغها قابل استفاده نیست.در ضمن  متام سدیم در خاکهایی که حرارتی کمتر از ۱۵ درجه دارند، تبخیر نمی شود و ضدعفونی بی فایده خواهد بود.
اگر بخواهیم محل درخت آلوده را ضدعفونی کنیم، درخت آلوده و تمام بقایای آن را خارج می کنیم . حفره ای به قطر ۳ متر در محل حفر کرده و با ۵/۰ لیتر متام سدیم ( که دارای ۳۱ درصد سم خالص است ) حفره را ضدعفونی کرده محل را آبیاری می نماییم.

ویژگیهای ارقام و پایه های پسته

ویژگیهای ارقام پسته
در ایران حدود ۹۰ رقم شناخته شده است که تعدادی از آنها به صورت گسترده و تجاری و برخی به صورت پراکنده و محدود کشت می شوند که خصوصیات مهمترین ارقام تجاری پسته به شرح زیر ارائه می شود:

رقم اوحدی: یکی از مهمترین ارقام تجاری پسته، بسیار معروف و سازگار در اکثر مناطق پسته کاری و ۷۰-۶۰ درصد باغات پسته رفسنجان را شامل می شود. ارتفاع درخت حدود ۳ متر دارای رشد متوسط و تاج گسترده می باشد. اکثریت برگهای آن مرکب سه برگچه ای هستند و برگچه های انتهایی آن بزرگتر از برگچه های جانبی میباشد.
غالبیت انتهای خیلی زیاد و اغلب برگها مرکب برگچه ای هستند. متوسط گل، زودرس و سال آوری متوسطی دارد. در دهه اول شهریور قابل برداشت می باشد.

رقم کله قوچی :
عملکرد نسبتا ًبالا، میوه فندقی و درشت از عوامل اصلی انتخاب وگسترش آن بوده است دارای شاخه های قوی و محکم تری نسبت به اوحدی می باشد. نسبت به کمبود آب و مواد غذایی حساسیت بیشتری دارد. در اکثر سالها به علت زودگلدهی مخصوصاً در مناطق سردسیر در معرض خطر سرمای بهاره می باشد. میان رس و با سال آوری متوسط می باشد دارای غابلیت انتهایی کمتر و قدرت تولید شاخه های جانبی بیشتری می باشد نهالهای بذری حاصل از این رقم نسبت به سمیت بر مقاوم می باشند. در دهه دوم شهریور قابل برداشت می باشد.

رقم احمدآقایی: از ارقام تجاری با میوه بادامی شکل، پوست استخوانی سفید و درشتی میوه در حال گسترش می باشد. متوسط گل و دیررس، دارای بیشترین شدت سال آوری که در صورت اعمال مدیریت صحیح داشت به مقدار زیادی قابل کنترل است.

رقم اکبری: از ارقام تجاری پسته و از نظر اقتصادی دارای بالاترین ارزش می باشد، میوه های آن بادامی شکل، کشیده و درشت هستند، از خصوصیات این رقم رشد رویشی زیاد با رگبرگهای متراکم و سطح وسیع برگ، محصول خوب، دیرگل و دیررس بوده که در دهه سوم شهریور قابل برداشت می باشد و از گرمازدگی خسارت بیشتری را متحمل می شود.

رقم بادامی زرند: میوه این رقم بادامی شکل، ریز و خنجر مانند و رنگی کدر دارد. منشاء آن از باغات قدیمی پسته واقع در منطقه زرند کرمان می باشد. اکثریت برگهای آن ۵ برگچه ای هستند. رقمی زودگل و از ارقام خیلی زودرس و در نیمه اول مرداد ماه قابل برداشت است.

رقم خنجری دامغان: این رقم یکی از ارقام تجاری پسته منطقه دامغان است که میوه آن بادامی شکل می باشد. اکثریت برگهای آن مرکب ۳ برگچه ای هستند و برگچه انتهایی بزرگتر از برگچه های جانبی است. رقمی دیر گل و متوسط رس و در دهه دوم شهریور ماه قابل برداشت است.

رقم ممتاز: میوه های این رقم بادامی شکل و مغز آن نسبت به سایر ارقام تجاری خوشمزه تر می باشد. اکثریت برگهای آن مرکب سه برگچه ای هستند. رقمی زودگل بوده و در دهه سوم شهریور ماه قابل برداشت است، از ارقام زود گل و دیررس به حساب می آید.

رقم سفید پسته نوق: این رقم از زمانهای گذشته در منطقه رفسنجان وجود داشته، به ویژه در منطقه نوق که آب و هوای گرمتری نسبت به رفسنجان دارد، گسترش بیشتری یافته است. میوه این رقم بادامی شکل و زودگل بوده که در دهه سوم شهریور ماه قابل برداشت و از ارقام دیررس می باشد.

رقم شاه پسند: این رقم نیز یکی از ارقام تجاری پسته در منطقه دامغان بوده که میوه آن بادامی شکل می باشد. اکثریت برگهای آن مرکب ۳ برگچه هستند. رقمی دیرگل بوده و در دهه دوم شهریور ماه قابل برداشت از ارقام متوسط رس می باشد.

پسته رقم قزوینی: منشاء آن منطقه قزوین بوده و در آنجا به نام پسته کله بزی معروف است. میوه آن بادامی شکل، ریز و دارای مغز نسبتاً سبز رنگ است. تعداد میوه موجود در هر خوشه بسیار زیاد است. اکثریت برگهای آن مرکب ۳ برگچه ای هستند. رقمی دیر گل بوده و در اواسط مردادماه قابل برداشت و از ارقام خیلی زودرس می باشد.

ارقام مختلف پسته دارای تفاوت هایی از نظر زمان گلدهی هستند و می توان آنها را به ۳ دسته تقسیم نمود:
ارقام زودگل : ایتالیایی ،سفید پسته نوق وکله قوچی
ارقام متوسط گل: اوحدی ، احمدآقایی و بادامی زرند
ارقام دیر گل :  ابراهیمی  ، جندقی ،  قزوینی و اکبری

تنوع ارقام پسته از نظر گلدهی این امکان را میدهد که با توجه به سرمای دیررس، بارندگی و گرمای زودرس بهاری که از عوامل محدود کننده اقلیمی محسوب می شوند رقمی را انتخاب کرد که کمترین لطمه به گل و وضعیت گرده افشانی وارد گردد. زمان گلدهی ارقام مختلف تحت تأثیر شرایط محیطی از جمله اقلیم منطقه، نحوه تغذیه و کوددهی، آبیاری و بافت خاک قرار می گیرد.
زمان شروع رشد سریع مغز ارقام مختلف از اواخر خرداد ماه تا اواخر تیر ماه می باشد و مدت زمان لازم برای کامل شدن رشد مغز بین ۴۵-۲۵ روز متغیر است، ارقام مختلف از نظر زمان رسیدن محصول دارای تفاوت هایی می باشند و می توان آنها را به ۵ گروه زیر تقسیم کرد:

ارقام خیلی زودرس(تا ۳۱ مرداد ماه ): فندقی زودرس ، رضایی زودرس ،قزوینی خیلی زودرس و ایتالیایی خیلی زودرس
ارقام  زودرس (۱۰-۱ شهریور ) موسی آبادی،اوحدی ،قزوینی زودرس ،  ایتالیایی زودرس
ارقام متوسط رس (۲۰-۱۱ شهریور) کله قوچی،سیریزی ، نیش کلاغی،خنجری دامغان، شاه پسند، امیری، سیف الدینی و بادامی
ارقام دیر رس( ۳۱-۲۱شهریور) حسن زاده- بادامی زرند – احمد آقایی فندقی غفوری- اکبری- فندقی ریز بادامی
راور – هراتی – ممتاز- سفید پسته نوق ابراهیم آبادی- غلامرضایی
ارقام خیلی دیررس(۱۰-۱ مهر) فندقی ۴۸ ، ابراهیمی و جندقی
در ارقام زودرس پرشدن مغز زودتر شروع می شود و در مدت کوتاهی نیز تکامل می یابد ودر ارقام دیررس زمان تکامل مغز طولانی تر می باشد.

یکی از عوامل سقط جنین و پوکی محصول در آخر فصل رشد، تاثیر درجه حرارتهای بالا در این مرحله از رشد میوه می باشد که منجر به سقط جنین می شود بنابراین بر حسب شرایط آب وهوایی موجود می توان ارقامی انتخاب کرد که زمان رشد مغز هم زمان با گرمای شدید نباشد.
ارقام زودرس در نیمه دوم مردادماه وارقام خیلی دیررس در اواخر مهر ماه قابل برداشت هستند. سطح زیر کشت ارقام خیلی زودرس محدود می باشد وبیشتر به صورت تازه خوری مصرف می شوند.
ارقام زودرس برای مناطقی که طول دوره رشد کوتاه می باشد مناسب هستند.
ارقام دیررس در مناطقی که احتمال بروز سرمای زودرس پائیزه یا بارندگی پاییزه وجود دارد مناسب نیستند و دچار آلودگی و کیفیت نامطلوب می شوند.

مهمترین پایه های پسته:
انتخاب پایه از مهمترین مسائلی است که در زمان احداث باغ پسته باید به آن توجه شود.هر چند که تمامی پیوندکهای ارقام پسته می توانند بر روی گونه های مختلف آن پیوند شوند، با این وجود در ایران از ۳ گونه پسته اهلی (P.vera)، چاتلانقوش (P.khinjuk) و بنه (P.mutica) به عنوان پایه پسته استفاده می شود.
در بیش از ۹۹ درصد باغهای پسته از گونه اهلی به عنوان پایه استفاده شده است. این گونه در مناطق مختلف ایران دارای تنوع ژنتیکی و فنوتیپی بسیار زیادی است. رشد اولیه آن زیاد و با پیوندکهای ارقام مختلف به خوبی سازگاری دارد ولی به نماتد مولد غده ریشه، گموز و ورتیسیلیوم حساس است. پایه بنه به عنوان یکی از پایه های مقاوم به نماتد مولد غده ریشه پسته و چاتلانقوش به عنوان پایه ای مقاوم به خشکی و کم آبی شناخته شده است.
در سایر کشورهای جهان از پایه های دیگری همچون P.terebinthus و P.atlantica و P.integerrima و  UCBIو PGI و PGII استفاده می کنند، که ۳ پایه اخیر از دو رگ گیری بین گونه های P.integerrima × P.atlantica بدست آمده و با نامهای تجاری به فروش می رسند.
P.atlantica : به دلیل مقاومت بیشتر به سرما در مقایسه با P.integerrima متداولترین پایه مورد استفاده در ایالت کالیفرنیا می باشد. در سالهای اخیر به دلیل گسترش بیماری ورتیسیلیوم از پایه های مقاوم به آن همچون P.integerrima و دورگه های آن استفاده می شود.
P.integerrima : حساسترین پایه نسبت به سرما است. تحقیقات تغذیه ای نشان داده است که کارآیی این پایه در جذب برکمتر از P.atlantica است. بعد از اینکه مشخص شد این پایه نسبت به بیماری ورتیسیلیوم مقاوم است، کاربرد آن در باغات جدید الاحداث ایالت کالیفرنیا توسعه یافت.
دورگه های بین گونه ای: پایه های دورگه UCBI و PGII در میزان مقاومت به ورتیسیلیوم متفاوت هستند. P.integerrima مقاومترین پایه و P.atlantica حساسترین پایه نسبت به بیماری ورتیسیلیوم است. همچنین پایه دو رگه UCBI نیمه مقاوم تا مقاوم و پایه دو رگه PGII نیمه حساس تا حساس می باشد. پایه PGII در جذب روی، کارآیی نسبی بیشتری در مقایسه با P.terebinthus دارد، در حالیکه P.atlantica در حد وسط آنها قرار دارد و پایه های UCBI و P.integerrima کمترین میزان جذب را دارند.

منابع:
–    راهنمای پسته – ۱۳۸۱- دفتر خدمات تکنولوژی آموزشی وزارت جهاد کشاورزی- بهمن پناهی ، علی اسماعیل پور ، فرزاد فربود ، منصور موذن پور کرمانی ، حسین فریور مهین
–    اصول کاربردی کاشت و مراقبت باغ پسته- ۱۳۸۴  –  میر بهروز غیبی ، سهراب جوادی خسرقی – نشر علوم کشاورزی کاربرد

آموزش کاربردی تغذیه درختان پسته

آموزش کاربردی تغذیه درختان پسته

Untitled-3

بی شک یکی از عوامل مهم در برداشت بهتر پسته در باغات تغذیه مناسب درختان می باشد در این مقاله بصورت مصور سعی شده بهترین روش تغذیه درختان را با کمک چندین نفر از افراد برجسته در سطح ایران اماده شده  و درنهایت تقویم کود دهی و تغذیه نیز برایتان اماده گردیده  است  که امیدوارم مورد استفاده شما کشاورزان و مهندسین کشاورز قرار گیرد ضمنا این مقاله همیشه در حال بروز رسانی و ارتقا خواهد بود و نسخه های بعدی از طریق ایمیل  به رایگان برای شما ارسال خواهد شد.

رئوس مطالب این مقاله
۱- روشهای کود دهی در ماههای مختلف سال در درختان پسته
۲- روش چالکود درختان پسته بصورت مصور
۳- شناخت کودهای مورد استفاد در باغات پسته
۴- نقش کودهای ماکرو و میکرو در افزایش محصول پسته
۵- ارائه تقویم باغی و تغذیه ای درختان پسته
۶- نحوه استفاده و دوز مصرف انواع کودها در تغذیه درختان پسته
۷- شناسایی علائم کمبود مواد غذایی در درختان پسته بصورت مصور

**جهت خرید این محصول آموزشی به مبلغ ۱۹۰۰ تومان، روی لینک زیر کلیک کنید.**

RIAL 19,000 – خرید

رمز فایل : www.farmers-home.ir

تعرق

اطلاعات اولیه

گیاهان در حالی که از طریق ریشه آب جذب می‌کنند از طریق اندامهای هوایی مقداری از آب خود را از دست می‌دهند. این عمل بوسیله دو مکانیزم مختلف تعرق (Transpiration) و تعریق (Guttation) انجام می‌شود که اولی اساسی‌تر بوده و در نتیجه انجام آن در اتمسفر اشباع نشده آب به صورت بخار آب خارج می‌شود. در حالی که دومی جزء مکمل پدیده اول است و مخصوصا در اتمسفر اشباع شده باعث دفع آب مایع از گیاه می‌شود. تعرق انواع مختلف دارد.

برگ اندام اصلی و عمده تعرق است و قسمت اعظم تعرق از میان روزنه‌های آن انجام می‌شود، لذا این نوع تعرق را تعرق روزنه‌ای می‌نامند. مقدار کمی بخار آب از برگها و ساقه‌ها بوسیله تبخیر مستقیم از طریق یاخته‌های اپیدرمی و از میان کوتیکول خیلی نازک آنها خارج می‌شود که این پدیده را تعرق کوتیکولی می‌گویند. مقدار آبی که از طریق روزنه خارج می‌شود، خیلی زیاد است. همچنین خروج بخار آب می‌تواند از طریق عدسکهای ساقه‌های چوبی یا عدسکهای میوه انجام شود که تعرق عدسکی نامیده می‌شود.

img/daneshnameh_up/c/c1/trans.2.JPG

نقش تعرق در جذب آب از ریشه

تعرق باعث می‌شود که پتانسیل آب برگ به پتانسیل آب ریشه کاهش یابد. حوالی ظهر اختلاف پتانسیل آب ‌برگ نسبت به ریشه به بیشترین مقدار خود می‌رسد. در این هنگام سرعت و شدت جذب آب توسط ریشه نیز بیشترین مقدار را دارا است. اگر منحنی تعرق و منحنی جذب آب در ساعات مختلف شبانه روز را با هم مقایسه کنیم خواهیم دید که تغییرات هماهنگی را نشان می‌دهد. یعنی هر چقدر تعرق بالاتر باشد به همان اندازه هم شدت جذب آب نیز بالاتر است. زمانی که تعرق صورت می‌گیرد، پتانسیل آب ریشه منفی‌تر از خاک است و پتانسیل برگ منفی‌‌تر از ریشه و پتانسیل جو منفی‌تر از برگ است.

در نتیجه جریان آبی از خاک به طرف اتمسفر ، از طریق گیاه برقرار می‌شود که باعث انتقال مواد محلول مورد نیاز گیاه همراه با صعود آب می‌شود. هر گاه پتانسیل آب جو افزایش یابد و جو از آب اشباع شود، جذب آب توسط سیستم ریشه‌ای و انتقال شیره خام در آوندهای چوبی به حداقل رسیده و یا متوقف می‌شود. در موقع شب نیز که روزنه‌ها بسته‌اند، تعرق به حداقل می‌رسد و انتقال شیره خام نیز تقریبا متوقف می‌شود. تعرق در واقع باعث ایجاد یک فشار منفی می‌شود که می‌تواند صعود شیره خام را حتی تا ارتفاع بیش از ۱۰۰ متر در درخت غول موجب شود.

مکانیسم تعرق در برگها

واکوئلهای تمام یاخته‌های زنده برگ پر از آب هستند. همچنین پروتوپلاسم و دیواره یاخته نیز از آب اشباع است. آب از راه آوندهای چوبی رگبرگها به برگ می‌رسد. آب دیواره‌های مرطوب یاخته‌های بخار شده به جو درونی فضاهای بین یاخته‌ای وارد می‌شود. این حالت ممکن است از هر سطحی که مرطوب باشد، به جو پیرامون رخ دهد. فضاهای بین یاخته‌ای شبکه ، ارتباطی درونی با ساختار بعدی برگ ایجاد می‌کند که بوسیله بخار آب اشباع می‌شوند و یاخته آخری بخار آب را در هوایی که کمتر اشباع شده ، پخش می‌کند. تعرق روزنه‌ای از طریق تبخیر سطحی دیواره‌های یاخته‌ای که در محدوده فضاهای بین یاخته‌ای قرار دارند و همچنین از بخار آبی که از فضاهای بین یاخته‌ای از طریق روزنه وارد می‌شود، انجام می‌گردد.

img/daneshnameh_up/4/48/trans.1.jpg

اهمیت تعرق

  1. نیروی مکشی ایجاب شده در صعود شیره خام کمک می‌نماید.
  2. با تاثیر بر روی فشار انتشار ، بطور غیر مستقیم پدیده انتشار در یاخته‌ها را کمک می‌کند.
  3. در جذب آب و مواد کانی توسط ریشه‌ها موثر است.
  4. در تبخیر آب اضافی کمک می‌کند.
  5. نقش مهمی در انتقال مواد غذایی از قسمتی به قسمت دیگر گیاه دارد.
  6. دمای مناسب جهت برگها را حفظ می‌کند.
  7. با تاثیر بر باز و بسته شدن روزنه‌ها ، بطور غیر مستقیم در فتوسنتز و تنفس اثر می‌کند.
  8. در پراکندگی انرژی اضافی دریافت شده از خورشید توسط گیاهان موثر است.

عوامل موثر بر تعرق

رطوبت نسبی

هر قدر رطوبت نسبی جو بیشتر با‌شد، میزان تعرق کمتر خواهد بود. زیرا پتانسیل آب جو در این حالت افزایش می‌یابد. اگر رطوبت نسبی جو به حالت اشباع برسد، تعرق متوقف می‌شود. رطوبت نسبی جو به شدت از دمای محیط متاثر است.

دما

دما علاوه بر اثری که روی رطوبت نسبی دارد در شرایط طبیعی افزایش دما تا ۳۰ – ۲۵ درجه سانتیگراد باعث افزایش شدت تعرق شده و از این درجه به بعد باعث کاهش تعرق می‌شود. علت این پدیده آن است که افزایش دما تا ۳۰ درجه سانتیگراد در بعضی از گونه‌ها مانند پنبه ، توتون و قهوه باعث باز شدن روزنه‌ها و پس از آن باعث بسته شدن روزنه‌ها می‌شود. در شمعدانی حتی در ۳۵ درجه سانتیگراد نیز روزنه باز باقی مانده ، در نتیجه تعرق ادامه می‌یابد.

باد و جریان هوا

باد باعث تجدید هوا در مجاورت بافتها شده و شدت تعرق را افزایش می‌دهد. ولی شدید بودن آن باعث بسته شدن روزنه‌ها و کاهش تعرق می‌شود. از طرف دیگر باد با به حرکت در آوردن برگها ، خروج بخار آب از برگها را آسان می‌کند.

روشنایی

در بسیاری از گیاهان شدت تعرق در تاریکی تقریبا صفر است و روشنایی باعث افزایش شدت تعرق می شود. علت آن باز شدن روزنه‌ها در روشنایی است. زیرا نزدیک به ۹۹ درصد تعرق از طریق روزنه‌ها صورت می‌گیرد. در بعضی از گیاهان مانند گیاهان گوشتی (تیره کاکتوس) روزنه‌ها در روز بسته و در شب بازند. به همین دلیل میزان تعرق این گیاهان در شب بیشتر از روز است.

عوامل ساختاری

  • سطح اندام هوایی:
    سطح اندام ، بویژه برگها در تعرق اهمیت فوق العاده دارد. ریزش برگها هنگام پاییز و زمستان در درختان خزان شونده مناطق معتدل و به هنگام تابستان در گیاهان مناطق نیمه خشک ، بطور قابل ملاحظه‌ای از شدت تعرق می‌کاهد. همچنین وجود خار یا برگهای بسیار کاهش یافته در گیاهان مناطق خشک موجب کاهش شدت تعرق می‌شود.
  • آرایش بافتهای برگ:
    آرایش بافتهای برگ در تعرق موثرند. بافت نرده‌ای برگ در گیاهان مناطق خشک همیشه فشرده تر از بافت نرده‌ای گیاهان مناطق مرطوب است و کوتیکول آنها ضخیم می‌باشد. حتی گاهی بافتهای بیرونی آنها چوب پنبه‌ای و یا چوبی می‌شود که این امر به مقدار زیاد از میزان تعرق می‌کاهد.
  • تعداد و وضع روزنه‌ها:
    تعداد و وضع روزنه‌ها از عوامل اصلی تعرق به شمار می‌آید. همیشه نوعی رابطه مثبت بین تعداد روزنه‌ها و شدت تعرق وجود دارد. در بعضی گیاهان ساختار تشریحی خاص روزنه‌ها باعث کاهش شدت تعرق می‌شود. مانند کریپت روزنه‌ای در گیاه خرزهره که فرو رفتگی‌های پر از کرک در سطح زیرین برگ هستند و روزنه‌ها در ته آنها قرار درند.

مواد شیمیایی بازدارنده تعرق

موادی مانند مومهای پلی وینیل و الکلهای سنگین که بتوانند از راه تاثیر بر یاخته‌های روزنه‌ای موجب بسته شدن روزنه‌ها شوند و یا مستقیما روزنه‌ها را مسدود کنند، مواد باز دارنده تعرق نام دارند. مشاهده شده است که هنگام کاهش تعرق ، فتوسنتز نیز همزمان با آن کاهش می‌یابد. زیرا به هر نحو که مانع خروج بخار آب از روزنه‌ها شویم، ورود CO2 به داخل برگ و در نتیجه فتوسنتز کاهش می‌یابد.

img/daneshnameh_up/e/e8/trans.3.gif

روشهای اندازه گیری تعرق

روش وزن کردن

در این روش از دست دادن ، یا با توزین تمام گیاه و یا شاخه‌ای از آن اندازه گیری می‌شود.

جمع کردن و توزین بخار آب حاصل از تعرق

با این روش می‌توان میزان تعرق به مقدار کم را در گیاهان که در هوای بسته و هوای آزاد رشد می‌کنند، اندازه گرفت. در روش هوای بسته گیاهی را با گلدان در زیر سرپوش می‌گذارند که در آن ظرف کوچکی حاوی مقدار کلرید کلسیم (CaCL2) با وزن مشخصی قرار دارد. افزایش وزن کلرید کلسیم ، مقدار آب خارج شده از گیاه را معلوم می‌کند. در روش هوای آزاد ، گیاه در محفظه‌ای قرار دارد که هوای مرطوب از آن عبور می‌کند.

هوای مرطوب پس از ورود به محفظه از یک طرف از داخل ظرفی حاوی کلرید کلسیم بی آب عبور می‌کند. رطوبت آن بوسیله کلرید کلسیم جذب می‌گردد و از طرف دیگر از بخش واجد گیاه نیز عبور می‌کند و سپس وارد ظرف دیگری می‌شود که محتوی کلرید کلسیم است. با توجه به اینکه وزن کلرید کلسیم قبل از شروع آزمایش تعیین شده است، می‌توان مقداری از آب خارج شده از گیاه را که بوسیله کلرید کلسیم جذب گردیده ، تعیین کرد. ضمنا با عبور دادن هوای آزاد و مرطوب ، شرایط طبیعی گیاه نیز رعایت شده است.

روش لزیمتری

این روش برای اندازه گیری مقدار تعرق یک پوشش گیاهی بکار می‌رود. برای این منظور پوشش گیاهی را در ظرفهایی به ابعاد دو متر یا بیشتر به نام لیزیمتر که پر از خاک و پوشیده از گیاه‌اند و در داخل زمین جای می‌گیرند، قرار می‌دهند و با دستگاه پیزوالکتریک وزن لیزیمتر را تعیین می‌کنند. اندازه گیری در مورد مجموعه آب خارج شده از گیاه و خاک است و این اتلاف آب را تبخیر – تعریق گویند. در قسمت زیرین لیزیمتر ظرفی برای جمع آوری فاضلاب قرار دارد.

روش حجم سنجی یا پوتومتری (آشام سنجی)

در این روش فرض بر این است که میزان آب جذب شده ، تقریبا برابر با میزان تعرق یا آب دفع شده از گیاه است. شاخه پر برگ ، گیاهی را در زیر آب قطع کرده و در ظرف پر از آب آشام سنج (پوتومتر) قرار می‌دهیم. ظرف آشام سنج دارای دو راه خروجی است که یک لوله مویینه مدرج و یک مخزن آب است. پس از اندازه گیری میزان تعرق ، تمام دستگاه با شیری که جریان آب را از منبع به ظرف کنترل می‌کند، از آب پر می‌شود تا دستگاه کاملا از هوا خالی گردد. پس یک حباب هوا را به درون لوله موئین وارد می‌کنند. در طی تعرق حباب هوا که در طول لوله مویین حرکت می‌کند، نشان دهنده جذب آب توسط گیاه است و می‌توان میزان حرکت آن را اندازه گرفت. روش آشام سنجی برای مطالعه تاثیر عوامل محیطی مثل دما ، نور ، هوا و غیره بر روی تعرق روش مناسبی است.

روش کلرید کبالت

اساس این روش استفاده از کاغذ آغشته به کلرید کبالت (CoCL2) است (تهیه شده با محلول ۳ درصد کلرید کبالت). این کاغذ اگر خشک باشد، آبی رنگ است و وقتی مرطوب گردد، صورتی رنگ می‌شود. هنگام آزمایش ، رنگ کاغذ ابتدا آبی است و به تدریج صورتی رنگ می‌شود و میزان تغییر رنگ آن معیاری برای اندازه گیری تعرق است.

علف های هرز در باغات پسته

علف های هرز به عنوان یکی از مهمترین مشکلات دایمی باغداران پسته مطرح می باشد. متاسفانه در مراکز تحقیقاتی داخلی˛ در خصوص شناسایی˛ برآورد میزان خسارت˛ انواع روش های کنترل و سموم علف کش در باغات پسته کار زیادی انجام نشده است. در باغات پسته آمریکا جهت مراحل مختلف باغ و همچنین برای انواع علف های هرز و مراحل رشدی علف ˛ مدیریت و سموم علف کش خاص آن توصیه شده است.

  رقابت در جذب آب و مواد غذایی با درخت پسته˛ ایجاد مشکل در عملیات باغی˛ میزبان واسطه برای سن ها و کنه ها˛ رابطه انگلی با درخت˛ ممانعت از رسیدن نور به درخت و ترشحات سمی ریزوم ها از مهمترین خسارات علف های هرز در باغات پسته می باشند.

علف های هرز غالب در باغات پسته شامل: مرغ˛خارشتر˛ اسفناج باغی˛ پیچک صحرایی˛سلمک (سلمه تره)˛ هفت بند˛ علف شور˛ شیرین بیان˛تلخه˛ چسبک˛ علف خرس (کاتوس) و قیاق می باشند.

علف کش های رایج در باغات پسته ایران عمدتا محدود به دو سم گلایفوزیت و پاراکوات میشود که در ذیل به اختصار در خصوص این سموم نکاتی ارایه شده است.

نام عمومی: گلایفوزیت
نام تجاری: رانداپ

–          نحوه تاثیر: غیر انتخابی و سیستمیک

–           میزان مصرف: 6-12 لیتر در هکتار برای علف های هرز دایمی و 2-4 لیتر در هکتار برای علف های هرز یکساله (به طور متوسط 10 لیتر در هکتار مصرف می شود.)

–          مصرف فریگیت 0.5% یا سولفات آمونیوم 2% باعث کاهش دز مصرف به حدود 5-6 لیتر در هکتار میشود.

–          تاثیر: علف های هرز دایمی – یکساله و دوساله

–          میزان مصرف آب: 200-300 لیتر در هکتار در نظر گرفته شود.

نام عمومی: پاراکوات

نام تجاری: گراماکسون

–          نحوه تاثیر:  غیر انتخابی و تماسی

–           میزان مصرف: 5 لیتر در هکتار

–          تاثیر: علف های هرز یکساله و قبل از گل دهی

–          میزان مصرف آب: 500 لیتر در هکتار در نظر گرفته شود.

حیدری

برآورد مقدار نیاز کود ازته در باغات پسته

در ذیل برآورد مقدار حدودی نیاز کودی کود های ازته اشاره شده است:

در منابع داخلی میزان نیاز تقریبی پسته به ازت خالص را در سال آور 600 گرم به ازای هر اصله درخت برای درختان بالای 12 سال عنوان شده است. (همچنین در یک کار تحقیقی انجام شده در مرکز تحقیقات یزد نیز نیاز ازته یک اصله درخت 20 ساله پسته حدود 700 – 800 گرم ازت خالص بر حسب سال آور و نیاور برآورد شده است.)

 با فرض نیاز ازته حدود 600 گرم برای هر اصله درخت بارور پسته و با عنایت به اینکه به طور معمول هر دو سال یکبار 20 تن در هکتار کود دامی (گاوی) مصرف می شود در نتیجه سهم سالانه آن 10 تن در هکتار خواهد شد.

با توجه به حدود 2% ازت خالص در کود گاوی  و 550 اصله درخت در هکتار ˛ سالانه مقدار 360 گرم از این نیاز به کمک کود دامی تامین میشود و نیاز به تامین حدود 240 گرم ازت خالص از منابع شیمیایی خواهد بود.

در صورتی که از کود سولفات آمونیوم (21%) به عنوان منبع شیمیایی جهت تامین مقدار فوق (240 گرم)  استفاده شود لذا به ازای هر اصله درخت سالانه نیاز به 1.150 کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (در سه قسط به صورت کود سرک در فروردین – خرداد و شهریور) خواهد بود.

همچنین با عنایت به اینکه در سیستم قطره ای میزان مصرف کود ازته تقریبا نصف ازت مصرفی در سیستم جوی و پشته ای در نظر گرفته میشود لذا مقدار فوق به نصف کاهش پیدا می کند.

حیدری

برطرف كننده نياز سرمايي درختان پسته

برطرف كننده نياز سرمايي درختان پسته

درختان پسته همانند ساير درختان ميوه مناطق معتدله در سيكل ساليانه خود به يك دوره سرما نياز دارند تا بعد از آن با مهيا شدن شرايط مناسب جهت رشد ، شكوفايي طبيعي جوانه ها اتفاق افتد ، حداقل زمان لازم براي سرمادهي يك رقم در طي فصل ركورد كه موجب از سرگيري رشد طبيعي آن در فصل رويش مي شود اصطلاحا نياز سرمايي آن رقم ناميده مي شو د. نياز سرمايي در ارقام مختلف پسته متفاوت و بين 700 تا 1000 ساعت در دماي كمتر از 7c ذكر ميگردد .در ارقام ايراني ارقام با نياز سرمايي از 600 تا 1200 ساعت وجود دارند . در مناطقي كه داراي زمستانهاي معتدل يا كوتاه مي باشند ، درخت پسته ميزان سرماي لازم براي از سرگيري مناسب رشد دريافت نمي كند. دماهاي بالا در طول زمستان باعث طولاني تر شدن دوره ركود مي شود زيرا دماي بالاتر از ۱۸c به صورت افزايشي اثرات سرما را خنثي مي كنند .در مورد درختان سيب و هلو گزارش شده است كه دماي 30c_15 باعث خنثي شدن اثر سرما در جوانه هاي درخت مي گردد .روزهاي گرم با دماهاي بالا باعث تاخير در شكستن ركود جوانه ها مي شود كه مقدار اين تاخير به ميانگين حداكثر دما در طول ماههاي آبان ، آذر ، دي و بهمن بستگي داشته و ارتباطي با حداقل دما ندارد .برسي نرمال پارامترها جوي در مقايسه با متوسط هاي آماري در مناطق مختلف كشور حكايت از افزايش دما در سالهاي اخير دارد و شدت اين افزايش دما در ماههاي سرد سال بيشتر است.افزايش دما در طول دوره ركود درختان باعث عدم بر طرف شدن كامل نياز سرمايي جوانه هاي درختان ميوه مناطق معتدله شده و متعاقبا موجب بروز ناهنجاريهايي در رشد و نمو ، گلدهي و ميوه دهي درختان ميوه در دوره رشد مي شود.

بر طرف نشدن نياز سرمايي درختان پسته باعث بروز عوارض زير مي گردد.

تاخير در برگدهي و گلدهي
افزايش درصد برگ هاي غير طبيعي
عدم توليد گرده
كاهش تعداد برگچه ها و كاهش سطح برگ
تشكيل ميوه كم حتي در سال آور
كاهش رشد ميانگره اي
توليد گل به صورت جانبي و انتهايي بر روي شاخه هاي فصل جاري
مرگ شاخه ها
در اغلب موارد عوارض فوق همزمان اتفاق نمي افتد و تنها تعدادي از آنها را مي توان در سالي كه زمستان سال قبل آن سرماي كافي را براي گياه تامين نكرده است مشاهده كرد . اگر چه در گذشته و حال يكي از فاكتورهاي مهمي كه در احداث درختان معتدله مد نظر قرار مي گيرد مدت و شدت سرماي زمستانه است ، اما افزايش ميانگين دماي كره زمين كه در ماه هاي سرد سال مشهودتر است درختان را با مشكل بر طرف نشدن نياز سرماي مواجه كرده است.

ليكن با توجه به نتايج موفقيت آميز تحقيقات صورت گرفته در رابطه با بر طرف كردن قسمتي از نياز سرمايي درختان ميوه معتدله بويژه درختان پسته با استفاده از بعضي تيمارهاي شيميايي ، در صورت عدم تامين نياز سرمايي يك رقم در يك سال مي توان با مصرف اين مواد تا حدي از خسارات وارده جلوگيري نمود.

اين موضوع اهميت تعيين ساعات موثر بر نياز سرمايي درختان را بيشتر آشكار مي نمايد . به طوري كه امروزه سايت هاي مختلفي در اينترنت ساعات موثر بر نياز سرمايي را در مناطق تحت پوشش ارئه مي دهد.

تيمارهاي غير شيميايي هم براي شكستن ركود درختان مناطق معتدله استفاده شده اند ، كه از تنش آبي و عدم استفاده از كود هاي نيتراته در آخر تابستان ، برگ ريزي مصنوعي بعد از تشكيل جوانه هاي گل و قبل از انتقال آنها به مرحله ركود حقيقي ، آبياري باراني ، هرس و سرزني مي توان نام برد.

تنظيم كننده هاي رشد گياهي مانند سايتوكينين ها و جيبرلين ها اثرات مثبتي بر شكستن ركود دارند.كه جيبرلين بسيار گران بوده و سايتوكينين هم به سختي جذب جوانه ها مي شود .از تركيبات توليد كننده اتيلين نيز در زمينه شكست ركود استفاده شده است در خصوص ساير تيمارهاي شيميايي استفاده از مموادي مثل سياناميد هيدروژن ، روغن هاي معدني ، dnoc و تركيبات گوگرددار نظير سولفيد هيدروژن ، دي اكسيد گوگرد ، متيل دي سولفيد و آليل ايزوتيوسيانات و ساير تركيبات نظير تيواوره آ ،

نيترات پتانسيم ، تيديازورون و …. روي برخي درختان معتدله تا حدي اثر بر طرف نشدن نياز سرمايي را جبران كرده است كه از بين اين مواد كه در دو دهه اخير مورد استفاده قرار گرفته اند ، فقط تعداد كمي استفاده تجاري داشته اند.

در مورد درخت پسته گزارشاتي درباره استفاده از روغن و لك وجود دارد كه اعلام شده است روغن ولك باعث تسريع در گل دهي ( زود گل دهي ) ، يكنواختي گل دهي ، افزايش كميت و كيفيت ميوه دهي مي شود. روغن ولك در حقيقت نوعي حشره كش بوده و كشاورزان از آن عليه كنه ها و آفات سپردار استفاده مي كنند.ولي با كشف اينكه ولك مي تواند ركود جوانه را بشكند ، كشاورزان از اين ماده براي افزايش محصول و برداشت رودتر استفاده كرده اند. لازم به ذكر است روغن ولك داراي بيش از ۸۰ ٪ ماده نفتي پارافين بوده كه به سختي در محيط تجزيه شده و بقاياي آن در بافتهاي گياهي باقي مانده و به مرور زمان رفع آن در گياه موجب اثرات منفي نظير توفق رشد ، خشكيدگي سر شاخه ها نهايتا خشك شدن كامل درخت را به دنبال خواهد داشت .علاوه بر اين استفاده از روغن ولك در سالهاي اول نيز داراي اثرات منفي همانند شكاف پوست تنه و خروج شيره گياهي ، فعال شدن جوانه هاي خفته بر روي شاخه هاي اصلي و ايجاد نا خنك هاي غير مطلوب و خشكيدگي بيش از اندازه سر شاخه ها و تنه مي باشد.

موسسه تحقيقات پسته كشور از سال 1379 مطالعات خود را در زمينه ي نياز سرمايي درخت پسته آغاز نمود و در طي پنج سال اكثر مواد شيميايي رايج در دنيا كه بصورت كاربردي براي رفع كمبود سرما در زمستان استفاده مي شوند را مورد آزمايش و بررسي قرار داد.اگر چه هدف اول آزمايشات و بررسي ها ميزان اثر گذاري مواد براي از بين بردن اثرات منفي كمبود سرما در فصل ركود بود اما هميشه اثرات زيست محيطي و خسارت هاي اين مواد بر بافت گياهي و رشد و نمو درخت پسته نيز مد نظر قرار گرفته است و نهايتا مجموعه فعاليت ها و تحقيقات انجام شده منجر به معرفي تركيب شيميايي جديدي شد كه كاملا از تركيبات گياهي است و در مقايسه با ساير مواد مورد استفاده نظير روغن ولك ، سياناميدهيدروژن ، … بي خطر بوده و در محيط قابل تجزيه و اثرات جانبي بسيار كمي بر بافت گياهي درخت دارد.

اين تركيب شيميايي با نام چرما-13 (cherma-13) با غلظت 30 در هزار در اواسط بهمن ماه بر روي درخت محلول پاشي مي شود ( در مناطقي كه آب يا خاك شور مي باشد يا دور آبياري زياد است توصيه مي شود كه به ميزان 40 در هزار پاشيده شود).

در استفاده از اين تركيب رعايت موارد زير ضروري است.

محلول كاملا با آب يكنواخت گردد.
جهت محلول پاشي حتما از سم پاشهاي داراي همزن استفاده شود.
محلول بايد به اندازه مصرف روزانه تهيه شود و از نگهداري محلول رقيق شده خودداري شود زيرا مواد موثر آن از بين خواهد رفت.
بهترين زمان محلول پاشي اواسط بهمن ماه است و قطعا محلول پاشي هاي دير هنگام نه تنها اثر كمي خواهد داشت و چنانچه گلها در حال شكوفايي باشند ، محلول پاشي موجب خسارت به گلها خواهد شد.
در هنگام محلول پاشي بايد تمامي قسمت هاي درخت خصوصا شاخه هاي داراي جوانه به محلول آغشته شوند در غير اين صورت شاخه هاي محلول پاشي نشده با تاخير ، رشد خود را آغاز نموده و احتمال دارد به دليل غالبيت انتهايي شديد در پسته رشد اين شاخه ها متوقف شوند.
بايد توجه داشت استفاده ي هر نوع تركيب شيميايي داراي عوارض منفي است اگر چه چرما-۱۳ به دليل گياهي بودن داراي عوارض جانبي كمي است اما استفاده ي آن فقط در سالهايي توصيه مي شود كه سرما به حد كافي نبوده يا اينكه به دليل مشكلات آبي و خاكي درختان با تاخير بيدار شده و عملا شرايط لازم براي لقاح گلها به دليل گرما وجود نداشته باشد.
چرما ـ ۱۳ داراي اثرات مثبتي بر درختاني است كه در مناطق نامساعد از نظر آب و خاك ( شوري بالاي آب و خاك ) رشد مي كنندو ميزان و نحوه استفاده در اين خصوص نيز مشابه ساير درختان مي باشد.
چرما ـ ۱۳ داراي سميت بسيار پاييني است اما براي جلوگيري از هر گونه خطري اكيدا توصيه مي شود رعايت كليه موارد احتياطي و ايمني را همانند ساير سموم گياهي بنماييد.
استفاده از چرما ـ ۱۳ ظاهرا باعث زود گل دهي درختان مي شود و بسياري از باغداران تصور مي كنند اين اتفاق باعث افزايش خطر سرما زدگي بهاره مي شود در حالي كه از نظر علمي چنانچه نياز سرمايي درخت در طول دوره ركود بر طرف شود هنگامي كه دما به صفر فيزيولوژيكي درخت برسد درخت رشد خود را آغاز مي كند و در حالت طبيعي زمان شكوفايي درخت ثابت است و چنانچه نياز سرمايي درخت بر طرف نشود درخت ديرتر از خواب بيدار مي شود كه عمدتا خسارت بيشتري را بر درخت تحمل مي نمايد. لذا چرما ـ ۱۳ فعاليت هاي درخت را به حالت طبيعي (بر طرف نشدن نياز سرمايي) نزديك مي نمايد.

عدم کارآیی مناسب درختان نر پسته در باورسازی گلهای ماده-بررسی کلی-آخرین دستاوردها

درختان پسته درختانی دوپایه یا dioecious هستند. درختان دوپایه درختانی هستند که گلهای نر روی یک درخت یا پایه و گلهای ماده روی پایه یا درخت جداگانه قرار دارند. بعبارت ساده تر در پسته درختان نر و ماده جدا هستند. گرده افشانی یا Pollination در تولید موثر و افزایش محصول پسته بسیار مهم است. متعاقب پدیده Pollination پدیده تلقیح یا fertilization اتفاق افتاده تا جنین یا بذر حاصل شود. یکی از نکات بسیار مهم در تولید موثر و گرده افشانی موثر تعداد درختان نر نسبت به درختان ماده است. بصورت استاندارد باید به ازای هر 8 و در برخی منابع 11 درخت ماده 1 درخت نر وجود داشته باشد اما باید توجه داشت این نظریه زمانی بصورت کامل قابل قبول است که گرده افشانی موثری توسط درختان نر انجام شود. بعبارت بهتر در شرایطی که درختان نر چندین هفته زودتر از درختان ماده شروع به فعالیت می کنند و وقتی که بیشتر عملیات تولید گرده صورت گرفت و تقریبا گرده افشانی توسط درختان نر انجام شد درختان ماده شروع به تولید گلهای ماده می کنند افزایش دادن درختان نر کار بیهوده ای ارزیابی می شود. بهر روی با این شرایط دلیلی نیست که بخواهیم میزان یا تعداد درختان نر را افزایش بدهیم و به حد استاندارد برسانیم. کشاورزان و باغدارن کهنه کار پسته در استان کرمان از سالها پیش درختان نر را می بریدند و در هر هکتار فقط چند درخت نر می گذاشتند. این کار در شرایط فعلی کاری بسیار منطقی بنظر می رسد. درختان نری که عمل خود را بدرستی انجام نمی دهند و در واقع هم زمانی میان شکوفایی گلهای نر و گلهای ماده در باغ وجود ندارد پس دلیلی نیست بخواهیم درختان نر را بیخود در باغ افزایش بدهیم. درختانی که هیچ ثمری تولید نمی کنند. اگر بتوانیم مشکل گرده افشانی و عدم همزمانی گلهای نر و ماده در درختان پسته را حل کنیم بلاشک تولید ممکن است حداقل به دو برابر تولید فعلی در باغات پسته ایران برسد. یصورت قطعی یکی از دلایل مهم کاهش تولید پسته در ایران پرفکت نبودن عملیات Pollination و fertilization در درختان پسته است. درختان ماده ما در شرایط باغات پسته استان کرمان مشکل خاصی ندارند مشکل ما مربوط می شود به درختان نر باغات پسته که گرده خوبی ندارند و گرده را زمانی آزاد می کنند که هنوز گل ماده ای باز نشده است. سوال اینجاست که خصوصیات یک درخت نر ایده آل در پسته چیست؟ یک درخت نر خوب باید این شرایط را داشته باشد. 1-از نظر رشد و شادابی و ظاهری قوی و سالم بنظر برسد. 2-دوره تولید گرده آن هر چه بیشتر مقارن با بازشدن گلهای ماده درختان ماده مجاور باشد. بعبارت بهتر هر چه همپوشانی یا overlap زمانی بیشتری بین درختان نر با درختان ماده وجود داشته باشند (از نظر تولید گل و گرده) تولید محصول بیشتر خواهد بود. بدترین و بی مصرف ترین درختان نر درختانی هستند که از نظر زمانی زودتر به گل می نشینند و موثر ترین درختان نر درختانی هستند که با تاخیر بیشتری از نظر زمانی ظاهر می شوند. متاسفانه بیشتر درختان نر ما در شرایط فعلی باغات پسته ایران بی مصرف هستند و دلیل زیادی برای افزایش درختان نر در باغ نیست مگر اینکه تمهیدی علمی و ریشه ای اندیشیده شود. 3-تعداد خوشه های نر درخت نر هر چه بیشتر باشد درخت در تولید گرده بیشتر موثرتر عمل خواهد کرد. 4-برخلاف تصور بسیاری از کشاورزان هر چه اندازه خوشه های نر بزرگتر باشد و دانه های گرده بزرگتر باشند شانس تلقیح آنها افزایش پیدا می کند. 5-هر چه تعداد دانه های گرده در یک خوشه نر بیشتر باشد مسلما شانس تلقیح با گلهای ماده بیشتر خواهد بود. 6- هر چه قدرت جوانه زنی یا ژرمینیشن یا germination در یک دانه گرده بیشتر باشد تولید بیشتر خواهد بود. صرف تولید یا افزایش تعداد گرده ها شرط مهمی است اما مهمتر از آن قدرت جوانه زنی دانه های گرده هنگام تلقیح گلهای نر درختان پسته است. 7-هر چه قدرت زنده ماندن viability یا گذران شرایط محیطی سخت مثلا سرما یا گرما یا فاکتورهای فیزیکی در یک دانه گرده بیشتر باشد دانه گرده با کیفیت تر خواهد بود. 8- درخت نر خوب درختی است که هر سال گرده تولید کند و ما خوشه های آن را ببیینیم. متاسفانه بسیاری از درختان نر در باغات پسته مانند درختان ماده دارای سال On و Off هستند. مشکل اصلی باغات پسته که تقریبا در درختان میوه دیگر نادر است و وجود ندارد این است که درختان نر خیلی زودتر از موعد مقرر تولید گرده را آغاز می کنند و متاسفانه بسیاری از گرده های تولید شده در هوا معلق می مانند بدون اینکه گل ماده آماده لقاح وجود داشته باشد تا بتوانند آن را تلقیح کنند. بهترین و بالاترین عملکرد در تلقیح زمانی حاصل می شود که بیشترین اورلپ گلهای ماده و نر از نظر زمانی وجود داشته باشد ما باید مشکل را حل کنیم بعبارت ساده تر اگر بتوانیم همزمانی کامل میان تولید گرده و تولید تخمک در گلهای ماده ایجاد کنیم مشکل حل می شود . برای حل این معضل دو روش اصلی وجود دارد. اول گرده افشانی مصنوعی یعنی گرده های سالم و رسیده از نظر فیزیولوژیکی را بتوانیم روی درختان ماده آماده تلقیح بپاشیم (با روش های مختلف مثلا گرده افشان های الکترواستاتیک). دومین و مناسبترین روش این است که بتوانیم در درختان نر شرایطی ایجاد کنیم که تولید گرده در آنها بتعویق بیفتد یا حتی می توانیم تا آنجا پیش رویم که تولید گرده توسط درختان نر از نظر بازه زمانی مورد نظر ما کاملا تحت کنترل و فرمان ما باشد. مواد شیمیایی مختلفی روی درختان نر بصورت پیلوت تست شده اند تا بتوانند تولید گرده را در درختان نر به تعویق بیاندازند. مسلما اسپری کرده این مواد شیمیایی خاص که قیمت چندانی هم ندارند در این قضیه بسیار کمک کننده هستند. مواد شیمیایی مختلفی با دوزها یا غلظت های متفاوتی روی درختان نر پسته تست شده اند و تا حد زیادی نتایج جالب و رضایت بخش بوده است. پیدا کردن غلظت مناسب ایندسته از مواد شیمیایی برای پاشش روی درختان نر در مناطق جغرافیایی مختلف مستلزم صرف بودجه تحقیقاتی مکفی و کارشناسان متبحر و باسواد است. بطور قطع در شرایط فعلی در کشور ایران چنین تحقیقات سودمندی بلاتکلیف هستند چون تحقیقات کشاورزی در ایران ول معطل است. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران.

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران