بازدید از باغات پسته شهرستان راور

بازدید از باغات پسته شهرستان راور
                  نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران
Email: mojamalizadeh@yahoo.com
هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد
شهرستان راور شهرستانی کوچک از شهرهای استان کرمان است و با مرکز استان که شهر کرمان باشد حدود ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد. راور شهرستانی است کوچک و جمعیت چندانی ندارد. راور دارای حدودا ۱۵ هزار هکتار باغ پسته است که البته این آمار کاملا دقیق نیست و تخمینی است. سابقه پسته کاری در شهرستان راور شاید به حدود ۳۰۰ سال قبل برگردد!! درختان پسته قدیمی و کهنه ای که در این شهرستان وجود دارند حداقل ۱۵۰ سال به بالا سن دارند. نکته بسیار جالب در مورد درختان پسته راور نوع پیوند بومی این منطقه است. پیوند بومی شهرستان راور پسته ای است بنام پسته خنجری که البته جزو خانواده پسته های بادامی طبقه بندی می شود!! پسته خنجری پسته ای بادامی است که لبه های پسته حالت هلالی شکل و خنجر مانند دارند و بهمین دلیل این پسته خنجری نامگذاری شده است.  کلا خانواده بادامی در پسته درختانی مقاوم نسبت به شرایط نامساعد هستند!! متاسفانه در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز استان کرمان و سایر استانهایی که سابقه بیشتری در امر پسته کاری دارند اکثر پیوندها فندقی (اوحدی) و کله قوچی هستند!! نکته بسیار قابل تامل اینجاست که چرا باغداران و کشاورزان بجای رشد و توسعه پیوندهای بومی منطقه خود از پیوندهایی مانند فندقی و کله قوچی استفاده کرده اند. پیوندهایی که بومی شهرستان های خود نبوده اند و نیستند و این اشتباه بزرکی است!! در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز ایران درختان اوحدی دچار سرخشکیدگی و سیاه شدگی سرشاخه ها شده اند اما بدلیل آب نسبتا مناسب (شیرین) و خاک مناسب تر بیماری سرخشکیدگی در این نقطه از کشورمان شدت کمتری دارد!! میزان سرزندگی و شادابی درختان تقریبا بهتر از رفسنجان و زرند است و خوشبختانه مشکل خیلی حادی وجود ندارد!! در مورد شیوع آفات و بیماریها تقریبا مهمترین آفت پسته در شهرستان راور شیره خشک است که خوشبختانه با ورود سم مونتو مشکل تا حد زیادی رفع شده است!! علاوه بر پسیل پسته یا شیره خشک که خود راوری ها به آن شفته می گویند! آفات دیگری هم در درختان وجود دارد که شاید مهمترین آفت بعد از پسیل پسته، پروانه  چوبخوار پسته باشد!! اما شدت آفات بخصوص آفت کرمانیا قابل مقایسه با رفسنجان و کرمان نیست و بسیار کمتر است. شاید مهمترین علتی که درختان پسته در شهرستان راور درگیر آفات بصورت حاد نیستند فاصله این شهرستان با سایر مناطق پسته خیز است!! کلا شهرستان راور یک شهرستان ایزوله است و فاصله تقریبا زیادی با سایر شهرهای استان کرمان دارد و شاید این مهمترین دلیل کمتر بودن شیوع آفات در این منطقه همین نکته باشد!! از نظر سطح زیر کشت راور قابل مقایسه با سیرجان و رفسنجان و زرند نیست!! مقدار عملکردها در مورد درختان فندقی نسبتا رضایتبخش است اما می تواند بسیار بیشتر از حد فعلی باشد اگر کمی علمی تر کار شود!! علاوه بر درختان پسته، انار شهرستان راور  هم بسیار مرغوب است و باغهای انار چند ده هکتاری در این شهرستان وجود دارد که معمولا در مجاورت باغات پسته وجود دارند. مشاهده تومان درختان انار و پسته در مجاورت هم منظره ای بسیار دلپذیر برای انسان ایجاد می کند و دل کندن از این جور مناظری حداقل برای من سخت است!! شاید یکی از نقطه های قوت شهرستان راور این است که تعداد حلقه های چاههای آبیاری نسبت به سایر شهرهای پسته خیز کرمان بمراتب کمتر است و بهمین دلیل است که بیشتر چاهها در راور عمقشان کمتر از ۵۰ متر است و آب رو است!! بهر روی پتانسیل تولید پسته در راور پتانسیل خوبی است و ایزوله بودن راور نیز مزیت مهمی است که در مورد بسیاری از باغات پسته ایران وجود ندارد!! خاک باغات تقریبا مناسب است و تقریبا در بسیاری از نقاط یکدست بنظر می رسد. استفاده از روش های نوین باغداری تا جایی که امکان پذیر باشد می تواند کمک مهمی به باغداران راوری بکند. متاسفانه در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز کشاورزان آشنایی چندانی با روش های نوین ندارند. خیلی راحت با استفاده از برخی از روش های ساده مانند تعیین زمان مناسب مبارزه با آفات و عملیات کوددهی و محلولپاشی میتوان عملکرد را بسیار بیشتر از حد فعلی کرد و علاوه بر کمیت بر کیفیت پسته تولیدی هم افزود. همانند بسیاری از نقاط راور با داشتن هزاران هکتار باغ پسته هیچ مرکز تحقیقاتی پسته ای وجود ندارد و اینکه کشاورز بخواهد مشکلات خود را به محققین بیان کند و از آنها راهنمایی بخواهد امری است بسیار دشوار!! امسال دو مساله موجب کاهش عملکرد در باغات پسته راور شده اند اول سرمازدگی ابتدای سال که موجب خشک شدن بسیاری از پتک ها یا جوانه ها شد و جوانه ها فرو ریختند متاسفانه و دوم گرمازدگی شدید تابستان امسال که موجب پوکی شدید پسته در بسیاری از استانها شد که در راور هم این امر اتفاق افتاد. منطقه راور منطقه ای مساعد برای رشد و گسترش پسته است و باید توجه بیشتری به آن از طرف مسولان شود. راور کلا تابستان گرمتری نسبت به رفسنجان و کرمان دارد و بهمین دلیل است که درختان خرما نیز بصورت پراکنده بخصوص در خانه ها مشاهده می شود که اتفاقا خرمای مرغوبی هم تولید می کنند اما مقدار آن بحدی نیست که بتوان بصورت اقتصادی روی آن حساب باز کرد. بنابراین در راور محصول اصلی کشاورزی پسته است و پس از پسته درختان انار هستند که برای ساکنان ایجاد درآمد می کنند!! شاید بتوان گفت که پایه اصلی اقتصاد شهرستان راور درختان پسته هستند و پس از درختان پسته دامداری و درختان انار پایه های اصلی درآمدزایی برای ساکنان راور هستند!! راور هیچ کارخانه مهم صنعتی ندارد و هنوز زمین های بکر بسیار زیادی در راور وجود دارد که دارای خاک بسیار مرغوب هستند اما متاسفانه اجازه حفر چاه و بهره برداری از منابع آبی وجود ندارد که بتوان پسته کاری را توسعه داد!! یک سوال اساسی اینجاست که در مناطق پرآب و دشت هایی که دارای منابع آبی کافی هستند چرا وزارت نیرو اجازه حفر چاه را نمی  دهد شاید مسولین ایرانی منتظر هستند که آمریکایی ها تمام بازار پسته دنیا را با گسترش باغات پسته خودشان بگیرند و کشاورزان پسته کار ایرانی را بیکار کنند!! حتی مسولین وزارت نیز اجازه انتقال آب را هم در بسیاری از موارد نمی دهند که بتوان حداقل از چند کیلومتر آنطرف تر و از چاههایی که دارای آب زیادی هستند بتوان آب را به زمین های که از بی آبی در عطش بسر می برند را سیراب کرد!! متاسفانه در ایران هر وزارت خانه ای ساز خود را می زند!! وزارت نیرو ساز خود را می زند وزارت جهاد ساز خود را می زند و وزارت صنایع و معادن و سازمان آب هم همینطور انگار که با هم دعوا و مرافه دارند! که جای شگفتی و تاسف است که بجای همکاری با همدیگر و نهایتا در شکوفایی اقتصادی ایران روش تخریب همدیگر را در پیش گرفته اند و هر کس هم یک کلمه حرف حساب بزند یا بایکوت می شود یا……

شرایط کشت گوجه فرنگی در گلخانه

حداقل زمین لازم برای احدات گلخانه که از توجیه اقتصادی لازم برخوردار باشد ۲۵۰۰متر مربع می‌باشد بنابراین احداث گلخانه در۲۰۰متر مربع فاقد توجیه است.از طرفی هزینه احداث یک گلخانه با توجه قیمت زمین منطقه مورد نظر، نوع سیستم گرمایشی و سرمایشی، نوع تاسیسات آبیاری و … متفاوت می‌باشد..
گلخانه پرورش گوجه فرنگی
از عوامل مهمی که در پرورش گوجه فرنگی گلخانه ای باید مورد توجه قرار گیرد داشتن یک گلخانه مناسب است . تامین حرارت ، تهویه و همچنین آبرسانی در گلخانه از نکاتی می باشد که هنگام ساختن گلخانه باید مورد مطالعه دقیق قرار گیرد .
ساختمان گلخانه
به منظور پرورش گوجه فرنگی از انواع گلخانه ها ( پلاستیکی یا شیشه ای ) در اشکال مختلف می توان استفاده نمود . اسکلت این گلخانه ها از چوب و فلز و احتمالا قسمتی از دیوارهای آن از آجر یا سیمان ساخته می شود . گلخانه‌ هایی که دیواره های آنها کاملا از شیشه و یا پلاستیک انتخاب شود نفوذ حرارت و نور در روزهای آفتابی به داخل گلخانه افزایش داشته ولی بعد از غروب آفتاب حرارت بیشتری را از دست می دهند . هر چند که هزینه تامین حرارت گلخانه های تمام شیشه ای خصوصا در مناطق سردسیر سنگین می باشد ولی شاغلین این حرفه به دلیل استفاده از نور بیشتر ، از این گلخانه ها استفاده می کنند .
چنانچه در تهیه اسکلت گلخانه چوب به کار رود لازم است که از تخته های محکم استفاده کرده و آنها را با مواد شیمیایی مناسب آغشته نمود . اسکلت گلخانه بهخصوص اسکلتهای چوبی را باید به وسیله رنگهای روشنی که نور را منعکس می نمایند رنگ آمیزی کرد . برای اسکلت این گلخا نه ها که در ابعاد و اشکال مختلف ساخته می شوند می توان از لوله های فلزی توخالی و میله های گرد توپر استفاده کرد که ساده ترین آن طرح نیم استوانه ای ( QUONSET ) می باشد . پوشش گلخانه را علاوه بر شیشه می توان از پلی اتیلن و فایبرگلاس نیز تهیه کرد . در مناطقی که سرد است دو لایه کردن پلی اتیلن به حفظ حرارت داخل گلخانه کمک می کند . گلخا نه های پلاستیکی در مقایسه با گلخا نه های شیشه ای ، در شب حرارت کمتری را در خود نگهداری می کنند .

۲

نکته دیگری که در ساخت این گلخانه ها باید مورد توجه قرار گیرد ارتفاع گلخانه است . گوجه فرنگی گیاهی است که اگر خوب پرورش یابد از رشد طولی قابل توجهی برخوردار خواهد بود . بنابراین در صورتیکه هدف برداشت محصول خوب باشد ، به دلیل محدود بودن سطح گلخانه باید از ارتنفاع گلخانه استفاده کرد و به همین منظور گلخانه های پرورش گوجه فرنگی را باید با ارتفاع زیاد احداث نمود .
نکاتی که در تهیه گلخانه گوجه فرنگی باید مورد توجه قرار گیرد عبارتند از :
– گلخانه طوری ساخته شود که از سقف آن قطرات آب ریزش نکند .
– تهویه در آن به خوبی انجام شود . مسئله ای که در فصل تابستان حائز اهمیت است .
– گلخانه باید دارای سیستم حرارتی مناسب باشد که حرارت مورد نیاز گوجه فرنگی تامین گردد .
– به دلیل نیاز قابل توجه گوجه فرنگی به آب ، گلخانه باید دارای آب کافی باشد .
– از نوع سیستم حرارتی استفاده شود که سرویس خدماتی مربوطه در دسترس باشد .
– محل احداث گلخانه حتی الامکان دور از سایه درختان و ساختمانها باشد . جهت ساختمان گلخانه شمالی ـ جنوبی بوده و ردیفهای کاشت نیز شمالی و جنوبی در نظر گرفته شوند .
– محل احداث گلخانه مجهز به برق باشد .
– از دیوار شمالی گلخانه که مجهز به پنکه است به فاصله حدود ۵/۸ متر مانعی وجود نداشته باشد .
– به منظور احداث چندین گلخانه نزدیک هم فاصله هر گلخانه حدود ۵/۴ متر در نظر گرفته شود .
– یکی از نکاتی که در گلخانه ها مطرح است و باید مورد توجه قرار گیرد مسئله بهداشتی بودن محیط گلخانه می باشد . معمولا پس از برداشت محصول گوجه فرنگی مازاد آن را از گلخانه خارج نموده سپس سقف ، دیواره ها ، وسائل حرارتی و تهویه ، کف گلخانه ، بسترها و گلدانها و به طور کلی تمام اشیاء موجود در گلخانه را به وسیله آب تمیز کنند . به منظور ضد عفونی گلخانه و وسایل و ادوات موجود در آن می توان از محلولهای پاک کننده شیمیایی یا محلول ۱ به ۲۵ فرمالین استفاده کرد که در اینصورت قبل از کاشت نشاء هوای گلخانه را باید کاملا تعویض نمود
تهویه
ساده ترین سیستم تهویه در گلخانه های گوجه فرنگی ، نصب پنجره می باشد که باید تعداد و اندازه آنها متناسب با حجم گلخانه بوده و در جهات مناسب دیواره های گلخانه تعبیه نمود . کانالهای پلاستیکی که در طول گلخانه از سقف آویزان شده و از یکطرف توسط پنکه هوای تازه به داخل آن هدایت می شود یکی دیگر از روشهای مناسب تهویه به شمار میرود . در این روش معمولا پنکه های تخلیه هوا باعث خارج شدن هوای گرم گلخانه شده که به جای آن هوای تازه از سوراخهای کانال پلاستیکی داخل گلخانه می گردد .
استفاده از حرارت مصنوعی در گلخانه
برای گرم کردن گلخانه منابع حرارتی مختلف مانند برق ، نفت ، گازوئیل ، چوب و آب گرم وجود دارد که بسته به هزینه از هرکدام می توان در مناطق گوناگون استفاده نمود . سیستمی که برای گرم کردن گلخانه ها در نظر گرفته می شود باید حرارت لازم را تامین کرده و از آنجا که کنترل درجه حرارت در این گلخانه ها به خصوص انواع پلاستیکی آن نیاز به دقت زیاد دارد استفاده از سیستم خودکار مناسبتر می باشد . گرم کردن گلخانه به وسیله لوله های آب گرم و یا کانالهای پلاستیکی که بین ردیفهای گوجه فرنگی قرار میگیرد ترجیح داده می شود زیرا ضمن کاهش رطوبت اطراف بوته ها ، حرارت بیشتری تولید می کند .
آبرسانی
علاوه بر آبیاری دستی به وسیله شلنگ که یک روش ساده محسوب می شود می توان از آبیاری قطره ای در گلخانه های پرورش گوجه فرنگی نیز استفاده نمود . این روش ضمن کنترل یکنواخت رطوبت خاک ، برنامه آبرسانی را سهل تر کرده و نیازمندیهای مربوط به آب و کارگر را کاهش خواهد داد . آبیاری قطره ای ممکن است انواع مختلف داشته باشد که در زیر به یک نوع آن اشاره می شود .
در این روش لوله اصلی ، آب را به داخل لوله های هدایت کننده ای که دارای سوراخهایی به قطر ۰۳۵/۰ اینچ می باشند رسانیده سپس توسط شلنگهای بسیار نازکی به قطر ۰۴۵/۰ تا ۰۳۶/۰ اینچ آب به داخل گلدان و یا در بستر کنار بوته ها منتقل خواهد شد . به منظور پخش یکنواخت آب باید طول لوله های هدایت کننده و قطر آن با فاصله بین سوراخها و فشار آب تناسب داشته باشد . ضمنا لوله های هدایت کننده باید طوری نصب شوند که شیب آنها به طرف بالا قرار نگیرد .
این سیستم آبیاری که برای پرورش گوجه فرنگی در گلدان بسیار مناسب می باشد نیاز به پمپهایی برای به جریان انداختن آب در لوله ها دارد که باید ظرفیت آن متناسب با تعداد لوله های هدایت کننده آب و سوراخهای آن تعیین شود .
آبیاری قطره ای در روشهای هایدروپونیک که محلول غذایی از روی بستر در اختیار گیاه قرار می گیرد مورد استفاده های فراوانی دارد .
سیستمهای مختلف کاشت و پرورش گوجه فرنگی در گلخانه
BORDER CULTURE
در صورتیکه خاک کف گلخانه خوب و عاری از آفات و بیماریها باشد این روش یکی از روشهای ایده آل محسوب می گردد . به همین دلیل برای استفاده از این روش باید قبل از ساختن گلخانه خاک مورد آزمایش قرار گیرد . از این روش فقط در چند سال اول که خاک مناسب است استفاده شده و بعد از آن به روشهای دیگر مثلا استفاده از گلدان تبدیل می گردد . برای این منظور بسترهایی در کف گلخانه تهیه نموده و آنها را توسط راهروهای سیمانی با دیواره های کوتاه از هم جدا می کنند . معمولا در این سیستم به جای گلخانه از تونلهای پلاستیکی نیز استفاده می کنند .
خاک
گوجه فرنگی برای گسترش ریشه های عمیق و قوی خود احتیاج به زمینی نرم و عمیق دارد . بنابراین گلخانه باید در محلی بنا شود که دارای خاکی نرم و قوی بوده و در آن زهکشی به خوبی انجام گیرد . از خاکهای سرد و مرطوب برای کشت گوجه فرنگی در گلخانه باید بر حذر بود . چنانچه خاک در اثر کشت مجدد مبتلا به آفات و امراض گردد باید آن را تعویض کرد که بدین منظور خاکهای زراعتی قوی که قبلا در آن گوجه فرنگی کشت نشده باشد نتیجه خوبی خواهد داشت ، استفاده کرد . همچنین می توان با ضد عفونی آفات موجود در خاک را از بین برد . گوجه فرنگی به خاکهای قوی و خوب آماده شده PH آن ۵/۶ باشد نیاز دارد . خاک را ابتدا شخم زده بعد از خارج کردن علفهای هرز مقداری کود حیوانی حدود ۱۰ کیلوگرم در مترمربع و گاهی پیت موس به مقدار ۶ کیلوگرم در هر مترمربع به خاک بستر اضافه می نمایند . چنانچه مقداری کمپوست به خاک گوجه فرنگی اضافه شود در عملکرد محصول بی تاثیر نخواهد بود .
کاشت
در مناطق معتدل حدود پنجاه تا شصت روز قبل از کشت در محل اصلی بذر آن را در شاسی، گلخانه یا خزانه کاشته و در اوایل فروردین ماه پس از اینکه سرما برطرف شد نشاء آن را از خزانه درآورده و در زمین اصلی می کارند.کاشت در مناطق گرمسیر اواخر زمستان انجام می شود.مقدار بذری که برای کاشت در خزانه در نظر می گیریم حدود ۴ گرم در یکصد متر مربع است.
فاصله خطوط کاشت برای واریته هایی که پایه آنها بلند است حدود ۸۰ تا ۱۲۰ سانتی متر و جهت ارقام پایه کوتاه ۷۰ تا ۱۱۰ سانتی متر می باشند. فاصله بین بوته ها برای واریته های فوق ۴۰ تا ۶۰ سانتی متر باید در نظر گرفته شوند پس از چندی که بوته ها شروع به رشد کردن نمودند برای اینکه محصول مرغوبتری داشته باشیم باید مقدار کمی از شاخه های آن را هرس نمائیم. چنانچه پای هر بوته کمی خاک داده شود مطلوبتر است.وجین کردن و سیخک زدن اطراف بوته ها از جمله کارهای ضروری است که باید صورت گیرد.کاشت را به طریقه پشته با جوی عمیق یا پشته با جوی کم عمق که همان سیستم فارو می باشد انجام می دهند. طریقه دوم معمول تر و متداولتر است به خصوص در مزارع وسیع مقرون به صرفه خواهد بود. باید توجه داشته باشند با در نظر گرفتن فواصل فوق الذکر در هر پشته فقط یک طرف آن را کشت نمایند.
عملیات داشت گوجه فرنگی
داشت گوجه فرنگی شامل موارد مبارزه باآفات وبیماریها تغذیه مناسب گیاه ومبارزه با علفهای هرز وهمچنین آبیاری مناسب می باشد که در ذیل یک به یک موارد فوق را تشریح می نماییم.
تغذیه مناسب گیاه
۱۶حدود عنصر شیمیایی مورد نیاز برای رشد این گیاه واکثر گیاهان می باشد:
عناصر H هیدروژن (از طریق آب)، C کربن (تزریق دی‌اکسید کربن)، O اکسیژن (از طریق هوا)
تقسیم‌بندی عناصر غذایی:
۱ ـ عناصر ماکرو (پر مصرف):
N ازت، P فسفر، K پتاسیم، Ca کلسیم، Mg منیزیم، S گوگرد
۲ ـ عناصر میکرو (کم مصرف):
Fe آهن، Cu مس، Zn روی، Mn منگنز، B بر، Mo مولیبدن
N (ازت) برای رشد رویشی، P (فسفر) برای گسترش ریشه‌ها، K (پتاسیم) باعث افزایش مقاومت گیاه به آفات می‌شود.
راههای مصرف: آب آبیاری، محلول‌پاشی روی برگ یا خاک قبل از کشت
N (ازت):
تاثیر ازت بر رشد سبزینه ای و محصول گوجه فرنگی از عناصر دیگر بیشتر است . ازت تشکیل گل و میوه را افزایش داده و بلوغ را به تاخیر می اندازد. کمبود ازت در گیاه سبب کاهش جیبرلین , اکسین و افزایش ممانعت کننده های رشد () می شود . ریزش تعدادزیادی از گلها در درجه حرارت های زیاد نیز به علت کمبود ازت در گیاه گوجه فرنگی است . این گیاه برای تولید بیش از ۱۰۰تن محصول در هکتار به جذب ازت بیشتری در هر روز نیاز دارد . اندازه , رنگ , مزه و درصد مواد جامد در میوه در اثرمصرف زیاد ازت کاهش و اسیدیته قابل سنجش افزایش می یابد . به طور کلی ازت زیاد سبب بروز کاهش مقاومت گیاه نسبت به بیماریها می شود . ظهور مرگ انتهایی میوه (Blossom end rot) با افزایش میزان ازت به خصوص در فرم آمونیومی افزایش پیدا می کند در صورتی که شدت پوسیدگی ریشه (Botrytis cinera) با درمان کمبود ازت در گیاه کاهش پیدا می کند . گوجه فرنگی فرم ازت نیتراته را به فرم آمونیومی آن ترجیح می دهد . ضمنا نیترات راندومان مصرف آب ( W.U.E) را بهبود بخشیده و غلضت اسید آمینه آزاد را کاهش می دهد.
علائم کمبود:
باعث افزایش رشد رویشی شده و در نهایت در تولید گل و میوه بیشتر موثر می باشد ، کمبود این عنصر در گوجه فرنگی باعث به تأخیر افتادن رشد ، تغییر رنگ طبیعی گیاه ، کوچک و نازک باقی ماندن برگها و تغییر رنگ آنها از سبز مایل به زرد به ارغوانی ، سفت و فیبری شدن شاخه ها ، زرد شدن جوانه های گل و ریختن آنها ، کوچک ماندن میوه و کاهش شدید محصول می شود رشد بیش از حد ریشه و قهوه‌ای شدن ریشه از دیگر علائم کمبود این عنصر می باشد.
۰

تعیین زمان کاشت سبزی و صیفی برای مناطق مختلف کشور

برای اینکه بدانیم در یک منطقه جغرافیایی خاص گیاهان را چه زمانی بکاریم که بتوانیم از آنها بهره برداری کنیم باید یکسری اطلاعات اولیه در مورد اکولوژی محل مورد نظر و گیاهی که قصد کاشت آنرا داریم داشته باشیم. در این مطلب سعی براین است که شمارا با این اطلاعات آشنا کنم.باتوجه به در خواست دوستان در این مطلب به محصولات سبزی و صیفی پرداخته می شود.
بطورکلی سبزی و صیفی به دوگروه:
۱- محصول فصل گرم ۲- محصول فصل خنک تقسیم میشوند. معمولا سبزیهای فصل گرم قسمت خوراکی آنها میوه گیاه است مانند:خیار- بادمجان – و……. بجز ریحان-ترخون – مرزه و نعنا که قسمت برگ و ساقه آن قابل مصرف است. و محصول فصل سرد بیشتر برگ و ریشه آنها قابل مصرف است.بجز نخود فرنگی و باقلا
محصول فصل گرم برای جوانه زنی بذر و رشد رویشی و میوه دهی به متوسط درجه حرارتی حدود ۳۰ درجه سانتیگراد نیاز دارد در درجه حرارت کمی پایینتر و بالاتر ممکنست گیاه دیرجوانه بزند و یا دیرترمحصول داده و یا با کاهش مقدار محصول مواجه شویم. گیاهان فصل گرم برای جوانه زنی درجه حرارت خاک باید ۲۷-۳۵ درجه باشد. ودر درجه حرارت پایینتر وبالاتر در جوانه زنی وسبز شدن گیاه تاخیر ایجاد می شود.که موجب خسارت آفات, بیماریها وعلفهای هرز به گیاه شود. بطور مثال: اگر ذرت را وقتیکه درجه حرارت هوا وخاک کمتراز ۲۵ سانتیگراد باشدکاشته زمان جوانه زنی وسبز شدن آن ۱۰ -۱۴ طول میکشد اما در ۳۵ درجه و بالاتر حدود ۴ روز طول میکشد.
بنابراین باید در نظر داشته باشیم که گیاهانی که محصول فصل گرم هستند باید زمانی کاشته شوند که هوا رو به گرمی میرود.وبرطول روز افزوده میشودکه این باعث گرم شدن خاک میشود.توجه داشته باشید برای پیش رس کردن میتوان محصولات فصل گرم را با ایجاد تونل پلاستیکی و یا کاشت خزانه نشاء در شاسی زودتر از موعد کشت نمود. باید توجه کرد وقتی که هوا گرم شد برای خارج کردن گیاه از زیر پلاستیک گیاهان را بتدریج با هوادهی نسبت به محیط خارج مقاوم کرد.میوه دهی و تشیکل سایر اندام قابل مصرف در گیاهان بستگی بطول روز و درجه حرارت محیط دارد.بطور مثال پیاز دارای انواع روز کوتاه وروز بلند است.یعنی تشیکل غده پیاز تحت تاثیر طول روز قرار دارد. بطوریکه در مناطق گرمسیرپیاز روز کوتاه در پاییز کاشته میشود.وارقام روز بلند که در مناطق معتدل کشت میشود.بطورکلی در عرض جغرافیایی بالتر ارقام روز بلند و در عرضهای پایینتر ارقام روز کوتاه.
بطورکلی بهترین درجه حرارت محیط برای رشد مطلوب محصولات فصل گرم حدود۲۱-۳۲درجه سانتیگراد و حداقل آن۱۷ و حداکثر ۳۸ درجه سانتیگراد است.
و درجه حرارت مطلوب خاک برای جوانه زنی حدود۲۷-۳۵ درجه سانتیگراد و حداقل درجه حرارت خاک برای جوانه زنی ۱۰ و حداکثر آن ۴۰ درجه سانتیگراد است.

--۳۰۰x257

محصول فصل خنک : برای جوانه زنی به درجه حرارت خاک حداقل ۴ و حداکثر ۳۰ درجه سانتیگراد نیاز دارد و درجه حرارت مطلوب برای اکثر این محصولات حدود ۲۵ درجه سانتیگراد است.همچنین برای رشدمطلوب و تولید محصول کافی باید درجه حرارت محیط حداقل ۷ و حداکثر ۲۹ درجه حرارت مطلوب ۲۴-۱۵ سانتیگراد می باشد.

بطورکلی میتوان گفت محصولات فصل گرم رادر مناطق گرم اواخر زمستان تا اواخر بهار ودر مناطق معتدل از اواسط بهار(اردیبهشت) تا اوایل تابستان کاشته میشوندو محصولات فصل سرد در مناطق گرم از ابتدای پاییز(مهر) تا اواخر پاییز ودر مناطق معتدل اواسط تا اوخر تابستان کاشته میشوند.

-۲-۳۰۰x297

*در شب بایددرجه حرارت به ۱۵درجه یاکمترتغییرکند.

شناخت خاک مناسب کشت گندم و نیازهای آن در زمان رشد

مقدمه:
یکی از هدفهای اصلی پژوهش،حل مشکلات تولیدکنندگان کشاورزی است. که در فرآیند کاشت، داشت، برداشت و فرآوری تولیدات کشاورزی از طریق طراحی، برنامه‌ریزی و اجرای طرحهای تحقیقاتی برای پاسخگویی نیازمندیهای علمی آنان امکان پذیر می گردد.
این مقاله در راستای بهینه کردن مصرف کودهای شیمیایی برای دستیابی به کشاورزی پایدار، تولید مستمر با داشتن حداکثر عملکرد کمی و کیفی، حفظ محیط زیست و کاهش هزینه های تولیدو… و پاسداری از منابع خاک و آب کشور تهیه شده است و روی سخن با متخصصان،کارشناسان و تولیدکنندگان کشاورزی است که در عرصه های تولید حضور دایم دارند. امید است که با اجرای پیشنهادها و توصیه های فنی در سطح مزرعه شاهد برخوردهای جدی تری با مسایل تغذیه‌ای و آبیاری در کشاورزی باشیم.
خاکهای مناسب کشت گندم:
گندم گیاهی است که کشت آن در هر خاکی امکان پذیراست منوط به آنکه برای هر خاک مدیریت مناسب و خاص خود از نظر نحوه کاشت، آبیاری و مصرف کود به کار گرفته شود.کشت این گیاه در خاکهایی که دارای محدودیتهای شوری یا باتلاقی باشد سبب تنک شدن مزرعه، عدم رشد کافی بوته ها و در نهایت کاهش عملکرد خواهد شد.
گندم بیشترین عملکرد را در خاکهایی با بافت لومی عمیق کافی و مواد آلی نسبتاً بالا(یک تا دو درصد) دارد. در خاکهای خیلی رسی مشکل سله بندی سطح خاک وجود داشته و جوانه زدن دیرتر صورت می گیرد. از طرفی چون این خاکها در زمستان و بهار رطوبت را به مقدار زیاد و در مدت طولانی در خود نگهداری می کنند. احتمال از بین رفتن بذر یا گیاه جوان وجود دارد.
به همین دلیل کاربرد لایه شکن(SUbsoiler) در خاکهای سنگین برای محصولات زراعی منجمله گندم الزامی بوده و از طریق کاهش وزن مخصوص ظاهری خاکهای زراعی، نفوذپذیری ریشه و آب در خاک افزایش یافته و مآلاً به افزایش تولید در واحد سطح منجر خواهد گردید.

۶۳۴۶۲۸_JDRQTKSc-300x224

در خاک لومی بعد از فشرده کردن توده خاک و باز کردن دست،اگرچه توده ی خاک تا حدودی شکل می گیرد،اما به تدریج بر روی آن ترک افتاده و قسمتهای آن از هم جدا می شود.

۳۸۳۸۸۶۵۱۳۶۴۸۸۶۵۹۲۰۴۸

در خاک های رسی، رد انگشتان دست بر روی توده ی خاک باقی می ماند و ساختن گلوله ی گلی از این نوع خاک بسیار آسان است.
مثلث بافت خاک:
مثلثی است متساوی الاضلاع که هر ضلع آن مربوط به ۳ عنصر اصلی هر خاک یعنی ماسه، سیلت و رس است.
برای اینکه بدانیم نمونه خاک در چه محدوده بافتی قرار می گیرد، اگر مقادیر ۳ گروه اصلی اجزاء تشکیل دهنده خاک را شامل شن (درشت و ریز) – سیلت و رس می باشد با تجزیه مکانیکی اندازه گیری نماییم می توانیم به نوع بافت خاک پی ببریم.
بافت در خاک تا حدودی نمایشگر محیط های تشکیل آن، رژیم آبی خاک ، ظرفیت نگهداری آب در خاک، نفوذ پذیری و تخلخل (مقدار خلل و فرج خاک که به وسیله اب یا هوا اشغال می شود) و نقطه پژمردگی گیاه است.
۱
تقسیم بندی بافت خاک
در روش مدرن، مثلث بافت خاک از دوازده کلاس تشکیل یافته است که اجزاء متشکله آن به قرار زیر می باشد :
۱- شنی (sand) : حداقل مقدار شن ۸۵ درصد و مجموع و ۵/۱ برابر ذرات رس کمتر از ۱۵ درصد می باشد.
۲- شنی – لومی (loamy – sand) : شن بین ۷۰ تا ۹۰ درصد و مجموع سیلت و ۵/۱ برابر ذرات رس بیش از ۱۵ درصد و مقدار رس از ۳۰ درصد کمتر می باشد.
۳ – لومی – شنی (sandy – loam) : رس کمتر از ۲۰ درصد یا مجموع درصد سیلت و دو برابر مقدار رس از ۳۰ درصد بیشتر می باشد. خاک هایی که مقدار شن آنها بین ۲۴ تا ۵۲ درصد باشد و مقدار رس شان کمتر از ۷ درصد و سیلت شان نیز کمتر از ۵۰ درصد است خاک لومی و شنی نامیده می شوند.
۴ – (loam) لوم : مقدار رس بین ۷ تا ۲۷ درصد و سیلت ۲۸ تا ۵۰ درصد و شن کمتر از ۵۲ درصد است.
۵ – لومی – سیلتی (silt – loam) : مقدار سیلت بیش از ۵۰ درصد و رس بین ۱۲ تا ۲۷ درصد بوده و یا مقدار سیلت بین ۵۰ تا ۸۰ درصد نوسان داشته و مقدار رس نیز کمتر از ۱۲ درصد است.
۶ – سیلت (silt) مقدار سیلت کمتر از ۸۰ درصد و مقدار رس کمتر از ۱۲ درصد است.
۷ – لوم رسی – شنی (sandy – clay – loam) : اینکه ۲۰ تا ۳۵ درصد رس داشته و مقدار سیلت آن ۲۸ درصد کمتر و شن آن نیز بیش از ۴۵ درصد می باشد.
۸- لومی ورسی (clam –loam) مقدار رس تا ۲۷ تا ۴۰ درصد و مقدار لوم کمتر از ۲۰ درصد تا ۴۵ درصد در نوسان است.
۹- لوم رسی – سیلتی (silty – clam – loam) مقدار رس ۲۷ تا ۴۰ درصد و مقدار شن نیز از ۲۰ درصد کمتر است.
۱۰- رسی و شنی (sandy – clay) مقدار رس و شن آن از ۳۵ تا ۴۵ درصد بیشتر است.
۱۱ – رسی و سیلتی (silty – clay) مقدار هر یک از رس و سیلت آن به ترتیب بیش از ۴۰ درصد است
۱۲- رسی (clay) مقدار رس بیش از ۴۰ درصد و مقدار شن و سیلت آن به ترتیب از ۴۵ تا ۴۰ درصد کمتر است.

برای تعیین بافت خاک (تجزیه گرانولومتری) متدهای متعددی پیشنهاد گردیده است . اصول متدهای فوق بر مبنای قانون استوکس پایه گذاری شده است. طبق نظریه استوکس سرعت سقوط ذرات متناسب با قطر آنها می باشد، یعنی در تجزیه گرانولومتری، سرعت سقوط ذرت را طبق معادله زیر تعیین می نمایند:
V = k R2
سرعت سقوط ذرات بر حسب سانتی متر در ثانیه R شعاع ذرات بر حسب سانتی متر D1 وزن مخصوص ذرات بر حسب گرم بر سانتی متر مکعب D2 وزن مخصوص محلول بر حسب گرم بر سانتی متر مکعب g شتاب ثقل زمین بر حسب سانتی متر برثانیه η ضریب چسبندگی محلول بر حسب دین بر سانتی متر
تعیین بافت خاک در صحرا
بافت خاک را در صحرا بدین ترتیب معین می کنند که مقداری از خاک را مرطوب کرده بین انگشتان شصت و سبابه فشار می دهند. از احساسی که به حس لامسه دست می دهد و از طرز تشکیل نوار خاک مرطوب بین انشگتان می توان به بافت خاک پی برد. ذرات شن زبر و خشن بوده و در زیر انگشتان حس می شوند. ذرات سیلت در حالت خشکی آردی و شبیه پودر می باشند. رس در حالت خشکی سفت و سخت و در حالت مرطوب چسبنده و شکل پذیر است.
رفتار خاک های سبک :
خاک های سبک خاک هایی هستند که بیش از ۸۰% وزن خاک را شن تشکیل داده و مقدار رس کمتر از ۱۲ درصد و یا مجموع رس و سیلت آن ها کمتر از ۲۰ درصد است. رطوبت قابل استفاده در هر متر از عمق خاک کمتر از ۱۲۵ میلی متر است. زهکشی آنها آزادانه و به طور طبیعی صورت گرفته و با پیدایش یک دوره خشکی رطوبت خود را به سرعت از دست می دهد. در معرض فرسایش بادی قرار دارد و بارخیزی آنها ناچیز است. ساختمان خاک در این اراضی بسیار سست و شکننده بوده و با فشاری متلاشی شده و به ذرات اولیه تبدیل می شود. اگر در حالتی که خاک مرطوب است عملیات شخم و غیره انجام شود، سطح خاک متراکم شده ولی درز و ترکی در آن پدیدار نمی شود در نتیجه نفوذ آب در خاک مرطوب است گرفته و جوانه زدن بذر و انتقال هوای خاک از هوا به درون خاک و یا بالعکس دچار وقفه ی شود. این عوامل به حاصلخیزی ناچیز خاک دامن می زند. وجود سنگ ریزه و فراوانی آن نیز از بارخیزی خاک کاسته و استهلاک ادوات کشاورزی نیز در مدت کوتاهی به وقوع می پیوندد. رطوبت قابل استفاده گیاه در این خاک ها ناچیز بوده و آبیاری بایستی به تناوب بیشتری صورت گیرد. آبشویی (leaching) املاح و کودهای شیمیایی نیز قابل توجه است و تلفات و ضایعات کودی بیشتر از سایر خاکها است.
رفتار خاک های سنگین :
خاک های سنگین یا رسی محتوی بیش از ۲۸ درصد رس بوده و چسبندگی آنها زیاد است.
ساختمان خاک در صورتی که مواد آلی خاک ناچیز باشد از پایداری مطلوبی برخوردار بوده و سطح خاک در اثر تناوب خشکی و رطوبت، ایجاد درز و ترک می کند که به انتقال آب و هوا به درون خاک کمک می کند. رطوبت قابل استفاده گیاه در این خاکها از کلیه خاک های دیگر بیشتر بوده و زهکشی آن نیز دشوارتر است چون در رطوبت های کمتری از اشباع نفوذ پذیری خاک بسیار ناچیز است لذا این خاک ها به مدت طولانی مرطوب باقیمانده و بروز خشکی هوا در عملکرد گیاه چندان مؤثر نمی باشد. نکته دیگر اینکه رطوبت خاک های رسی در حد خمیرایی کاهش یابد. بنابراین انتخاب زمان شخم اهمیت به سزایی در بهبود یا تخریب ساختمان خاک دارد. بارخیزی در این خاک ها نیز به علت ظرفیت تبادل کاتیونی قابل توجه آن، در حد مطلوبی بوده و تناوب آبیاری در این خاک ها کمتر از سایر گروه های بافتی است.
ساختمان خاک :
شکل و نوع قرارگیری ذرات و اجزاء متشکله خاک که منجر به تشکیل توده های خاکی به هم پیوسته ریز و درشت (خاکدانه ها) می گردد، به نام ساختمان خاک بیان می گردد.
ساختمان خاک به اتصال ذرات اصلی خاک و تشکیل ذرات ثانوی اشاره دارد. اگر ذرات ریز رس و سیلت به هم متصل شوند، خاکدانه یا ساختمان ثانوی را تشکیل دهند، چنین خاکی دارای ساختمان مناسبی خواهد بود. ساختمان خرده (crumb) باعث نفوذ آب، کاهش وزن مخصوص ظاهری و نفوذ هر چه بهتر ریشه ها می گردد. بافت و ساختمان خاک تعیین کننده تعداد و اندازه منافذ موجود در بین و درون ذرات خاک ، چه ذرات اولیه و چند ثانویه است .
اندازه خلل و فرج و شکل آنها و ممتد و غیر ممتد بودنشان بر انتشار اندام های عفونت زا و متحرک میکروارگانیسم های درون خاک اثر می گذارند. اتصال ذرات ریز خاک و تشکیل ذراتی بزرگتر توسط کلسیم، منیزیوم و هوموس افزایش می یابد. سدیم هم پاشیدگی و تخریب ساختمان خاک را تشدید می کند.
به طور کلی هر خاکی بر اساس ترکیب فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خود قادر است، ذرات جامد معدنی خود را در جوار هوا و آب به شکل واحدهای خاکی مخصوص در کنار هم مجتمع نموده و درون واحدهای خاکی مجتمع نیز، اتصال و ارتباط مجددی برقرار نماید. نتیجه این فرآیند مرحله ای ، تشکیل واحدهای ریز ساختمانی یعنی خاکدانه ها و واحدهای درشت ساختمانی یعنی کلوخچه ها و کلوخه هاست.
ساختمان خاک اثرات بافت را در رابطه با آب و هوای خاک اصلاح می کند. اندازه بزرگ و ماکروسکوپی خاکدانه ها باعث پیدایش و فضای خالی در بین آنها می گردد که به مراتب بزرگتر از خلل و فرجی است که در فواصل ذرات شن، سیلت و رس در درون خاکدانه ها بوجود آید و در حقیقت همین تأثیر ساختمان خاک بر روی خلل و فرج خاک است که آن را در زمره یکی از خصوصیات مهم قرار می دهد.
خاکدانه ها بر اساس شکل ظاهری به ۴ گروه کردی (spheroidail) ، ورقه ای (plate like) مکعبی (Block like) و منشوری (prismlike) تقسیم می شوند که با تقسیمات فرعی این چهار شکل، اشکال هفت گانه خاک را تشکیل می دهند.
کروی ساده ترین شکل یک خاکدانه است. خاک هایی که بیشتر خاکدانه های آن کروی است دارای ساختمان دانه ای می باشند. ساختمان مکعبی از خاکدانه هایی تشکیل شده که شبیه مکعب و یا منشورهای کوتاه مستطیل شکل است. اگر گوشه خاکدانه ها گرد و صاف باشد به آن مکعبی بدون گوشه و اگر گوشه تیز باشد به آن مکعبی گوشه دار می گوئیم. خاکدانه هایی که در ازای آنها بیشتر از پهنای آنها باشد منشور بوده و در این حالت ساختمان خاک را منشوری می نامند. منشورها دارای لبه ها و سطح هایی زاویه دار هستند. هنگامی که سطح های کناری و بالایی بدون زاویه باشند. خاکدانه ها تشکیل ستون می دهند که به این ساختمانها ستونی گفته می شود. در برخی از خاک ها به ویژه در افق های فشرده شده، خاکدانه ها، نازک، مسطح و بشقاب مانند هستند و بنابراین در این حالت خاک بشقابی یا صفه ای نام دارد. برخی از خاک ها ساختمان مشخصی نداشته که آنها را بی ساختمان می نامند. خاک های بی ساختمان به دو گروه توده ای و تک دانه ای تقسیم می شود. وضعیت بی ساختمان توده ای نشان می دهد که همگی ذره ها به یکدیگر چسبیده اما هیچگونه خاکدانه ای در آنها دیده نمی شود.
آبیاری گندم:
در مناطقی که مقدار بارندگی با پراکنش مناسب در طول رشد گیاه گندم کمتر از۳۵۰ میلی متر باشد لازم است مزرعه گندم آبیاری شود. برای این کار لازم است هنگام تهیه زمین و بستر بذر شیب لازم به زمین داده شود تا از یک طرف آب به مقدار ثابت در تمام سطح مزرعه پخش شده و از طرف دیگر از فرسایش آبی خاک جلوگیری شود. مقدار آب مورد نیاز به درجه حرارت محیط، روش کاشت، مقدار بارندگی،‌بافت خاک و رقم مورد کاشت، عملکرد مورد انتظار و وضعیت خاک از نظر عناصر غذایی بستگی دارد. در مناطقی که از کودهای شیمیایی به منظور افزایش عملکرد استفاده می‌شود نیاز به آب بیشتر از حالتی است که از کود شیمیایی استفاده نمی‌شود.
به طور کلی تامین رطوبت کافی برای گندم در تمام مراحل رشد جهت استفاده از حداکثر پتانسیل خاک وگیاه و تولید حداکثر محصول ضرورت دارد. بطور متوسط در سالهای مناسب از نظر درجه حرارت و بارندگی، گندم بین ۵۰۰۰ تا ۵۸۰۰ متر مکعب در هکتار آب نیاز دارد. در مناطق گرم و خشک احتیاج گندم به آب بیشتر از سایر مناطق بوده و حدود ۸۰۰۰ متر مکعب می‌باشد. در جدول شماره یک نیاز آبی گندم در مناطقی از کشور گنجانده شده است. (فرشی ۱۳۷۵).
نیاز غذایی گندم:
بذر گندم پس از آنکه در خاک مناسب کاشته شد و جوانه تولید نمود برای آنکه زندگی گیاهان خود را با رشد و نمو کامل ادامه داده و محصول خوب و کافی بدهد لازم است شرایط تغذیه‌ای آن کاملاً مناسب باشد. هرگاه عناصر و مواد غذایی موجود در خاک تکافوی احتیاجات آن را ننماید، گیاه رشد خود را به خوبی انجام نداده و علایم کمبود هر یک از مواد در اندامهای مختلف آن ظاهر شده با بزرگ شدن و رشد بیشتر گیاه، کمبود نمایان‌تر شده و گیاه به تدریج ضعیف می‌شود و در نتیجه نه تنها محصول کافی تولید نمی‌کند همانطور که کمبود یک عنصر غذایی در خاک سبب عدم رشد نبات می‌شود. و علایمی در گیاه بوجود می‌آورد فزونی همان ماده موجب ظهور علایمی در گیاه خواهد شد که در نهایت منجر به مسومیت کاهش عملکرد می‌شود. بطور کلی هدف افزایش تولید است که از نظر کمیت و کیفیت مناسب نیز باشد و زمانی می‌توان محصول خوب و کافی تولید نمود که شرایط زیست و تغذیه گیاه متعادل و مناسب باشد. مسلم است گیاهی که دچار کمبود ماده غذایی باشد محصول خوب و کافی تولید نخواهد کرد.
کودهای آلی:
ارزش کودهای آلی به خاطر خاصیت مهم آنها یعنی نقش تغذیه‌ای و شیمیایی، بهبود خواص فیزیکی و افزایش فعالیتهای بیولوژیکی در خاک است. وقتی کود آلی به خاک اضافه می‌شود بخشی از ماده غذایی موجود در آن به خصوص ازت، پتاسیم و فسفر می‌تواند بلافاصله در اختیار گیاه قرار گیرد و بخشی از آن در طول مدت زمان طولانی به تدریج آزاد و آماده جذب می‌شود. غیر از سه عنصر پر مصرف اصلی، مقادیر قابل توجهی از عناصر دیگر از جمله گوگرد، کلسیم، منیزیم و عنصر کم مصرف نظیر آهن، روی، مس و منگنز در اختیار گیاه گذاشته می‌شود. مواد آلی با بهبود خواص فیزیکی خاک از طریق ایجاد ساختمان خاک سبب می‌شود تا ریشه گیاه به راحتی در خاک نفوذ کرده و از آب و هوا و عناصر غذایی موجود در خاک به حد مطلوبی استفاده نماید. همچنین مواد آلی باعث افزایش ظرفیت نگهداری رطوبت خاک می‌شوند. از نقطه نظر بیولوژیکی، این مواد به منزله غذای تازه برای موجودات ذره‌بینی خاک خواهند بود و باعث فعالیت بیشتر و تکثیر فوق العاده آنها می‌شوند که این‌گونه فعالیتهای بیولوژیکی در خاک نتایج جالبی را از نظر تغذیه گیاه به دنبال دارد. با توجه به فواید بسیار کودهای آلی (کودهای حیوانی،‌کمپوست حاصل از زباله شهری) مصرف حدود ۲۰ تن در هکتار کود آلی در هر دو سال یک بار توصیه می‌شود.
ازت:
ازت موجب شادابی و نمو سریع گیاه و ازدیاد ساقه و برگها و افزایش مقدار محصول و درصد پروتئین می‌شود. مقدار ازت مصرفی بستگی به مقدار آب،‌رقم مورد کاشت، بافت خاک و عملکرد مورد انتظار دارد.
برای افزایش راندمان ازت مصرفی بهتر است آن را در سه نوبت مصرف کرد زیرا نیاز گندم در مرحله پنجه زدن، ساقه رفتن، تشکیل گل آذین (سنبله) به ازت بیشتر از سایر مراحل رشد می باشد.
در شرایط کمبود ازت در خاک ابتدا رنگ برگهای گندم سبز و مایل به زرد و در شرایط کمبود شدید کاملاً زرد می‌شود. رنگ ساقه سبز روشن و رشد طولی ساقه کم می‌شود و دانه‌ها کوچک و چروکیده باقی می‌مانند. جدول شماره دو توصیه کودی ازت برای گندم را نشان می‌دهد.
مصرف زیادی ازت نیز برای گندم مضراتی داشته و حساسیت گیاه را در برابر آقات و بیماریها تشدید می‌نماید. از طرف دیگر زیادی ازت، نسبت کربن به ازت خاک را برهم زده و مواد آلی ناچیز خاکهای زراعتی مخصوصاً در اقالیم گرم را از بین می‌برد.
مشکلی که می‌بایستی در آینده‌نگری و در رابطه با کشاورزی پایدار با اعمال سیاستهای صحیح بایستی حل شود. در شکل شماره یک رابطه بین مقدار و زمان کاربرد کودهای ازته با شیوع زنگ گندم را نشان داده شده است.
جدول ۲- توصیه کودی ازت برای گندم آبی
نوع خاک عملکرد دانه
(تن در هکتار) کود اوره مورد نیاز
(کیلوگرم در هکتار)*
سبک ۷-۶ ۴۵۰-۳۰۰
متوسط ۸-۶ ۴۰۰-۳۰۰
سنگین ۸-۶ ۴۰۰-۳۰۰
*توصیه کودی برای حالتی که کشت سال قبل غلات، ذرت، چغندرقند و یا سبزیجاتی که کمتر از ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار کود اوره دریافت کرده و باقیمانده آنها از مزرعه انتقال داده شده است. ولی اگر کشت قبل سویا، یونجه، شبدر، لوبیا بیش از ۴۵۰ کیلوگرم در هکتار کود اوره دریافت کرده باشد مصرف اوره باید ۱۰۰ کیلوگرم کاهش یابد.
در صورتی که بارندگی بیش از حد طبیعی نظیر آنچه که در بهار سال جاری در استانهای شیراز و اصفهان نازل شد، باشد و یا آب آبیاری بیش از اندازه مصرف شده باشد می‌بایستی در مصرف کودهای ازته به صورت سرک در بهار مخصوصاً در مرحله ساقه رفتن اقدام نمود.
فسفر (P):
فسفر سبب ازدیاد رشد و تولید ریشه‌های قوی و استحکام گیاه در دوره زندگی گیاه و افزایش کیفیت دانه‌ها می‌شود. وجود مقدار کافی فسفر در گیاه مقاومت آن را در برابر خشکی افزایش داده و سرانجام گیاه زودرس می‌شود. در اثر کمبود فسفر رنگ اندامهای هوایی گیاه سبز تیره گردیده و رشد آن کند خواهد شد برگها از قسمت نوک بتدریج می‌میرند و این وضع به طرف قاعده برگ پیشروی می‌نماید.در حالت کمبود شدید برگها و ساقه‌ها بخصوص گلبرگها ارغوانی و سرانجام بنفش رنگ گردیده
و سنبله‌ها کوچکتر از اندازه طبیعی می‌شوند.
توصیه کودی فسفر برای گندم آبی*
سطح فسفر قابل جذب
(میلی‌گرم بر کیلوگرم) کود فسفاتی مورد نیاز (سوپر فسفات تریپل)
کیلوگرم در هکتار *
۱- ۵ ۲۵۰
۱۰- ۵ ۱۵۰
۱۵-۱۰ ۱۰۰
۱۵ < کود فسفاتی نیاز نیست
* توجه شود که در اثر زیادی مصرف کودهای فسفاته، فیتات (Phytates) در دانه‌گندم بیشتر شده و در بدن از جذب آهن جلوگیری می‌کند.
پتاسیم (K)
پتاسیم مقاومت گیاه در برابر بیماریها و آفات را افزایش داده و موجب زیاد شدن مواد قندی و نشاسته‌ای، همچنین افزایش وزن هزار دانه و سرانجام بهبود کیفیت دانه‌ها می‌شود. در اثر کمبود این ماده ساقه و میان گره کوتاه و گیاه لاغر و ضعیف می‌شود. برگها به رنگ سبز تیره مایل به آبی که ممکن است کمی در حاشیه و نوک زرد شده باشند. زردی بعداً به قهوه‌ای،‌ سوختگی و مردن نوک و حاشیه‌ برگها منتهی می‌شود.
سوختگی تمام سطح برگها را نیز ممکن است بگیرد. تعداد ساقه ممکن است زیاد باشد ولی تعداد خوشه در آنها خیلی محدود است و دانه‌ها چروکیده و کوچک هستند. در اثر کمبود پتاسیم مقاومت گیاه در برابر آفات و بیماریها، باد، خشکسالی و رس کاهش می‌یابد. در جدول شماره چهار توصیه کودی پتاسیم برای گندم آمده است.
جدول شماره ۴- توصیه کودی پتاسیم برای گندم آبی سطح پتاسیم قابل جذب در خاک (میلی گرم در کیلوگرم) سولفات پتاسیم مورد نیاز (کیلوگرم در هکتار)
۱۰۰ < ۳۰۰
۲۰۰-۱۰۰ ۲۰۰
۳۰۰-۲۰۰ ۱۵۰
۳۰۰ < به کود پتاسیم نیازی نیست
ضرورت مصرف کودهای محتوی ریز مغذی‌ها
با مصرف کودهای محتوی عناصر کم مصرف به سهولت می‌توان علاوه بر نیل به افزایش تولید و افزایش درصد پروتئین،‌ غلظت مواد ریزمغذی نظیرروی، آهن،‌ منگنز و مس را در دانه گندم افزایش داد.
از طریق افزایش غلظت ریز مغذی‌ها به راحتی می‌توان سلامتی جامعه اسلامی مان را در گندم که مصرف همگانی دارد تضمین و از درصد افراد مبتلا به بیماری کم خونی
Anemia) (Persian به مقدار قابل توجهی کاست.
اثرات کود سولفات روی، کمپوست حاصل از زباله شهری در افزایش عملکرد گندم آبی و غنی‌سازی دانه گندم با روی نشان داده شده است.
اثرات کود سولفات روی و کمپوست در افزایش عملکرد گندم آبی و غنی سازی دانه گندم (مجیدی۱۳۷۵)
تیمار کودی متوسط غلظت
*روی در خاک (قبل از کاشت گندم) متوسط غلظت
*روی در (بعد از کشات گندم) عملکرد گندم
گندم(کیلوگرم در هکتار) متوسط غلظت*
روی در دانه
گندم تولید شده
شاهد ۲۹/. ۱۳/. ۴۰۴۶ ۰۴/۱۲
سولفات روی
ساخت داخل ۲۹/. ۹۷/۳ ۴۷۶۸ ۹۸/۳۰
کمپوست تولیدی
از زباله اصفهان ۲۹/. ۸۲/۲ ۴۷۹۸ ۵۸/۳۲
* میلی گرم در کیلو گرم
** توجه مهم: با مصرف ۴۰ کیلو گرم سولفات روی یا ۲۰ تن کمپوست در هکتار به سهولت می‌توان نیاز روی (Zn) انسانی (۱۵ میلی‌گرم در روز) با فرض مصرف نیم کیلوگرم نان توسط هر انسان بالغ در هر روز تامین نمود.
*** کمپوست را قبل از کاشت ولی سولفات روی را به دلیل محلول بودن آن در آب حتی می‌توان به صورت سرک نیز مصرف نمود.
در جدول شماره شش اثرات مثبت کلات آهن (محتوی دو درصد آهن) در افزایش تولید، پروتئین و غلظت آهن در دانه گندم نشان داده شده است.
اثر مصرف کلات آهن در میزان عملکرد پروتئین و غلظت آهن در دانه گندم (انصاری‌پور ۱۳۷۵)
تیمار عملکرد گندم
(کیلوگرم در هکتار) درصد پروتئین
در دانه گندم غلظت آهن
(میلی گرم در کیلوگرم)
شاهد ۸۸۰۰ ۴/۱۱ ۳۹
۴۰لیتر در هکتار ۹۰۰۰ ۵/۱۱ ۳۲
۸۰ لیتر در هکتار ۹۲۰۰ ۲۶/۱۴ ۶۰
۱۲۰ لیتر در هکتار ۹۸۰۰ ۷/۱۲ ۶۱
نتیجه و بحث:
۱- از آنجا که مرغوبیت بذر از نظر بالا بودن قوه نامیه، ذخایر کافی مواد غذایی، مقاومت نسبت به بیماریها از جمله زنگ گندم، سازگاری با شرایط منطقه و داشتن خاصیت کود‌پذیری بالا از عوامل مهم جهت عملکرد بالا و بهره‌وری بهینه از نهادها می باشد، لذا انتخاب بذر مناسب بایستی با نظر کارشناسان مربوط در هر منطقه صورت گیرد.
۲- قبل از کشت از سطح مزرعه نمونه خاک مرکب تهیه و به آزمایشگاه تجزیه خاک ارسال تا پس از اندازه‌گیری میزان کربن آلی، ازت نیتراتی (NO3- N) ، فسفر و پتاسیم قابل جذب، نسبت به مصرف کود تصمیم‌گیری شود.
۳- به دلیل کاهش شدید درصد مواد آلی خاکهای زیر کشت و مصرف بی‌رویه کودهای فسفاته، خاکهای زراعتی سفت و نفوذ‌پذیری آنها نیز کاهش یافته است. بنابراین ضمن تاکید بر مصرف مواد آلی حتی کمپوست حاصله از زباله شهری و زدن لایه شکن (Subsoiler) به افزایش عملکردی قابل توجه نایل خواهیم آمد.
۴- مصرف کودهای آلی با توجه به فواید بسیار آن توصیه می‌شود و در صورتی که از کود حیوانی استفاده می‌شود بایستی کاملاً پوسیده باشد تا بذور علفهای هرز موجود در آن از بین رفته و میزان عناصر غذایی قابل جذب کود زیاد باشد.
۵- در صورتی که ازت نیتراتی خاک (NO3-N) 15 میلی گرم در کیلوگرم یا بیشتر باشد نیازی به مصرف کود ازته پایه نیست و مصرف ازت به صورت سرک در دو نوبت یعنی زمانهای پنجه زدن و اوایل ساقه رفتن توصیه می‌گردد.
۶- کودهای فسفاته و پتاسه بایستی قبل از کشت مصرف و کاملاً با خاک تا عمق شخم مخلوط گردد. در صورتی که بافت خاک نسبتاً سبک باشد می‌توان کود پتاسه را (حتی به صورت کلرور پتاسسیم منتها در خاکهای غیر شور) بعد از کشت نیز به صورت سرک مصرف نمود.
۷- نظر به تشکیل فیتات (Phytates) در دانه

۲

زراعت پنبه

تاریخچه و اهمیت اقتصادی پنبه
سابقه کشت پنبه ( Cotton ) در مکزیک و آمریکای جنوبی به حدود ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد. در حال حاضر قسمت اعظم ( ۹۰ درصد ) سطح زیر کشت پنبه در جهان به پنبه آپلند تعلق دارد.بذر ارقام این گونه توسط انگلیسی‌ها و در جریان جنگ داخلی آمریکا در مستعمرات انگلیس توزیع شد و کشت آن ترویج گردید تا الیاف پرکیفیت مورد نیاز صنایع بافندگی انگلیس تأمین گردد. تولید پنبه به عنوان یک گیاه لیفی پس از اختراع دستگاه جین ( جدا کننده الیاف از وش ) توسط ویتینی در سال ۱۷۹۳ گسترش زیادی یافت. از جنگ جهانی دوم، تغییرات زیادی از نظر تولید و تجارت پنبه صورت گرفت و در بسیاری از کشورها از قبیل، کشورهای آمریکای لاتین که قبلاً در آنجا تولید این محصول به مقدار ناچیزی بوده، افزایش زیادی در تولید حاصل شده است و این کشورها از مهمترین تولیدکنندگان مواد فیبری بازار جهانی شده‌اند. برخی از کشورهای دیگر از قبیل هندوستان، پاکستان و ترکیه نیز که قبلاً به مقدار مورد نیاز خود پنبه تولید می‌کردند، هم اکنون جزء صادرکنندگان مهم این محصول به حساب می‌آیند. در طول دهه ۶۰ – ۱۹۵۰، میزان تولید پنبه در آمریکای لاتین و خاور نزدیک بسیار زیاد بوده و قسمت اعظم آن در مناطق خشک و نیمه خشک این کشورها تولید شده است. تقریباً نصف مقدار تولیدی، در اثر افزایش سطح زیر کشت و نصف دیگر در اثر افزایش عملکرد بوده است. در کشور شوروی سابق نیز سطح وسیعی از دریای خزر تا مرز چین زیر کشت پنبه برده شده و ازبکستان به تنهایی ۶۷ درصد کل تولید پنبه در شوروی را به خود اختصاص داده است. این کشورها پس از آمریکا و چین مقام سوم را از این نظر دارد.

در چین نیز چنین وضعی صادق بوده است و این کشور هم اکنون مقام دوم را از نظر تولید پنبه دارد. البته تغییر اساسی که در این مورد صورت گرفته، این است که تمایزی که به طور سنتی برای کشورهای تولید کننده و کشورهای مصرف کننده وجود داشت کاملاً از بین رفته است. کشورهایی مانند هندوستان، پاکستان و مصر که قبلاً قسمت اعظم پنبه خود را صادر می‌کردند، هم اکنون دارای صنایع نساجی مربوط به خود هستند و از رقبای بازار صنایع نساجی محسوب می‌شوند.از طرف دیگر، کشورهایی که دارای صنایع پیشرفته نساجی هستند از جمله، ایتالیا و اسپانیا که قبلاً تمامی مواد خام مورد نیاز خود را وارد می‌کردند، هم اکنون این گیاه را به صورت فاریاب، بخصوص در مناطق مدیترانه کشت می‌کنند، واضح است که کشورهایی که خود هم تولید کننده و هم سازنده تولیدات نساجی هستند، بر کشورهایی که تنها تولید کننده و یا سازنده هستند ارجحیت دارند.افزایش تولید پنبه در سطح جهانی مصادف با افزایش تولید فیبرهای مصنوعی بود. در بسیاری از موارد، مواد مصنوعی جایگزین پنبه شده‌اند و تنها در طول دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۵ مصرف مواد فیبری در بازار جهانی از ۷ به ۲۱ درصد افزایش حاصل کرده در حالی که مصرف پنبه از ۷۴ درصد در سال ۱۹۳۹ به ۶۳ درصد در سال ۱۹۶۱ کاهش یافته است. پنبه دارای بعضی خصوصیات است که هیچ ماده مصنوعی نمی‌تواند با آن رقابت کند و این خصوصیات عبارتند از قابلیت شستشو، دوام، استحکام در حالتی که مرطوب و خشک است، قدرت انتقال بخار، ثبات شیمیایی، نرمی، انعطاف، خصوصیات دیگری نیز که در اثر کاربرد پژوهش حاصل گردیده و این خصوصیات در فیبرهای طبیعی وجود ندارد عبارتند از : مقاومت در برابر آتش سوزی و پوسیدگی و خسارت حشرات، هیچ نوع تولیدات نساجی دیگری مانند پنبه وجود ندارد که برای اقلیم‌های گرم مناسب باشند.تولید پنبه در ایران قدمت زیادی دارد. بر اساس گزارش فائو در سال ۲۰۰۰، سطح زیر کشت پنبه در ایران حدود ۲۴۰۰۰۰ هکتار با عملکرد حدود ۰۸/۲ تن در هکتار وش بوده است. از این مقدار حدود ۳۰۰۰۰هکتار آن به پنبه دیم تعلق دارد. استان‌های گلستان، خراسان، فارس و اردبیل مهمترین تولیدکنندگان پنبه آبی و استان‌های گلستان، مازندران و خراسان مهمترین تولیدکنندگان پنبه دیم در ایران بشمار می‌آیند.
عملیات قبل از تهیه زمین در پنبه :
شروع کار برای کشت پنبه را باید از پخش کردن کود دامی در زمین دانست . پنبه رامعمو ً لا پس از گیاهانی که کود سبز آنها به زمین بر گردانده می شود کشت می شوند مثل شبدر، زمینی را که برای کشت پنبه در نظر دارند در زمستان مقدار ٢٠ تا ٣٠ تن در هکتار کود دامی میدهند باید سعی شود کود دامی تا حد امکان پرسیده باشد و به خوبی و بطور یکنواخت در زمین پخش گردد..یخ آب زمستانی : پس از پخش کود دامی باید زمین را در زمستان یخ آب داد ، یخ آب معمو ً لا در ماه دی داده می شود .یخ آب زمستانی به کنترل آفات و امراض کمک می کند همچنین با یخ زدن زمین به حجم آن افزوده شده اکسیژن گیری خاک بهتری می شود و زمین نیز برای شخم خوردن در بهار آماده می گردد . یخ آب زمستانی یکی از کارهای مهم زراعی می باشد که اجرای آن کمک زیادی به عواملی که در بالا ذکر شد می کند .
عملیات تهیه زمین:
عملیات تهیه زمین معمو ً لا با اجرای شخم عمیق شروع می شود در اوایل بهار ( فروردین) زمینی را که قب ً لا کود داده اند و یخ آب داده اند وقتی خاک زمین در عمق ٣٠ سانتی متری گاورو شد ابتدا دیسک می زنند تا حر کت تراکتور برای اجرای شخم راحتتر باشد سپس شخم زدن زمین شروع می شود باید سعی شود عمق شخم کمتر از ٢۵ سانتی متر نباشد و عمق شخم مطلوب بین ٣٠ تا ٣۵ سانتی متر است چون پنبه گیاهی است با ریشه راست و ریشه آن تا عمق زیادی در خاک فرو می رود .پس از اجرای شخم باید ز مین دیسک زده شود تا کلوخه های ناشی از شخم خورد گردد .
واکاری یا واکاشت :
واکاری یکی از عملیات مهم داشت می باشد که در نقاطی که بوته های کشت اول سبز شده صورت می گیرد . این کار معمو ً لا پس از آبیاری دوم انجام می شود یعنی زمین را دوباره آب می دهند و در نقاطی که بوته های سبز نشده است شروع به واکاری می کنند . این کار بوسیله کارکرد و با دست صورت می گیرد و کمک به یکنواخت سبز شدن زمین می کند . پس از واکاری زمین را آبیاری می کنند تا واکاری نیز سبز شود .
تنک کردن بوته ها :
پس از سبز شدن بوته های پنبه و همچنین واکاری ، وقتی بوته ها پس ۶ تا ٨ برگه شدند وخطرات ناشی از بارانهای شدید بهاره و همچنین حمله آفات مثل تریپس که موجب خشک شدن بوته ها می شود از بین رفت، اقدام به تنک کردن بوته ها می شود چون هم در کشت مکانیزه سعی می شود تراکم را در اول کشت زیادتر گرفت و هم در کشت ردیفی بوسیله دست تراکم را در اول کشت زیادتر می گیرند و پس اقدام به تنک کردن می کنند برای این کار در کشتهای مکانیزه سعی می شود فاصله بوته ها ١۵ تا ٢ سا نتی متر باشد و در کشتهای ردیفی که ٢ تا ٣ بوته در هر نقطه سبز می شود این بوته ها را یک عدد می کنند . تنک کردن بوته ها با دست و بوسیله کارگر انجام می شود.
مبارزه با علفهای هرز وسله شکنی :
علفهای هرز باعث رقابت با گیاه اصلی پنبه شده مواد غذایی را مصرف کر ده و در نتیجه باعث کاهش عملکرد محصول ما خواهد شد . مبارزه با علفهای هرز همیشه یکی از عملیات مهم زراعی بوده است . مبارزه با علفهای هرز در اوایل فصل مهمتر است چون در صورت عدم مبارزه علفهای هرز از رشد گیاه اصلی جلوگیری به عمل می آورند .سله شکنی و خاک دهی پای بوته ها نیز بسیار مهم است که می توان همراه با وجین این کار را نیز انجام داد . سله شکنی از تبخیر رطوبت خاک جلوگیری کرده و خاکدهی پای بوته نیز در تثبیت بهتر بوته در خاک کمک می کند .برای دفع علفهای هرز و جلوگیری از سبز شدن آنها می توان از علف کش تریفورا مین در خاک استفاده کرد که از جوانه زدن بذر علفهای هرز جلوگیری به عمل می آورد بعد از سبز شدن پنبه نیز می توان برای مبارزه با علفهای باریک برگ از علف کش گالانت استفاده کرد .
تناوب زراعی در پنبه:
پنبه را مع مو ً لا به عنوان گیاه وجینی درجه اول پس از گیاهان علوفه ای چند ساله یا کود سبز به همراه کود دامی فراوان کشت می کنند . پنبه را می توان پیش از محصولات دیگری کاشت بدون آنکه اثر سوئی روی آنها داشته باشد حتی می توان پنبه را چند سال پشت سر هم در یک زمین کاشت.
برای پنبه از تناوبهای زیر می توان استفاده کرد :
یونجه پنبه صیفی جات گندم آیش
کود سبز ( شبدر لوبیا روغنی ) پنبه حبوبات گندم
کود سبز پنبه
پنبه آیش گندم یا جو
برداشت پنبه:
برداشت آخرین مرحله از عملیات کشاورزی پنبه می باشدکه دقت در آن و برداشت به موقع و صحیح آن نقش مهمی در افزایش عملکرد دارد .غوزه ها هنگامی کام ً لا رسیده هستند که شکفته بود . و دیواره های تخمدان مایل به زرد باشد .فاصله زمانی بین رسیدن اولین غوزه تا آخرین غوزه زیاد است بنابراین نمی توان صبر کرد تاتمام غوزه ها را یکباره برداشت نمود و باید این کار را طی ٢ تا ٣ مرحله انجام داد .در ایران کار برداشت پنبه بیشتر با دست انجام می گیرد اولین چین پنبه را معمو ً لا وقتی نیمی از غوزه ها رسیدند انجام می دهند هر کارگر بسته به زمین و میزان محصول در روز ٣٠ تا ٧٠
کیلوگرم وش برداشت می کند مابقی غوزه ها را در یک یا دو چین دیگر برداشت می کنند .
خصوصیات گیاهی پنبه:
پنبه گیاهی است طبیعتاً چند ساله از جنس گوسیپیوم و تیره پنیرک ( Malvaceae ) که به صورت گیاهی یکساله مورد زراعت قرار می‌گیرد. طبیعت رشد چند ساله آن موجب بقاء پتانسیل رشد رویشی در مریستم انتهایی ساقه شده است. تداوم رشد یا رشد مجدد مریستم انتهایی ساقه از نظر یکنواختی رسیدگی سهولت عملیات برداشت نامطلوب است. به عبارت دیگر پنبه پس از تولید محصول، بطور طبیعی نمی‌میرد و می‌تواند تا پیدایش شرایط نامساعد یا کشنده به حیات خود ادامه دهد. در بسیاری از ارقام، بوته پنبه به صورت نیمه درختچه‌ای کوچک به ارتفاع ۶۰ تا ۲۰۰ سانتی‌متر و غالباً به فرم کروی رشد می‌کند. طول دوره رشد گیاه در شرایط زراعی، بسته به رقم و شرایط محیطی، از ۱۳۰ روز تا ۲۰۰ روز متغیر است.پنبه دارای ریشه مستقیم طویلی است که در اوایل دوره رشد با سرعت به درون خاک عمقی نفوذ می‌کند. همراه با افزایش عمق توسعه ریشه، از قطر ریشه به سرعت کاسته شده و ریشه منشعب می‌گردد. رشد ریشه‌های جانبی پس از باز شدن لپه‌ها آغار می‌شود. ساقه اصلی در پنبه همانند ساقه اصلی در سایر گیاهان بوده و دارای برگ‌ها و شاخه‌های جانبی می‌باشد. ساقه اصلی غالباً فاقد گل است. رشد اولیه ساقه پس از سبز شدن کند است. ساقه تا حدود یک ماه پس از سبز شدن شامل چهار تا پنج میانگره بدون انشعاب است. سرعت رشد طی چهار تا هشت هفته پس از سبز شدن زیاد می‌شود، بطوریکه حدود ۹ تا ۱۰ هفته بعد از کاشت، ۹ تا ۱۰ گره مشخص و ۵ تا ۶ ساقه گل دهنده رشد یافته روی ساقه اصلی قابل مشاهده‌اند. بافت ساقه چوبی شده است، اما سخت نیست. رنگ پوست ساقه در جوانی مایل به سبز یا مایل به قرمز است، اما بزودی چوب پنبه‌ای شده و به رنگ قهوه‌ای مایل به زرد در می‌آید.در هر گره ساقه اصلی و در زاویه داخلی هر برگ یک جوانه وجود دارد که می‌توان به صورت شاخه رویشی یا شاخه زایشی رشد نماید. غالباً جوانه‌های رویشی واقع در روی گره‌های پایینی گیاه ( غالباً گره‌های سه تا پنج ساقه اصلی )فعال شده و تولید شاخه‌های رویشی می‌کند و شاخه‌های زایشی روی گره‌های بالاتر بوجود می‌آیند. فرم رشد شاخه رویشی همانند ساقه اصلی می‌باشد. فرم رشد شاخه زایشی به صورت زیگزاگ است. تفاوت بین شاخه‌های زایشی و رویشی در زاویه آن‌ها نبست به ساقه اصلی می‌باشد. شاخه‌های رویشی به صورت کم و بیش عمودی رشد می‌کنند در حالی که شاخه‌های زایشی عموماً بطور افقی رشد می‌نمایند.برگ‌های حقیقی پنبه به عرض ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر، نازک، با نگ سبز روشن تا تیره و با آرایش مارپیچی ( زاویه دو برگ متوالی ۱۳۵ درجه ) روی ساقه اصلی و شاخه‌های رویشی قرار گرفته‌اند. آرایش برگ‌ها در روی شاخه‌های زایشی به صورت متناوب ااست. هر برگ دارای یک دمبرگ طویل به طول پهنک است که در قاعده آن دو زائده جانبی باریک و نوک تیز به طول ۷ تا ۱۰ میلی‌متر به نام گوشواره وجود دارد.در روی برگ بعضی از ارقام کرک‌های چند سلولی مشاهده می‌شوند. میزان توسعه این کرک‌ها در بعضی از ارقام آنچنان زیاد است که اجازه تغذیه حشرات مکنده را نمی‌دهد و موجب مقاومت گیاه در مقابل حشرات مکنده می‌شود. از سوی دیگر کرک‌های روی برگ‌ها ممکن است وارد محصول شده و موجب کثیفی الیاف گردند. در روی برگ و قسمت‌های هوایی بوته، غدد ترشحی مشاهده می‌شوند که حفره یا کیسه داخلی آن‌ها مملو از مایع قهوه‌ای تیره‌ای حاوی روغن‌ها، رزین‌ها و گسیپول می‌باشد. گوسیپول، پلی‌فنولی سمی برای انسان و موجودات تک معده‌ای می‌باشد. ریشه فاقد غدد ترشح گوسیپول است. به نظر می‌رسد گوسیپول در کاهش حمله حشرات نقش داشته باشد. از سوی دیگر، غدد ترشح شهد در سمت زیرین برگ و روی رگبرگ اصلی مشاهده می‌شوند که در جلب حشرات نقش دارند.گل‌ها توسط دمگل به شاخه زایشی متصل می‌باشند.تعداد گل بوجود آمده در روی هر بوته ممکن است بیش از ظرفیت تولیدی محیط و گیاه بوده و در نتیجه درصدی از گل‌ها ریزش می‌یابند. گل‌ها ممکن است در اثر تنش‌های محیطی، مانند کمبود مواد غذایی و رطوبت خاک، خسارت حشرات و یا فراوانی باران در زمان گلدهی نیز ریزش نمایند. هر گل توسط سه تا چهار براکته فراکاسبرگی بزرگ که در ناحیه قاعده بهم جوش خوده‌اند احاطه شده است. این براکته‌ها حفاظت جوانه گل را بعهده دارند. براکته‌های فراکاسبرگی ممکن است بعد از مدتی ریزش یابند و یا تا زمان رسیدگی غوزه در اطراف آن باقی بمانند. ارقامی که در آن‌ها براکته‌های فراکاسبرگی ریزش می‌یابند مطلوبترند، زیرا محصول تمیزتری توسط دستگاه پنبه چین برداشت می‌شود.در هر گل پنبه، ۱۰۰ تا ۱۵۰ پرچم وجود دارد که در ناحیه قاعده به هم جوش خورده و لوله ضخیمی را در اطراف خامه بوجود می‌آورند. بساک‌ها توسط پایه کوتاهی در امتداد طول ستون پرچم‌ها و یا فقط در رأس آن قرار دارند. دانه‌های گرده در مدت کوتاهی پس از باز شدن گل، آزاد شده و بلافاصله می‌توانند جوانه بزنند. تخمدان زبرین از سه تا پنج برچه به هم جوش خورده تشکیل گردیده است. در هر برچه ۸ تا ۱۲ تخمک وجود دارد. کلاله از پنج شاخه تشکیل شده و در انتهای خامه قرار دارد. باز شدن گل هنگام صبح اتفاق می‌افتد. لاله در مدت کوتاهی بعد از باز شدن گل آماده پذیرش دانه گرده است. دانه گرده تا حدود ۱۲ ساعت بعد جدا شدن از بساک قدرت حیاتی دارد. لقاح طی ۳۰ دقیقه بعد از شروع جوانه‌زنی دانه گرده روی کلاله اتفاق می‌افتد.جام گل، پرچم‌ها و خامه تا هنگام عصر همان روز که گل باز گردیده است، پژمرده می‌شوند و ۳ روز بعد ریزش می‌یابند. رشد جنین پس از باروری آهسته است. جنین حدود ۱۵ روز پس از لقاح با چشم غیر مسلح در داخل تخمدان قابل مشاهده می‌باشد. لقاح در پنبه به صورت خودگشنی انجام می‌شود. بسته به وفور و میزان فعالیت حشرات، ۶ تا ۲۵ درصد دگرگشنی اتفاق می‌افتد. رعایت حداقل ۱۰۰ متر بین ارقام مختلف در قطعات تولید بذر یا اصلاحی ضرورت دارد. میوه یا غوزه پنبه نوعی کپسول است که کروی یا تخم مرغی شکل می‌باشد. اندازه غوزه از خصوصیات رقم است. عملکرد وش همبستگی بیشتری با تعداد غوزه نسبت به اندازه غوزه دارد. گیاه از طریق تولید یا ریزش گل و غوزه خود را با شرایط محیطی منطبق می‌سازد. به همین جهت ارقامی که دارای تعداد بسیار زیادی غوزه کوچک هستند، بهتر از ارقامی که دارای تعداد کمی غوزه بزرگ می‌باشد، توانایی انطباق با شرایط محیطی را داشته و در نتیجه ثبات عملکرد بیشتری دارند. دانه پنبه تخم مرغی شکل بوده و به طول ۷ تا ۱۵ میلی‌متر و به رنگ قهوه‌ایتا سیاه می‌باشد. وزن هزار دانه پنبه ۹۰ تا ۱۶۰ گرم است. وزن هزار دانه پنبه کرکزدایی شده بطور میانگین حدود ۱۲۵ گرم است. بذرهایی که در شبهای خنک می‌رسند، کیفیت رشدی کمتری دارند.پنبه گیاهی گرمادوست است و رشد و نمو آن بستگی زیادی به دما دارد. در منابع علمی مختلف، دمای پایه برای رشد یا صفر فیزیولوژیکی پنبه را ۱۳ تا ۵/۱۵ درجه سانتی‌گراد ذکر کرده‌اند. پنبه از گیاهان مقاوم به شوری محسوب می‌شود. شوری خاک معادل ۱۵ دسی‌زیمنس بر متر موجب ۵۰ درصد کاهش سبز شدن بذر پنبه می‌گردد. گونه‌های وحشی پنبه روز کوتاه می‌باشند بنابراین پنبه طبیعتاً گیاهی روز کوتاه می‌باشد. اما تقریباً تمام ارقام زراعی پنبه نسبت به طول روز بی‌تفاوت می‌باشند. پنبه به آفتاب فراوان نیاز دارد. کمبود نور موجب افزایش نسبت رشد رویشی به زایشی، ریزش گل‌ها و نقصان تولید غوزه می‌گردد.
اف اس پی مارکت

پیاز خوراکی

تاریخچه
پیاز یکی از سبزیهای مهم و مشهور دنیا است . این سبزی در بیشتر نقاط دنیا کشت می شود . پیاز گیاه بومی جنوب غربی آسیا و احتمالا مربوط به ناحیه ای بین فلسطین و هندوستان و یا منطقه شرق مدیترانه می باشد . بعضی ایران را موطن اصلی پیاز می دانند ، از زمانهای بسیار قدیم پیاز کشت می شده است و مردم به خصوصیات این سبزی پی برده اند . تاریخچه استفاده از آن به عنوان غذا به زمانی می رسد که تاریخ نوشته شده است . کشور مصر به خاطر کاشت نوعی پیاز مشهور بوده است . کشت آن در این کشور با ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می رسد و در اهرام مصر پیاز کشف گردیده است . در نوشته رومیان و یونانیان مطالبی در مورد پیاز به چشم می خورد ، و نیز در کتاب مقدس مسیحیان از آن نام برده شده است . در قرآن کریم نیز به نام (بصل)‌ از آن صحبت به میان آمده .
پیاز یکی از موادی بود که قوم بنی اسرائیل در موقع مهاجرت از مصر در بیابانهای عربستان خواهان آن بودند
مشخصات گیاه شناسی
نام علمی پیاز Allium cepa است و از خانواده سوسنیها Liliacea است . پیاز با وجود اینکه دو یا چند ساله است در سبزی کاری به طور محصول یک ساله کاشته می شود . جنس Allium cepa دارای گونه های زیادی است ،‌ که اغلب تولید غده پیاز کرده ،‌ ولی گونه های وحشی در این جنس یافت می شود ،‌ که به جای تولید بذر ،‌ تولید پیازچه های کوچک در خوشه گل می کند ،‌ که برای تکثیر از آن استفاده می شود .
گل :گل پیاز دارای سه پرچم و یک تخمدان ۶ برچه ای می باشد . ساقه گل دهنده همانند توپ به نظر می رسد .
ساقه: پیاز دارای ساقه پهن نازک ،‌ مدور ،‌ سفید رنگ و زیر زمینی است . که از قسمت زیرین آن ریشه ها خارج می گردند . و نیز از قسمتهای فوقانی آن برگهای ضخیم تر ،‌ متورم و فلس مانند ،‌ که سفید یا قرمز رنگ بوده و کلروفیل خود را از دست داده اند و از مواد غذایی ذخیره شده اند خارج می گردد .
ریشه: ریشه پیاز نسبتا ضخیم و گوشتی و ساده است از قسمتهای تحتانی ساقه زیر زمینی خارج می شود . طول این ریشه ها نسبتا کوتاه و انتشار آن در داخل خاک در ۱۰ یا ۲۰ سانتیمتر قسمت فوقانی خاک مزرعه می باشد . در وسط صفحه ساقه زیرزمینی نقطه رویش پیاز که نقش جوانه انتهایی ساقه هوایی را بازی می کند قرار دارد و در این محل است که ساقه گل دهنده و برگ سبز بوته پیاز ظاهر شده و در فضا به رشد خود ادامه می دهد . اغلب بین برگهای زیرزمینی که حجم پیاز را تشکیل می دهند جوانه هایی به وجود می اید که پس از رشد هر یک از آنها تولید پیاز کامل می کنند و از این پیازهای کوچک که ما بچه پیاز می نامیم می توان برای ازدیاد گیاه استفاده کرد . این پیازهای کوچک معادل شاخه های فرعی ساقه هوایی سایر گیاهان می باشند ،‌ البته از نظر سبزی کاری و تولید پیاز به منظور تجارتی این خاصیت تولید بچه پیاز ژنتیکی و ارثی ،‌ یکی از علل نا مرغوبی محصول است ،‌ این نوع پیازها را پیاز دو قلو می نامند .
آب و هوای مورد نیاز: پیاز را به خاطر اینکه به تعداد زیادی ارقام دارد در بیشتر نقاط جهان کشت می کنند ،‌ چه در نقاط سرد سیر که بهترین محیط برای کاشت این محصول است و چه در نواحی گرم و گرم و معتدل با روز کوتاه ،‌ ولی همانطور که اشاره شد بهترین محیط برای رشد پیاز و تشکیل غده یا پیاز آب و هوای خنک و روزهای بلند است ،‌ در صورتی که برای رسیدن پیاز ،‌ درجه حرارت زیادتر و محیط خشک تری نیاز است . به همین جهت سطح انتشار زیاد نسبتا وسیع است و از نواحی سرد شمالی تا نواحی خیلی گرم جنوب می توان آن را کاشت . پیاز چون محصول فصل خنک است و در دمای حدود سانتیگراد جوانه می زند و در دمای بین درجه سانتیگراد بهترین رشد و نمو را دارد . حرارت کم و رطوبت بالا در اوایل دوره رشد و گرما در اواخر دوره رشد برای پیاز بسیار مناسب است . در نواحی گرم سیر بیشتر از فصل پاییز و زمستان برای کاشت پیاز استفاده می کنند ،‌ در صورتی که در نواحی سرد شمالی این گیاه محصول تابستانه است .
تاثیر طول مدت روشنایی (فتوتروپسیم)‌ در تشکیل پیاز و بذر
تشکیل غده های پیاز بیشتر به طول دوره روشنایی بستگی دارد . بنا بر آزمایشات گارنر Garner و آلارد Allarrd و مک کلیلند MC clelland و تمپسن Thompson و سمیت Smith تمام انواع پیازهای معمولی در هر درجه حرارتی و در هر نقطه تولید پیاز نمی کنند و گل نمی دهند . بلکه انواع مخصوصی هستند که در روزهای بلند تابستان یعنی در نقاط شمالی که طول روز بیش از ۱۶ ساعت نیز می رسد . تولید پیاز و گل می کنند ،‌ ولی در نقاط جنوبی که روزها کوتاهتر است اگر درجه حرارت محل کاشت کمتر از ۲۰ تا ۱۲ درجه سانتیگراد نشود برای مدت زیادی (۱۲-۱۰ ماه )‌ پیاز سبز مانده و بذر و غده و پیاز تولید نمی کند .در مقابل این نوع پیازها ارقامی نیز وجود دارند که در نقاط جنوبی که طول مدت روشنائی در روز ۱۲-۱۰ ساعت است به مقدار زیاد تولید پیاز و بذر می کنند . گارنر و آلارد و مک کلیلند فقط تاثیر روشنایی را در تولید پیاز و گل مورد مطالعه قرار داده بودند ولی تمپسن و سمیت تاثیر مقدار حرارت را نیز مطالعه کرده و چنین نتیجه گرفته اند که برای تولید پیاز حرارت نسبتا زیاد لازم است . و دمای زیاد همانند طول دوره روشنایی در تشکیل بذر و غده پیاز تاثیر فراوان دارد .
طبقه بندی پیازها
طبقه بندی بر اساس نوع رقم
۱ – آلیوم سپا رقم اگرگاتوم Al. Cepa.Var : Aggregatum در خاک تولید پیاز می کند .
۲- آلیوم سپا رقم ویوی پاریوم Al. Cepa.Var : Vivi parum یا پیاز درختی . این نوع پیاز در ساقه گل دهنده به جای گل تولید پیازهای کوچک می کند .

طبقه بندی بر اساس طول روز
به طور کلی ارقام پیاز از نظر طول روز در سه گروه روز کوتاه ،‌ روز متوسط ،‌ و روز بلند قرار می گیرد .
الف )‌ پیازهای روز کوتاه :‌ این ارقام در مقایسه با سایر واریته ها ،‌ طی دوره رشد ،‌ به کمترین روز حدود (۱۲-۱۱)‌ ساعت نیازمندند . زمان لازم برای برداشت محصول ،‌ حدود ۷ ماه به طول می انجامد . از این رو ارقام روز کوتاه با توجه به شرایط آب و هوایی در پائیز کشت و در اواخر زمستان یا اوایل بهار برداشت می شوند . ارقام تگزاس ارلی گرانو PRR ۵۰۲ ،‌ هیبرید پریما و را و سرکره برازجان روز کوتاه اند .
ب )‌ پیازهای روز متوسط :‌ این پیازها احتیاج به آب و هوای ملایم و طول روز متوسط داشته و مناسب نواحی معتدل با عرض جغرافیایی ۳۶-۳۲ درجه هستند . این نواحی به طول روز حدود ۱۴-۱۳ ساعت احتیاج دارند و برای تکمیل غده های پیازهای خود یک دوره ۶-۵ ماهه را باید سپری کنند . این ارقام در نواحی معتدل در زمستان می کارند و در اواخر بهار و یا اوایل تابستان برداشت می کنند . و از ارقام را روز متوسط می توان به رامهرمز ،‌ طارم و سفید ساری ،‌ سفید گرگان ،‌ لوشان اشاره کرد
پ)‌ پیازهای روز بلند :‌ این ارقام برای تولید پیاز ،‌ احتیاج به طول روز زیاد و درجه حرارت بالا دارند . طول روز مناسب برای تشکیل پیاز در این ارقام حدود ۱۶ ساعت است و نواحی کشت این ارقام در ایران ،‌ مناطق سرد و معتدل سرد می باشد . این ارقام در اوایل بهار کشت و در اواخر تابستان یا اوایل پاییز برداشت می شوند . دوره رشد آنها حدود ۶ ماه می باشد . قابلیت انبار کردن و حمل و نقل این ارقام معمولا خوب است .از ارقام روز بلند می توان قرمز آذر شهر ،‌ سفید کاشان ،‌ سفید قم ،‌ قولی قصه ،‌ سفید کمره ای خمین ،‌ درچه اصفهان ،‌ قرمز ری ،‌ محلی کردستان را نام دارد .
طبقه بندی بر اساس رنگ
پیازهای ایرانی :‌ ۱- سفید :‌ پیاز سفید کاشان ،‌ سفید قم
۲- قرمز :‌ پیاز طارم ،‌ ری ،‌ آذر شهر
۳- صورتی :‌ پیاز نوشهر
۴- بنفش :‌ پیاز کهریزک
پیازهای آمریکایی :‌ ۱- زرد :‌ کره زرد Yellow globe
۲- سفید :‌ کره سوت پرت سفید South white globe
۳- قرمز :‌ کره قرمز سوت پرت South port red globe
طبقه بندی بر اساس شکل
از نظر شکل نیز پیازها به دو دسته تقسیم می شوند :
الف )‌ پیازهای گرد کروی : رقم Zittauer gelb که یک رقم آلمانی است .
ب)‌ پیازهای گرد شلجمی :‌ رقم Bransch wieger dunkel blutrot که یک رقم آلمانی است .
طبقه بندی بر اساس رنگ
پیازهای ایرانی :‌ ۱- سفید :‌ پیاز سفید کاشان ،‌ سفید قم
۲- قرمز :‌ پیاز طارم ،‌ ری ،‌ آذر شهر
۳- صورتی :‌ پیاز نوشهر
۴- بنفش :‌ پیاز کهریزک
پیازهای آمریکایی :‌ ۱- زرد :‌ کره زرد Yellow globe
۲- سفید :‌ کره سوت پرت سفید South white globe
۳- قرمز :‌ کره قرمز سوت پرت South port red globe
طبقه بندی بر اساس شکل
از نظر شکل نیز پیازها به دو دسته تقسیم می شوند :
الف )‌ پیازهای گرد کروی : رقم Zittauer gelb که یک رقم آلمانی است .
ب)‌ پیازهای گرد شلجمی :‌ رقم Bransch wieger dunkel blutrot که یک رقم آلمانی است.
نوع خاک و ساختمان خاک
از آنجایی که ریشه بوته پیاز کوتاه و سطحی است خاکی که این گیاه در آن کاشته می شود باید از حیث مواد غذایی خیلی غنی باشد ،‌ پس پیاز در هر نوع خاک از خاکهای شنی لومی تا خاکهای رسی سنگین و نیز در خاکهای هوموسی قابل کشت است . البته خاکهای رسی برای کشت پیاز مناسب نیستند ،‌ زیرا یا غده خوب در آنها تشکیل نمی نمی شود و یا پیاز به دست آمده بد شکل می گردد ،‌ مگر اینکه این خاکها به وسیله کودهای دامی سبک شوند ،‌ علت این موضوع سخت بودن آنهاست ،‌ چنانکه در اوایل رشد ریشه پیاز قدرت نفوذ در آنها را ندارد .البته چون پیاز معمولی مانند کلیه گیاهان پیازی و آنهایی که دارای ریشه غده ای شکل هستند طالب خاک سبک شنی و سست می باشند ،‌ بهترین خاک برای کاشت این محصول زمینهایی که از حیث مواد آلی غنی هستند و زمینهای معدنی شنی یعنی لیمونی سبک می باشد .خاکهای شنی لومی اگر با کودهای دامی و شیمیایی تقویت شوند و به اندازه کافی هوموس داشته باشند ،‌ برای رشد پیاز بسیار مناسب خواهند بود ،‌ چون این گونه خاکها برای محصول پیش رس فوق العاده ارزشمند است . در هر صورت نوع خاکی که برای کشت پیاز استفاده می شود ،‌ باید از زهکشی خوبی برخوردار باشد
اسیدیته خاک
پیاز نسبت به اسیدیته خاک بسیار حساس است . بهترین محصول پیاز در خاکهایی با PH ۵/۶ تا ۸/۵ به دست می آید . پیاز در PH کمتر از ۸/۵ نمی تواند رشد کند ،‌ چون در این PH یون آلومینیوم سمی است در این صورت با اضافه کردن آهک ،‌ PH خاک را بالا می برند . اضافه کردن ۱ تا ۲ تن آهک آب دیده در هکتار ،‌ متناسب با نوع PH خاک ،‌ توصیه شده است .از طرفی در PH بالاتر از ۵/۶ بعضی از عناصر مانند منگنز برای پیاز غیر قابل استفاده است .
مجموعه عملیات تهیه زمین برای کاشت
تهیه زمین باید با دقت و مراقبت فراوان صورت گیرد . چون تولید ریشه فرعی در این گیاهان بسیار کم است . زمینی که به کاشت پیاز اختصاص داده می شود باید مسطح و عاری از سنگ درشت باشد زیرا در زمینهایی که دارای شیب زیاد هستند در موقع آبیاری فشار و سرعت آب زیاد بوده و بذر تازه کاشته شده و یا نشای پیاز را شسته و از بین می برند ،‌ اگر زمین سنگلاخ باشد علاوه بر اینکه مانع رشد پیاز در داخل خاک می شود ،‌ استفاده از وسایل کار چرخ دار دستی مانند وجین کن و سله شکن و کود پاش را که بعد از سبز شدن بذر مورد استفاده قرار می گیرند مشکل و نامنظم می کند .ابتدا در پاییز سال قبل از کشت زمین را کود دامی داده و سپس زمین را به عمق ۲۵ تا ۱۵ سانتیمتری شخم زده و بعد برای آنکه کود و خاک به طور کامل مخلوط شود و کلوخها نیز خرد شوند ۲ تا ۳ مرتبه دیسک زدن حتما لازم است .در زمینهای لیمونی سنگین سه مرتبه دیسک زدن حتما لازم است تا زمین کاملا نرم و هموار شود . ولی در اراضی شنی و لیمونی سبک دو مرتبه دیسک زدن در دو جهت عمود به یکدیگر کافی است .پس از آنکه زمین به این ترتیب تهیه و حاضر شد تا اواخر اسفند و یا اوایل فروردین ماه سال بعد صبر کرده و در آن موقع به محض آنکه رطوبت زمین اجازه ورود به مزرعه را بدهد . مجددا سطح زمین را با یک مرتبه دیسک زدن نرم می کنند . البته در برخی از کشورها مانند آلمان مخصوصا در اراضی شنی در بهار پس از دیسک با غلطک سبکی سطح مزرعه را می کوبند و پس از آن با بذر پاش دستی یا موتوری اقدام به کاشت بذر می کنند .
کود
کود دامی :‌ کود دامی و یا کود سبز برای اصلاح فیزیکی خاک و نیز در زمینهایی که از حیث مواد آلی یعنی هوموس فقیر هستند حتما لازم است . استفاده از انواع مختلف کود در بالا بردن میزان محصول نقش عمده ای دارد . گذشته از این ،‌ تغذیه غده پیاز در سال اول روی کیفیت بذر در سال دوم اثر مطلوبی دارد . این امر به خصوص در خاکهای معدنی که مقدار کمتری رس دارند بسیار حائز اهمیت است . پیاز به کود دامی زیاد احتیاج دارد ،‌ و می توان گفت میزان مصرف کود حیوانی دو برابر سایر سبزیها است ،‌ بنابراین توصیه می شود که از کودهای دامی در کشتهای قبلی زمین در دست کاشت پیاز استفاده شود .کود دامی اگر تازه باشد باید در پاییز سال قبل از کاشت یعنی اقلا ۴ تا ۳ ماه قبل از بذر کاری و یا نشا کاری با خاک مخلوط گردد . اگر این امر ممکن نبود در بهار یا در اسفند ماه که موقع کاشت بذر است باید حتما از کود دامی پوسیده استفاده کرد و اگر کود پوسیده نبود باید از دادن آن صرف نظر کرد و به استفاده از کود شیمیایی اکتفا کرد چون استفاده از کودهای دامی تازه که دارای بذر علف هرز هستند برای مزرعه پیاز واقعا زیان آور است ، به علت اینکه پیاز در اوایل رشد بسیار ضعیف بوده و به کندی رشد و نمو می کند ،‌ لذا علفهای هرز به آسانی به آن غلبه می کنند . بهترین طرز استفاده از کود دامی آن است که کود را به مقدار زیاد (در حدود ۴۰ تا ۵۰ تن در هکتار )‌ به محصول سال قبل که حتما یک گیاه وجینی مانند سیب زمینی یا چغندر قند یا گوجه فرنگی و یا نباتات خانواده کدوئیان خواهند بود بدهند .کاشت پیاز بعد از گیاهان تیره بقولات (لوبیا چشم بلبلی ،‌ باقلا)‌ باعث افزایش محصول می گردد ‌،‌ لذا قرار دادن گیاهان تیره بغولات در تناوب زراعی پیاز بسیار مناسب است .
کود شیمیایی : استفاده از کودهای شیمیایی ،‌ به خصوص در زمینهای شنی توصیه می شود ،‌ در خاکهای لومی رسی و سیلتی مقدار ۸۰-۶۰ کیلوگرم ازت و ۱۲۰-۱۰۰ کیلوگرم کود فسفر در هکتار مناسب است . البته این مقدار در زمینهای شنی باید بیشتر مصرف شود . همچنین در رمینهای شنی مصرف حدود ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار پتاسیم توصیه می شود .
بذر
بذر پیاز تقریبا یک هرم مثلث القاعده نامرتب و رنگ آن سیاه است و به ابعاد :‌ پهنای بذر ۱ تا ۲ میلیمتر و درازای بذر ۳تا۴ میلیمتر و کلفتی بذر ۵/۰ تا ۱ میلیمتر است .وزن ۱۰۰۰ دانه بذر پیاز ۷/۲ تا ۴ گرم است . بذر پیاز در بهترین شرایط نگهداری قوه نامیه خود را ۳۰-۲ سال حفظ می کند ولی بهتر است بذر یکساله کشت گردد .
تکثیر و کاشت
عمق کاشت :‌
الف )‌ عمق کاشت پیازچه هایی که به منظور پیاز سبز کاشته می شوند ،‌ حدود ۳ تا ۲ سانتیمتراست . که باید آنها نزدیک به هم کشت گردند به طوری که با هم تماس داشته باشند . فاصله خطوط کاشت آنها نیز حدود ۳۰ سانتیمتر است و وقتی که طول بوته ها به ۱۰ سانتیمتر رسید ،‌ پای بوته خاک ریخته می شود که قسمتی از پیاز سفید شود .
ب)‌ عمق کاشت پیازچه ها برای تولید پیاز حدود ۵/۱ سانتیمتر می باشد و فاصله دو بوته بین ۷۰ تا ۷ سانتیمتر و فاصله خطوط کشت ۴۰-۳۰ سانتیمتردر نظر گرفته می شود . چون هدفمان تولید پیاز خشک است . به اطراف بوته خاک داده نمی شود . چون خاصیت انبارداری پیاز کم می شود .به طور کلی پیازی که از طریق کشت پیازچه تولید می گردد ،‌ قدرت انبارداری خوبی ندارد و نمی توانیم آن را برای مدت طولانی نگهداری کنیم . برای نگهداری پیاز برای مدت طولانی باید از طریق کشت مستقیم بذر اقدام کرد.
تکثیر
الف )‌ تولید پیاز از طریق پیازچه هایی که در خوشه گل پیاز مصری به وجود می آید . این نوع پیاز مصری با نام Allium cepa Var:Viviparum که تولید بوته ای می کند که بافت اندام آن بسیار سخت می باشد و این نوع پیاز چند ساله است . و به جای گل و بذر ،‌ تولید توده ای از پیازچه در انتهای ساقه گل دهنده می کند . برای تکثیر این نوع پیاز ،‌ از این پیازچه ها استفاده می شود .
ب )‌ استفاده از پیازچه هایی که پیاز نوع Potato onion یا Multiplier onion تولید می کنند . نام علمی این نوع پیاز Allium cepa Var:aggregatum می باشد . این نوع پیاز به طور کلی تولید بذر نمی کند،‌ ولی تولید پیازچه هایی در اطراف پیاز اصلی می نماید . می توانیم پیازچه ها را از هم جدا کرده ،‌ جداجدا و یا اینکه در حالت جدا نشده بکاریم . به هر حال این پیاز به صورت پیازچه و یا پیاز سبز مصرف می شوند . در موقع کاشت پیازچه ها باید دقت کرد که آنها در خاک فرو نروند ،‌ بلکه باید کمی خاک یا کود پوسیده روی پیازچه قرار داده شود . لازم به توضیح است که در خارج از ایران بعضی از ارقام پیاز را صرفا به خاطر تولید پیازچه و تهیه پیاز سبز می کارند . و به آن گرین بانچینگ اونیون می گویند . این رقم به هیچ عنوان تولید غده نمی کند ودارای رشد سریع می باشد و ممکن است از پیازچه و یا بذر به وجود آید . از بین این ارقام می توان از :‌ اورگرین ،‌ پلنن ویل ،‌ بانچینگ و وایت بانچینگ نام برد .
ج ) استفاده از پیاز هایی که از کشت متراکم بذر در سال زراعی قبل به دست آمده اند . در این روش از پیازهایی استفاده کرده که قطرشان بین ۵/۲ –۵/۱ سانتیمتر باشد .
د ) کشت بذر :‌ این روش کشت در بیشتر نقاط جهان معمول است و به دو نوع است:
الف )‌ کشت مستقیم بذر در محل اصلی :‌
زمان کشت مستقیم بذر پیاز به عوامل زیادی بستگی دارد ،‌ که از آن جمله می توان شرایط آب و هوایی منطقه ،‌ نحوه کاشت ،‌ و بالاخره رقم پیاز را نام برد . در مناطق سرد سیری که زمستان یخبندان دارند به محض برطرف شدن سرمای بهاره باید به کشت پیاز اقدام کرد . فاصله خطوط دریفها در کشت پیاز حدود ۴۰-۳۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود . و بذور آن به فاصله ۲ سانتیمتری از هم کشت می گردند .
ب)‌ کشت از طریق نشاء‌:‌
در این روش از پیازچه هایی استفاده شده که از کشت متراکم بذر در سال قبل به وجو آمده اند برای این منظور در اوایل پاییز بذور به طور متراکم در محلی سرپوشیده کشت می گردند ،‌ و در طول مدت زمستان پیازچه ها در دوره خواب به سر می برند و به محض مساعد شدن هوا به محل اصلی منتقل می شوند . مدت خزانه گیری بین ۱۰ تا ۶ هفته است . در مناطق سرد سیری به محض مساعد شدن هوا اقدام به تهیه خزانه می کنند . (در صورتی که بخواهیم خرانه درهوای ازاد باشد )‌ نشاها در فضاهایی که بین ۳۰-۴۰ سانتیمتر از هم فاصله دارند ،‌ به فواصل ۱۰ سانتیمتری نشا می شوند . نشاها می توانند اندازه های مختلفی داشته باشند . ولی طول و قطر نشاها اگر به اندازه مداد نباشد ،‌ کاشت آنها توصیه نمی شود . چون باعث شکافته شدن ریشه متورم یا دو تایی شدن ریشه می شود . که این خود باعث به وجود آمدن ساقه های بذری زود رس می گردد . لازم به ذکر است که حدود ۴ تا ۲ کیلوگرم بذر برای تهیه نشا یک هکتار زمین کافی است . ولی برای کشت مستقیم پیاز به ۱۸-۸ کیلوگرم بذر در هکتار نیاز داشته . ولی با توجه به طرز کاشت و پیش بینی آفات در زمینی سالم و کاشت خطی ۸ کیلوگرم در هکتار کافی است و برای کاشت بذر به وسیله دست پاش حدود ۱۲-۱۰ کیلوگرم بذر و اگر خطر بروز آفت در بین باشد به ۱۸ کیلوگرم بذر در هکتار نیاز است .
کشت مخلوط
با تمام مراقبتهای لازم تراکم بذر در واحد سطح یا خط کاشت زیاد خواهد بود و باید پس از سبزشدن بذر محصول را تنک کرد . تنک کردن محصول همیشه با صرف هزینه زیاد همراه است و از طرفی هم در موقع تنک کردن ریشه سایر نهال هایی که باید در محل باقی بمانند تکان خورده و ضعیف شده و چه بسا خشک بشوند لذا حتی المقدور باید از تنک کردن پیاز خودداری کرد . برای این منظور بهتر است بذر پیاز را با بذر گیاه دیگری که محصول آن زود می رسد و برداشت می شود مخلوط کرده و بکارند . گیاهانی که می توان بذر آنها را با بذر پیاز مخلوط کرد عبارتند از :‌ اسفناج ،‌ تره فرنگی ،‌ جعفری . نسبت بذر پیاز و بذر تره فرنگی برای کاشت مخلوط ۱۲۰ گرم بذر تره فرنگی برای هر یک کیلوگرم بذر پیاز و برای جعفری ۵۰ گرم بذر جعفری برای هر یک کیلوگرم بذر پیاز می باشد .فایده دیگر کاشت مخلوط در زراعت پیاز این است که بذرپیاز نسبتا دیر سبز می شود ،‌ یعنی ۲-۱ ماه طول می کشد تا بذر پیاز سبز شود و در این مدت بذر علف هرز به مقدار زیاد سبز شده و رشد زیاد کرده و نهال جوان پیاز را بعدا سبز خواهد شد از بین می برد و یا آنکه کلا مانع سبز شدن بذر پیاز می گردد . بنابراین باید در همان ۲-۱ هفته اول کاشت پیاز اقدام به وجین کرد ولی سبز نشدن تخم پیاز در این موقع وجین بین خطوط را غیر ممکن می سازد ،‌ زیرا تشخیص خطوط کاشت بذر پیاز غیر مقدور است ،‌ ولی اگر بذر پیاز با تخم گیاه دیگری که زود سبز می شود کاشته شود محل خطوط کاشت پیاز خیلی زود مشخص شده و به اسانی می توان بین آنها را وجین و یا سله شکنی کرد
بذر دادن قبل از موقع پیاز
در نقاطی که پیاز کوچک را برای تولید پیاز درشت می کارند و یا در نواحی گرم که فصل نمو بوته پیاز زمستان است اغلب اتفاق افتاده ،‌ به طوری که در همان سال کاشت نهال یا پیاز کوچک ،‌ قبل از تولید پیاز درشت قابل فروش در بازار ساقه گل دهنده ظاهر شده و بوته گل و بذر می دهد . البته این پدیده موجب از بین رفتن تمام محصول آن سال و ضرر فوق العاده کشاورز می گردد . در این جدول دو عامل متغیر موجود است یکی اندازه پیاز که بر سه دسته تقسیم شده است ،‌ و دیگری حرارت انبار یکه پیازها را قبل از کاشت در آن نگاهداری کرده اند . با در نظر گرفتن این دو عامل هر قدر که اندازه پیازها زیادتر می شود و درجه حرارت انبار بالا می رود تعداد بوته هایی که قبل از موقع یعنی زود بذر می دهند زیادتر می شوند به استثنای حرارت بین و درجه سانتیگراد که در این درجه حرارت تعداد بوته گل دهنده کمتر از سایر درجات حرارت می باشد . ولی نسبت ازدیاد تعداد بوته گل دار نسبت به درشتی پیاز کاشته شده همیشه ثابت است . بنابراین عامل مهم بذر دادن بی موقع پیاز همان درشتی و یا ریزی پیاز کاشته شده می باشد و مقدار حرارت تاثیر زیادی در این امر ندارد . فقط این موضوع را باید در نظر گرفت که اگر درجه حرارت بین و درجه سانتیگراد باشد باعث بذر دادن بوته گیاه نمی شود ،‌ در عوض خود پیاز قبل از کاشت در انبار می پلاسد و در نتیجه مقدار محصول حاصله از چنین پیازی کم خواهد بود . در نتیجه برای برداشت محصول کافی و جلوگیری از بذر دادن بوته های پیاز در هنگامی که ما برای غده ان را کشت کرده ایم ،‌ باید درجه حرارت انبار در اطراف صفر درجه سانتیگراد باشد و اندازه قطر آنها از ۲CM سانتیمتر تجاوز نکند . برای جلوگیری از بذردادن بوته های پیاز بذری که در نواحی گرمسیر در فصل زمستان کاشته می شوند ،‌ باید حتی المقدور از رکود در رشد بوته سبز پیاز در این فصل یعنی زمستان جلوگیری کرد چه این رکود در رشد نباتات دائمی و یا دو ساله است که باعث زود گل دادن و بی موقع بذر دادن گیاه می شود .
وجین و سله شکنی
به طوری که می دانیم ریشه پیاز سطحی و کوتاه است ،‌ بنابراین سله شکنی و وجین نباید عمیق باشد عمل سله شکنی و وجین باید یکی دو هفته پس از کاشت بذر پیاز انجام گیرد تا علف هرزبه نهال پیاز غلبه نکند . تعداد دفعات سله شکنی باید نسبتا زیاد باشد یعنی بعد از هر دفعه آبیاری باید این عمل طوری انجام شود که به ریشه گیاه لطمه ای نزند .
آبیاری
پیاز به آب فراوان نیاز دارد ،‌ و در اراضی شنی که سطح فوقانی خاک خیلی زود خشک می شود باید کاملا مراقب بود که همیشه در اطراف ریشه پیاز رطوبت کافی موجود باشد . در نقاط شمالی ایران پیاز را می توان به صورت دیم کشت کرد . پیازهایی که از کشت آبی به دست می آیند وزن بیشتری نسبت به محصولات دیم در انباراز دست می دهند . آب بیش از حد باعث دیررس شدن و زردی برگها می شود ،‌ از طرف دیگر کم آبی باعث کاهش عملکرد می شود . به طور معمول مزرعه پیاز را هر ۵ الی ۷ روز یکبار آبیاری کرده ،‌ و میزان آب مصرفی با توجه به منطقه کشت ،‌ زمان کشت ،‌ روش تولید و نوع خاک متغیر می باشد . وبه طور کلی و معمول به طرق شیاری و یا غرقابی آبیاری می کنند .
تنک کردن
به طور کلی تنک کردن در کاشت پیاز چندان مفید نیست چه در اثر «کشیدن »‌ یعنی کندن نهالهای زائد ،‌ ریشه سایر بوته ها که باید در جای خود باقی بمانند تکان خورده و نهال پیاز ضعیف می شود . ولی معهذا برای به دست آوردن پیاز درشت درسال اول کاشت بذربا تمام مراقبتهای لازم تراکم بذر درواحد سطح زیادتر از حد لازم می شود و باید مزرعه را تنک کرد . در این صورت نهالهای زائد را به نحوی که فاصله بین بوته های باقی مانده ۸ تا ۲۵ سانتیمتر (نسبت به نوع پیازکاشته شده )‌ باشد حذف میکنند. عمل تنک کردن را معمولا ۴-۳ ماه پس ازکاشت بذر انجام می دهند ،‌ یعنی از اوایل تا اواخر خرداد ماه . در این موقع نهالهای زائد به اندازه کافی درشت شده و می توان از آنها به عنوان پیازچه و یا پیاز سبز در آشپزخانه استفاده کرد .
مبارزه با علفهای هرز مزارع پیاز
الف )‌ مبارزه مکانیکی :‌ علفهای هرز در مزارعی که به صورت خطی کشت شده اند می توان توسط کولتیواتور یا وجین دستی از بین برد : استفاده از این روش در کشتهایی که به صورت کرتی است غیر ممکن است .
ب )‌ مبارزه شیمیایی :‌ از علفکشها در کنترل علف هرز استفاده کرده . مسئله مهم درمورد علفکشها ،‌ دقت در شرایط و زمان مصرفشان است . زیرا که رطوبت ،‌ درجه حرارت و یا بارندگی می تواند عوامل تغییر دهنده نتیجه کار باشد .
۱٫ علفکش داکتال :‌ به میزان ۱۲-۸ ماده موثره ،‌ پس از کاشت بذر پیاز و قبل از رویش ،‌ مصرف می شود . این علفکش بر علیه اغلب باریک برگها (گراسها)‌ ،‌ و پهن برگهای یک ساله بذری همچون تاج خروس ،‌ جوموشک ،‌ خرفه ،‌ قیاق و پوآ استفاده می شود .
۲٫ گراماکسون : بلافاصله قبل از رویش پیاز در شرایطی که فقط علفهای هرز رویش دارند مستقیما روی علفهای هرز پاشیده شده و مصرف آن ۳ لیتر در هکتار می باشد .
۳٫ علفکش ترفلان :‌ به میزان ۲ لیتر قبل از کاشت با خاک مخلوط شده و در کشت پیاز مادری ،‌ جهت تولید بذر استفاده می گردد . همچنین در کشت Onion-set و انتقال نشاء‌ مصرف می شود ،‌ ولی در کشت مستقیم بذر نباید از ترفلان استفاده کرد .
۴٫ علفکش توتریل:‌ به میزان ۳-۵/۲ لیتر در هکتار پس از سبز شدن پیاز و در مرحله ۶ برگی علفهای هرز پهن برگ استفاده می شود .

مبارزه شیمیایی با علف های هرز در مزارع پیاز

علفکش زمان سمپاشی میزان استعمال ماده موثر در هکتار ملاحظات علفهای هرزی که کنترل می شوند
Bensulide (Prefar) قبل از کلشت یاقبل از جوانه زدن ۷/۶ – ۶/۵ کیلوگرم در مورد استعمال قبل از کاشت آن را با خاک قاطی کنید . فقط در نواحی گرم و خشک به کار رود در خاکهای شنی به کار نبرید . از سمپاشی تا برداشت محصول نباید کمتر از ۴۵ روز فاصله باشد علفهای چمنی ،‌ تعدادی از پهن برگها
CDAA (Randox) قبل از بیرون آمدن گیاهچه از خاک . میتوان آن را پس از جوانه زدن نیز بکار برد .
۷/۶ کیلوگرم علفهای چمنی یکساله ، تاج خروسی و خرفه
Choropropham (غیره و Chloro IPC ) قبل از جوانه زدن ۹-۵/۴ کیلوگرم از سمپاشی تا برداشت محصول نباید کمتر از یک ماه فاصله باشد . علفهای چمنی یکساله ،‌ خرفه ،‌ علفهای جنس ارناریا و سراستیوم ،‌ علف هفت بند
Dinoseb
(Dow انتخابی )‌ بعد از دو برگی شدن گیاه ۱۶۸۰-۸۴۰ گرم برای نواحی گرم و مرطوب پهن برگها
Nitrofen (Tok) بعد از دو برگی یا سه برگی شدن گیاه ۵/۴ – ۴/۳ کیلوگرم می توان مقادیر کمتری را در دفعات مختلف پاشید . علفهای چمنی یکساله ،‌ خرفه ،‌ علف هفت بند
خوابانیدن برگ پیاز
اگر مقدار آب و یا کودهای از ته زمین زیاد باشد و یا آنکه زمین در موقع تهیه عمیقا شخم شده باشد قسمت هوایی پیاز یعنی برگهای آن قوی شده و به رشد خود ادامه می دهد و این رشد طولانی برگ باعث دیر رس شدن پیاز شده برای جلوگیری از دیر رسیدن پیاز باید مانع رشد و یا بهتر بگوییم مانع ادامه رشد برگها شد و برای این منظور عمل شکستن و خوابانیدن برگها را انجام می دهیم . اگر هوا مرطوب باشد ممکن است برگها مجددا از زمین بلند شده و به رشد خود ادامه دهد ،‌ لذا باید به فاصله یک هفته تا ۱۰ روز این عمل تکرار شود ،‌ شکستن و خواباندن برگ پیاز با غلطکهای سبک باغبانی و یا در سطح کوچک به وسیله شنکش یا پای باغبان انجام گیرد .
برداشت
پیاز را می توان یا به صورت پیازچه و یا غده های رسیده برداشت نمود . زمان برداشت پیاز بستگی به آب و هوا و خاک ،‌ نوع رقم و وضع بازار دارد . بعضی از ارقام ،‌ به خصوص ارقام خارجی پیاز ،‌ غده های خود را در روی سطح زمین تشکیل می دهند . لذا با دست قابل برداشت هستند . ولی برای برداشت ارقام ایرانی حتما باید از بیل و یا ابزار مکانیکی استفاده کرد . اگر بخواهیم پیاز را بلافاصله مصرف کنیم ،‌ اگر غده ها به اندازه کافی نرسیده باشند ،‌ زیاد اشکال ندارد . ولی اگر پیاز را به منظور انبار کردن و نگهداری برای مدت طولانی برداشت می کنیم ،‌ باید کاملا رسیده باشند . زمان برداشت پیاز وقتی است که بیش از ۵۰ %‌ قسمت های هوایی بوته ها شروع به افتادن و زرد شدن بنمایند . تجربه نشان داده است که وقتی ۲۵ %‌ بوته ها شروع به زرد شدن و افتادن ساقه نمودند ،‌ باید برداشت پیاز را شروع کنیم . البته در مناطق سرد سیر بهتر است که در زمانیکه ۹۰%‌ برگها خم شده باشند برداشت صورت گیرد . در این صورت می توانیم یکی یا دو هفته پیاز را زودتر برداشت کنیم . البته این پیاز خاصیت انبارداری کمتری خواهد داشت . معمولا قسمت هوایی گیاه هنگامی که کاملا خشک گردید حذف می نمایند . قسمت هوایی را می توان با دست به وسیله قیچی مخصوص ،‌ یا با ماشین سرزنی پیاز قطع نمود . معمولا ۱۲ تا ۲۵ میلیمتر از قسمت هوایی را روی غده باقی می گذارند تا از ورود عوامل بیماری زا جلوگیری به عمل آید.در صورتی که بخواهیم زودتر از موقع برداشت نماییم می بایست آبیاری را در زمان مناسب قطع نموده . معمولا ۲۰ روز قبل برداشت آبیاری قطع می گردد تا به نگهداری آن بعد از برداشت کمک نماید .
در موقع برداشت سه رقم یا سه دسته مختلف پیاز حاصل می شود :‌
۱٫ پیازهای درشت قابل فروش به عنوان پیاز مصرفی در اشپزخانه که ممکن است نسبت به نوع کاشته شده بیش از ۷-۶ سانتیمتر قطر آن باشد . مقدار این پیازها تقریبا ۲%‌تمام محصول می باشد .
۲٫ پیازهای ریز که قطر آنها ۵/۱ تا ۲ سانتیمتر تجاوز نمی کند و برای تهیه ترشی و کاشت مجدد به منظور تهیه پیاز درشت و زود رس مورد استفاده قرار می گیرد . این دسته تقریبا ۸۵ تا ۹۵ %‌ تمام محصولات را تشکیل می دهد .
۳٫ پیازهای متوسط که قطر آنها از ۵/۲ تا ۳ سانتیمتر تجاوز نمی کند . این نوع پیازها به مقدارکم در تهیه اغذیه و بیشتر در تهیه ترشی مصرف می شود و مقدار نسبی آن در حدود ۸ تا ۱۰ %‌ تمام محصول است .
خشک کردن
پس از برداشت معمولا پیاز را چند روز یا چند هفته که بستگی به رطوبت و درجه حرارت محل دارد در مزرعه روی زمین باقی می گذارند تا تمام رطوبت آن تبخیر شده و خشک شود و پوست آن به آسانی از بقیه پیازجدا گردد . اگر هوای محل ،‌ مرطوب یا بارانی باشد باید پیازها را زیر محل سر پوشیده ای و یا در داخل اطاقی خشک کرد .خشک کردن پیاز قبل از حمل به انبار برای نگاهداری زمستانه حتما لازم است زیرا درجه خشک بودن آن در نگهداری در انبار فوق العاده موثر است یعنی پیاز مرطوب خیلی زودتر از پیاز خشک پوسیده و یا مورد حمله انواع مختلف بیماری های انباری قرار می گیرد.در بعضی از نقاط برای خشک کردن پیاز از خوانچه های چوبی که ته آن با تور سیمی بسته شده و یا از قطعات چوبی فاصله دار تشکیل گردیده و یا از جعبه هایی که ته و اطراف آن دارای سوراخهایی برای عبور هوا داراست استفاده می کنند . این طرز خشک کردن پیازها در خوانچه یا جعبه قرار داده و در مقابل آفتاب می گذارند و اگردر موقع شب خطر باران و یا شبنم در پیش باشد جعبه ها و یا خوانچه ها را روی یکدیگر قرار داده و روی تمام آنها را با سقفی موقت و یا پارچه تمیز قابل نفوذ به آب و رطوبت (برزنت)‌ می پوشانند . چنانچه خشک کردن طبیعی برایمان میسر نباشد اقدام به خشک کردن مصنوعی می نمایند ،‌ به این ترتیب که آنها را به مدت ۴ تا ۸ روز در معرض جریان هوای گرم (حداکثر حرارت تا ۳۰ درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی ۷۰% – ۶۰%‌ به میزان ۵/۲-۲ متر مکعب در هر دقیقه )‌ قرار می دهند . خشک کردن مصنوعی بلافاصله پس از برداشت ،‌ در مرحله استراحت فیزیولوژیک باید انجام گیرد . در غیر این صورت حرارت ۳۰ درجه سانتیگراد ،‌ موجب افزایش جوانه زنی پیازها می شود . سپس اقدام به خنک کردن پیازها کرده که برای نگهداری درانبار آماده گردد .
انبار کردن پیاز در زمستان
پیاز از جمله محصولاتی است که درشرایط مناسب می توان آن را برای مدت زیادی پس از برداشت در انبار نگاهداری کرد . برای اینکه پیاز انبار شده مدت زیادی سالم بماند یعنی نپوسد و سبز نشود باید یاز کاملا رسیده و خشک باشد و محل نگاهداری یعنی انبار پیاز باید دارای حرارتی حدود صفر درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی ۶۴ %‌ باشد .شرایط انبار نمودن پیاز بستگی به زمان ،‌ رقم و سایر عوامل کشت دارد . بر داشت به موقع ،‌ قطع آبیاری قبل از برداشت و عدم مصرف کود ازته در مراحل آخر رشد باعث افزایش طول انبار داری پیاز می شود .از آزمایشهای عدیده که راجع به انبار کردن پیاز به عمل آمده است چنین نتیجه می توان گرفت که رطوبت تاثیر زیادی در سبز شدن پیاز در انبار ندارد و این پدیده بیشتر تحت تاثیر در جه حرارت محیط می باشد . در صورتی که پیدایش ریشه در پیاز بیشتر ناشی از مقدار رطوبت هوای انبار می باشد و حرارت در ریشه کردن پیاز بی اثر است .پوسیدگی پیاز با ازدیاد این عوامل تواما ایجاد می شود . بنابراین بهترین محل برای انبار کردن و حفظ پیاز مکانی است که خشک و خنک باشد .برای ایجاد چنین شرایطی انبار باید مجهز به دستگاه تهویه باشد تا بتوان به وسیله آن هوای محل را خنک و ثابت نگاه داشت . برای این منظور با قرار دادن منافذی در قسمت پایین دیوار نزدیک کف انبار این عمل را انجام داده . این منافذ را می توان درموقع لزوم مسدود نمود تا هوای گرم و یا مرطوب خارج به داخل انبار راه نیابد و برای اینکه جریان هوا برقرار شود علاوه بر منافذ پای دیوار در سقف انبار نیز چند هواکش تعبیه می کنند . تا با باز کردن این دو منفذ جریان هوا برقرار گردد و برای اینکه هوا بین پیازها جریان داشته باشد پیازها را در جعبه های کم عمق قرار داده و این جعبه ها را روی یکدیگر می گذارند .در موقع گذاردن جعبه ها روی یکدیگر باید بین دو جعبه ۳ تا ۴ سانتیمتر فاصله باشد و علاوه بر این بین جعبه های مجاور یکدیگر نیز فاصله ای به همین اندازه در نظر می گیرند .به طوری که قبلا گفته شد درجه حرارت در انبار باید در حدود صفر درجه باشد و این حرارت می تواند از ۲- تا ۲+ درجه سانتیگراد باشد البته لازم به ذکراست که باید از یخ زدگی پرهیز شود .برای جلوگیری از سبز شدن پیاز می توان از ماده مالیک هیدرازیر Maleic Hydrazide به مقدار ۲/۲ کیلوگرم روی گیاهانی که ۵۰% قسمت هوایی خوابیده اند استفاده نمود . زمان محلول پاشی بسیار مهم است زیرا کاربرد بسیار زود می تواند سبب غده های پف کرده گردد ،‌ در حالیکه محلول پاشی بسیار دیر از سبز کردن به میزان کمی جلوگیری می نماید .
اهمیت غذایی
پیاز به صورت خام در تهیه سالاد استفاده می شود ،‌ همچنین حذف در تهیه غذاهای مختلف و سوپ مصرف می گردد ،‌ که در این صورت باعث خوش طعم شدن غذا می شود . برگهای سبز آن در پختن غذا و یا مانند سایر سبزیها به صورت خام مصرف می شوند . پیاز گاهی به صورت ادویه و چاشنی در تهیه غذا مورد استفاده قرار می گیرد . و نیز با سرکه به صورت ترشی به مصرف می رسد . از نظر ذائقه ایرانی پیاز در تهیه غذا یکی از مواد اصلی و نقش مهمی را بر عهده دارد . در خارج از ایران پیاز را به صورت خام درتهیه سالاد و به صورت پخته در تهیه سوپ و غذا و همچنین ترشی استفاده می کنند .برگهای متورم پیاز که قسمت حجیم آن را تشکیل می دهد ،‌ دارای مقدار زیادی اینولین است ، اینولین نوعی نشاسته است که بر اثر تجزیه در بدن به فروکتوز و مقدار کمی گلوکز تبدیل می گردد . در ۱۰۰ گرم پیاز ترکیبات زیر وجود دارد :‌
۸۷%‌ آب ،‌ ۱۱%‌ کربوهیدرات ،‌ ۲/۱ %‌ پروتئین ،‌ ۴/۰ %‌ املاح کانی ،‌ ۶/۰%‌ ترکیبات فیبری ،‌و همچنین پیاز دارای ویتامینهای دسته B و ویتامین C و ویتامین A است . و از عناصریکه در پیاز در حد وفور است عبارت است از کلسیم ،‌ فسفر ،‌ پتاسیم ،‌ منیزیم و آهن است .مزه و طعم و تندی پیاز به رقم شرایط آب و هوایی بستگی دارد . و آن مربوط به روغن فراری است به نام آلیل پروپیل دی سولفاید . در پیاز و سایر گونه های جنس Allium بخصوص سیر ،‌ ترکیبات امینواسید قابل حلی در آب به نام آلین Alin وجود دارد . آلین توسط آنزیم آلیناز Allinaz به آلیسین تبدیل می گردد . ترکیبات آلیسین Allicin خاصیت ضد باکتریایی دارند ،‌ بنابراین پیاز به عنوان یک داروی آنتی بیوتیک مصرف میشود .از آن در درمان سرما خوردگی و گریپ Grip استفاده می کنند . تحقیقات بسیار وسیع و گسترده در آمریکا نشان داده است که با خوردن پیاز خام بسیاری از بیماریهای قلبی قابل درمان است . اخیرا دانشمندان آمریکائی دریافته اند که در پیاز ترکیباتی وجود دارد ،‌ که ضد سکته مغزی است . قابل ذکراست که پیاز درمان بیماریهای تیفوئید Typhoid تجویز می گردد .
آفات
۱- مگس پیاز
نام علمی این حشره Hylemiyia antiqua است .مگس پیاز از نظر ظاهری مانند مگس خانگی بوده ولی اندازه آن نصف مگس معمولی است ۶-۷ میلیمتر . رنگ عمومی آن خاکستری مایل به زرد است . پاهای مگس پیاز درازتر از مگس خانگی است . رنگ پا و شاخک حشره سیاه است . بالها متمایل به زرد و پیشانی در حشره نر باریک و در ماده نسبتا پهن و قرمز رنگ است . شفیره به رنگ قرمز متمایل به قهوه ای ،‌ براق و شلجمی و طول آن ۷-۵/۵ میلیمتر است .
مناطق انتشار
در ایران در استانهای خوزستان ،‌ گیلان ،‌ مازندران ،‌ اصفهان ،‌ اطراف تهران و همدان گزارش شده است .
طرز خسارت :‌
لارو مگس به قسمتهای زیر زمینی حمله کرده و گیاه ضعیف و برگها پژمرده و چروکیده و آویزه و خمیده می شوند هر کرم ۸-۶ بوته را از بین برده و گاهی ۳۰ عدد لارو در یک پیاز دیده می شوند .
زیست شناسی
این مگس زمستان را به صورت شفیره در خاک سپری کرده و در بهار (اردیبهشت)‌ حشرات کامل ظاهر شده و در روزهای گرم و آفتابی فعالیت بیشتر داشته . حشره ماده پس ازجفت گیری تخمهای خود را به صورت انفرادی یا به صورت دسته جمعی بر روی خاک اطراف طوقه،‌ ،‌ روی برگ و یا روی غده پیاز میگذارند .دوره زندگی حشره بستگی به غذا داشته و از ۲۵ روز تا ۱۰۰ روز گزارش شده است و معمولا ۳۰ روز می باشد . این حشره ۱۰۰ تخم گذاشته و تخمها در ۲۱-۲۰ درجه سانتیگراد و در طی ۵-۵/۴ روز با رطوبت زیاد تفریغ شده . لاروهای جوان به محض نفوذ به بافت و با ۳-۲ هفته تغذیه از گیاه به رشد کامل خود رسیده ،‌ و لاروهای کامل از میزبان خارج و در عمق ۵-۱۰ سانتیمتر خاک به شفیره تبدیل شده ،‌ و دوره شفیرگی بستگی به حرارت داشته . در حرارت ۲۲ درجه سانتیگراد بعد از ۸ روز دوره شفیرگی طی شده اما معمولا بین ۱۰-۸ روز این دوره طول می کشد.مگس پیاز در ایران سه نسل دارد . در تهران و شمال نسل اول آن در اردیبهشت ماه و نسل دوم در اوایل تیرماه و نسل سوم حشره در شهریور ماه دیده شده . تعداد نسل این حشره در ایران تا ۴ نسل نیز ذکر شده است .
کنترل شیمیایی
– ضد عفونی بذر پیاز با کالومل که در واقع کلرورمرکوریک است . از همین ماده با غلظت یک در ۱۵۰۰ برای ضد عفونی کردن خاک استفاده می شود .
– ضد عفونی بذر با گامکسان و لیندین و برای هر کیلوگرم بذر ۱۰۰-۵۰ گرم سم کافی است . البته بذررا باید کمی مرطوب سپس آن را آغشته کرد .
– همزمان با فعالیت حشره با دیازینون ۶۰ %‌ یک در هزار سمپاشی نمود . و هر ۱۵ روز سمپاشی تکرار شود .
– استفاده از تله:‌
الف )‌ درون ظرفهایی ملاس ریخته سپس ۲ برابر آب اضافه کرده و این آب محتوی ۵/۲-۵ در هزار ارسینات سدیم است .
ب )‌ استفاده از ردیفهای طله که تنهایی را به عنوان طله گذاشته تا حشره فعالیت و تخم ریزی کند سپس اقدام به جمع آوری و نابود کردن آن کرده.
کنترل بیولوژیک
در روزهای بارانی و مرطوب و گرم یک نوع قارچ باسم Tarychium hylemiae وجود دارد که روی بالهای مگس رشد نموده و باعث مرگ مگسها می شود .
۲ تریپس
تریپس حشره کوچکی است به رنگ زرد با نام علمی Thrips tabaci
طرز خسارت
این حشره با فرو بردن خرطوم خود در اپیدرم برگ از شیره و گیاه تغذیه کرده و باعث شده تا اندازه پیاز کوچکتر از حد معمول شده به طوری که محصول کاهش می یابد . و از نشانه آفت می توان به پیچیدگی برکها ،‌ پژمردگی ،‌ ضعف ،‌ تغییر رنگ در برگها ،‌ ایجاد لکه های نقره ای ،‌ زرد و یا قهوه ای روی برگ و بالاخره بد شکلی و کوچک ماندن غده اشاره کرد . بعضی از بیماریهای ویروسی مانند ویروس پژمردگی گوجه فرنگی به وسیله تریپس وارد گیاه می شود .
زیست شناسی
زمستان به صورت حشره کامل و پوره روی گیاهان ،‌ بقایای گیاهی و یا علفهای هرز و یا زیرکلوخه ها و شکافهای زمین به سر می برند . این حشرات به طریق پارتئوژنز یا دختر زایی تولید تخم می نمایند و حشره ماده در زیر اپیدرم درون محفظه قرار دارد . حشره ماده روزانه ۱۲-۶ تخم می گذارد و هرنسل این آفت در حرارت ۲۶ درجه سانتیگراد ۱۸ روز طول میکشد و در حرارت کمتر این زمان طولانی تراست . این حشره ۱۰ نسل دارد . که احتمالا درایران ۶ نسل وجود دارد .
مبارزه
اغلب سموم حشره کشی که بر غلیه تریپس توتون موثر است می توان استفاده کرد . اما در کشت سبزیجات باید به مسئله دوره کارنسی سم توجه کرد و از سموم کم دوام استفاده نمود سابق بر این از سموم کلره (د.د.ت ،‌ توکسافن ،‌ کلردان ،‌ آلدرین)‌ استفاده می شده که امروزه مصرف این قبیل سموم قدغن است .
بیماریهای پیاز
نماتد ساقه پیاز Ditylenchus dipsaci
بیشتر در مناطق معتدله شیوع دارد و این بیماری اولین بار درهلند و سپس در ایالات متحده آشکار شد . در ایران نماتد Ditylenchus dipsaci در روی یونجه گزارش شده .
نشانه های بیماری
در مزارع آلوده به نماتد ساقه و پیاز ؤ‌ ظهور گیاهچه ها ی پیاز به کندیی انجام گرفته و نصف گیاهچه های ظاهر شده بیمار و زرد رنگ هستند و پیچ خورده و حلالی به نظر می رسند . کوتیلودونها معمولا باد کرده و اپیدرمشان به صورت توری ترک برداشته . ظهور علائم روی گیاه الوده بعد ازسه هفته شروع شده و شامل :‌ کوتولگی ،‌ لکه های زرد کم رنگ ،‌ آماس و زخمهای باز روی برگها است . روی ساقه ،‌ جوانه ها یا گیاهان جوان برآمدگیهایی به وجود می اید و برگها کوتاه و پیچیده می شوند . بسیاری از برگهای خارجی علاوه بر آماس حالت چروک خوردگی نشان می دهند . ساقه و گردن پیار نرم و خاکستری و نرم شده فلسهای پایین گیاه . فلسها باد کرده و ظاهری شبیه به یخ زدگی نمایان شده پیازهای آلوده ممکن است شکاف برداشته و یا جوانه زده و دو پیازه و ناقص شوند .
عامل بیماری
عامل آن نماتد Ditylenchus dipsaci است . دم نماتد ها تیز است و ۲۰۰ تا ۵۰۰ تخم هر ماده تولید می کند . بعد از اولین پوست اندازی در تخم لارو از تخم خارج شده و به سرعت پوست دوم و سوم را انداخته و لارو عفونت را به وجود می آورد این لارو شرایط یخبندان و خشکی را برای مدتهای طولانی تحمل کرده و در داخل ساقه پیازها و بذر خاک به سر برده . در اثر حرارت و رطوبت مناسب لاروهای قبل از بلوغ فعال شده و هنگامی که برگهای گیاه میزان با آب آغشته شده لاروها به طرف بالا حرکت و از طریق روزنه های برگهای ،‌ شکافها و یا مستقیما داخل پایه ساقه ها یا محور برگ رخنه می کنند . بعد از ورود به گیاه پوست چهارم را انداخته و به نر و ماده تبدیل شده ،‌ تولید مثل در بافتهای آبدار سریع الرشد یا در اندامهای ذخیره ای انجام گرفته و فقط در موقعی که هوا سرد است متوقف یا کند شده در حالت آلودگی شدید ،‌ پیازها پوسیده و لاروهای مرحله قبل از بلوغ از آنها خارج شده و گاهی اوقات در اطراف ساقه زیر زمینی پیازهای خشک شده به صورت توده سفید خاکستری پنبه ای که پشم نماتد خوانده می شود اجتماع کرده و برای سالهای سال در اینجا زنده می ماند .
چرخه بیماری
نماتد ها بیشتر روی سلولهای پارانشیمی پوست تغذیه می کنند و سلولهای اطراف نماتد قسمتی یا تمام محتویات خود را از دست داده و سلولهای اطراف اینها شروع به تقسیم و بزرگ شدن می کنند و روی گیاه تولید نقاط برجسته بر روی گیاه کرده و گیاه حالت پیچیده و انحنا حاصل می کند .نماتد ها بعد از ورود به برگ ،‌ بعد از رخنه ،‌ سلولها بزرگ شده ،‌ کلروپلاستها ناپدید و فضاهای بین سلولی داخل بافت پارانشیم افزایش می یابد . این اثرات قبل از تماس نماتد با بافت است . نماتد ها در فضاهای بین سلولی باقیمانده و تکثیر پیدا کرده و از سلولهای پارانشیمی مجاور تغذیه می نمایند . در این هنگام هیچ گونه تغییر رنگی دیده نشده و نماتد ها از ساقه های الوده به طرف فلسهای خارجی آمده و آنها را آلوده کرده . و به علت تجزیه تیغه های بین سلولی توسط آنزیمهای نماتد و تغذیه آن از سلولها ،‌ حفره های بزرگ ،‌ نرم و پف کرده ای تشکیل شده است . باعث شده تا ساقه ها بر روی زمین بغلطند . نماتد ها به طریق بین سلولی سلولهای پارانشیمها را از همدیگر و از آوندها جدا کرده و همین آوندها ظاهر توری و مشبک به فلس داده ،‌ سلولهای پارانشیمی به هم ریخته ابتدا منظره سفیدی دارند اما مهاجرین ثانوی معمولا وارد عمل شده ، آنها را قهوه ای می کنند .
مبارزه
۱٫ جمعیتهای Ditylenchus dipsaci می توان با تناوبهای طویل المدت (۳-۲ سال )‌ با گیاهان مقاوم از قبیل اسفناج ،‌ چغندر ،‌ کاهو ،‌ غلات و گیاهان مقاوم دیگر تقلیل داد.
۲٫ قرار دادن پیاز و بذر الوده در ابی با دمای ۴۶ درجه سانتیگراد برای مدت یک ساعت ضد عفونی شوند . و نیز قطعات کوچک خاک و خاک گلخانه را می توان با بخار آب ضد عفونی کرد .
مبارزه شیمیایی
به غیراز فومیگاسیون خاک در پاییز می توان بعد از کاشت از سموم دی کلرو پروپان + دی کلروپروپن استفاده کرد . برای جلوگیری از آلوده شدن مجدد مزارع باید ماشین آلات مزرعه را ضد عفونی کرد .از دیگر بیماریهای پیاز می توان به لهیدگی باکتریهای پیاز ،‌ سفیدک داخلی،‌ زنگ پیاز و تره ،‌ سیاهک ،‌ پوسیدگی خاکستری پیاز ،‌ پوسیدگی فوزاریومی ریشه و طبق ،‌ پوسیدگی سفید پیاز و سیر ،‌ پوسیدگی ساق سیاه با دزدگی و لکه سیاه پیاز ،‌ بیماری ویروسی نوار زرد پیاز اشاره کرد .

کاشت ، داشت ، و برداشت سیب درختی

سیب گیاهی است به شکل درختچه یا درخت کوتاه با شاخه های بدون تیغ و برگ های ساده تخم مرغی بابه دالبر و رأس ریز و کوتاه. جوانه های سیب شامل جوانه های رویشی یا ساده که تولید شاخه می کنند و جوانه های بارور آن از نوع جوانه های زایشی مخلوط است و هنگام بیدار شدن پنج عدد گل و حدود ۸-۷ عدد برگ حاصل می کند.)سیب به طور کلی دارای چهار نوع شاخه است: نرک، لامبورد، براندی، سیخک نرک ها شاخه های رویشی هستند که در قسمت بالای تاج درخت تشکیل می شوند و باید هر سال از ارتفاع ۴۰-۳۰ سانتی متری هرس شوند.لامبورد شاخه بارور است و در نوک آن جوانه زایشی تشکیل می شود و طول این شاخه ها ۱۲-۱۰ سانتی متر است.راندی هم از شاخه های زایشی است و طول آن حدود ۲۰-۱۵سانتی متر است.سیخک ها (اسپور) شاخه های کوتاهی هستند که طول آن ها بین ۷-۳ سانتی متر است و در سال دوم شروع به تولید جوانه های زایشی در نوک شاخه می کنند. قسمت اعظم محصول سیب روی اسپورها تولید می شوند.امروزه در کشت باغات سیب، از ارقام سیخک زا که سیخک فراوان تولید می کنند، استفاده می شود.یب وسیع ترین میوه دانه دار در مناطق معتدله است. موطن اصلی سیب حوالی قفقاز، ترکمنستان و نامیه هایی از شوروی سابق است.اروپای غربی، آمریکا، کانادا، ژاپن، چین، فرانسه، آلمان ، ترکیه، هندوستان و ایران جزو کشورهای عمده تولید کننده سیب هستند.

سیب قرمز
ارقام سیب: برای این که بتوان بهترین رقم را متناسب با شرایط هر منطقه انتخاب کرد، لازم است به عوامل نظیر اقلیم یا آب و هوا، موقعیت باغ، مقاومت در مقابل آفات و امراض و بازار فروش توجه کرد.ارقام خارجی موجود در باغات ایران: سیب زرد لبنان: مهم ترین رقم فعلی کشور است. در مناطق گرم و خشک برگ ها قبل از خزان می ریزند. ریزش قبل از برداشت نسبتاً بالاست. برای افزایش مرغوبیت میوه و جلوگیری از کم بار شدن در سال بعد به تنک کردن خوب جواب می دهد. به زنگار به خصوص در مناطق مرطوب و سرد و مرض لکه سیاه حساس و به سفیدک تا حدی مقاوم است.سیب قرمز لبنان: مهم ترین رقم تجارتی دنیاست و در ایران بعد از گلدن قرار دارد و دلیل آن نبود نبود امکانات کافی برای انبار کردن آن است. تمایل به سال آوری دارد. پس تنک کردن ضروریست. مناسب مناطق ییلاقی با تابستان طولانی، هوای خنک شب ها، آسمان صاف بدون غبار و ابرومه در دوران رسیدن است.گرانی اسمیت: حساسیت آن به سفیدک بیشتر از سیب زرد است. در مناطق مرطوب به شانکر سیب مبتلا می شود اما حساسیت کمتری به لکه سیاه و کنه دارد. سیبی است سبز رنگ، ترش مزه و دیررس که به خوبی خواص خود را در سرد خانه حفظ می کند. به سفیدک و کنه حساس است اما در مقابل بیماری که سیاه سیب مقاومت متوسطی دارد.جوناتان: دارای گوشت سفید مایل به زرد، لطیف و تا حدی محکم، خیلی آبدار با کمی ترشی مطبوع و اندکی معطر است. زود بارده با محصول متوسط ولی منظم است.برای جوان کردن و تولید شاخ های بارده نیاز به هرس سالیانه دارد.در شرایط مرطوب به سفیدک زیاد مبتلا می شود و با مناطق خشک تطابق بیشتری نشان می دهد.اسپارتان: دارای گوشت سبز مایل به سفید و بافت محکم است. به سفیدک و بیماری که سیاه سیب تا حدی مقاوم ولی به شانکر سیب حساس است.گراون اشتاین: دارای گوشت سبز مایل به زرد، نسج نسبتاً محکم، ترد و خیلی آبدار با ترشی مطبوع و معطر است.کاکس آرنژ: فرمی گرد و پوست خشن پوشیده از نوعی زنگار پوسته ای و رنگ زرد مخلوط با سبز با پوششی از قرمز نارنجی دارد. در مناطق با رطوبت نسبی متغیر هوا یا خیلی خشک نباید کاشته شود.مک اینتاش: دارای فرم گرد و قدری پهن و اکثراً با دو نیمه غیر متوازن. عدسک ها با خال سفیدی کاملاً مشخصی هستند. میوه سبز مایل به سفید، آبدار و ترش و شیرین است.ارقام مناسب مناطق مختلف کشور:الف) ارقام تابستانه: گروه سیب های گلاب، سیب تابستانه اهر- قزل آلما- سیب شفیع آبادی- سیب مربایی مشهد.ب)سیب های پاییزه و زمستانه: سیب عباسی مشهد- سیب زنوز- گل شاهی- دریان- اَخلَمد- شمیرانی.
کاشت

کاشت
الف ) شرایط اقلیمی: سیب درختی است سردسیری، برگ ریز یا خزان کننده. بنابراین به طور طبیعی در اقلیم سرد معتدله در هر دو نیمکره شمالی و جنوبی پراکنده است. اما به علت اصلاح و سازگاری، اکنون در پنج قاره دنیا منتشر شده. اکثریت این باغ ها بین عرض های جغرافیایی ۳۳ تا ۵۵ درجه در نیمکره شمالی و در مقادیر دیر کمتر در نیمکره جنوبی گسترده است. در این مناطق سرمای زمستان در حدی است که برای شکستن دوره خواب زمستانی ارقام پرورش کافی است بدون این که شدت سرما به آن ها آسیب برساند. سرمای بهاره نیز از دیگر عوامل اقلیمی است که در بعضی مناطق و در بعضی سال ها موجب از بین رفتن شکوفه های سیب در اثر سرمای دیر وقت می شود. البته ارقام مختلف سیب به علت دیر باز کردن شکوفه ها، کمتر از انواع هسته دار دیگر مثل زردآلو و هلو در معرض سرمای بهاره قرار می گیرند. میزان مقاومت جوانه های گل به درجات زیر صفر و طول مدت سرما در ارقام مختلف متفاوت است. روش های مختلفی برای جلوگیری از سرمای دیررس بهاره وجود دارد که برخی از آن ها عبارتند از: انتخاب ارقام دیر گل، ایجاد دود برای کاهش تشعشع، گرم کردن باغ توسط بخاری های باغی، استفاده از ماشین های مولد باد، ایجاد بادشکن در اطراف باغ، سفید کردن تنه درختان ، پاشیدن آب بر روی درختان،ستفاده از ترکیبات شیمیایی مثل NAA که موجب تأخیر ۲-۱ هفته ای در زمان گل دهی می شود.موقعیت و محل مناسب باغ یعنی: ایجاد باغ میوه در کنار جنگل ها، رود خانه ها، برکرها و کنار سواحل که دارای هوای مرطوب و نقطه شبنم بالا هستند و نیز شیب های شمالی که در اوایل بهار دیرتر گرم شده و موجب تأخیر در بیدار شدن جوانه ها می شود.ب) انتخاب محل احداث باغ: از عوامل مؤثر بر اقتصادی بودن کشت و پرورش سیب، برتری داشتن ستاده ها بر نهاده می باشد. نهاده ها شامل: ارزش اقتصادی زمین (کیفیت فیزیکی و فیزیولوژیکی، فاصله تا محل مصرف و فاصله با ماده) نیروی انسانی، هزینه تجهیزات و موارد مورد نیاز جهت کاشت، داشت و برداشت محصول، حمل و نقل ، میزان فساد پذیری محصول، ارزش نسبی محصول و بازار یابی می باشند.ج) خصوصیات خاک منطقه: درخت سیب می تواند در هر خاکی که حاصلخیز و دست کم ۲-۱ متر ژرفا داشته باشد رشد کند ولی خاک های لمونی که دارای مواد آلی کافی باشند برای آن مناسب ترند. همچنین محل احداث باغ باید طوری باشد که سطح آب زیر زمینی زیاد بالا نباشد؛ زیرا از یک طرف سیب جلوگیری از گسترش و نفوذ ریشه درختان در زمین می شود و از طرف دیگر به دلیل رطوبت فوق العاده ذرات خاک مانع از رسیدن اکسیژن به ریشه درخت می شودبه طور کلی ریشه سیب در مقایسه با سایر انواع درختان میوه سردسیری به شرایط مرطوب و کمی هوای خاک مقاومت بیشتری نشان می دهد که البته درجه مقاومت در ارقام و گونه های مختلف با همدیگر فرق دارد و نباید به تصور مقاومت سیب به این شرایط از مساعد کردن خاک غافل شد.از جمله روش های مناسب در شرایط خاک مرطوب، قرار دادن باغ سیب زیر پوشش همیشه سبز است. علف های کاشته شده زیر درختان نفوذ هوا را در خاک افزایش داده و رطوبت اضافی را مصرف می کنند.البته نباید از جذب ازت خاک توسط ریشه این گیاهان غافل بود و باید مقداری بر میزان هرف کودهای ازته در این سیستم افزوده شود.
سیستم کاشت:تعیین فاصله بین درختان به عوامل مثل رشد و نمو درخت – شدت و ضعف نور (در مناطق ابری فاصله را بیشتر در نظر می گیرند) . نوع خاک (در زمین های حاصلخیزتر و عمیق تر فاصله را بیشتر در نظر می گیرند) . ارزش اقتصادی (در نواحی با قیمت بالای زمین جهت استفاده بیشتر از زمین فاصله را کمتر در نظر می گیرند.) نوع پایه (در پایه های کوتاه کننده فاصله کمتر از پایه های بلند در نظر گرفته می شود). نوع هرس (بسته به فرم پاکوتاهی یا پا بلندی) بستگی دارد.درختان را باید به ترتیبی کاشت که وقتی بالغ شدند کنترل آفات و انجام سایر عملیات باغی آسان و کارامد بتواند صورت گیردطرح مربعی مرسوم سبب اتلاف قضا گردیده و حذف درختان موقت را دچار مشکل می کند.طرح های مستطیلی گوناگون رضایت بخش تر از طرح مربع می باشند زیرا با کاشت درختان بیشتر در هر ردیف سطح بار دهی را می توان افزود. همچنین می توان با حذف متناوب درختان موقت در هر ردیف فاصله مناسبی جهت حرکات ادوات مکانیزه ایجاد کرد. به طور کلی روی پایه های قوی در یک هکتار زمین، نسبت به رقم، عمق و حاصلخیزی خاک درحدود ۱۰۰۰ -۴۰۰ درخت با فواصل حدود ۷-۵ متر کاشته می شود. و روی پایه های ضعیف حدود ۳۰۰۰-۱۷۰۰ درخت کاشته می شود. فاصله کاشت درختان پاکوتاه با توجه به ترکیب پایه و رقم انتخاب می شود و از متغیر است. بدون پایه های پا کوتاه نباید نسبت به کشت درختان با تراکم زیاد اقدام کرد چون قدرت رویشی بیش از حد، هرس زیاد می طلبد که عملکرد و کیفیت را کاهش می دهد. امروزه با در دست بودن تنوع وسیعی از پایه های کنترل رشد، می توان اقدام به کشت درختان با تراکم زیاد کرد. هزینه اولیه بالای کشت متراکم می تواند به وسیله عملکرد بالای زودتر و هزینه پایین تولید برای هر درخت سریعاً حیران گردد. در زمین های شیبدار از روش تراس بندی استفاده می شود. جهت تراس ها عمود بر شیب زمین می باشد.در شیب های کم عرض تراس ها بیشتر و جوان سازی باغات قدیمی در سیب های تند عرض تراس ها کمتر در نظر گرفته می شود. عمل غلطی که در حال حاضر اجرا می گردد جوان سازی باغات قدیمی به وسیله کشت درختان جوان به طور متناوب بین درختان قدیمی موجود در ردیف ها می باشد تا ضمن مستقر شدن و رشد درختان جوان، درختان مسن را هرس کرده ، نهایتاً آن ها را با هم حذف نمایند. ولی در عمل این روش با شکست روبرو شده است .درختان جوان زیر سایه درختان مسن قرار گرفته و به وسیله علف های هرز خفه می گردند، زیرا دوات برداشت قرار می گیرند یا به طور نا مطلوب آبیاری می شوند. همچنین در اغلب باغات قدیمی فواصل کاشت برای استفاده بهتر از زمین غلط می باشد. کشت درختان جوان در بین درختان، باغ جدید را نیز مجبور به استفاده از همین فاصله نامطلوب می کند. لذا بهترین راه برای کاشت دوباره، خارج کردن چند ردیف از درختان مسن در هر سال و کاشت دوباره با فواصل بهتر می باشد.کاشت نهال ها :بعد از تهیه نقشه و علامت گذاری محل کاشت نهال ها، اقدام به کندن گودال می کنیم. گودال باید طوری باشد که ریشه آزادانه در خاک قرار گیرد و با جدار آن تماس پیدا نکند.در خاک های سنگین گودال بزرگ تر و در خاک های سبک، گودال را کوچک تر در نظر می گیرند. همچنین عمق گودال به پایه نیز بستگی دارد. ریشه های درختان بایستی قبل از کاشت در آب نگهداری یا مرطوب گردند. بعد از این که نصف گودال از خاک پر شد، باید خاک تمیز (ترجیحاً خاک سطحی) را در اطراف ریشه ریخته با پا سفت می کنند. آشغال، علف های هرز، کود دامی و سایر مواد باقی مانده آلی را باید خارج از گودال نگه داشت چون ممکن است به ریشه ها آسیب برسانند. مهم تر از هم این که کودهای شیمیایی را نباید هنگام کاشت در گودال ریخت چون ممکن است به کلی ریشه ها را از بین ببرند. اگر خاک ضعیف باشد، می توان از کود ازته به مقدار کم به صورت پخش سطحی استفاده کرد. اگر رشد عمومی و رنگ برگ ضعیف باشد، تجزیه نمونه های برگ در مرداد ماه نیازهای کودی را نشان خواهد داد. برای جلوگیری از آفتاب سوختگی تنه درختان، درخت کمی مایل به طرف جنوب غربی کاشت می شود. آبیاری :عملیات پس از کاشت نهال: عملیاتی که لازم است بلافاصله پس از کاشت نهال صورت گیرد عبارتند از: آبیاری – قیم زدن، هرس اولیه بایستی درختان را بلافاصله پس از سفت کردن خاک در اطراف ریشه ها آبیاری کرد مگر این که زمین مرطوب باشد. پس از سفت کردن خاک، باقی مانده گودال را با خاک سست پر می کنیم.قیم زدن: در سیستم های کشت معمولی از قیم استفاده می شود. اما در سیستم های داربستی و پهن از قیم های بلند چوبی یا آهن استفاده می شود.هرس اولیه: علاوه بر هرس ریشه برای تعادل بین اندام های هوایی و زمینی ، ساقه را بسته به منطقه کشت از نظر سردی یا معتدل بودن هوا، از ۸۰- ۶۰ سانتی متری قطع کرده، فرصتی برای رشد جوانه ها و شاخه های فرعی که اسکلت بعدی درخت را تشکیل می دهند تا فراهم می کنیم.باد شکن: برای محافظت از درختان کاشته شده، باید درختچه ها یا درختانی را بر حسب نوع آب وهوا به عنوان بادشکن کاشت باد شکن ها قادرند تا ۲۵ برابر ارتفاع خود عمل نمایند. درختان باد شکن مناطق سردسیری عبارتند از: تبریزی، بید، افرا، چنار و اقاقیا و درختان بادشکن مناطق معتدله عبارتند از: سرو، کاج، بلوط، نوعی زالزالک، توس، ممرز و توت.گرده افشانـــــــی: درختان سیب با خود آمیزش پذیر نیستند ونیازبه گرده افشانی بصورت دگرگشنی دارند.مدیریت گرده افشانی بخش مهمی از پرورش درخت سیب محسوب می شود. قبل از کاشت درخت مرتب کردن تولید کنندگان گرده بسیار مهم است ( گونه های سیب یا سیبچه که تامین کننده گرده هایی فراوان ، رستنی و آمیزش پذیر هستند). ممکن است باغهای میوه دارای ردیفهای یک در میان گونه های گشنی پذیریا درختان سیبچه متناوب ویا شاخه های پیوند خورده سیبچه باشند. بعضی گونه ها گرده های بسیارمعدود یا گرده های نابارورتولید می کنند بنابراین گرده افشانان خوبی به حساب نمی آیند. پرورشگاههای گل و گیاه خوب دارای لیست گشنی پذیری گرده افشانان هستند. گاهی اوقات پرورش دهندگانی که دارای باغستانهای قدیمی با یک گونه درخت هستند برای گرده افشانی ، دسته هایی از گلهای سیبچه را درون بشکه یا سطلهایی فراهم می کنند. پرورش دهندگان خانگی که دارای یک درخت بوده و فاقد گونه های دیگر در همسایگی اشان هستند نیز می توانند از این روش البته در مقیاس کوچک تر استفاده کنند. پرورش دهندگان درخت هر سال هنگام گل دادن معمولا” ازگرده افشانهایی را برای جابجایی گرده تهیه می کنند. عموما”از کندو زنبور عسل استفاده می شود و انجام این کار توسط زنبوردارانی صورت می گیرد که در ازاء مزد به تهیه کندو مبادرت می ورزند. در باغات تجاری از زنبورهای کارگر باغی نیزبعنوان گرده افشانهــــــای مکمل استفاده می شود. چون آنها نیش نمی زنند احتمالا” پرورشدهندگان خانگی در مناطق حومه ازاین زنبورها استفاده می کنند. بعضی زنبورهای وحشی مثل زنبورهای درودگر و زنبورهای تک زی دیگر ممکن است به این امر کمک کنند. بعضی مواقع ملکه های زنبورهای درشت در باغات حضور دارند اما معمولا” تعدادشان به قدری نیست تا گرده افشانهای با اهمیتی به حساب آیند. گرده افشانی ناکافی علائمی بسیارکم داشته و برای سیبها ناگوار است و موجب کندی رسیده شدن میوه می گردد. برای ارزیابی گرده افشانی باید دانه ها را شمرد. سیبهایی که به خوبی گرده افشانی شده اند دارای ۷ تا ۱۰ دانه بابهترین کیفیت می باشند. سیبهایی که کمتر از ۳ دانه دارند معمولا” نمی رسند و در اوایل تابستان از روی درخت خواهند افتاد. گرده افشانی نا مناسب یا نتیجه کمبود گرده افشانها و یا کمبود گرده تولید شده ویا به سبب شرایط آب و هوایی نامناسب برای گرده افشانی در زمان گلدهی می باشد.سرما هنگام گل دهی: یک مشکل کلی ، سرمای دیرهنگام است که موجب نابودی ساختارخارجی ظریف گل می شود. بهتر است برای فیلتر سازی هوا درختان درزمینهای شیبدارکاشته شوند اما شیب نباید رو به جنوب باشد ( در نیمکره شمالی) چون این کار موجب گل دادن زودرس درخت ودرنتیجه افزایش آسیب آن در برابرسرما خواهد شد. اگر سرما زیاد جدی نباشد می توان صبح قبل از تابش خورشید روی شکوفه ها روی درخت آب پاشید با این کار امکان نجات شکوفه ها وجود دارد. آسیبهای ناشی از سرما را می توان ۲۴ ساعت پس از سرما تخمین زد. اگر مادگی گیاه به سمت عقب برگشته بود نشان دهنده ازبین رفتن گل و عدم تولید میوه خواهد بود. وجود منبع آب در نزدیکی محل پرورش سیب موجب تاخیر گرمای بهار می شود که نتیجه این مزیت به تاخیرافتادن شکوفایی تا زمان به حد اقل رسیدن احتمال سرما می گردد. مناطقی از آمریکا مثل ساحل شرقی دریاچه میشیگان، ساحل جنوبی دریاچه انتاریو و اطراف برخی دریاچه های کوچکتر که این تاثیر خنک کنندگی آب به همراه خاک مناسب و خوب زهکشی شده وجود دارد پرورش سیب را در این نواحی ممکن ساخته است . پرورش دهندگان خانگی سیب احتمالاً امکان استفاده از منبع آب را ندارند اما آنها می توانند از شیبهای رو به شمال یا سایر ویژگیهای جغرافیایی برای تاخیراندازی شکوفایی در بهار استفاده کنند. درختان سیب ( یا هر میوه دیگر) که در آمریکا در شیبهای رو به جنوب کاشته شوند خیلی زود شکوفه داده و دربرابر سرمای بهار بسیار آسیب پذیر خواهند بود.کاستن از بار درخت : درختان سیب هر دوسال مستعد باردهی است. اگر میوه را در مواقعیکه درخت محصول زیادی دارد ،بار آن را کم نکنند موجب کاهش گل دهی در سال بعد خواهد شد. کم کردن از بار درخت حتی خارج از زمان آن ، به برداشت محصول قابل توجه درهرسال کمک می کند.
دکتر حسنی مقدم – مهندس اعظم امیری
اف اس پی مارکت

توصیه های فنی برای شالیکاری در خشکسالی

«هر سال ۲۲ مارس (سوم فروردین) روز جهانی آب خوانده می‌شود و بزرگداشت همین روز از سوی سازمان ملل متحد در اجلاس ریودوژانیرو به تصویب و در مجموع عمومی سازمان ملل متحد به عنوان «آب برای زندگی» نامگذاری شده است». دهه آب برای زندگی که با هدف جهانی تمرکز بیشتر روی موضوعات مربوط به آب نامگذاری شده است، بیانگر اهمیت آب در تولید محصولات گیاهی به ویژه برنج بوده، بنابر این با توجه به تغییرات جهانی آب و هوا و وقوع خشکسالی و کم آبی در سال‌های اخیر، موسسه تحقیقات برنج کشور بر خود فرض می‌داند، توصیه‌های فنی لازم را با توجه به پژوهش‌های انجام شده و جدیدترین تحقیقات صورت گرفته بصورت کاربردی در اختیار بهره‌برداران شالیکار قرار دهد.در حال حاضر مقدار آبی که برای زراعت در ایران مصرف می‌شود، بسیار بیشتر از مقدار نیاز واقعی گیاه بوده و مابقی مربوط به تلفات شبکه انتقال و توزیع و کاربرد آب از طریق نفوذ عمقی و روان آب خروجی از انتهای مزرعه است. هر چند مقدار زیادی از این تلفات غیرقابل اجتناب است، اما می‌توان با استفاده از توصیه‌های زیر از مقدار آن کاست.
روش آبیاری متداول در ایران، آبیاری غرقاب دایم می‌باشد، اما با توجه به کمبود آب در کشور ادامه این روش در کشور جایز نبوده و توصیه می‌شود به منظور بالا بردن راندمان آبیاری، کمک به توزیع عادلانه آب و جلوگیری از بروز هرج و مرج در برداشت و توزیع آب، از روش آبیاری متناوب استفاده شود. در این روش آب در فواصل زمانی متناسب با آب و هوا و خاک هر منطقه وارد مزرعه شده و تا عمق حدود پنج سانتیمتر غرقاب می‌شود. فاصله زمانی مناسب براساس آب و هوا و خاک منطقه قابل انتخاب می‌باشد. هر چه خاک شالیزار سبک‌تر و یا منطقه گرم و خشک‌تر باشد، این فاصله زمانی کمتر خواهد بود. یک شاخص خوب برای تشخیص زمان مناسب برای آبیاری، ظهور ترک‌های مویین در سطح خاک می‌باشد که باید با ظهور آن اقدام به آبیاری مجدد نمود، زیرا پس از بروز ترک‌های بزرگتر در آبیاری بعدی با تلفات عمقی زیاد مواجه خواهیم شد. آزمایشات متعدد انجام شده توسط محققان برنج در سالهای مختلف در نقاط برنج‌خیز کشور نشان می‌دهد که در استان‌های شمالی برای اکثر ارقام رایج دور آبیاری حداقل پنج روزه و حداکثر تا ظهور ترک‌های موئین پس از خشک شدن در زمین زارعان کاهشی در عملکرد برنج ایجاد نخواهد کرد به شرطی که در زمان آبیاری عمق آب به حداقل پنج سانتی‌متر رسانیده شده و سایر عملیات زراعی به خوبی انجام پذیرد. همچنین این فاصله زمانی برای خاکهای سنگین شالیزاری در استانهای جنوبی یک روز و در استانهای میانی دو روز پیشنهاد می‌شود. آزمایشات دیگری که بر اساس رطوبت خاک شالیزار بعمل آمده نشان داده است که حتی در رطوبت ۸۰درصد پایین‌تر از رطوبت اشباع نیز کاهش محسوسی در عملکرد بوجود نیامده است.از نظر ظاهری گیاه برنج در شرایط یکه دچار کم آبی شود در برگهای خود علائمی به شکل زیر بروز می‌دهد. ابتدا برگها از وسط زاویه‌دار شده و به سمت داخل جمع می‌شوند و در صورت ادامه کم‌آبی به شکل لوله‌ای در می‌آیند و پس از آن از نوک برگ شروع به خشک شدن می‌نمایند. با شروع لوله‌ای شدن برگها باید آبیاری شروع شود تا گیاه فرصت بازیابی داشته باشد. در اجرای طرح آبیاری نوبتی توجه به مرحله رشد گیاه بسیار مهم است. از دلایل عمده غرقابی کردن اراضی شالیزاری جلوگیری از خسارت علف‌های هرز می‌باشد. بدین منظور توصیه می‌شود حتی‌الامکان در سه هفته اول پس از نشاکاری مزرعه از حالت غرقابی خارج نشود، در غیر این صورت مبارزه با علف‌های هرز تشدید می‌شود. آزمایشهای متعدد نشان داده است که حداکثر حساسیت برنج به کم‌آبی در دوره گل دهی (یک هفته قبل و تا یک هفته بعد از گلدهی) می‌باشد، سپس ابتدای دوره حداکثر رشد سبز (۳۰ روز پس از نشاکاری) مرحله پرشدن و رسیدن دانه به ترتیب حساسیت کمتری نسبت به دوره گلدهی دارند. نکته مهم نیاز به غرقابی در دوره پس از نشاکاری به منظور مبارزه با علف‌های هرز می‌باشد. بنابراین مجریان طرح آبیاری نوبتی باید به تامین آب برای دوره گلدهی و دوره پس از نشاکاری توجه نموده و سعی نمایند، در این دوره آب بیشتری تامین نمایند. حتی‌الامکان بهتر است آن دسته از اراضی که از طریق یک منبع یا دریچه آب می‌گیرند، در عملیات زراعی نظیر تاریخ کشت، انتخاب رقم، سمپاشی و کودپاشی هماهنگ باشند، تا در هنگام اجرای آبیاری نوبتی دچار مشکل موضعی نشده و توزیع آب به خصوص در حالت آبیاری کرت به کرت، راحت‌تر امکان‌پذیر شود.
کانالهای آبیاری برای تامین شیب و عرض مقطع مناسب و از بین بردن علفهای هرز در طول فصل زراعی به طور مرتب لایروبی شوند تا ضمن انتقال سریع تر و راحت‌تر آب، تلفات انتقال آب نیز کمتر شود.
حفر چاه و حل مشکل آب
حفر چاههای عمیق و نیمه عمیق می‌تواند به طور موضعی مشکل کم‌آبی را کاهش دهد، اما باید به کیفیت و درجه حرارت آب توجه شود. برای بررسی کیفیت آب می‌توان با تهیه نمونه آب از چاه و ارسال آن به آزمایشگاه خاک و آب، موسسه برنج و یا سایر ادارات عمل نمود.
درجه حرارت مناسب برنج
درجه حرارت مناسب برای رشد برنج ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد می‌باشد و گیاه برنج در حرارت‌های کمتر از ۱۲ درجه و بیشتر از ۳۲ درجه دچار خسارت خواهد شد.
از آنجا که درجه حرارت آب چاه‌ها به طور عموم کمتر از درجه حرارت محیط می‌باشد، باید با آبیاری تدریجی و تناوبی با این مساله برخورد نمود. اگرچه در شرایط کم آبی استفاده از آب زهکش‌ها جهت آبیاری غیر قابل اجتناب است، ولی توصیه می‌شود، در صورت امکان این کار به صورت تلفیقی با آب تازه انجام گیرد، تا از خسارت احتمالی کاسته شود، در هر حال انجام آزمایش کیفیت آب از طریق نمونه‌گیری لازم است. چنانچه در طی فصل رشد بارندگی اتفاق افتد، کشاورزان طبعا اقدام به حفظ آب در سطح کرتها خواهند نمود، اما باید توجه نمود که عمق آب از ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر بیشتر نشود.
آماده‌سازی زمین
در ابتدای فصل پس از یک بارندگی خوب می‌توان عملیات آماده سازی زمین را شروع نمود. در شرایطی که خاک خشک است، می‌توان به جای تیلر برای شخم اولیه از تراکتور استفاده کرد. در شرایط کم آبی می‌توان عمق شخم را تا حدود ۱۵ سانتیمتر کاهش داد.برای شخم ثانویه بهتر است که از روتیواتور استفاده شود. دقت بیشتر در شخم ثانویه و گلخراب کردن خاک (پادلینگ) بخصوص در مجاورت مرزها می‌تواند در کاهش نفوذ‌پذیری خاک و تلفات نفوذ عمقی آب موثر باشد. تسطیح مناسب کرتهای شالیزاری موجب کاهش زمان لازم برای آبگیری، توزیع یکنواخت، کنترل و تنظیم آب توسط زارعیت شده و در افزایش راندمان کاربرد آب موثر می‌باشد. مرزهای بین کرتها از شرایط عادی پهن‌تر و محکم‌تر ساخته شوند (عرض پایین ۴۰، عرض بالا ۲۰ و ارتفاع حدود ۲۰ سانتی‌متر) تا در صورت بارندگی توانایی حفظ آب در کرتها وجود داشته باشد. بهتر است در صورت امکان، مرزها با پلاستیک پوشانده شوند، این کار ضمن جلوگیری از تخریب و ترک مرزها از نفوذ جانبی آب و رشد علف‌های هرز و آفات در روی مرزها تا میزان زیادی می‌کاهد.
انتخاب رقم و خزانه‌گیری
– خزانه‌گیری سیستم جوی ، پشته با استفاده از پوشش پلاستیک،
– کنترل دقیق مقدار درجه حرارت در زیر پلاستیک بخصوص در دماهای بالا ضروری است.
– اگرچه انتخاب رقم محلی زودرس می‌تواند در گریز از مشکل کم‌آبی، موثر باشد، ولی به منظور بهره‌برداری از مزیت عملکرد بالای ارقام اصلاخ شده می‌توان بخشی از مزرعه را به کشت آنان اختصاص داد. مقدار آن بستگی به شرایط آب و مزرعه دارد.
اگرچه براساس مطالعات انجام گرفته بذرپاشی در دهه دوم فرورین و نشاکاری در دهه اول و دوم اردیبهشت موجب حداکثر عملکرد، افزاش رتون دهی و کاهش خسارت بارندگی انتهای فصل می‌شود، ولی در شرایط کم آبی در ابتدای فصل، ایجاد فاصله زمانی برای کشت قسمتهای مختلف مزرعه می‌تواند از تراکم زمانی برای نیاز به غرقابی تمامی مزرعه بکاهد به طوری که تمام مزرعه در یک زمان به حداکثر آب نیاز نخواهد داشت. اگرچه دیر کشت کردن موجب کاهش عملکرد خواهد شد، ولی می‌توان در شرایط کم آبی شدید بخشی از مزرعه (ترجیحا مزارع پایین دست) را در اولویت دوم از نظر کشت قرارداد، با این کار آب حاصل از بارندگی احتمالی مرداد ماه و آب خروجی از مزارع بالادستی قابل استفاده خواهد بود.
– انتخاب بذر مناسب و رعایت اصول علمی در هنگام خزانه‌گیری موجب تولید نشای سالم‌تر و قوی‌تر خواهد شد که بی‌گمان دارای مقاومت بیشتری نسبت به عوامل محیطی خواهد بود.
– زه‌کشی میان فصل و انتهای فصل ضمن کاهش آب مصرفی می‌تواند موجب زودرسی گیاه شود.
– استفاده از نشای جوان (۲۰ تا ۲۵ روزه) به جای نشای ۳۰ روز و بالاتر.
– تراکم بیشتر کشت با انتخاب ۱۵×۱۵ سانتی‌متر به جای ۲۰×۲۰ برای ارقام بومی و ۲۰×۲۰ به جای ۲۵×۲۵ سانتی‌متر برای ارقام اصلا ح شده، به منظور ایجاد پوشش گیاهی سریع‌تر برای مبارزه با علف‌های هرز و کاهش تبخیر از سطح مزرعه.
تغذیه و کود
در شرایطی که در خزانه مشکل کم‌آبی و جود داشته باشد باید از مقدار کود کاسته شود.
– وجود لایه آب در شرایط غرقابی از تصعید کود از ته جلوگیری می‌نماید، اما در شرایط کم‌آبی بهتر است کود از ته با خاک به خوبی مخلوط شود تا از تصعید آن جلوگیری شود.
– ازدیاد مصرف کودهای پتاسه در شرایط کم‌آبی ( بسته به شدت کم‌آبی) می‌تواند مقاومت گیاه را نسبت به تنش خشکی افزایش دهد.
– در شرایطی که کم‌آبی شدت داشته باشد، جلوگیری از تجمع خسارت‌زای کودها باید کود را تقسط نموده و در چند نوبت در اختیار گیاه قرار داد.
بهترین زمان برای دادن کود سرک در شرایط کم آبی قبل از وجین است؛ زیرا در هنگام وجین کود نیز با خاک مخلوط خواهد شد.
– کودپاشی باید با نوبت آبیاری هماهنگ بوده و بلافاصله بعد از آبگیری کودپاشی صورت گیرد.
برای تامین کود پتاسه، سولفات پتاسیم بر کلرور پتاسیم ارجحیت دارد.
– در صورت استفاده از روش آبیاری تناوبی استفاده از ۶۰ کیلوگرم (معادل ۱۳۰ کیلوگرم اوره) در دو مرحله ابتدا و سرک.
– مصرف کود دامی همراه با کود آلی قبل از آماده نمودن زمین و نشاکاری از نظر حفظ و نگهداری آب و حفظ شرایط رطوبتی مناسب در اطراف ریشه گیاه برنج در مقابله با شرایط کم آبی بسیار موثر خواهد بود.
مبارزه با علفها هرز
حالت غرقابی در مزارع شالیزاری در کنترل علف‌های هرز نقش مهمی دارد، بنابراین در شرایط کم‌آبی رشد علف‌های هرز شدت خواهد یافت. از نظر اجرایی در صورت حاد نبودن مشکل کم‌آبی، تامین آب کافی برای مرحله نشاکاری در اولویت دوم پس از دوره گلدهی قرار می‌گیرد. یعنی در صورت اطمینان از ذخیره آب کافی برای مرحله گلدهی، دومین اولویت تامین آب برای مرحله پس از نشاکاری به منظور مبارزه با علف‌های هرز می‌باشد.
– در صورت شدید بودن مشکل کم‌آبی برای برخورد با این مشکل ضمن تشدید کنترل علف‌های هرز به وسیله دست، استفاده از علف‌کش‌های پروپانیل (استام اف ۳۴) و بازگران (بنتیازول) توصیه می‌‌شود. سم پروپانیل که برای مبارزه با علف هرز سوروف بکار می‌رود، باید به مقدار ۱۰ تا ۱۲ لیتر در هکتار مصرف شود.از آنجا که پروپانیل علف کشی تماسی است؛ ‌لذا در شرایطی که مزرعه فاقد آب است با کمک سمپاش طوری باید مصرف شود که سم حتی‌المقدور با همه علف‌ها تماس یابد. چنانچه تراکم جمعیت پهن برگان و جگن‌ها زیاد باشد؛ لازم است سم بازگران به مقدار ۳ تا ۴ لیتر در هکتار مصرف شود شاریط مصرف این علفکش‌ها مشابقه سم پروپانیل است.
مطالعات نشان داده است که کمبود آب و خالت غیرغرقاب موجب تجزیه علف کش تیوبنکارب و بروز کوتولگی می‌شود. این نکته اهمیت به مراتب بیشتری دارد. بنابراین توصیه می‌شود در شرایط کم آبی از این علف‌کش‌ در اراضی دارای سابقه کوتولگی استفاده نشود. در صورت استفاده از روش آبیاری نوینی ضمن حفظ حالت غرقابی در هفته‌های اول باید به مقدار ۵/۲ لیتر در هکتار از علف‌کش‌ بوتا کلر استفاده نمود .
مبارزه با بیماریها
چنانچه مزرعه دچار کم‌آبی شود، به طوری که برگها دچار لول‌شدگی شوند و بعد از آن در اثر بارندگی یا آبیاری آب لازم تامین شود، در این صورت بیماری بلاست شدت خواهد یافت، ولی اگر کم آبی ادامه یابد بیماری لکه قهوه‌ای افزایش خواهد یافت. برای مبازرزه با بیماری بلاست، سمپاسی با استفاده از سم‌تری سیکلازول به مقدار نیم کیلوگرم در هکتار و هینوزان به مقدار یک لیتر در هکتار و سم وین به مقدار ۴۰۰ میلی‌لیتر در هکتار توصیه می‌شود.
استرس خشکی و کم‌آبی
بیماری لکه قهوه‌ای برنج به صورت لکه‌های گرد تا بیضوی به رنگ قهوه‌ای تیره روی برگها و خوشه‌های برنج ظاهر می‌شود، استرس ناشی از خشکی و کم‌آبی منجر به افزاش تعداد لکه‌ها و وسعت آنها روی گیاه برنج و کاهش و کاهش عملکرد خواهد شد. برای مواجه با این بیماری، ضدعفونی بذر و سمپاشی با استفاده از سم تریفین به نسبت ۲ در هزار در مرحله خوشه‌دهی الزامی است.
مبارزه با آفات
در مزرعه غیرغرقاب در صورت وجود آفت کرم ساقه‌خوار نواری و یا آفات پروانه‌ای، سمپاشی با استفاده از سموم مایع (حشره‌کش‌های فسفره) روز مزرعه توصیه می‌شود. این کار موجب تلف شدن حشرات کامل آفات پروانه‌ای و مرحله لاروسن اول و دوم کرم ساقه‌خوار برنج می‌شود؛ اما در سایر آفات پروانه‌ای از قبیل کرم سبز برگ‌خوار برنج و پروانه تک نقطه‌ای برنج روی حشرات کامل و روی همه سنین لاروی اثرگذار می‌باشد. در حالی که در مزرعه کمی آب وجود داشته باشد می‌توان از سموم حشره‌کش با فرمولاسیون گرانول (دیازینون، پادان و یا ریجنت) استفاده نمود. این کار باعث تلف شدن لاروهای داخل ساقه می‌شود. در شرایط کم‌آبی، تراکم جمعیت آبدزدک (کاپیش) افزایش خواهد یافت. برای مبارزه با آبدزدک می‌توان ا زروشهای زیر استفاده نمود. استفاده از تله‌های خاکی که شبیه به قوطی کمپوت بوده و در داخل خزانه یا زمین اصلی در داخل خاک نصب می‌شوند. این قوطی‌ها، طوری طراحی می‌شوند که سوراخ ورودی به طرف داخل و به شکل قیفی باشد که قسمت گشاد آن در پایین قرار گیرد. در این حالت سوراخ ایجاد شده به عنوان پناهگاه آبدزدک انتخاب می‌شود، اما شکل قیفی سوراخ، مانع از خروج آن خواهد شد. – استفاده از خشره‌کش‌های گرانول به مقدار ۱۵ تا ۲۰ کیلوگرم در سطح یک هکتار – استفاده از طعمه مسموم در هنگام غروب و یا همزمان با خروج حشرات از داخل خاک به مقدار ۵ گرم در مترمربع درکنار مرزهای آلوده .برای تهیه طعمه مسموم حشره کش سوین ۸۵% و یا سموم کش دیگری مانند لیندین را به مقدار ۲ تا ۳ کیلوگرم با ۱۰۰ کیلوگرم سبوس برنج و مقدار ۵۰ لیتر آب برای استفاده در یک هکتار شالزار حل می‌نماییم. برای این کار ابتدا ۵ لیتر آب را روی سم و سبوس ریخته و بقیه آب را به تدریج ریخته و هم می‌زنیم تا کاملا دانه دانه شده و در سطح مزرعه به راحتی پخش شود.
عملیات بعد از برداشت
در مزارعی که تحت اثر تنش خشکی بوده‌اند، احتمالا بالا بودن درصد دانه‌های پوک بالا می‌رود، به همین دلیل عملیات بوجاری بعد از خرمنکوبی الزامی است.
– تنش خشکی احتمال ضعیف شدن دانه‌ها از نظر مقاومت فیزیکی را بالا می‌برد. به همین دلیل باید عملیات خشک کردن شلتوک را در دمای مناسب ۴۰ تا ۴۵ درجه سانتی‌گراد انجام داد. در هنگام تبدیل باید از وارد آوردن فشار توسط دستگاه سفید کن پرهیز شود، چرا که سفید کردن بیشتر در شرایطی که دانه ضعیف است درصد خرد شدن را به شدت بالا می‌برد.
اف اس پی مارکت

اگزادیاژیل: (oxadiargyl)

اگزادیاژیل: (oxadiargyl)

علف‌كش انتخابی، از گروه اگزادیازول

فرمولاسیون: .
:1تاپ استار Topstar %80 WG
:2تاپ استار Topstar %3 EC

تاریخ ثبت: سال 1381

ویژگی‌های خاص:
نحوه اثر:بازدارنده‌های پروتوپرفیرینوژن اكسیداز(PPO)
نحوه جذب و انتقال درگیاه: جذب توسط جوانه‌های تازه روئیده علف‌های هرز صورت می گیرد. این علف‌كش توسط ریشه جذب نمی‌شود.
علائم تأثیر در گیاه: كلروز، نكروزه و در نهایت خشك شدن اندام‌های گیاه و در نهایت مرگ گیاه

موارد مصرف در ایران:
علف‌های هرز یكساله باریك برگ و جگن‌ها در مزارع برنج راهنمای مصرف:
• تاپ استار 30% EC : 3 تا 3.5 لیتر در هكتار بسته به نوع و تراكم علف‌های هرز.
•تاپ استار 80% WG : 150- 125 گرم در هكتار بسته به نوع و تراكم علف‌های هرز.
•این علف‌كش به صورت پیش رویش و یا در اوایل رویش علف‌های هرز و قبل یا بعد از نشاكاری برنج( 7 روز قبل تا 5 روز بعد از نشاء) و به صورت قطره پاشی در مزرعه كاربرد دارد.
•ماده مؤثره تاپ استار توسط مواد آلی خاك جذب و از این طریق لایه فوقانی خاك آلوده به سم می‌شود.
•تأثیر علف‌كشی تاپ استار در شرایطی كه خاك شالیزار یكنواخت، ریز و هموار باشد در بیشترین مقدار خواهد بود.
•بهترین نتیجه زمانی بدست می آید كه ارتفاع آب در مزرعه 4 تا 5 سانتی متر باشد و تا 3 روز پس از سم‌پاشی آب مزرعه تخلیه نشود.

ملاحظات زیست محیطی:
•میزان سمیت( LD50، LC50،EC50):5000 میلی‌گرم بر كیلوگرم برای پستانداران
•این علف‌كش به شدت جذب مواد آلی خاك شده و در برابر آب‌شویی كاملا مقاوم می باشند.
•تا كنون گزارشی در خصوص توسعه مقاومت ناشی از كاربرد مكرر این علف‌كش ثبت نشده است

دانش رایگان کشاورزی خانه کشاورز

لطفا نظرات و تجربیات خود را در مورد این سم برای ما هم ارسال کنید

محلولپاشی زعفران

 محلولپاشی زعفران
در ابتدا به تغذیه این گیاه توجه می کنیم:
تغذیه این گیاه در چند مرحله باید صورت گیرد. خاطر نشان می شوم که گلی که در امسال بوجود آمده، حاصل دسترنج اعمالی است که در سال قبل صورت گرفته است. بنابراین تغذیه گیاه زعفران اصولا از آب اول (قبل از گل) شروع شده و تا اواخر زمستان و شاید اوایل بهار ادامه می یابد. طبق تجربیاتی که اینجانب بدست آورده ام فرمول تغذیه این گیاه به شرح ذیل است: (با توجه که در منطقه ما مساحت به من محاسبه می شود فرمول کودی را برای ۱۰ من زمین زراعی می نویسم)
۱- آب اول (قبل از کولش): کودی با پایه فسفر، که عمومی ترین آن سوپرفسفات تریپل است (در روستای ما به کود ریشه معروف است) ۲۵ کیلو بعلاوه کود اسید هیومیک که همراه آب آبیاری (۷۵/۰ تا ۱ لیتر) مصرف شود
۲- آب بعد از برداشت گل: ۳۰ کیلو اوره (رویه) یا کودی که منبع ازت داشته باشد
۳- آب سوم: کود ۲۰-۲۰-۲۰ به همراه یک کود حاوی عناصر ریز مغذی به صورت محلول پاشی به صورت ۳ لیتر در هر هزار لیتر
۴- آب چهارم: کود ۳۶-۱۲-۱۲ به صورت محلول پاشی به همراه عناصر ریز مغذی با ترکیب ۲ لیتر در هر هزار لیتر آب
۵- آب پنجم: کود سولو پتاس همراه با آب آبیاری به میزان ۵ کیلو
نکات زیر حائز اهمیت می باشد:
۱- سعی شود آمار هواشناسی منطقه را قبل از کود دهی داشته باشید. شاید احتمال بارندگی داشته باشد و این هنگام محلول پاشی است. بعد از باران بهترین موقع محلول پاشی است.
۲- سعی کنید از زرد شدن زود هنگام زعفران جلوگیری شود. هر چه زود تر زعفران زرد شود گل ضعیفتری در سال بعد خواهد داد
۳- علف های هرز را تا حد امکان به صورت کارگری حذف کنید نه با سمپاشی
۴- کود های حیوانی غنی شده در صورت امکان به زمین داده شود. مشکل کود های حیوانی منطقه وجود تخم های علفهای هرز در این کود ها می باشد.

دانش رایگان کشاورزی خانه کشاورز

دانش و تجربیات خود را در مورد این مطلب در قسمت نظرات برای ما ارسال کنید