مديريت بهاره باغهای پسته

مبارزه با آفات
هرسال باغداران به دفعات مجبور به مبارزه شیمیایی و غیرشیمیایی با انواع آفات می‌شوند. فصل بهار زمان سبزشدن درختان پسته و گلدهی آنهاست. با شروع سبزشدن درختان پسته، از اواسط اسفندماه فعالیت آفات نیز آغاز می‌شود. با توجه به حضور همزمان چند آفت در باغ‌، بویژه در اوایل فصل بهار و مناسب‌بودن زمان مبارزه شیمیایی علیه‌آفات عمده پسته در این فصل، اول باید دانست کدام آفات اصلی و مهم هستند و کدام را باید در درجه دوم و سوم اهمیت قرار داد، تا برای کاهش تعداد دفعات سمپاشی و در صورت امکان، مبارزة همزمان با برخی آفات خسارتزا، «روش مبارزه» و هم «ترکیب مناسب سم» را انتخاب کرد. در صورت لزوم باید از مخلوط‌کردن ۲حشره‌کش (و یا یک حشره‌کش و یک قارچ‌کش)، که اختلاط آنها مجاز باشد، برای کنترل همزمان دو یا سه آفت استفاده شود.

پروانه چوبخوار پسته (کرمانیا)
با توجه به دوره خروج لاروهای زمستانگذرانِ این آفت، از اوایل اسفندماه و تشکیل پیله‌های شفیرگی بر روی سرشاخه‌ها (در شرایط آب و هوایی استان کرمان)، و اوج ظهور و تشکیل شفیره‌ها در دهه سوم اسفندماه، در صورت زیادبودن جمعیت این آفت در باغ می‌توان با توصیه کارشناسان محلی از حدود ۲۰ اسفند تا ۵ فروردین ماه با آنها مبارزه کرد.

پسیل معمولی پسته ( شیره خشک)
حشرات کامل پسیل‌های زمستانگذران، از اواسط اسفندماه در باغ‌های پسته ظاهر می‌شوند، و با تغذیه از جوانه‌های در حال سبزشدن پسته، بر روی آنها تخم‌ریزی می‌کنند. با توجه به پائین‌بودن جمعیت نسل اول پسیل، بویژه در طی ماه‌های فروردین و اردیبهشت، نیازی به مبارزه اختصاصی علیه این آفات نیست و اگر سموم مناسب برای مبارزه با سایرآفات پسته بکار رود، تلفات کافی بر روی جمعیت این آفت نیز خواهد گذاشت. مبارزه اختصاصی علیه پسیل معمولی با توجه به جمعیت و حساسیت ارقام پسته، تقریباً از اواخر اردیبهشت و اوایل خردادماه ضروری است.

شپشک های پسته
شپشک واوی، یا شپشک سرشاخه و برگ پسته: دارای ۲ نسل در سال است ولی فقط در نسل اول می‌توان علیه پوره‌های سن یک آن مبارزه کرد. مناسبترین زمان مبارزه، اواخر فروردین واوایل اردیبهشت ( در شرایط آب و هوایی استان کرمان) و همزمان با خروج ۷۰ درصد پوره‌های سن یک می‌باشد.
شپشک تنه‌ای(کنده‌ای) پسته: این آفت دارای یک نسل در سال است و تقریباً همزمان با خروج پوره‌های سن‌یک شپشک واوی، پوره‌های سن یک این آفت نیز خارج می‌شوند. (اختلاف زمانی خروج پوره‌ها ۳ تا ۴ روز است) مناسبترین زمان مبارزه، اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت، همزمان با خروج ۷۰ درصد پوره‌های سن یک است. در صورت بالابودن جمعیت هریک از این شپشک‌ها و خسارت شدیدی که وارد می‌کنند، می‌توان حدود ۲ هفته بعد از سمپاشی نوبت اول، مجدداً سمپاشی را تکرار کرد.

زنجره پسته( شیره تر)
در سالهای گذشته جمعیت این آفت در باغهای پسته خیلی زیاد بود،اما با سمپاشی‌های سالهای اخیر جمعیت آن کاهش یافته است. بهترین زمان سمپاشی، هنگام ظهور پوره‌های آفت است.

سنک های پسته
این آفات در چندسال اخیر در اکثر باغ‌های پسته کشور مشاهده شده است. در اوایل فصل بهار و از مرحله تشکیل میوه تا شروع سخت‌شدن پوست استخوانی میوه پسته، با تغذیه از میوه‌های نابالغ و حساس، خسارت شدید وارد می‌کنند. در گذشته باغداران از سم «آندوسولفان» برای مبارزه با این آفت استفاده می‌کردند، با حذف این سم از لیست سموم مجاز کشور، لازم است از سموم مناسب موجود در بازار با نظر کارشناسان محلی استفاده شود.

سرخرطومی پسته
حشرات کامل این آفت که مرحله مهم و خسارتزای آن محسوب می‌شوند و از جوانه‌های رویشی و زایشی در حال بازشدن، به شدت شدیداً تغذیه می‌کنند، از اواخر اسفند و اوایل فروردین بصورت حشرات کامل خاکستری رنگ در باغ‌های پسته مشاهده می‌شوند، که لازم است در این زمان با سموم مناسب با آنها مبارزه شود.

سوسک سرشاخه خوار پسته
به این حشره در استان کرمان “سوسکو” نیز می‌گویند. حشرات کامل آفت از اواخر اسفندماه از چوب‌های خشک که در آن‌ها بصورت لارو، زمستانگذرانی می‌کنند خارج شده و به سمت درختان پسته پرواز می‌کنند. اوج خروج حشرات کامل و ظهور آنها بر روی درختان پسته، اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت ماه است. حشرات بالغ به شاخه‌های جوان که همان سال رشد کرده‌اند، حمله می‌کنند، جوانه‌ها را می‌خورند واز محل جوانه‌ها دالان‌هایی به طول ۳تا۵ سانتیمتر حفر می‌کنند. با توجه به زیست‌شناسی این آفت و زمستانگذرانی آن بصورت لارو در داخل شاخه‌های خشکیده، مبارزه غیرشیمیایی با آن بسیار ساده و اقتصادی است و اگر بطورکامل انجام گیرد به هیچ‌وجه نیاز به مبارزه شیمیایی علیه آن نخواهد بود.
روش مبارزه:
– جمع‌آوری چوب‌ها و شاخه‌های خشک‌شده و شاخه‌های تازه هرس شده و سوزاندن کامل آنها؛ اجتناب ازانبارکردن چوب‌ها و شاخه‌های پسته برای مصارف سوختی در مناطق و انبارهای نزدیک به باغ‌های پسته.
– تله‌گذاری با چوب‌های نیمه‌خشکیده و یا تازه هرس شده در ناحیه یقه درختان و یا قراردادن دسته‌های چوب در زیردرختان به فواصل ۱۰۰ متر از هم، و سپس، جمع‌آوری و سوزاندن آنها و جایگزینی دسته‌های چوب جدید بجای آنها بصورت ماهیانه از اواسط‌مهر تا اواسط اسفندماه.

مديريت تغذيه باغ پسته در فصل بهار
آغاز فصل بهار همزمان است با شروع رشد درخت پسته، اولين اقدام تغذيه‌اي در اين مرحله‌دادن كودهاي ازت بصورت سرك است. اولين قسط ازت از اواخر اسفندماه تا اواخر فروردين توصيه مي‌شود. البته در صورت امكان دادن قسط اول ازت در نيمه دوم فروردين ماه بهتر از نيمه اول فروردين است. مقداركود توصيه شده در اين مرحله ۲۰۰ كيلوگرم در هكتار سولفات آمونيوم، يا ۱۷۵تا ۱۵۰ كيلوگرم در هكتار اوره براي آبهاي شيرين است.
در باغهایي كه عارضه لكه‌پوست‌استخواني سالهاي گذشته در آنها مشاهده شده، محلول‌پاشي كلات كلسيم با غلظت۵۰۰ تا ۷۵۰ سي‌سي در هزارليترآب دردهه سوم فروردين برای رفع و كاهش خسارت عارضه مؤثر است. بهترين زمان براي شروع محلول‌پاشي‌هاي تغذيه‌اي، اول ارديبهشت ماه است. در اين زمان سطح برگ به اندازه كافي بزرگ شده و نفوذپذيري آن نسبتاً سريع و مناسب است. براي محلول‌پاشي سعي نمایید از كودهايي استفاده کنید كه تركيب دو يا سه نمونه از آنها، تمام نياز درخت به عناصر ماكرو و ميكرو را پوشش می‌دهد.
برای کسب نتیجة بهتر لازم است محلول‌پاشي اول با فاصله زماني دو تا سه هفته تکرار شود. در خردادماه و قبل از مغزرفتن، دادن نوبت دوم كودهاي ازت به ميزان ۱۷۵ كيلوگرم در هكتار، سولفات آمونيوم، و يا ۱۵۰ كيلوگرم اوره براي اراضي شيرين توصيه مي‌شود. قبل از مغز رفتن، محلول‌پاشي با كلات پتاسيم و اوره براي جلوگيري از عارضه سوختگي و پوكي مؤثر است

محلول پاشی پاييزه درختان سيب :

هدف : تقويت اندام هاي باردهي گل براي افزايش ميزان گرده افشاني و تبديل حداكثر گل به ميوه.

ازت N بصورت اوره ۴۶% نيم كيلوگرم

روي Zn بصورت سولفات روي ۳۴% نيم كيلوگرم

بر B بصورت اسيد بوريك ۱۷% نيم كيلوگرم

در ۱۰۰ ليتر آب بصورت محلول پاشي

توضيح : اخيرا” برخي از توليدكنندگان محلولي آماده از تركيب سه عنصر فوق بنام كود فروت ست بصورت مايع و پودري با دز هاي ۲ تا ۳ در هزار به بازار عرضه كرده اند كه ميتواند مورد استفاده قرار گيرد. چون اكثر آزمايشات در ايران و مراكز علمي بصورت بالا انجام يافته و مقرون به صرفه است لذا توصيه بر اين مبنا ميباشد.

زمان محلول پاشي : نوبت اول در پاييز بعد از برداشت ميوه

نوبت دوم در بهار قبل از تورم جوانه

توضيحات خيلي مهم :

۱- زمان محلول پاشي بايستي يك ماه بعد از برداشت ميوه ( در آذربايجان از اواخر مهرماه ) و تا قبل از ريزش برگها ( با حفظ سبزينگي برگها ) صورت گيرد چرا كه در استفاده از روي بصورت سولفات روي در اكثر گونه هاي سيب زردي و نكروز برگها دو روز بعد از محلول پاشي اتفاق ميافتد و اين مسئله براي مقاومت از سرما در زمستان بر اندام گلدهي تاثير منفي ميگذارد.

۲ – براي حصول نتيجه مطلوب باغ دو سه روز قبل از محلول پاشي آبياري شود.

۳ – بهتر است محلول پاشي براي جذب بهترعناصر در هنگام عصر صورت گيرد.

۴ – لازم است هيچ نوع سمي با محلول فوق مخلوط نشود.

مزايا و دلايل محلول پاشي :

محلول پاشی بعد از برداشت با فرمول فوق الذکر مقاومت جوانه های گل را نسبت به سرمای زمستانه و بهاره افزایش میدهد. عناصر غذائی که همراه با محلول پاشی بعد از برداشت جذب سرشاخه ها و جوانه های گل میشوند غلظت این عناصر را در درخت بالا میبرند. هر چه میزان عناصر غذائی جوانه ها و سرشاخه ها بالاتر باشد مقاومت آنها نسبت به سرما افزایش مییابد.

علاوه بر مزایای فوق محلول پاشی بعد از برداشت در تغذیه اول فصل رشد درخت موثر است.

در اول فصل رشد بخش هوایی درخت شامل برگها و بعدا” جوانه هاي گل فعالیت خود را با رشد سریع آغاز میکنند. این در حالی است که ریشه های فعال هنوز به اندازه کافی شروع به رشد و نمو و جذب عناصر غذایی از خاک نکرده اند. عناصر غذایی مورد نیاز در این مرجله کلیدی از ذخیره خود درخت که در فصل رشد قبل جمع آوری کرده است تامین میشود. پس بنابراین بهترین زمان برای بالابردن ذخیره غذایی درخت مرحله بعد از برداشت است که قسمت اعظم عناصر غذایی جذب شده از ریشه و محلول پاشی در جوانه ها و شاخه ها ذخیره میشود. جوانه های گل در مرحله تورم قبل از باز شدن نیاز مبرمی به عنصر بر دارند.

مطالعات نشان میدهد که در مرحله تورم جوانه ها عنصر بر از سایر اندام های درخت به سمت جوانه ها مهاجرت میکنند و غلظت عنصر بر در این مرحله در جوانه ها چندین برابر حد معمول میباشد. بنابراین توصیه میشود علاوه بر محلولپاشی پس از برداشت در مرحله تورم جوانه ها اواخر اسفندماه و يا اوايل بهار محلولپاشی درختان سيب قبل از تورم جوانه ها با همان فرمول تکرار شود.

http://gh-akbarzadeh.blogfa.com

چگونه کود دامی را پوسیده کنیم.

چگونه کود دامی را پوسیده کنیم.
کود دامی نوعی از کود است که از فضولات حیوانات اهلی مختلف،از اسب گرفته تا مرغ و کبوتر بدست میاد.کود دامی در زراعت جهت اصلاح بافت و ساختار خاک و همچنین تغذیه گیاهان به کار میرود.این نوع کود دارای مقادیر مختلفی از ازت میباشد که بسته به نوع منشاء آن فرق میکند،به طور کلی هرچه جثه حیوانی که کود از آن به دست میاید کوچکتر باشد،کود دامی قویتر است،مثلا کود گوسفندی از کود گاوی قویتر بوده و کود مرغی از گوسفندی.
کود مورد استفاده میبایست کاملا پوسیده بوده و عاری از آفات و بذور علف های هرز باشد.البته معمولا به علت تغذیه دامها از علف های هرز،طبیعتا بذور این گیاهان در فضولات حیوانات دیده میشود.اما در صورت پوسیده بودن کودها و سرند نمودن مناسب کود این مشکل برطرف میشود.
کود پوسیده دارای نشانه های مختلفی است،کود پوسیده بوی تند فضولات حیوانی را نمیدهد،نرم است و اگر دست را داخل آن فرو کنیم گرمای خاصی احساس میشود.رنگ کود پوسیده نیز روشن است و اصولا هرچه کود پوسیده تر باشد رنگش روشن تر میگردد.
در استفاده از کود دامی باید دفت نمود که اولا کود را سرند نموده،ثانیا کود پوسیده استقاده نمود.زیرا کود نپوسیده نه تنها باعث تقویت خاک نمیشود،بلکه موجب کاهش نیتروژن خاک نیز میگردد،زیرا برای پوسیده شدن در خاک،بخشی از ازت خاک را نیز جذب مینماید و به این ترتیب خاک فقیرتر می گردد.
روش پوساندن و فراوری کود دامی:
برای پوساندن کود دامی بهتر است،از یک چاله برای انبار نمودن کود استفاده شود،البته میتوان کود را در روی زمین نیز دپو نمود.کود نپوسیده دامی را در چاله ریخته و به اندازه یک چهارم آن کاه و کلش اضافه میکنیم.وجود کاه و کلش موجب تسریع فرآیند تخمیر کود میگردد،سپس به ازای هر تن کاه و کلش ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم اوره اضافه میکنیم و مخلوط حاصل را به طور یکنواخت مخلوط نموده و روی آن را با نایلون کاملا میپوشانیم،بعد از ۳ تا ۴ ماه کود دامی به کلی میپوسد و آماده استفاده میگردد.
شایان ذکر است که بذور علفهای هرز با هسته های کوچک و مقاوم، به راحتی از درون سیستم گوارشی حیوان دست نخورده عبور کرده و دفع می شود و در صورتی که دپو نشده و پوسیده نیز نگردد ، قوه نامیه خود را نیز از دست نداده و در فاصله زمانی مناسب شروع به رشد و نمو می نماید.
اگر چه دپو و انباشته کردن کود های دامی تا اندازه ای می تواند باعث از بین رفتن بذر علفهای هرز گردد اما از بین رفتن بذرها به دو عامل مهم بستگی دارد .یکی زمان دپو شدن و دیگری دمای درون دپو.برخی از بذرها برای از بین رفتن به دمای بالای ۵۵ درجه سانتی گراد آن هم به مدت حدود ۳۰ روز نیاز دارند.به همین دلیل است که میزان بذر علف هرز در بسیاری از نقاط سرد دپوی کود های حیوانی و حتی کمپوست بسیار بالا است. بنابراین مشاهده می گردد که پروسه پوساندن کود دامی و کمپوست پروسه ای طولانی و زمان بر می باشد.به علاوه همیشه این نگرانی برای کشاورز وجود دارد که گونه های جدیدی از بذور علف هرز در مزرعه ظهور کند که ناشی از تغییر تغذیه دام ها می باشد.این امر به خصوص زمانی بیشتر نمود پیدا می کند که کشاورز هر ساله کود خود را ازمناطق مختلفی خریداری نماید.در مناطق مختلف ، دامها و طیور با علوفه ها و غذاهای متفاوت تغذیه می گردند بنابراین همیشه خطر ظهور یک نوع علف هرز جدید در مزارع و باغات وجود دارد.اینکه دامها از چه نوع غذایی تغذیه نمایند و کود دامی در چه زمان و مرحله ای برداشت گردد در رکود یا قوه نامیه بذور تاثیر بسزایی دارد. (
پوسیدگی کود سبب می شود که از میزان بذر علفهای هرز و آلودگی به امراض و حشرات کاسته شود. برای پوسیدگی اولیه کود حیوانی می توان آن را در شرایطی مشابه تهیه کمپوست قرارداد و یا کود حیوانی را مدتی قبل از کاشت در خاک مزرعه اختلاط داد. تجزیه کود در خاک و تبدیل آن به هوموس نیز مستلزم کفایت تهویه، حرارت و رطوبت در خاک می باشد این عوامل از طریق انجام عملیات مناسب زراعی تامین می شوند.
کود حیوانی را در زراعت گیاهان پر ارزشی مانند سبزیجات، سیب زمینی، ذرت ، پنبه و چغندر قند. به مقدار تقریبی ۲۰ تا ۵۰ تن در هکتار به خاک می دهند. کود حیوانی را معمولاً در زمان شروع عملیات تهیه بستر تا حداقل یک ماه قبل از کاشت بر سطح خاک می باشند و با وسایلی مانند گاو آهن، دیسک یا کولتیواتور با خاک سطحی و تا عمق حدود ۱۵ سانتیمتری مخلوط می نمائید.
در زراعتهای کوچک و سنتی کود حیوانی را بصورت کپه هائی در مزرعه قرار می دهند و سپس آنرا با بیل بر سطح خاک پراکنده ساخته و با خاک مخلوط می کنند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد کود و انواع آن به آدرس زیر مراجعه کنید:
http://persianpet.org/forum/thread74643.html

احداث باغ میوه های هسته دار

دستورالعمل  احداث باغ میوه های هسته دار

۱- انتخاب مکان کشت: هر گونه گیاهی در مناطق خاصی قابلیت پرورش دارد و باید مکان با شرایط اقلیمی مناسب را برای آن انتخاب نمود. شرایط اقلیمی و طول دوره رشد علاوه بر تاثیر در شرایط رشد و نمو، در جمعیت آفات و بیماریهای آن منطقه نیز تاثیر دارند. بنابراین به منظور دسترسی به عملکرد و کیفیت بالا، انتخاب  مکان مناسب ضروری است.

– هلو و شلیل: هلو و شلیل با نیاز سرمایی حدود ۱۰۰۰-۴۰۰ ساعت در مناطق با آب و هوای تابستانهای گرم و خشک و فاقد سرمای دیررس بهاره به خوبی پرورش می یابند. هلو نسبتا زود و قبل از سیب، گلابی و گیلاس گل می­دهد و در مقایسه با بسیاری از گونه­های درختان میوه نسبت به سرما مقاومت کمتری دارد. تقریبا در تمام مناطق کشت هلو سرما یک مسئله می­باشد. از اینرو آنها به عنوان سازگار با گرما در نظر گرفته  می شوند و به مقدار زیاد در شرایط آب و هوایی مدیترانه­ای کشت شده­اند.

هلو وشلیل در محدوده عرض جغرافیایی ۲۴ تا ۴۵ درجه شمالی و جنوبی کشت  می شود. این محدوده ممکن است در بعضی از مناطق به دلیل وجود اقیانوس،دریاچه های عمیق و یا ارتفاع گسترش یابد.

 جوانه های گل هلو در زمان خواب تا دمای ۳۱- درجه سانتی­گراد را تحمل می­کنند و جوانه­های چوب در دمای کمتر از ۳۱- درجه از بین میروند. گلهای باز شده هلو و میوه های ریز در صورتی که در زمان محدودی در دمای ۲/۲- و یا کمتر قرار گیرند از بین می­روند.  هلو دارای دامنه وسیع نیاز سرمایی است ولی بطور متوسط بیشتر ارقام نیاز سرمایی حدود ۶۰۰ تا ۹۰۰ ساعت دارند.

– گیلاس و آلبالو: مناسب مناطقی هستند که تابستانهای خشک و خنک داشته باشند. نیاز سرمایی گیلاس حدود ۱۷۰۰-۵۰۰ و آلبالو حدود ۱۷۰۰-۱۰۰۰ ساعت است. مهمترین نکته در مورد مناطق کشت گیلاس این است که در فصل برداشت بارندگی وجود نداشته باشد، زیرا وقوع بارندگی در فصل برداشت باعث ترک خوردن میوه های گیلاس شده که آلودگی را در پی خواهد داشت. ارقامی که دارای پوست سفت هستند به این عارضه حساس تر می باشند لذا در اینگونه مناطق می بایستی رقم مناسب کشت شود.

– زردآلو: مناطق دارای آب و هوای گرم و خشک برای کشت زردآلو مناسب می باشند. با توجه به اینکه این گونه زود گل می دهد، سرمای دیررس بهاره یک عامل محدودکننده برای کشت آن می باشد. نیاز سرمایی زردآلو حدود ۹۰۰-۲۵۰ ساعت است.

– آلو و گوجه: مناسب برای مناطق گرم و خشک است. نیاز سرمایی آلو و گوجه حدود  ۱۷۰۰-۷۰۰ ساعت است.

۲- انتخاب زمین: قبل از احداث باغ می بایستی اطلاعات کامل و جامع در زمینه خاک منطقه بدست آورد. انجام آزمایش و تجزیه خاک ضروری می باشد. در صورتی که در زمین مورد نظر قبلاً باغ احداث شده باشد، آن زمین ممکن است حاوی انواع عوامل بیماری زا ( قارچ ها، نماتدها و … ) باشد. بنابراین ۳ تا ۴ سال نباید در این زمین ها باغ احداث نمود و یا اینکه می بایست نسبت به ضدعفونی این گونه خاکها اقدام نمود.

خاکهای عمیق و با زهکشی خوب برای تولید خوب و طول عمر مناسب درختان میوه هسته دار ضروری می­باشد درختان جنس  Prunusنسبت به تنش زهکشی ضعیف و غرقآب شدن بسیار حساس هستند.خاکهای لومی تا شنی متوسط بهترین خاک برای  میوه های هسته دار می­باشند.

pH مناسب خاک برای درختان میوه هسته دار ۵/۷-۵/۶ می باشد.

–  کشت هلو و شلیل در زمین هایی که سابقه کشت این محصولات را دارندباعث افزایش  ابتلا به بیماری کوتاهی عمر هلو (PTSL)  یا بیماری زوال هلو  می­شود که  این بیماری به شدت باردهی را کاهش می­دهد.

۳- ان خاب نهال نهال انتخابی باید استاندارد بوده و از نهالستانهای دارای مجوز تهیه گردد. مشخصات نهال استاندارد میوه های هسته دار به شرح جدول ذیل است:

محصول شاخص ها هلو و شلیل زردآلو گوجه و آلو گیلاس آلبالو
نهال پیوندی + + + + +
پایه بذری + + + + +
پایه رویشی GF GF + + +
ارتفاع نهال پس از سربرداری ۸۰ ۸۰ ۱۰۰-۸۰ ۱۲۰-۱۰۰ ۱۰۰-۷۰
ارتفاع محل پیوند تا سطح خاک ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰
میانگین قطر نهال ۵/۱-۷/۰ ۲/۲-۲/۱ ۵/۱-۱ ۵/۱-۱ ۲/۱-۷/۰
ویژگیهای خاص تنه نهال (نهال یک تنه) صاف و سالم و بدون هر گونه شکاف، یا خوردگی و یا آثار صمغ
تعداد شاخه فرعی ۴-۳ ۵-۳ ۴-۳ ۴-۳ ۵-۳
فاصله شاخه های فرعی از هم حداقل ۵ ۵-۳ ۵ ۵ ۷-۵
طول شاخه فرعی حداکثر ۴۰ حداکثر ۴۰
فاصله اولین شاخه تا سطح خاک حداقل ۵۰ ۶۰-۵۵ ۶۰ ۵۰-۴۰ ۸۰-۶۰
طول ریشه اصلی ۳۵-۲۰ ۴۵-۳۰ ۳۰-۲۰ ۴۰ ۳۰
تعداد ریشه فرعی ۶-۵ ۵-۳ ۵-۳ ۵-۳
طول ریشه فرعی حداقل ۵ ۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰
عمر نهال ۲-۱ ۲-۱ ۲-۱ ۲ ۲-۱
بسته بندی ۲۵ ۲۵ ۲۵ ۲۵ ۲۵

– کاشت: زمین مورد نظر می بایستی قبلاً آماده شده باشد. بدین منظور به ازاء هر هکتار حدود ۲۰ تن کود دامی کاملاً پوسیده به خاک اضافه می نمایند.  سپس اقدام به شخم عمود بر هم می نمایند.

طراحی لازم برای احداث باغ انجام و بر اساس نقشه مورد نظر نسبت به آماده سازی چاله های کشت اقدام  می شود. زمان کاشت نهال در مناطق معتدل در فصل پاییز و شروع دوره خواب درختان و در مناطق سردسیر، در اواخر زمستان و اوایل بهار می باشد.

–     ابعاد  چاله کشت ۷۰*۷۰*۷۰ سانتیمتر بوده و در زمان کشت به ازای هر چاله ۵ تا ۱۰ کیلوگرم کود دامی پوسیده به خاک چاله اضافه می شود.

– چاله آماده  کشت نهال :با توجه به حساسیت درختان میوه هسته دار به پوسیدگی طوقه باید دقت شود که طوقه نهالها در خاک قرار نگیرد. پس از کاشت نهال بایستی بلافاصله اقدام به آبیاری نمود.

کشت عمیق درختان زردآلو و بروز علائم شانکر

–  پوشش و قیم گذاری نهال: برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد می بایست از قیم استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

–  فواصل کشت: فاصله کشت مناسب انواع درختان میوه با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، نوع پایه و رقم متغیر می باشد. فواصل کشت مناسب برای درختان هسته دار با در نظر گرفتن خصوصیات هر رقم و  منطقه احداث باغ به شرح ذیل است:

گونه های باغی زردآلو هلو آلو و گوجه گیلاس آلبالو
فاصله کاشت ۶×۵ ۵×۵ ۵×۵ ۶×۵ ۵×۵
تراکم درخت در واحد هکتار ۳۳۳ ۴۰۰ ۴۰۰ ۳۳۳ ۴۰۰

–  کشت درختان به صورت فیلر: در احداث باغ می توان برخی درختان باغی به عنوان پرکننده بین ردیف ها ( Filler) زمانیکه گونه اصلی دیربارده بوده و با فاصله نسبتاً بیشتری کشت می گردند، به منظور بهره مندی از فضای خالی بین ردیف ها، کشت نمود. با افزایش حجم تاج نباتات اصلی و ثبات باردهی اقتصادی آنها به تدریج درختان فیلر حذف خواهند شد . در درختان میوه هسته دار میتوان هلو و شلیل و همچنین آلبالو را با سایر محصولات به صورت فیلر کشت نمود.

–  فرم دهی: نهالها پس از کشت از ارتفاع ۸۰۰ تا ۱۰۰ سانتی متری بر حسب گونه سربرداری  می شوند و ۳ تا ۵ جوانه یا شاخه در جهات مختلف نگهداری شده و جوانه های پائین تر حذف می شوند.

–  فرم تربیت درختان میوه هسته دار به صورت جامی، محور متغیر و … می باشد.

دستورالعمل اجرایی عملیات اصلاح و نوسازی باغ درجه ۲ میوه های هسته دار

۱- اصلاح و تربیت درختان: هدف از اصلاح و تربیت درخت قطع قسمتهایی از یک درخت است که برای بدست آوردن شکل و اسکلت مطلوب درخت انجام می شود. همچنین حفظ عادت رشد طبیعی درختان و بارآور کردن آنها و سهولت انجام کارها از دیگر اهداف هرس اصلاحی می باشد. این کار شامل ۲ عملیات متفاوت شاخه برداری و سربرداری می باشد:

الف) شاخه برداری (تنک کردن): شاخه برداری برای بازکردن ، تنک کردن تاج و کنترل بلندی درخت بکار می رود. شاخه برداری با کاستن از چوب، رقابت برای مواد غذائی را کاهش داده و در مجموع سبب تقویت شاخه های باقیمانده می شود. شاخه ها بطور کامل با بریدن آن در محل اتصال به شاخه اصلی بایستی حذف شوند.

ب) سربرداری: سربرداری حذف قسمتی از انتهای شاخه است. سربرداری، بیشتر از شاخه برداری سبب تقویت رشد منطقه ای و درخت می شود. چون جوانه های باقیمانده را از غلبه جوانه انتهائی آزاد می کند و به دلیل اینکه جوانه ها در نزدیکی نوک شاخه تجمع دارند سربرداری تعداد نسبتاً زیادی از نقاط رشد بالقوه را حذف کرده و بنابراین جوانه های باقیمانده را تحریک می کند. حذف انتهای شاخه به این معنی است که کربوهیدراتهای ذخیره شده در قسمت پائین شاخه هنوز برای نقاط رشد قابل دسترسی است.

۲- اصلاح ساختار بستر: اصلاح ساختار بستر شامل بازسازی انهار، اصلاح سیستم آبیاری، ایجاد بانکت و تشتک و تراس، حذف ناهمواریهای مزاحم، شکستن لایه های غیرقابل نفوذ و اصلاح ساختار فیزیکی و شیمیایی خاک می باشد.

الف) بازسازی انهار: اصلاح و مرمت انهار به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجود ضروری می باشد. در این راستا جلوگیری از هرز آب و حذف علفهای هرز به منظور جلوگیری از پراکنش بذور آنها بسیار مهم می باشد.

ب) اصلاح سیستم آبیاری: سیستم قطره ای در حداقل کردن محدودیت های فیزیکی خاک بسیار موثر تر از سیستم های آّبیاری سطحی هستند. سیستم های قطره ای آب را به مقدار بسیار کم و با کنترل دقیق به کار می برند و با نفوذپذیری خاک بهتر انطباق می یابند. هنگامیکه مقدار کم آب آبیاری در دفعات زیاد به طوری که به کار رود که با مصرف آب گیاه انطباق یابد نتایج بهتری در بر خواهد داشت.

نیاز آبی میوه های هسته دار بر حسب شرایط اقلیمی منطقه و رقم ۷ تا ۱۰ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد. در آبیاری قطره ای نیاز آبی حدود ۶-۵ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد.

ج) ایجاد بانکت و تراس: هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. براین اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی  می شوند که در اینجا به بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت: با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع ۴-۲ متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

د) تسطیح ناهمواری های سطح باغ: به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی و بلندی های موجود در بین درختان تسطیح گردند.

هـ) اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک: هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختان و بافت خاک می باشد، اینکار از طریق خاک ورزی و یا افزودن کودهای دامی، سبز و … امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته (pH) و شوری خاک (Ec) می باشد.

۳- اصلاح سیستم  کاشت:

الف) تعدیل تراکم: اگر تراکم در داخل باغ بدلیل زیاد یا کم بودن تعداد درختان نا مناسب باشد و یا درختان بصورت نامنظم کشت شده باشند بطوریکه عبور و مرور ادوات در داخل باغ را با مشکل روبرو کنند می بایست درختان نامناسب را حذف و در صورت لزوم واکاری نمود.

ب) تنظیم فواصل بین درختان:

گونه های باغی زردآلو هلو آلو و گوجه گیلاس آلبالو
فاصله کاشت ۶×۵ ۵×۵ ۵×۵ ۶×۵ ۵×۵
تراکم درخت در واحد هکتار ۳۳۳ ۴۰۰ ۴۰۰ ۳۳۳ ۴۰۰

۴- پوشش تنه برای پیشگیری از خسارت جوندگان، سرمازدگی، آفتاب سوختگی، آفات و بیماریها در برخی از نقاط کشور از فنس (توری) برای حفاظت دانهالها از صدمات حیوانات و چرای دامها استفاده می شود.

در مناطقی که آفتاب شدید وجود دارد می توان از لوله های پلاستیک سفید رنگ به طول ۵۰ سانتیمتر و قطر ۱۰ سانتیمتر استفاده کرد که هم باعث حفظ تنه گیاه از آسیب جوندگان شده و تنه را نیز از آفتاب سوختگی محافظت می کند. این لوله دارای یک شکاف طولی است که با کمی فشار به راحتی باز می شود و پس از استقرار در پیرامون تنه دوباره بسته می شود.

استفاده از محلول بوردو و همچنین رنگ سفید نیز می تواند تنه را از آفتاب سوختگی محافظت نمایند.

۵- واکاری: در مواردی که تعدادی از درختان خشک گردیده و یا فواصل خالی روی ردیفها وجود دارد    می توان نسبت به کشت نهال اقدام نمود فواصل خالی می تواند در اثر انجام عملیات تعدیل تراکم در باغ ایجاد شده باشد.

۶- نگهداری باغ تا زمان باردهی اقتصادی مجدد: این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیفها، تهیه، حمل و   پخش کودهای دامی و شیمیایی، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و … می باشد.

۷- تعادل رقم اصلی و رقم گرده دهنده: در بسیاری از درختان میوه وجود ارقام گرده دهنده برای تولید اقتصادی میوه ضروری می باشد. در درختان گیلاس به دلیل وجود ناسازگاری وجود ارقام گرده زا ضروری می باشد. طبق تحقیقات انجام شده مشخص گردیده است که اکثر ارقام زردآلوی موجود در ایران نیز خودبارور نبوده و بایستی از ارقام گرده زا استفاده نمود. تعدادی از ارقام آلو، گوجه، هلو و شلیل نیز خودبارور نمی باشند. در اصلاح باغات هسته دار با توجه به گونه و رقم می بایست رقم گرده زای مناسب را انتخاب نمود و با تکنیکهای خاصی مانند سرشاخه کاری ارقام گرده زا به باغ اضافه نمود. درصد درختان گرده زا با توجه به گونه و رقم متغیر است. این مقدار بطور متوسط در کلیه میوه های هسته دار ۲۵ درصد در نظر گرفته شده است.

۸- مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز: به منظور تولید میوه با کیفیت و کمیت بالا و حفظ سلامت درختان، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز ضروری است.

مهمترین آفات میوه های هسته دار شامل مگس گیلاس، سرشاخه هوار هلو، سوسک اسکولیت، سوسک شاخک بلند رزاسه، شپشک سن ژوزه، کرم سفید ریشه و کرم آلو می باشند. مهمترین بیماریهای درختان میوه هسته دار شامل شانکر باکتریایی، شانکر سیتوسپورایی (لکوستومایی)، سفیدک حقیقی، پیچیدگی برگ هلو، بیماری غربالی هسته دارها و شارکا می باشند.

با توجه به منطقه و آفات، بیماریها و علفهای هرز غالب آن منطقه ، عملیات مبارزه براساس دستورالعمل های سازمان حفظ نباتات انجام می گیرد. در باغهایی که سن آنها بالا است ، این فعالیت ها از اهمیت بیشتری برخوردار هستند.

 

دستورالعمل اجرایی عملیات جایگزینی باغ درجه ۳ میوه های هسته دار

۱- حذف و ریشه کنی درختان نامناسب: بدین منظور درختان خشکیده، بیمار، پیر، نامرغوب و نابارور به طور کامل ریشه کن شده و پاکسازی می شوند و درختان حذف شده به بیرون باغ حمل می شوند. سپس نسبت به شخم عمیق و عمود بر هم و تسطیح زمین اقدام می شود.

۲- طراحی باغ: در این عملیات می بایستی مواردی نظیر مکانیکی، تسطیح، آماده سازی زمین و پیاده نمودن نقشه کاشت مد نظر قرار گیرد.

۳- اصلاح ساختار بستر باغ:

الف) اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک: هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختان و بافت خاک  می باشد، اینکار از طریق خاک ورزی و یا افزودن کودهای دامی، سبز و … امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته (pH) و شوری خاک (Ec) می باشد.

ب) ایجاد بانکت و تراس: هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. براین اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی  می شوند که در اینجا به بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت: با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع ۴-۲ متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

ج) نهر کشی: شامل ایجاد کانالهای مخصوص انتقال آب از منبع آب تا پای درختان می باشد، چنانچه قبلاً کانال کشی یا نهرکشی در باغ صورت پذیرفته لازم است تا اصلاح و مرمت آنها به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجود صورت پذیرد.

د) تسطیح و حذف ناهمواری های سطح باغ: به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی و بلندی های موجود در بین درختان تسطیح گردند.

هـ) شکستن لایه های غیر قابل نفوذ: تجمع مواد حاوی کلسیم در لایه های زیرین خاک در عمق حدوداً یک متری از سطح خاک باعث ایجاد لایه های غیرقابل نفوذی می شود که از رشد و توسعه ریشه های درخت به اعماق خاک جلوگیری می نماید که نهایتاً منجر به عدم رشد گیاه و در نتیجه خشک شدن آن می انجامد. برای رفع این معضل و شکستن این لایه، انجام شخم عمیق با استفاده از وسایلی نظیر ریپر و سوسولوز امکان پذیر است.

۴- تامین نهال: نهال مورد استفاده در عملیات واکاری می بایست از ارقام مرغوب تجاری، اصیل، سالم و با کیفیت انتخاب شود که تحت نظارت کمیته فنی نهال استان تولید و دارای گواهی بهداشتی از مدیریت حفظ نباتات و مورد تائید موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال باشد

۵- پوشش و قیم گذاری نهال: نهال هایی که واکاری می شوند می بایست از قیم برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

۶- گود برداری و غرس نهال: گودالها بایستی قبلاً آمده شده باشند، زمان گود برداری با زمان درختکاری در ارتباط است، بدین معنی که اگر موقع کاشت نهال در اواخر پاییز است چاله ها بایستی در تابستان و اگر موقع کاشت نهال در زمستان است چاله بایستی در پاییز حفر شده باشند.

ابعاد گودال بستگی به نوع خاک و اندازه ریشه دارد، ابعاد گودال بایستی به نحوی باشد که ریشه ها در موقع کاشت با دیواره تماس پیدا نکنند. در خاکهای مرغوب گودال می بایستی فضای بین ۶۰-۳۰ سانتیمتر بیشتر از نوک ریشه ها داشته باشد و این فضا برای خاکهای نامرغوب می بایستی بیشتر مد نظر قرار گیرد.

معمولاً اگر قبلاً زمین شخم خورده باشد ابعاد گوده را به صورت ۷۰*۷۰*۷۰ و یا ۸۰*۸۰*۸۰ سانتیمتر در نظر می گیرند.

۷- انجام هرس فرم دهی

۸- نگهداری باغ قبل از شروع باردهی: این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیف ها، تهیه، حمل و پخش کودهای دامی و شیمیایی، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و … می باشد.

source : http://bb.vcp.ir

تکنیک های تولید نهال سالم

تکنیک های تولید نهال سالم

۱- مقدمه :

مهمترین مسئله در احیاء و جنگلکاری کاشتن نهال می باشد . برای رسیدن به هدفهای پیش بینی شده در تولید و کاشت نهال و بیشترین اهمیت را کیفیت بذری که کاشته می شود و عوامل کاشت به عهده دارند .

اساسی ترین کار درشروع جنگلکاری در تولید و استقرار نهال خواهد بود و با توجه به اینکه جنگلکاری پر هزینه و بسیار پر زحمت می باشد لذا باید نهال مناسب که از بذر مناسبی تولید شده باشد به عرصه کاشت منتقل شود . برای تشریح اهمیت موضوع ضرورت تولید بذر مناسب و عواملی را که در کاشت نهال دخالت دارند مختصراً توضیح می دهیم.

امروزه نسبت حجم ریشه به سابقه به عنوان شاخص برای تعیین کیفیت نهال به کار می رود علاوه بر این عوامل دیگری مانند قطریقه و سیستم ریشه ای مطلوب مورد نظر می باشد و درتعیین نسبت زنده مانی نهال موثر خواهد بود . هنگامی این شرایط فراهم خواهد شد که تکنیکهای مختلف مانند هرس ریشه ، باز کاشت کردن ، آبیاری کردن ، کود دادن و سایر عوامل دیگر به موقع انجام شود .

بخصوص داشتن اطلاعاتی در مورد مبداء بذر خصوصیات ژنتیکی بذر و نهال ضروری است .

اگر تولید نهال ونهال کاری بدون آگاهی از مبداء از مبداء و ژنتیک بذرانجام شود امکان دارد که این نهال کاری در قدمهای اولیه مستقر شود ولی این عمل موقتی بوده و ممکن است بعداً با شکست روبرو شود . بهر حال مبداء و ژنتیک بذر باید روشن و مشخص باشد و مهمترین عامل استقرار بعدی نهال و درصد زنده مانی نهالکاری کاشته شده خواهد بود .

در این مقاله تحت این شرایط و اصول اساسی در مورد تکنیک های تولید نهال در نهالستان اطلاعاتی دراختیار خوانندگان قرار خواهد گرفت .

۲- تکنیکهای کاشت :

۱-۲- انتخاب محوطه بذرکاری :

بسترهای کاشت وبازکاشت در واقع بسترهایی هستند که نهالستان به منظور بذرکاری و انتقال نونهال ها آمده می شوند برای کاشت گونه ای حساس محل کاشت در قسمتهای محافظت شده تغییرات جوی درنهالستان انتخاب می شود . به طوریکه نور خورشید صبح به آن نتابد و قسمت خواص فیزیکی باعث افزایش مواد غذایی خواهد شد . برای خاکهای شنی درصد مواد آلی مناسب ۲ % و برای خاکهای سنگین ۳% توصیه می شود .

درصورتیکه درصد مواد آلی کمتر از مقادیر ذکرشده باشد خواص فیزیکی و ساختمان خاک نامناسب بوده و مواد غذایی آن کم می باشد . البته متقابلاً درصورت زیاد بودن درصد مواد آلی نسبت ازت به کربن بهم خورده و این نسبت بالاتر از نسبتی خواهد بود که مناسب فعالیت میکروارگانیسم های خاک میباشد . دراین صورت فعالیت آنها افزایش پیدا کرده و ازت زایدی آزاد شده و باعث کاهش فسفر درخاک می شود . بهمین دلیل باید تجزیه خاک قبل از اضافه کردن مواد به خاک انجام شود ومقدار عناصری که به خاک باید اضافه نمود بر اساس گونه ای که تحت کشت خواهد شد تعیین شود .

۲-۲- آماده کردن بستر کاشت :

بذر پاشی و جوانه زدن بذر موقعی آسان خواهد بود . که بستر بذر کاملاً تسطیح شده و از شنهای درشت و باقیمانده گیاهان و کلوخه های سخت پاک شده باشد . بستر بذر یا وسیله کارگر آماده میشود و یا با استفاده ازماشین آلات مخصوص مهیا می شود . سطح بستر بذر میبایست کاملاً صاف بوده و امتداد آن در یک خط مستقسم باشد ، رعایت این مساله برای انحام عملیات مکانیزه کاملاً ضرورت دارد . معمولاً عرض ۲۰/۱ مترو فاصله بین بستر های بذر یا راهرو ۴۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود . طول بستر های بذر تابع طول قطعه می باشد .

اختلاف ارتفاع بستر بذر یا راهروها در شرایط معمولی ۱۰ سانتیمتر و درشرایطی که مساله زهکشی خاک مطرح باشد ۲۵- ۳۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود . شیب طولی بسترهای بذر نباید بیشتر از ۳ درصد باشد .

شرایط زهکشی در سطح خاک و عمق خاک ، فرسایش و برآورد اقتصادی در سیستم آبیاری نکات مهمی هستند که در طراحی روشهای آبیاری در بسترهای بذر میبایست در نظر گرفته شود .

در شرایط زهکشی نامناسب بسترهای بذر در امتداد شیب استقرار پیدا میکنند و در شرایطی که خطر فرسایش به وسیله جریانهای سطحی و بارش وجود دارد بسترهای بذر در امتداد خطوط کشوری احداث خواهد شد . موقعیکه شرایط زهکشی و سایر شرایط مناسب باشد بسترهای بذر باید عمود بر جهت باد قرار گیرند .

۳-۲- ضد عفونی کردن بستر بذر :

گاهی ضرورت دارد که بستر های بذر علیه آفات و بیماریهای مختلف و علف های هرز بذرکاری شده از سرمای بهاره و یخ زدگی سطح خاک درامان باشد . قسمتهایی از نهالستان که ذکر شده برای کاشت و بازکاشت سوزنی برگان مناسب است و کلاً باید به این نکته توجه داشت :

در اراضی زیر کشت سال قبل کاشت بذر مناسب نیست و قطعاتی که به صورت آیش زیر کود سبز قرار داشته است مناسب تر می باشد . خاکهای ماسه ای لومی مناسبترین قطعه نهالستان برای بذرکاری است و درصورتیکه چنین قطعه ای در دسترس نبود می توان با اضافه کردن ماسه و کمپوست و پیت نسبت به اصلاح خاک اقدام نمود مساله حاصلخیزی در انتخاب قطعه مهمترین مساله میباشد و لی در خاکهای بسیار حاصلخیز نیز نهالها رشد قدی کرده و ریشه ها توسعه مطلوب را پیدا نمیکنند و این ریشه ها قادر به تغذیه نهال درمرحله استقرار در زمین اصلی نخواهند بود . یکی دیگر از نکاتی که باید رعایت شود زهکشی خوب خاک بستر کاشت میباشد زیرا درصورت ضعیف بودن زهکشی ریشه ها خواهند پوسید . بادگیر نبودن قسمتهای انتخاب شده نیز یکی از عوامل موثر خواهد . به هر حال در صورتیکه قطعه دیگری وجود ندارد باید به وسیله بادشکن های مصنوعی یا بادشکن سبز محافظت شود .

۴-۲- آماده کردن خاک برای کاشت :

قطعات انتخاب شده برای آماده سازی بستر کاشت میبایست به خوبی شخم خورده و به وسیله روتیواتورودیسک کلوخ ها خورد شده و خاک زیرین نیز شکسته شده و تسطیح شود . این عمل جند بار قبل از کاشت باید انجام شود . برای رسیدن به این هدف قطعات مورد نظر اگر برای کشف پائیزه آماده میشوند در مرداد ماه و اگر برای کشت بهاره آماده میشوند در پائیز عملیات مربوطه انجام شده در صورتیکه در قطعات مربوطه کود سبز کشت شده باشد در بهار پس از گل دادن باید برگردانده شده و ۲ تا ۳ بار شخم بفاصله ۲ ماه و حداقل سه نوبت این کار انجام شود .

برای کشت سوزنی برگها خاکهای سندی لوم یالومی سند مناسبترین بسترهای کاشت هستند .

نسبت سیلت و خاک رس در نهالستانها ۲۵-۱۰% برای سوزنی برگها و ۳۵% برای پهن برگها توصیه میشود . خاکهای سنگین تغذیه را کاهش داده و جلوی توسعه خوب نهال را میگیرد ، برای استفاده از چنین خاکهائی ماسه و مواد مختلف آلی میبایستی بمصرف برسد.

بهمین منظور برای تغییر بافت خاک با اضافه کردن ماسه و مواد آلی و شخم و مخلوط کردن یکنواخت آن تا عمق ۳۰ سانتیمتر عملیات انجام شود . مواد آلی که به مصرف خواهند رسید عبارت خواهد بود تا عمق ۳۰ سانتیمتر عملیات انجام شود . مواد آلی که به مصرف خواهند رسید عبارت خواهد بود از کود کمپوست ف خاک پیت ، کود حیوانی و کود سبز . این مواد ضمن بهبود نماتورها ضد عفونی شوند . برای گرفتن نتیجه بهتری از عملیات ضد عفونی کردن ، بذر کاری معمولاً پس از هوادهی خاک به معمل میآید . کلیه عملیات آماده سازی بستر بذر میبایست قبل از ضد عفونی کردن انجام شود . در بازار چند نوع ضد عفونی کننده شیمیائدی وجود دارد که همه آنها اثر مشابه دارند ، نام بعضی از آنها بشرح زیر است :

الف – CP- chorapicrin

ب – DKTT- molhyl isoihlocynatc

ج – MBR- methyl bromide

۵-۲- نگهداری بذر :

پس از جمع آوری بذور تحویل شده به نهالستان ها امکان استفاده یک باره از آنها در نهالستان وجود ندارد . در این صورت اضطراراً بذور باید در ظروف در بسته در حرارت ۴ درجه سانتیگراد نگهداری نمود . در صورتی که بخواهیم مدت طولانی تری بذر را نگهداری کنیم رطوبت نسبی ۷-۱۰% و در ۱۵ درجه سانتیگراد به مدت ۴ تا ۵ سال قابل نگهداری هستند .

بذور جنگلی که دارای پوشش سخت هستند ماننند کاج بادامی ، پیسه آ و لاریکس را میتوان حداقل بمدت ۵ سال با رطوبت ۸% در ظروف دربسته در حرارت ۴ درجه سانتیگراد نگهداری نمود . در صورتی که بخواهیم مدت طولانی تری بذر را نگهداری کنیم رطوبت باید کمتر از ۶% باشد .

بذور درختان افرا ، زبان گنجشک ، نمدار ، توسکا و ممرز ، آکاسیاونارون در شرایط طبیعی تا یکسال قابل نگهداری و ذخیره هستند ، برای نگهداری برای مدت طولانی تر ظروف دربسته با رطوبت ۷- ۲۰% و حرارت ۴ درجه سانتیگراد بذر را نگهداری مینمایند .

بذر خیلی از درختان و بوته ها در هفته های اول یا ماههای اول قادر به جوانه زدن نیستند و حتی اگر شرایط اپتیمم را برای جوانه زدن فراهم کنیم جوانه نخواهند زد . دو دلیل برای اینکار وجود دارد، اولین دلیل پوشش سخت بذر میباشد که به عامل خارجی موسوم است و دومین دلیل که عامل داخلی یا فیزیولژیکی میباشد ممکن است به چنین یا آندوسپرم دانه مربوط باشد.

الف – موقعیکه پوسته بذر سخت باشد هوا واکسیژن قادر به رسیدن به چنین نیستند و چنین قادر به آمدن از پوسته بذر نیست . برای رفع این اشکال ممکن است بذر استراتیفیه نمود و یا بمدت معینی بذر را در آب جوش قرار دارد یا در اسید سولفوریک قرار داده و نهایتا، از روشهای مختلف خراش بذر استفاده نمود . برای از بین بردن عامل جلوگیری کننده از جوانه زدن ۱۲ تا ۲۴ ساعت بذر را در آب جوشیده نگاه میدارند ، این روش برای اقاقیا سیاه بکار میرود .

ب ) در خیلی از گونه های درختی عدم جوانه زدن بعلت عدم رشد کافی چنین یا دوره خواب و استراحتی باشد که چنین به آن نیاز دارد . مخصوصاً در پهن برگها علت جوانه زدن سخت بذر بهمین دلیل میباشد . چنین گونه هائی عبارتند از : بلوط ، زبان گنجشک ، ممرز ، افرا و غیره . برای جوانه زنی مطلوب بذرها باید ا ستراتیفیه شوند .

در بعضی گونه ها اندوسپرم سخت بوده و مخصوصاً در شرایطی قرار دارد که قادر به تغذیه چنین نیستند نمدارو ممرز گونه هائی هستند که جزو این گروهند . برای شکستن عواملی که مانع جوانه زدن این گونه بذرها هستند با روش سرما دادن استراتیفیه نمود .

۶-۲- پوشش دادن پوسته بذر و ضد عفونی کردن قبل از کاشت :

در بسیار از بذرهای سوزنی برگ بمنظور جلوگیری از خسارت پرونده ها و جوندگان وسایر حیوانات بدر را آلوده میسازند . سم تیرام و دورزیان دو نوع از این سموم هستند که مورد استفاده قرار بهت کشتن حشرات مضرو پرندگان و پستانداران کوچک میباشند . در ترکیه از تیرام که به آن پومارسول فورت اضافه شده است استفاده میشود . به این منظور ۸۰۰ گرم از پومارسول فورت با ۴۲ گرم پودر آلومینیوم و ۱ لیتر آب با ۱۵ کیلوگرم بذر آماده میشوند و بعداً به این مخلوط ۵/۷ گرم سم آلدرین اضافه میشود که علیه کرم سفید ریشه موثر است.

۷-۲- بذر کاری

به دو روش زیر در نهالستانها بذر کاری انجام میشود :

الف – بذر کاری به صورت درهم

ب – بذر کاری ردیفی

در روش اول بذر ها بصورت درهم روی بستر پاشیده میشوند ولی در سیستم بذر کاری ردیفی بذر در ردیف های آماده شده کاشته میشوند . در بذر کاری درهم در همه سطح بستر بذر نهال دیده میشود ولی در بذر کاری ردیفی نهال فقط در ردیفها میروید . انتخاب یک یاز دو روش ذکر شده تابع محل نهالستانها و هدفهای تولید و نوع گیاه و ظرفیت تولید نهالستان بستگی دارد .

در کشت درهم بیشترین تعداد نهال از هر متر مربع تولید خواهد شد . رشد نهال بیشتر و وزن نهال تولیدی بیشتر از روش ردیفی خواهد بود . همینطور تعداد جوانه های توسعه یافته و رشد کرده در این سیستم میباشد. سیستم ریشه در این سیستم توسعه یافته تر از تولید نهال بصورت خطی میباشد.

مهمترین مسئله در این روش مشکل مبارزه با علف هرز و نگهداری و مراقبت و جلوگیری از بادگردگی زمین در اثر سرما و یخبندان میباشد .

در روش کشت خطی مبارزه با علف هرز ، سله شکنی ، نهال کنی و شمارش نهال بسیار ساده تر از روش در هم میباشد . در این شرایط بذرها روی خطوط کاشت خیلی راحت تر پوشش بذر را پس از جوانه زنی بازکده و رشدمی نمایند . تعداد نهال و اندازه نهال در این روش کمتر و کوتاه تر از روش قبلی است .

معمولاً تعداد ردیفها را در پهن برگها ۵ ردیف و در سوزنی برگها ۷ ردیف در بستر های بذر در نظر گرفته میشود ( در نهالستانهای سازمان جنگلها و مراتع کشور سوزنی برگها در ۵ ردیف و پهن برگها در ۴ ردیف کشت میشوند ) . در سوزنی برگها فاصله ردیفها ۱۷-۱۵ سانتیمتر و برای پهن برگها ۲۴-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . خطوط کاشت باغلطک کاشت روی بستر کاشت مشخص میشوند . خطوط کاشت باید مستقیم و هم عمق باشند بذرها بوسیله کارگر یا بذر پاش پاشیده میشود . میزان بذر مشخص و مساوی در هر ردیف باید کاشته شود پس از بذر کاری بذر ها باید به وسیله مود مختلف پوشش داده شود . هدف اصلی ایجاد رطوبت کافی برای جوانه زدن بذر و جلوگیری از خطرات سرما و گرمای ناگهانی و حفظ بذر در مقابل طدمه پرندگان و حیوانات ، فرسایش و باد میبادشد . موادر که برای پوشش بذر استفاده میشود میتواند از ماسه رودخانه ای ، خاک پیت ، خاک اره یا سیلت استفاده شود . بسته به بافت خاک مخلوطی از مواد ذکر شده نیز قابل مصرف است پس از مرحله پوشش بذر ، پوشش پخش شده توسط غلطک دیگری کوبیده میشود. پس از این مرحله با آبیاری مرحله بذر کاری خاتمه مییابد .

۸-۲- عمق کاشت

عمق کاشت بر حسب ضخامت اپتیمم پوشش بذر متفاوت است ، عمق کاشت در صوت بزرگی بذر قابل افزایش است . در بذور کوچک فقط اقاقیا را میتوان عمق تر کاشت . بذر بلوط شاه بلوط ، فندق ، گردو و درمقایسه با بذر پیسه آ و انواع کاج ها ، آبیس و گونه های مختلف سدروس میتوان عمق تر کاشت . بعضی اوقات جنس پوشش بذر در عمق کاشت موثر است .

در صورتی که پوشش بذر نرم و سنگین در اختیار داشته باشیم میتوان بذر را عمیقتر در این سیستم گسترده میباشد. سیستم ریشه در این سیستم توسعه یافته تر از تولید نهال بصورت خطی میباشد .

مهمترین مسئله در این روش مشکل مبارزه با علف هرز و نگهداری و مراقبت و جلوگیری از بادگردگی زمین در اثر سرما و یخبندان میباشد. در روش کشت خطی مبارزه با علف هرز ، سله شکنی ، نهال کنی و شمارش نهال بسیار ساده تر از روش درهم میباشد. در ایین شرایط بذرها روی خطوط کاشت خیلی راحت تر پوشش بذر را پس از جوانه زنی باز کده و رشد مینمایند . تعداد نهال و اندازه نهال در این روش کمتر و کوناه تر از روش قبلی است.

معمولاً تعداد ردیفها را در پهن برگها ۵ ردیف و در سوزنی برگها ۷ ردیف در بسترهای بذر در نظر گرفته میشود ( در نهالستانهای سازمان جنگلها و مراتع کشور سوزنی برگها در ۵ ردیف و پهن برگها در ۴ ردیف کشت میشوند ). در سوزنی برگها فاصله ردیفها ۱۷-۱۵ سانتیمتر و برای پهن برگها ۲۴-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . خطوط کاشت با غلطک کاشت روی بیتر کاشت مشخص میشوند . خطوط کاشت باید مستقیم و هم عمق باشند، بذرها بوسیله کارگر یا بذر پاش پاشیده میشود . میزان بذر مشخص و مساوی در هر ردیف باید کاشته شود پس از بذر کاری بذرها باید به وسیله مواد مختلف پوشش داده شود. هدف اصلی ایجاد رطوبت کافی برای جوانه زدن بذر و جلوگیری از خطرات سرما و گرمای ناگهانی و حفظ بذر در مقابل صدمه پرندگان و حیوانات، فرسایش و باد میباشد . موادر که برای پوشش بذر استفاده میشود میتواند از ماسه رودخانه ای، خاک جنگلی، خاک پیت، خاک اره یا سیلت استفاده شود . بسته به بافت خاک مخلوطی از مواد ذکر شده نیز قابل مصرف است . پس از مرحله پوشش بذر پوشش پخش ده توسط غلطک دیگری کوبیده میشود . پس از این مرحله با آبیاری مرحله بذر کاری خاتمه مییابد .

در صورتی که پوشش بذر نرم و سنگین در اختیار داشته باشیم میتوان بذر را عمیقتر کاشت باید این نکته را در نظر داشت که رعایت عمیق کاشت در میزان نهال تولیدی بینهایت موثر میباشد . در صورتی که در اثر رعایت نکردن عمق کاشت نهالی تولید نشود جای تعجب نخواهد بود .

(( در بذر کاری بذرها نبایدعمیق تر از بلندترین طول بذر کاشته شوند )) این نکته رل بزرگی در تولید بیشتر نهال بعهده دارد. البته در همه موارد این شعار حاکم نیست .

عمق کاشت بعضی از گونه ها بشرح زیر میباشد :

گونه عمق کاشت

نارون، توسکا، چنار، صنوبر، توس ۵/۱-۲ میلیمتر

کاج جنگلی، پیسه آ، دوگلاس، کاج حلب ۱۵-۵ میلیمتر

کاج بروسیا، آبیس، سدروس، کاج نیگرا ۱۵-۱۰ میلیمتر

کاج بادامی ۱۵-۲۰ میلیمتر

بلوط، شاه بلوط ۳۵ میلیمتر

راش ۳۰ میلیمتر

نمدار، افرا، ممرز ۱۵ میلیمتر

زبان گنجشک ۳۰ میلیمتر

اقاقیا، شاه بلوط هندی ۴۰ میلیمتر

۹-۲- زبان بذرکاری:

عملاً همه بذرها در هر فصل از سال قابل کاشت هستند ولی به موجب فصل بذرکاری کشت را بهاره یا پائیزه می نامند که اصطلاحاً کشت تابستانه یا پائیزه و کشت زود بهاره یا کشت دیر بهاره گفته میشود . پس از رشد بذر و رسیدن آن طبیعی ترین روش کاشت آن در همان زمان است ولی عملاً همیشه این روش ممکن نیست بخصوص گونه هائی که بذر آن ها در زمستان میشود .

بذرها پس از جمع آوری استراتیفیه شده برای نارون و در مورد توس کاشت بذر باید پس از رشد بذر انجام شود. برای نارون در اواسط اردیبهشت و توس در اواخر خرداد میباشد. گونه هائی که بذر آنها در پائیز میرسد و روی خاک می افتد بذر کاری باید در پائیز انجام شود از جمله سدروس، آبیس البته بعضی از آنها به سختی جوانه می زنند مانند دوگلاس ، نمدار و راش .

پس از جمع آوری بذر در پائیز بذر هایئی مانند بلوط و گردو و برگ نو و شاه بلوط و افرادی شبه چناری در پائیز کاشته میشوند در کشت پائیزه باید از بذرکاری در خاکهای سنگین و مرطوب اجتناب نمود .

در غیر اینصورت بستر بذر در اثر یخبندان ناگهانی صدمه دیده و توسط حیوانات نیز صدمه خواهد خورد.

در بعضی نهالستان ها درترکیه معمولاً زمان اصلی کاشت در فروردین میباشد . البته کشت در این تاریخ بستگی به امکانات و شرایط آب و هوائی دارد. کشت زود بهاره مخصوص بذور سوزنی برگها که نیاز به طول دوره رویش طولانی تری دارد میباشد.

۱۰-۲- تراکم بذر :

تراکم بذر مهمترین مسئله در بدست آوردن ماگزیمم نهال در واحد سطح میباشد . بهمین دلیل تعیین میزان بذری که کاشته میشود از اهمیت خاص برخوردار است .

در بذرکاری تراکم نهالیها باریک با رشد کم و با توسعه کم ریشه ها همراه میباشد که در نتیجه نهال در شرایط خشک منحل زنده ماندن را نخواهد درشت در ضمن در این روش خطر دمپینگ آف با لامیرود.

بین تراکم بذر و وزن نهال تولیدی در واحد سطح نسبت مستقیم و اختلاف معنی دار وجود دارد . در کشت تراکم وزن نهالها کمتر از بذرکاری تنک میباشد . در کشت تراکم تعداد نهالهای قابل کاشت و قابل کاشت کاهش پیدا میکند . البته علاوه بر معایب بالا در بذرکاری تراکم مقداری از بذر ها نز از دست میرود ، بذوری که به زحمت تهیه شده و قیمت بالائی برای آن پرداخت میشود . البته همانطور که بذرکاری تراکم هزینه تنک کردن را افزایش میدهد بذرکاری تنک هم زمین نهالستان را هدر داده و باعث کاهش محصول میشود . کوتاهی کردن در رعایت میزان بذر باعث مسئولیت خواهد شد.

مقدار بذری که در هر متر مربع باید کاشته شود بر اساس گونه و روش کاشت ( خطی یا سراسری ) و انرژی جوانه زدن بذر متغیر میباشد .

همچنین در کشت خطی عرض خطوط و تعداد خطوط در میزان بذر موثر خواهد بود . بنابراین مشخص کردن بذر یکنواخت مقدور نیست . میزان مصرف بذر در هر متر مربع بر اساس برنامه کاشت در هر سال مشخص میشود برای داشتن ایده دو فرمول و روش پیشنهاد میشود.

الف) استفاده از فرمول

این فرمول برای کشت سرتاسری در نظر گرفته شده است :

p بذر لازم در هر متر مربع به کیلوگرم

A سطح بذر کاری بر حسب متر مربع

D تعداد نهال مورد انتظار از هر متر مربع

G قوه نامیه بر حسب درصد

S تعداد بذر در هر کیلوگرم

Y درصد نهال قابل انتظار از هر کیلوگرم بذر

T خلوص بذر برحسب درصد

ب) استفاده از فرمول

برای اندازه گیری بذر مصرفی در هر متر طول بستر در نظر گرفته شده است :

N میزان بذر مورد نیاز جهت کشت در هر متر طول بر حسب کیلوگرم

D تعداد نهال مورد انتظار در هر متر طول

G درصد جوانه زدن

Y درصد نهال قابل انتظار از هر کیلوگرم بذر

۱۱-۲- بازکاشت :

انتقال و کاشت نونهال را که در مکان اولیه رشد کافی نکرده و مقداری از رشد خود را کرده است در مکان دیگری غیر از مکان اولیه بازکاشت گویند. برای کاشت نهال در عرصه های مورد نظر در شرایط مختلف نیازمند نهال با ریشه های قوی میباشیم معمولاً چنین نهال هائی در بستر های کاشت بعمل نمی آیند ، زیرا با توجه به تراکم نهال در بستر کاشت ریشه توسعه و رشد کافی نمی نماید . نهال زمانی چنین رشدی خواهد داشت که فضای بیشتر و مواد غذائی بیشتر و خاک وسیعتری در اختیار داشته باشد.

مسلماً کاشت نهالهای بازکاشتی قوی در عرصه ها جنگلکاری برای مبارزه با علفهای هرز با قدرت رشد زیاد از مهمترین و ضروری ترین برنامه هاست .

در ترکیه سن کاشت معمولاً یکسال برای سوزنی برگهای سریع الرشد و ۱تا ۲ سال برای پهن برگها میباشد. در بستر های بازکاشت ممکن است که سوزنی برگها ۱ تا ۵ سال معطل شوند و پهن برگها ۱ تا ۲ سال باقی بمانند.

دوباره بازکاشت کردن در مورد گونه های Aescolos و چنار نتیجه بهتری دارد . معمولاً بازکاشت بهاره در تابستان انجام میشود . برای بازکاشت سوزنی برگها بهترین فصل قبل از شروع رشد بهاره و برای پهن برگها پائیز میباشد . برای نتیجه گیری بهتر از بازکاشت این عمل در ساعات ابری و گرفته روز یا صبح زود یا آخر وقت بعد از ظهر در ساعات خنک تر روز انجام شده آماده کردن بستر باز کاشت مشابه بستر کاشت میباشد فقط خاک بستر بازکاشت باید سبک تر از بستر کاشت باشد .

فاصله نونهال ها در بازکاشت برای سوزنی برگها و پهن برگها متفاوت است،فاصله بر اساس سن نو نهال و ماشین آلات مورد استفاده متفاوت خواهد بود .

برای نو نهالهای سوزنی برگ ۱و ۲ ساله فاصله بین ردیف ها ۲۰-۵/۲۲ سانتیمتر و برای پهن برگها ۴۰-۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . فاصله بین نونهال ها روی ردیف ها برای سوزنی برگها ۵/۱۲-۵/۷ سانتیمتر و برای پهن برگها ۴۰-۱۰ سانتیمتر مناسب است . اگر مدت زمان توقف نهال در بستر بازکاشت بیش از دو سال باشد عرض و فضای مورد نیاز هر نونهال باید اضافه شود . بازکاشت با ماشین یا کارگر انجام میشود .

۳- نگهداری نهال :

۱-۳- آبیاری

آبیاری نهالها مسئله مهمی کاست بخصوص در مناطقی که داری فصل خشک بوده و باران کافی در بهار و تابستان نمی بارد . در طول جوانه زدن بذر بستر بذر باید همیشه مرطوب بماند . بذرهای بسیار ریز مانند صنوبر ( احتمالاً صنوبر لرزان ) حساس تر به میزان آب هستند . بستر های کاشت باید روزانه دوبار آبیاری شوند ، مادامی که بذر جوانه نزده است سطح بستر کاشت باید مرطوب نگاه داشته شود . عمق رطوبت در بستر کاشت حداقل ۳ سانتیمتر و مناسب با اندازه بذر و نعمق کاشت باشد . در طول دوره جوانه زدن برای جلوگیری از دمپینگ آف آبیاری باید صبح زود انجام شود . موقعی که قارچ ظاهر شد مدت آبیاری باید محدود شود .

هنگامی که بذر در حال جوانه زدن است آبیاری در ساعات گرم روز برای خنک کردن خاک و هوا توصیه میشود . ولی مقدار آبیکه باید اضافه شود باید از میزان تبخیر بیشتر باشد . زمان آبیاری موثر صبح زود و غروب بهمدت ۳تا ۵ ساعت خواهد بود این آبیاری تا عمق ۲۲-۲۰ سانتیمتر نفوذ خواهد کرد تصمصم گیری در مورد مقدار روزمان آبیاری بستگی به اطلاعات موجود درباره رطوبت موجود در خاک دارد . البته یک تولید کننده با تجربه نهال میتواند با توجه به رطوبت خاک اطراف ریشه میزان رطوبت و نیاز آبی نهال را حدس بزند . رطوبت موجود در خاک را با ازمایش با تانسیومتر محاسبه مینمایند . امروزه در ترکیه آبیاری نهالستانها با سیستم آبیاری بارانی و یا غیر قابل انجام میشود البته مورد دوم در تولید نهال صنوبر بکار میرود .

۲-۳- مبارزه با علف هرز :

آماده کردن خاک اولین و مهمترین نقش را در پاکسازی علفهای هرز بازی میکند . معمولاً وجین وسله شکنی باید با هم انجام شود. وجین از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا علفهای هرز مصرف کننده مواد غذائی و آب در خاک بوده و رشد نهال را کاهش میدهند .

اگر وجین درست بعد از جوانه زدن بذر انجام شود باعث صدمه دیدن ریشه های نونهالها خواهد بود لذا برای جلوگیری از این خسارت باید صبر کرد تا نهال مستقر شود . اولین وجین باید هنگامی انجام شود که نهال ۶-۸ هتفته سن دارد. بهترین ساعات روز برای وجین اولین ساعات قبل از نیمه روز و یا پس از یک بارندگی سبک است .

وجین ومانی باید انجام شود که علفهای هرز جوان بوده و نرم و تازه هستند، عملیات وجین در خاکهای سبک به آسانی انجام شده و در خاکهای سنگین در شرایط رطوبی مناسب باید انجام شود به نحوی که ماشین آلات و ابزار باغبانی به راحتی کار کنند .

یکی از نکات مهم عدم استفاده از کود های حیوانی آلوده به علف هرز و همچنین استفاده از پوشش بذر کاری از علفهای هرز میباشد در ضمن کلیه جاده های نهالستان و راهروها نیز باید از علفهای هرز پاکسازی شوند . علفهای هرز اطراف نهالستان نیز میبایست قبل از گل دادن قطع شوند.

هزینه بالای وجین دستی و مکانیکی وصدمه ای که به محصول تولیدی وارد میشود، مشکلات حمل علف هرز در مدت زمان کوتاه در سطح های بزرگ و قیمت گران و هزینه بالای کارگری باعث شده کاست با از علف کش هی شیمیائی استفاده شود . درسالهای اخیر تحقیقات زیادی در ترکیه انجام شده است نتایج حاصله نشان میدهد که داکبستان (کلرتال) گراماکسون(پاراکوات) وراندآپ (gylphosate ) از سموم موثر هستند .

اطلاع داشته باشیم لذا با کندن چند نهال عمق ریشه را مشخص مینمائیم . در ترکیه عمق مناسب هرس ریشه برای سوزنی برگان ۲۰-۱۸ سانتیمتر در نظر گرفته میشود . برای پهن برگها هرس کمی عمیق تر انجام میشود.

زمان هرس ریشه تابع گونه و شرایط محیطی است برای نمونه در ترکیه برای هرس ریشه نهال ۰+۱ کاج سیاه شهریور ماه و برای نهال ۰+۲ در مرداد و نهال کاج بروسیا در تیر ماه و نهالهای ۱ ساله پهن برگ در مرداد ماه انجام میشود.

۴ – کندن و بسته بندی نهال :

۱-۴- نهال کن :

برداشت نهال از بستر کاشت را نهال کن میگویند و زمانی انجام میشود که طول دوره رشد تمام شده باشد این عمل با خزان در پائیز شروع شده و با جوانه زدن یا گل دادن در بهار پایان می یابد ، نهال کنی به موجب تقاضا و تعداد نهال و ظرفیت کار نهالستان بستگی دارد .

برای به حداقل رساندن افت در نهال کن رطوبت خاک باید مناسب اینکار باشد برای اینکار ضرورت دارد که بستر های کاشت برای نرم کردن خاک ۲ تا۳ نوبت آبیاری شوند. نهال کنی با دست یا با تیغه انجام میشود ، نهال کنی در مقیاس بزرگ به وسیله ماشین انجام میشود نهال کنی با ماشین ضمن کاهش هزینه و سرعت عمل از خسارت زدن به نهال نیز میکاهد. هنگامی نهال کنی نکات زیر را باید در نظر داشته باشیم :

– نهال کنی هنگامی که هوا گرفته و ابری یا مه آلود بوده و وزش بادو خطر یخ زدن وجود ندارد انجام شود .

– هنگام نهال کنی نهال بایدکاملاً رشد یافتهو جوانه انتهائی چوبی شده باشد .

– کارگران هنگام کندن نهال ها باید مراقب باشند که ریشه های فرعی و موئی صدمه نبینند در نهالستانهای کوچک که نهال با بیلچه و بیل کنده میشود میزان صدمه کمتر و در نهالستانهای بزرگ با استفاده از نهال کن با تیغه عریض کاهش مییابد .

نهالهای کنده شده باید پس از کنده شدن یک راست به انبار که در سایه بوده و خنک باشد منتقل شوند برای انتقال از کیسه ها و جعبه هایئی استفاده میشود که عمق آنها ۲۰ سانتیمتر و برای حمل کارگر مناسب باشند . نهالها با خزه مرطوب یا گونه مرطوب بسته بندی می شوند علت این کار جلوگیری از هوا زدگی ریشه میباشد . نهالها باید در هانگار دو یا جای مناسب سلکسیون شده و انتخاب شوند .

نهالهای چنگالی ، بیمار باریک و نهالهایی که ریشه یا جوانه انتهایی آنها آسیب دیده است باشد حذف شوند . آن دسته از نهالها به عرصه های کاشت منتقل خواهند شد که دارای ریشه خوب بوده و از ریشه های قوی برخوردار باشند نهالهایی که دارای این خواص نیستند باید حذف کرد .

ریشه نهالهای کنده شده یاید هرس شوند . ریشه های فرعی آسیب دیده باید قطع شده و ریشه های فرعی باید به طول ۲۰- ۲۲ سانتیمتر از یقه کوتاه شوند. این عمل روی بلوک یا تخته ای با ضربه زدن با تیغه تیزی انجام شود این عمل به وسیله کارگران ماهر باید انجام شود .

برای پهن برگها هرس پس از برداشت و نهال کنی انجام شود . هرس با قیچی باغبانی نیز انجام می شود و ریشه های فرعی از ۲۵ سانتیمتری یقه هرس می شوند .

۲-۴- بسته بندی نهال :

بسته بندی نهال عملی است که بعد از انتخاب نهال برای جلوگیری از هرگونه صدمه های انتهایی با هرس فرم ریشه آغاز می شود . مهمترین مساله بسته بندی و توده کردن داخلی ریشه ها مجاور یکدیگر است .

سوزنی برگها حتی در زمستان بعد از کنده شدن یا انجام تبخیر آب از دست میدهند به همین دلیل نهالها باید به خوبی بسته بندی شده تا حمل ونقل بدون اثرات مضر انجام شود . عمل بسته بندی نهال به وسیله کارگران با تجربه باید انجام شود . برای بسته بندی روشهای مختلفی وجود دارد .

بسته بندی نهالهای سوزنی برگان معمولاً در بسته های کوچک یا بزرگ و کیسه های پلی اتیلن یا کرباس یا پوشالی یا سیم انجام گیرد . برای جلوگیری از گرم شدن ریشه خاک اره مرطوب یا ترکیبی از آنها باید مورد استفاده قرارگیرد. به عنوان ماده بسته بندی عدل های با ۱۰۰۰ نهال دو ساله سوزنی برگ و ۲۰۰۰ اصله نهال یکساله سوزنی برگ قابل تهیه است .

عدل نباید به یکدیگر فشرده شده و یا مدت طولانی در هوای آزاد باقی بماند و در صورتیکه قرار است مدت بیشتری عدل ها نگهداری شوند باید در جای سرد نگهداری نمایند .

نهال های پهن برگ ها به صورت دسته جمعی بسته بندی می گردند . بسته بندی درست باعث جلوگیری از صودمه دیدن نهال از ازعوارض خارجی و جلوگیری از کاهش آب خواهد شد . نهال های بدون استفاده از مواد مرطوب کننده بین ریشه ها بسته بندی می شوند . در کیسه هایی با ابعاد ۵۰ * ۶۰ سانتیمتر که ۲۰۰ عدد نهال در آن بسته بندی می شود قطر این کیسه ها ۱/۰ میلیمتر می باشد .

سوزنها و ریشه ها و داخل کیسه ها نباید خیس باشد ، بعد از جابجا کردن نهال در کیسه ها باید هوای داخل آن را خالی کرد و آنها را در محل سردی که هوا در آن جریان دارد در ۶ درجه بالای صفر نگهداری نمود .

هنگام حمل نهایت دقت و توجه در حمل و نقل نهال از نهالستان به عرصه های کاشت نباید خراب شده و خاک خالی گردد . در هوای گرم حمل و نقل در شب و یا ساعت خنک روز انجام شود .

۵- اساس تولید نهالهای گلدانی ( لوله ای ) جنگلی :

نهال گلدانی به نهالی اطلاق میشود که با کشت مستقیم بذر با بازکاشت نهال دو نوعی از ظرف تولید شده باشد که به وسیله آن ظرف ها به محل کاشت منقل شده و با خاک همراه نهال کاشته می شود .

منابع زیادی در مورد تولید نهالهای گلدانی در فرهنگ جنگلکاری منتشر شده است و ترکیه نیز سالهاست که به مقدار محدود تولید نهال گلدانی صورت می گیرد ولی هنوز تولید نهال گلدانی روش جا افتاده ای در جنگلکاری ترکیه منظور نمی شود . با این حال وجود جوت آینده روشنی برای کاشت نهالهای گلدانی در جنگلکاری نواحی خشک و آبخیرها به منظور کنترل فرسایش وجود دارد لذا تولید نهال گلدانی را نباید از نظر دور داشت .

فواید نهالهای گلدانی به شرح زیر است :

– به علت حمل ونقل نهال با خاک بدون آنکه به ریشه صدمه ای وارد شود درصد زنده مانی نهالهای گلدانی خیلی بیشتر از نهالهای ریشه سخت است .

– به علت به همراه داشتن مقداری آب در فضای اطراف ریشه ها به علت آبیاری نهالها قبل از انتخاب درصد زنده مانی نهالها بالا خواهند بود .

– برخلاف نهالهای ریشه سخت نهال های گلدانی با میکرو ریزها تلقیح شده و در محل کاشت مستقر می شوند و به همین دلیل میتوانند مواد غذایی لازم را در خاک ذخیره کرده و در توسعه ریشه استفاده نمایند .

– نهالهای ریشه لخت درآب و هوای سرد اروپایی بر اثر یخبندان دچار صدمه می شوند ولی برای نهال های گلدانی تصور چنین حالتی وجود ندارد .

– با انتخاب تیپ و اندازه مناسب گلدان سیستم ریشه نهال می تواند توسعه خوبی پیدا کند .

– در مناطقی که به علت باران یا گرما در ابتدای پائیز فصل کندن و کاشتن کوتاه باشد نهالهایی گلدانی قابل کشت خواهند بود و همچنین مناسب مناطقی است که دارای بهار دیر رس می باشند .

– در این روش امکان تولید نهال در مناطقی که دارای خاک مامناسب می باشد نیز وجود دارد .

محدودیتهای تولید نهال گلدانی به شرح زیر است :

– چون نهالهای گلدانی هنگام حمل به طور کامل جا را اشغال میکنند حمل و نقل آنها مشکل و آهسته است و هزینه حمل بالا بوده و به لوازم مخصوص نیاز دارد .

– هزینه تولید نهالهای گلدانی قابل قیاس با نهالهای ریشه سخت نمی باشد زیرا نیازمند به استقرار گلخانه فایبر گلاس و بستر های مخصوص نهال میباشد .

۱-۵- مواد مورد مصرف در ساختن گلدان ( لوله ) :

موادی که در ساختن گلدانها بکار می رود به سه دسته تقسیم می شود :

اولین ماده ای که در ساختن گلدان به کار می رود کاغذ های مخصوص می با شد . دومین نوع مواد مورد مصرف از پیت فشرده و الیاف چوب تشکیل شده و بالاخره آخرین نوع آن مواد پلاستیکی یا پلی ایتلن می باشد که در نوعی از این آخری می توان چندین بار از گلدانها استفاده نمود . ( کانتینری ) امروزه این روش مناسب مناطق نیمه خشک درترکیه است .

درمورد ابعاد گلدانها بیشترین اهمیت را طول گلدان داشته و قطر آن در درجه بعدی اهمیت است . طول گلدانها ۲۰ سانتیمتر و قطر آنها ۶۰ سانتیمتر می باشد . برای موفقیت بیشتر گلدانها با قط کم تر مناسب تر هستند ولی برای تصمیم گیری درمورد قطر لوله و طول لوله شرایط محیط کاشت و دوره رشد نهال را میبایست در نظر گرفت زیرا اگر مدت توقف نهال در گلدانی طولانی تر باشد ممکن است ریشه دفورمه شده و تغییر شکل داده و درصد زنده مانی نهال کاهش یابد .

تولید نهال با کاشت مستقیم بذر در گلدان یا با باز کاشت کردن نونهال در گلدان انجام می شود .

در کاشت مستقیم میبایستی از بذر مرغوب با قوه نامیه خوب استفاده نمود زیرا کم بودن قوه نامیه باعث بالا رفتن قیمت نهال خواهد شد . چون نهال کمتری تولید خواهد شد . در عمل ۲ یا ۳ بذر براساس درصد قوه نامیه در هر گلدان کاشته می شود . پس از سبز شدن یکی از نونهال ها در هر گلدان حفظ می شود .

خاک ، سیلت ، کود حیوانی ، خزه و خاک پیت برای تهیه کردن مخلوط خاک گلدانها به کار میروند.

قبل از استفاده از هر یک از ترکیب های یاد شده میبایست بخوبی پاک شدهو فاقد بذر علفهای هرز و کلوخه باشند. درصد بالای شن در مخلوط باعث کاهش نهال تولیدی میشود. بالا بودن درصد مواد آلی باعث افزایش نیاز آبی نهال خواهد شد.

نسبت مواد مصرفی بر اساس نوع موادی که برای پر کردن گلدانها بکار میرود متفاوت است . در ترکیه از مخلوط ۵ / ۳(سه پنجم)خاک ،۵ / ۱ (یک پنجم)سیلتو ۵ / ۱ (یک پنجم) کود حیوانی استفاده میشود. بعضی اوقات بجایسلیت ۵ / ۵/ ۰هوموس ترجیح داده میشود.

درسالهای اخیر ۱ قسمت پیت و یک قسمت ورمیکولیت استفاده میشود . نکته مهم ایجاد ۳۵-۴۰% تخلخل و PH مناسب ب اساس نیاز نهال میباشد.

زیان مهم تولید نهال با بذر کاری مستقیم پر کردن مواد تهیه شده وجین و مشکلات حمل نقل است و بر خلاف آن نسبت زنده مانی بالای نهال و کیفیت عالی نهال تولیدی از محاسن این نحوه تولید است .

تولید نهال گلدانی با بذر کاری مستقیم در گلدان در ترکیه روش جدیدی شناخته میشود قبلاً تولید نهال گلدانی با بازکاشت نونهالها صورت میگرفت ولی کاشت مستقیم بذر ارزانتر و آسانتر از تولید نهال با بازکاشت نونهال میباشد و اخیراً بذر کاری جانشین روش قبلی شده است. علاوه بر این بازکاشت نونهال به علت اثرات منفی که شرایط خارجی در نو نهال ایجاد مینمایند و تغیرات نامناسبی که به علت عدم تعادل ریشه و ساقه وجود داردو ریشه نیاز به هرس دارد از ضررهای بازکاشت نونهال در گلدان میباشد .
گلدانها پس از پر شدن بغل هم چیده میشوند و کف بستر باشن به ارتفاع چند سانتیمتر پوشانده میشود و دیوارها با بلوک هائی با ابعاد ۵۰´۳۰´۱۰ سانتیمتر آماده میشوند . گلدانها ۱تا ۲ روز از بذر کاری به خوبی آبیاری میشوند .

منبع :
سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری شیراز
تهیه و تنظیم : مهندس محمد ابراهیم صدوق

ارتباط متقابل پتاسیم K با سایر عناصر

ارتباط متقابل پتاسیم K با سایر عناصر

محمد جمالیزاده

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

پتاسیم K بعد از نیتروژن N مهمترین عنصر مورد نیاز در گیاهان است. پتاسیم K یک عنصر جالب و در عین حال پیچیده است. مقدار برداشت پتاسیم K هر سال از خاک بالاست و نیاز به مصرف کودهای پتاسه در هر سال وجود دارد با شدت و ضعف بخصوص در باغات پسته!! دو نوع مهم پتاسیم سولفات پتاسیم یا SOP ها و نیتراتهای پتاسیم یا NO3 هستند! پتاسیم ممکن است در بحث آنزیمی هم دارای اهمیت باشد. سنتز آنزیم گلوتامین سنتتاز در گندم در هنگام کمبود پتاسیم کاهش پیدا می کند. K پتاسیم سنتز پروتویین ها در برگها را تحریک می کند. ارتباط پتاسیم با آمینو اسید ها و پروتویین های گیاهی ارتباط تنگاتنگی است بهمین دلیل در مورد پر شدن مغز در پسته اختلاط کودهای پتاسه و آمینو اسیدها بسیار مهم است. اولین ارتباط مهم K با عنصر مهم یا مهمترین عنصر در گیاهان یعنی N نیتروژن است. بهتر است عناصر به مقدار مکفی و به تناسب مصرف شوند. کاربرد بیش از حد کودهای نیتروژنه N مانند اوره تاثیرات سو روی جذب عنصر پتاسیم K خواهد گذاشت و بالعکس! بعبارت ساده تر مثلا در موعد پر شدن مغز بهتر است از کودهای نیتروژنه و پتاسه بصورت توامان با هم مصرف شوند. و هر کدام روی جذب دیگری اثرات بهبود دهنده یا سینرژیستی دارند و توجه به یک عنصر موجب کاهش جذب عنصر دیگر در محلول خاک خواهد شد. معمولا در آزمایشات خاکشناسی مشخص می شود که وقتی نیتروژن N کمبود باشد پتاسیم K هم معمولا کمبود نشان می دهد. عنصر پتاسیم K یک عنصر منفرد و خاص است و جذب آن از طریق خاک در ارتباط تنگاتنگی با سایر عناصر قرار دارد. مطالعات نشان داده در مورد دادن کودهای نیتروژنه مثلا نیترات آمونیوم چند روز بعد از دادن کود نیترات آمونیوم جذب پتاسیم نیز از محلول خاک بصورت قابل ملاحظه ای افزایش  یافته است. و وقتی که از کودهای پتاسیمی بعد از مصرف کودهای ازته استفاده شده است (چند روز بعد از دادن کودهای ازته) بازدهی بسیار عالی بوده است. بهر روی مطالعات نشان داده جذب پتاسیم ارتباط نزدیکی به جذب نیتروژن توسط گیاه دارد. در مورد ارتباط عنصر پتاسیم K با عنصر فسفر P نیز مباحث بسیار جالب هستند!! ارتباط فسفر P با پتاسیم K معمولا یک رابطه معکوس است. بدین معنی که معمولا در خاکهای با P یا فسفر بالا کمبود پتاسیم K وجود دارد!! همچنین در خاکهای با P یا فسفر بالا کمبود نیتروژن N هم وجود دارد. اتفاقی که اکنون حداقل در برخی از خاکهای مناطق پسته خیز کرمان وجود دارد فسفر P بالا و توامان نیتروژن N و پتاسیم K کم!! در این رابطه ارتباط عناصر میکرو هم با پتاسیم و فسفر جالب است مثلا در مورد عنصر روی Zn وقتی که P فسفر در خاک بالا باشد کمبود آن مشهود است و فسفر P موجب تثبیت عناصر میکرو در گیاه می شود Cu، Mn، Zn و… نتیجتا معمولا در خاکهای با فسفر P بالا کمبود عناصر میکرو مانند روی Zn، مس Cu، آهن Fe و..وجود دارد. و همچنین در ایندسته از خاکها همانطور که اشاره شد کمبود نیتروژن N و پتاسیم K بصورت توامان وجود دارند!! در مورد جذب عناصر توسط ریشه ها از خاک یک قانون کلی وجود دارد و آن قانون بالانس عناصر در خاک است. عناصر در یک بالانس مناسب از خاک توسط ریشه ها برداشت می شوند حضور بیش از حد یا عدم حضور یک عنصر روی جذب سایر عناصر اثرگذار خواهد بود. استفاده بیش از حد از یک کود با یک عنصر مشخص راه را بر روی جذب سایر عناصر خواهد بست و این یک قانون مهم است. در مورد ارتباط جذب پتاسیم K با عناصر میکرو بحث بسیار جالب است و همانطور که اشاره شد ارتباط پتاسیم K با عنصر روی Zn رابطه تقریبا مستقیم است. بصورت کلی می توان عناصر میکرو را به دو دسته تقسیم بندی کرد اول آندسته از میکروالمنتها که با افزودن K پتاسیم مقدار جذبشان افزایش پیدا می کند شامل مس Cu، منگنز Mn، روی Zn و دسته ای دوم که رابطه معکوس دارند و مقدار جذبشان با دادن کودهای پتاسیمی K کاهش پیدا می کند شامل برم B، آهن Fe و مولیبدن Mn!! باز هم باید خاطرنشان کرد ابهامات در مورد ارتباط پتاسیم با عناصر میکرو بسیار زیاد است و گاها قانون ها در شرایط مختلف عوض می شوند!! در مورد ارتباط پتاسیم K با منیزیوم Mg ارتباط معکوس است بدین نحو که با افزایش غلظت پتاسیم در خاک مقدار جذب منیزیوم Mg کاهش پیدا می کند و این شاید تنها راه برای کنترل منیزیوم Mg در خاکها یا آبهایی باشد که مقدار منیزیومMg  آنها بالاست البته راه دوم استفاده از کلسیم Ca است!! در مورد کلسیم Ca هم ارتباط جذبی آن با پتاسیم یک رابطه معکوس است و با افزایش پتاسیم K مقدار جذب کلسیم Ca کاهش پیدا خواهد کرد و این یک نکته منفی است و در خاکهایی که کلسیم بالاست جذب پتاسیم کم می شود و بالعکس!! ارتباط گوگرد S با پتاسیم هم یک رابطه مستقیم است! ارتباط عناصر با هم یک ارتباط پیچیده است و به فیزیولوژی گیاه ارتباط پیدا می کند و این احتمال وجود دارد در مورد گیاهان مختلف اندکی با هم فرق کند اما اساس کار همین ارتباطات آنتاگونیستی یا سینرژیستی هست که بنده در این گفتار آوردم.

Plant tissue culture!- کشت بافت گیاهی

Plant tissue culture! کشت بافت گیاهی

محمد جمالیزاده

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

کشت بافت گیاه عبارتست از تکنیک رشد سلولهای گیاهی در محیط لابراتورای و تولید یک گیاه از سلولها!! کشت بافت گیاهان برای دست یازیدن به گیاهان جدید یک روش تکثیری است و مساله جدیدی نیست و از سالها قبل در دنیا وجود داشته و زیر مجموعه گروه یا رشته مهندسی کشاورزی- باغبانی قرار می گیرد. سالهای اخیر عده ای از فارغ التحصیلان کشاورزی دست به ازدیاد و تکثیر گیاهان بروش کشت بافت کرده اند و بنده کاری به سود و زیان آن ندارم ولی چیزی که مهم است این است که عده ای می پندارند که کشت بافت گیاهان شق القمر است و این در حالی است که سالانه دهها و صدها پروژه کشت بافت در دوره های کارشناسی ارشد و دکتری در دانشگاهها انجام می شود و بسیاری از این پروژه ها با موفقیت نسبی و گاها کامل همراه است و در مواردی هم نتیجه چندانی حاصل نمی شود و استاد و دانشجو مجبورند سر و ته قضیه را بهم بیاورند تا دانشجو معطل پایان نامه نماند و دفاع کند از تز!! بهر روی کشت بافت را در مورد بسیاری از گیاهان از گیاهان علفی بگیر تا گیاهان چند ساله انجام شده و می شود و این حکایت که کشت بافت کاری عجیب و غریب و پیچیده است ابدا چنین چیزی نیست!! در واقع کشت بافت رسیدن به روش ها و ریزه کاریهایی است که ممکن است برخی افراد بدلیل نرسیدن به همین ریزه کاریها پروژه کشت بافت شکست بخورد!! موفقیت در کشت بافت یعنی کلنجار رفتن با مواد شیمیایی هورمونها و دستگاههای آزمایشگاهی که الزاما ممکن است همه افراد نتوانند از پس آن بربیایند اما برای افرادی که در آزمایشگاههای میکروبیولوژی کار کرده باشند کشت بافت می تواند موفقیت آمیز باشد. بصورت خلاصه در کشت بافت توده ای از سلولها را از گیاه والد یا مادر جداسازی می کنند و آن را در محیط مخصوص حاوی هورمون و مواد شیمیای و ..قرار می دهند و در طی مدت زمان مشخصی و در محیط تنظیم شده این توده سلولی تبدیل به گیاهی کامل خواهد شد. تکرار آزمایشات و بالا پایین کردن مواد و روش ها یک امر الزامی در روش کشت بافت است و تقریبا امری محال است که دقیقا بر اساس پروتوکل عمل کرد و به نتیجه دلخواه رسید. بارها و بارها شنیده ایم که برای هر آزمایشگاه tissue culture یک روش مخصوص به آن آزمایشگاه وجود دارد و افرادی که به این تکنیک می رسند متدها و ریزه کاریها را به همه افراد نمی دهند و این کار کار غیرعقلانی نیست!! بهر روی نمی شود که نتیجه تحقیقات و زحمات شبانه روزی را مفت و مجانی به کسی داد و بفرما بفرما کرد!! کشت بافت در مورد سلولهای حیوانی هم انجام می شود و کاری است بسیار جالب و رو به جلو و حتی کشت بافت سلولهای انسانی هم انجام می شود و در تحقیقات مختلف استفاده می شود از جمله سرطانها و علم وراثت و دهها کاربرد دیگر!! در کشت بافت گیاهی قسمتی از گیاه مورد نظر را برش می دهند و این برشها را ریز ریز کرده در اندازه های مشخص و آنها را روی محیط کشت گذاشته و بمرور توده ای از سلولهای گیاهی رشد پیدا می کنند و تبدیل به گیاه والد می شوند. در قطعه ای که از گیاه والد جدا می شود و روی محیط مخصوص قرار می گیرد تقسیم سلولها بسرعت زیادی انجام می شود و بمرور گیاهچه مورد نظر بوجود می آید که بعدا آن را برای رشد بهتر و بیشتر به گلخانه منتقل می کنند!! و از گلخانه به زمین اصلی!! بهر روی نظر علمای کشت بافت بر این است که برای همه گیاهان و همه واریته ها کشت بافت امکانپذیر نیست که بنده کاری به صحیح یا غلط بودن آن ندارم!! انتخاب توده های سلولی برای انتقال به محیط کشت باید بگونه باشد که نتیجه بخش باشد. از هر گیاهی با هر کیفیتی نمی توان جداسازی توده سلولی برای کشت بافت انجام داد!! محیط کشتی که توده سلول گیاهی یا callus روی آن قرار می گیرد باید حاوی هورمونهای تحریک کننده رشد از حمله auxin و cytokinin باشد تا سلولها تحریک به رشد و تقسیم سلولی شوند!! همچنین محیط کشت باید حاوی مواد نگهدارنده سلولهای کالوس برای زنده ماندن و دوام آنها باشد از جمله ترکیبات آلی و غیرآلی یا inorganic (نمکهای مختلف و…)!! محیط کشت باید کاملا عاری از میکروارگانیسم های مضر باید باشد چون موجب آلودگی محیط کشت خواهند شد!! سلولها روی محیط کشتهایی تکثیر می شوند که بعدا بتوان بعدا بتوان محیط کشت را تفکیک کرد و یا به بیان دیگر قطعه قطعه کرد!! و دوباره هر قطعه را در پروسه جدید قرار داد! بر اساس اصول اولیه کشت بافت از هر قسمت از گیاه والد میتوان در تولید و تکثیر استفاده کرد!! مسلما گیاه هر چه جوانتر و بافتها شاداب تر و تازه تر باشند امکان موفقیت در کشت بافت بالاتر خواهد رفت!! بر اساس اصول کشت بافت برای کشت هر بافت هر گیاهی شرایط و درصد های مواد خاص خود را می طلبد!! کشت بافت در مورد بسیاری از گیاهان از گیاهان دارویی بگیر تا گردو و پسته و …انجام می شود و همانطور اشاره شد پایان نامه ها و تزهای ارشد و دکتری بسیاری در مورد کشت بافت انجام شده و می شود. کشت بافت اگر در مورد گیاهان ارزشمند انجام شود بسیار پولساز خواهد بود در صورت موفقیت اما اگر شکست بخورد هم هزینه های انجام شده نسبتا گزاف خواهد بود!! در مورد گیاهان زینتی هم کشت بافت در بسیاری از کشورها انجام می شود و راهی است بسیار مناسب و پر درآمد!! ایجاد variation یا تنوع در مورد کشت بافت پایین است بعبارت ساده تر شباهت بین گیاهان ایجاد از طریق کشت بافت با گیاه والد بسیار بالاست و این در حالی است که در روش های دیگر تکثیر یا Propagation این احتمال بسیار بالاتر است. البته کشت بافت ریسکها و خطرات خاص خود را دارد و باید بصورت کاملا استاندارد انجام شود و صرف تولید یک گیاه نمی توان همه مسایل را حل شده فرض کرد!! در مورد درختان خرما کشت بافت برای تولید نهال در جنوب کشور منجر به تولید هزاران هزار نهال خرمایی شد که بعدها قادر به تولید خرما نبودند و بعبارت ساده عقیم بودند!! بهر روی اینکه فقط نهالی از طریق کشت بافت بوجود آمده باشد حتما و صد در صد از همه لحاظ در آینده به مشکل برخورد نکند مساله ای پیچیده است و باید بسیار دقت کرد!! برای تولید گیاه جدید یا نهال بروش کشت بافت نیاز به آزمایشگاه و پرسنل آموزش دیده و علاقه مند است و نمی شود مثل روش های معمولی تولید نهال تخم یا بذری در داخل پلاستیک خاک قرار داد و آبیاری کرد تا بذر رشد کند و برای ما شود نهال و هفت سال پای نهال صبر کنیم و از سال دهم به بعد منتظر محصول اقتصادی در مورد پسته باشیم!!

بازدید از باغات پسته شهرستان راور

بازدید از باغات پسته شهرستان راور
                  نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی-عضو انجمن پسته ایران
Email: mojamalizadeh@yahoo.com
هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد
شهرستان راور شهرستانی کوچک از شهرهای استان کرمان است و با مرکز استان که شهر کرمان باشد حدود ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد. راور شهرستانی است کوچک و جمعیت چندانی ندارد. راور دارای حدودا ۱۵ هزار هکتار باغ پسته است که البته این آمار کاملا دقیق نیست و تخمینی است. سابقه پسته کاری در شهرستان راور شاید به حدود ۳۰۰ سال قبل برگردد!! درختان پسته قدیمی و کهنه ای که در این شهرستان وجود دارند حداقل ۱۵۰ سال به بالا سن دارند. نکته بسیار جالب در مورد درختان پسته راور نوع پیوند بومی این منطقه است. پیوند بومی شهرستان راور پسته ای است بنام پسته خنجری که البته جزو خانواده پسته های بادامی طبقه بندی می شود!! پسته خنجری پسته ای بادامی است که لبه های پسته حالت هلالی شکل و خنجر مانند دارند و بهمین دلیل این پسته خنجری نامگذاری شده است.  کلا خانواده بادامی در پسته درختانی مقاوم نسبت به شرایط نامساعد هستند!! متاسفانه در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز استان کرمان و سایر استانهایی که سابقه بیشتری در امر پسته کاری دارند اکثر پیوندها فندقی (اوحدی) و کله قوچی هستند!! نکته بسیار قابل تامل اینجاست که چرا باغداران و کشاورزان بجای رشد و توسعه پیوندهای بومی منطقه خود از پیوندهایی مانند فندقی و کله قوچی استفاده کرده اند. پیوندهایی که بومی شهرستان های خود نبوده اند و نیستند و این اشتباه بزرکی است!! در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز ایران درختان اوحدی دچار سرخشکیدگی و سیاه شدگی سرشاخه ها شده اند اما بدلیل آب نسبتا مناسب (شیرین) و خاک مناسب تر بیماری سرخشکیدگی در این نقطه از کشورمان شدت کمتری دارد!! میزان سرزندگی و شادابی درختان تقریبا بهتر از رفسنجان و زرند است و خوشبختانه مشکل خیلی حادی وجود ندارد!! در مورد شیوع آفات و بیماریها تقریبا مهمترین آفت پسته در شهرستان راور شیره خشک است که خوشبختانه با ورود سم مونتو مشکل تا حد زیادی رفع شده است!! علاوه بر پسیل پسته یا شیره خشک که خود راوری ها به آن شفته می گویند! آفات دیگری هم در درختان وجود دارد که شاید مهمترین آفت بعد از پسیل پسته، پروانه  چوبخوار پسته باشد!! اما شدت آفات بخصوص آفت کرمانیا قابل مقایسه با رفسنجان و کرمان نیست و بسیار کمتر است. شاید مهمترین علتی که درختان پسته در شهرستان راور درگیر آفات بصورت حاد نیستند فاصله این شهرستان با سایر مناطق پسته خیز است!! کلا شهرستان راور یک شهرستان ایزوله است و فاصله تقریبا زیادی با سایر شهرهای استان کرمان دارد و شاید این مهمترین دلیل کمتر بودن شیوع آفات در این منطقه همین نکته باشد!! از نظر سطح زیر کشت راور قابل مقایسه با سیرجان و رفسنجان و زرند نیست!! مقدار عملکردها در مورد درختان فندقی نسبتا رضایتبخش است اما می تواند بسیار بیشتر از حد فعلی باشد اگر کمی علمی تر کار شود!! علاوه بر درختان پسته، انار شهرستان راور  هم بسیار مرغوب است و باغهای انار چند ده هکتاری در این شهرستان وجود دارد که معمولا در مجاورت باغات پسته وجود دارند. مشاهده تومان درختان انار و پسته در مجاورت هم منظره ای بسیار دلپذیر برای انسان ایجاد می کند و دل کندن از این جور مناظری حداقل برای من سخت است!! شاید یکی از نقطه های قوت شهرستان راور این است که تعداد حلقه های چاههای آبیاری نسبت به سایر شهرهای پسته خیز کرمان بمراتب کمتر است و بهمین دلیل است که بیشتر چاهها در راور عمقشان کمتر از ۵۰ متر است و آب رو است!! بهر روی پتانسیل تولید پسته در راور پتانسیل خوبی است و ایزوله بودن راور نیز مزیت مهمی است که در مورد بسیاری از باغات پسته ایران وجود ندارد!! خاک باغات تقریبا مناسب است و تقریبا در بسیاری از نقاط یکدست بنظر می رسد. استفاده از روش های نوین باغداری تا جایی که امکان پذیر باشد می تواند کمک مهمی به باغداران راوری بکند. متاسفانه در راور نیز مانند بسیاری از نقاط پسته خیز کشاورزان آشنایی چندانی با روش های نوین ندارند. خیلی راحت با استفاده از برخی از روش های ساده مانند تعیین زمان مناسب مبارزه با آفات و عملیات کوددهی و محلولپاشی میتوان عملکرد را بسیار بیشتر از حد فعلی کرد و علاوه بر کمیت بر کیفیت پسته تولیدی هم افزود. همانند بسیاری از نقاط راور با داشتن هزاران هکتار باغ پسته هیچ مرکز تحقیقاتی پسته ای وجود ندارد و اینکه کشاورز بخواهد مشکلات خود را به محققین بیان کند و از آنها راهنمایی بخواهد امری است بسیار دشوار!! امسال دو مساله موجب کاهش عملکرد در باغات پسته راور شده اند اول سرمازدگی ابتدای سال که موجب خشک شدن بسیاری از پتک ها یا جوانه ها شد و جوانه ها فرو ریختند متاسفانه و دوم گرمازدگی شدید تابستان امسال که موجب پوکی شدید پسته در بسیاری از استانها شد که در راور هم این امر اتفاق افتاد. منطقه راور منطقه ای مساعد برای رشد و گسترش پسته است و باید توجه بیشتری به آن از طرف مسولان شود. راور کلا تابستان گرمتری نسبت به رفسنجان و کرمان دارد و بهمین دلیل است که درختان خرما نیز بصورت پراکنده بخصوص در خانه ها مشاهده می شود که اتفاقا خرمای مرغوبی هم تولید می کنند اما مقدار آن بحدی نیست که بتوان بصورت اقتصادی روی آن حساب باز کرد. بنابراین در راور محصول اصلی کشاورزی پسته است و پس از پسته درختان انار هستند که برای ساکنان ایجاد درآمد می کنند!! شاید بتوان گفت که پایه اصلی اقتصاد شهرستان راور درختان پسته هستند و پس از درختان پسته دامداری و درختان انار پایه های اصلی درآمدزایی برای ساکنان راور هستند!! راور هیچ کارخانه مهم صنعتی ندارد و هنوز زمین های بکر بسیار زیادی در راور وجود دارد که دارای خاک بسیار مرغوب هستند اما متاسفانه اجازه حفر چاه و بهره برداری از منابع آبی وجود ندارد که بتوان پسته کاری را توسعه داد!! یک سوال اساسی اینجاست که در مناطق پرآب و دشت هایی که دارای منابع آبی کافی هستند چرا وزارت نیرو اجازه حفر چاه را نمی  دهد شاید مسولین ایرانی منتظر هستند که آمریکایی ها تمام بازار پسته دنیا را با گسترش باغات پسته خودشان بگیرند و کشاورزان پسته کار ایرانی را بیکار کنند!! حتی مسولین وزارت نیز اجازه انتقال آب را هم در بسیاری از موارد نمی دهند که بتوان حداقل از چند کیلومتر آنطرف تر و از چاههایی که دارای آب زیادی هستند بتوان آب را به زمین های که از بی آبی در عطش بسر می برند را سیراب کرد!! متاسفانه در ایران هر وزارت خانه ای ساز خود را می زند!! وزارت نیرو ساز خود را می زند وزارت جهاد ساز خود را می زند و وزارت صنایع و معادن و سازمان آب هم همینطور انگار که با هم دعوا و مرافه دارند! که جای شگفتی و تاسف است که بجای همکاری با همدیگر و نهایتا در شکوفایی اقتصادی ایران روش تخریب همدیگر را در پیش گرفته اند و هر کس هم یک کلمه حرف حساب بزند یا بایکوت می شود یا……

لیست نماتد کش های پرکاربرد در ایران

نماتدكشها :

– نماتد كش نماكور ( فن آميفوس ) گرانول ۱۰% ساخت باير براي نماتد زخم ريشه چاي و

مولد گره ريشه پسته به مقدار ۵ تا ۱۵ گرم در هر متر مربع.

– نماتد كش راگبي ( كادوسافوس ) گرانول ۱۰% ساخت FMC براي كنترل نماتد ريشه به

مقدار ۵ تا ۱۵ گرم در هر متر مربع.

– سم پیش رویشی ماریگلد

Meloidogyne javanica نماتد کش ارگانیک

vxtxw7ti2m86ida1o2lh

Meloidogyne javanica نماتد مولد گره ريشه دامنه وسيعي از محصولات شامل سبزيجات،گياهان زراعي و باغي، درختان ميوه و علفهاي هرز را آلوده مي كند. تاكنون حدود ۲۰۰۰ گونه گياهي به عنوان ميزبان اين نماتد شناخته شده است . اين نماتد انگل داخلي ساكن مي باشد كه با ورود لارو سن دوم نماتد به داخل بافت ريشه باعث توليد سلوله اي مي شود. مشخص ترين علايم (Giant cell) غول آسا بيماري تشكيل و ظهور گال هايي در سطح ريشه گياه (Xu et al. 2001, Pedrosa et al. مي باشد , ۱۹۹۶ به دليل مشكل بودن مبارزه با اين .Jepson 1987)نماتد، محققين به دنبال دستيابي به راه هاي مناسب تري هستند، زيرا استفاده از سموم شيميايي به خصوص افزودن آنها به خاك داراي مخاطرات زيست محيطي قابل توجهي مي باشد، به همين علت در سا ل هاي اخير تاكيد زيادي روي مبارزه بيولوژيك M. javanica با نماتدها از جمله در مبارزه با نماتد استفاده از ميكروارگا نيسمها بخصوص آنهايي كه باعث القاي مقاومت در گياه مي شو ند، از اهميت ويژه اي برخورداراست كه از آن جمله مي توان به قارچ اشاره كرد. اين قارچ Trichoderma harzianum اثرات كنترلي خوبي روي نماتدها نشان داده است .
اين قارچ با مكانيسم هاي مختلف از جمله پارازيته نمودن مستقيم تخم و لاروهاي نماتد و القاي مقاومت در گياه ميزبان باعث كنترل بيماري مي شود.عكس العمل هاي دفاعي گياه ممكن است به صورت موضعي و سيستميك بروز نمايد كه در حالت سيستميك، ميزان برخي آنزيم هاي مرتبط با دفاع گياه مثل پلي فنل اكسيداز و پراكسيداز در گياه افزايش مي يابند. بسياري از آنزيم ها از جمله پلي فنل اكسيداز ، پراكسيداز، كيتيناز، محتويات فنلي در  ارتباط با مقاومت القايي سيستميك ميباشند.

آنزيم پراكسيداز و پلي فنل اكسيداز از جمله آنزيم هايي است كه در اكسيداسيون فنل ها به كينون ها و تشكيل ليگنين در سلوله اي گياهي در طول حمله بيمارگرها نقش مهمي دارند و در بسياري از محصولات دولپه و تك لپه از جمله پنبه / بيماري ورتسيليومي ، سيب زميني / فيتوفتراي، باقلا/ زنگ باقلا بررسي شده است در فرايند اكسيداسيون فنلها، مولكول اكسيژن به عنوان گيرنده الكترون محسوب مي شود. زينوويوا و همكاران فعالشدن مكانيسم هاي دفاعي در گياهان و همچنين بازدارنده هاي فعاليت نماتدهاي انگل گياهي را در ارتباط متقابل ميزبان – نماتد  مورد بررسي قرار دادند و ثابت كردند كه افزايش مقدار فيتوآلكسين، كاهش تعداد گال و فعاليت آنزيم هاي پلي فنل اكسيداز، پراكسيداز و فنيل آلانين آمونيالياز را سبب مي شوند در بررسي ميزان مقاومت ارقام مختلف گندم به قارچ و القاي مقاومت فعاليت آنزيم هاي graminearum پراكسيداز وپلي فنل اكسيداز را مورد بررسي قرار دادند.از جمله اثرات ديگر اين آنزيم ها، تغييراتي در تركيبات پروتئيني هيدروكسي پرولين موجو د در ديواره سلولي است كه باعث مقاومسازي آن در مقابل عوامل بيمارگر مي گردد. پروتئين هاي مرتبط با بيماريزايي نيز در اثر حمله بيمارگر يا تغذيه حشرات، زخم، تنش هاي محيطي و هورمون ها مثل اتيلن، ساليسيليك اسيد در گياه پديد مي آيند و در مقاومت عليه بيمارگرها نقش دارند . اين پروتئين ها به ۱۴ خانواده تقسيم بندي شد ه اند كه PR-9 شامل پراكسيداز و پروتئين هاي شبه پراكسيداز است كه در مكانيسم اكسيداسيون تركيبات فنلي و تشكيل ليگنين دخالت دارند. و به وسيله دو ژن ypr, prx در گياه كد ميشوند. فعاليت آنزيم پراكسيداز و فرايند ليگنيني شدن ارتباط زيادي با پراكسيدازهاي آنيوني دارند كه در ديواره سلول هاي گياهان موجود است و در دفاع اهميت دارند و ثابت كردند كه در ارقام مختلف گوجه فرنگي ارتباط مستقيمي بين افز ايش فعاليت آنزيم پراكسيداز و پلي فنل اكسيداز گياه و مقاومت آن به نماتد M. javanica وجود دارد. فعاليت اين آنزيم در دماي بيشتر از ۳۰ درجه سانتي گراد كاهش مييابد و در نتيجه، مقاومت گياه شكسته مي شود.