غارت منابع طبیعی و معدنی در ایران

غارت منابع طبیعی و معدنی در ایران

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

در دوره پاکدست ترین دولت تاریخ ایران که معاون اول آن محکوم می شود و رهسپار زندان!! (معاون اولی که خودش ریاست ستاد مبارزه با فساد اقتصادی را بر عهده داشت!) حجم فساد اقتصادی در این دوره آنچنان بالاست که بسیاری غیرقابل باور توسط بسیاری از افراد عامی جامعه و لیستی بلند بالا از اختلاس ها و سو استفاده ها در اکثر منابع و جراید وجود دارد. یکی از پروژه هایی که در دوران پاکدست ترین دولت ایران رقم خورد غارت منابع ملی و بیت المال بود. غارت معادن از جمله پروژه هایی است که متاسفانه روز به روز بر ابعاد آن افزوده می شود و هر فردی که پول دارد و ارتباطات ناسالم معدن می خرد!! معادن ثروتهای خدادای هستند که در طی اعصار و قرون متمادی در دل زمین برای نسلها بودیعه گذاشته شده است. کرمان را بهشت معادن ایران می نامند چون انواع و اقسام مواد معدنی از آهن بگیر و مس و…در آن وجود دارد. بسیار باعث تعجب است که درختان پسته و سایر درختان در استان کرمان از کمبود آهن (Fe) رنج می برند و مثلا کود آهن را باید از اروپا با چندین برابر قیمت وارد کنیم معادن غنی سنگ آهن توسط عده ای مفت خور و مفسد بغارت و تاراج می روند!!. و ما باید کودهای کشاورزی را از چین وارد کنیم و بسیاری دیگر از این عناصر!! متاسفانه معادن ایران بدون هیچ گونه رودربایستی مواد خودشان را بصورت خام وارد بازارهای جهانی می کنند. خام صادر کردن مواد معدنی در ایران یک معظل بزرگ است و متاسفانه کارخانجاتی که جدیدا احداث می شوند دارای تکنولوژی پیشرفته ای نیستند حتی بسیاری از دست اندرکاران خام صادر کردن مواد معدنی را یک مشکل عمده در بخش صنایع و معادن ایران می پندارند. اشتغال در بخش معادن و صنایع وابسته در ایران بالاست ولی ای کاش نظارتها بیشتر بود تا سو استفاده از منابع طبیعی و خدادای کمتر صورت می گرفت. معادن و منابع زیر زمینی سهم عده ای خاص نیست که با ارتباطات ناسالم و حق حساب دادن و ساخت و پاخت با افراد مفسد و از خدا بیخبر به غارت معادن بپردازند!! میلیونها نفر از مردم ایران در سود معادن شریک هستند و اینها جزو اموال بیت المال محسوب می شوند. جای شگفتی است که از میان هزاران نفر و حتی بیشتر شهروندی که نه نان شب محتاجند افراد دزد و شیادی با انواع  دستکاریها و تقلب و… و حق حساب دادن به این و آن به ثروت رسیده اند از طریق معادن. مگر معدن ارث پدری افراد خاصی هستند که اینجور باید با آنها برخورد شود. گفتنی ها در مورد معادن بسیار زیاد است و بسیار موجب تاسف است که ما بغارت معادن خود می پردازیم آنهم توسط عده ای خاص!! صحبت از میلیاردها پول بی حساب است و رشوه هایی که متاسفانه خیلی از افراد را درگیر کرده است. کوه به آن عظمت سرشار از مواد معدنی را داده اند دربست به آقای ایکس یا ایگرگ!! آیا واقعا باعث نگرانی و تاسف نیست. وقتی صحبت از مشکلات میشود بسیاری می گویند آقا کجای کاری!! نفست از جای گرم بلند میشه!! هستند افرادی که هر روز به امید پیدا کردن نانی که سیر شوند دنبال سطل های زباله و آشغال می گردند تا با فروش موادی که از داخل آنها پیدا می کنند به لقمه نانی برسند که گرسنه نمانند و عده ای هم با سو استفاده و دادن حق حساب به ثروتهای انبوه می رسند هر چند این ثروتها در واقع مصیب الهی هستند. وقتی به زندگی شخصی اینجور افرادی نگام می کنیم درک می کنیم که در واقع به هر کسی که حق حساب بدهی به خدا نمی شود حق حساب داد و اوست که حاضر و ناظر است!! متاسفانه وقتی صحبت از حق حساب می شود صحبت از پیشنهادات میلیونی است که هر فردی را وسوسه می کند. عده ای معدود هستند که مقاومت می کنند در مقابل حق حساب!! کارهایی که عده ای از خدا بی خبر در برخی از معادن ایران می کنند بسیار تاسف بار است و نمی شود به ریز جزییات پرداخت اما معادن سرمایه هایی هستند که هیچ گونه پولی را نباید بابت آنها پرداخت بلکه براحتی توسط عده ای بار می شوند و فروخته می شوند. حجم سرمایه در گردش و پولی که از معادن بدست می آیند بسیار بالا هستند و وسوسه کننده حتی استاندار کرمان نیز به این مطلب اشاره کرده است!!. بوده اند افرادی که با دوچرخه آمده اند و بعد از دو سال سوار ماشین ۸۰۰ میلیونی می شوند از قبل معادن. هستند افراد زیادی که وارد مسایل مشکل دار نمی شوند و دنبال روزی حلال هستند. وقتی نظارتها کافی نباشد و راهها برای دور زدن زیاد باشند نتیجه آن می شود که برخی بر دزدی های خود بیفزایند و کارگرانی که روزانه چندین ساعت از وقت و انرژی خود را در معادن و زیر زمین می گذرانند و قیافه های رنجورشان هر کسی را بفکر وادار می کند ماهها حقوق عقب مانده داشته باشند. متاسفانه پول انسانها را اسیر و بنده خود می کند و کمند افرادی که در مقابل پول و حق حساب مقاومت کنند اما هنوز افراد با وجدان زیادند. می شناسم افرادی جوان را که از فلان استان وارد استان فلان شده اند و معدنی بثبت داده اند و در عرض دو سال میلیاردها پول بدست آورده اند و حالا نمی دانند پولها را چه کنند!! و خود من چند شب پیش زن میانسال و با آبرویی را دیدم که در میان زباله های سطل آشغال دنبال چیزهایی می گشت شاید برای فروش و آنهم در شب تاریک تا کسی نبیند و شناخته نشود!! عاقبت دزدی از بیت المال عاقبتی شوم است و فقط باید منتظر زمان بود!! حالا که دولت در فروش نفت با مشکل مواجه است و بودجه کافی برای بسیاری از کارهای عقب مانده دارد اجحاف است که منابع مالی خود را در اختیار عده ای قرار دهد که فقط سودجویی و سو استفاده می کنند در بخش معادن ایران. به امید بریده شدن دست افراد سودجو و مفسد!!

تعاریف لازم در زمینه مرتع و آبخیزداری

تعاریف لازم در زمینه مرتع و آبخیزداری

 آبخیز (watershed) چیست؟

 حوزه آبخیز تمامی سطحی را در بر می‌گیرد که آب‌های سطحی در آن منطقه به سمت نقطه یا محل مشخصی جریان می‌یابدآبخیزداری (watershed management) چیست؟- علم مطالعه و مدیریت آبخیزها که عبارت از مجموعه مطالعاتی است که برای اداره یک حوزه آبخیز انجام می‌شود.- طراحی و مدیریت حوزه به منظور حفاظت و استفاده صحیح و پایدار از منابع طبیعی با توجه ویژه به منابع آب و خاک.

 بند اصلاحی (check dam) چیست؟

  سازه‌های احداثی در طول آبراهه‌ها و خندق‌ها.

 دبی (discharge) چیست؟

 حجم آبی که در واحد زمان از مقطع مشخصی از لوله یا رودخانه عبور می‌کند.

 رانش (land slide) چیست؟

 در این پدیده بخشی ازدامنه جدا شده و بدون آنکه طبقات آن تغییر جهت دهند به پایین دامنه حرکت می‌کند. در این پدیده ممکن است قطعه زمینی که به پایین دامنه سقوط می‌کند به کلی متلاشی گردد.

 سیل (flood) چیست؟

 جریان یافتن یا بالا آمدن نسبتاً زیاد آب در یک رودخانه، به اندازه‌ای که از مواقع معمولی به طور وضوح بیشتر باشد.

– جریان یافتن آب با دبی بیش از ظرفیت رودخانه .

 فرسایش (erosion) چیست؟

 به طور کلی فرسایش به فرایندی گفته می‌شود که طی آن ذرات خاک از بستر اصلی خود جدا شده و به کمک یک عامل انتقال‌دهنده به مکانی دیگر حمل می‌شود.

 کشت روی خطوط تراز (Contour farming) چیست؟

 در این کشت شخم و کشت در روی خطوط تراز انجام می‌شود. این عمل علاوه بر حفاظت خاک آب را نیز حفظ می‌کند و رطوبت بیشتری را برای محصول فراهم می‌سازد.

کشت نواری(Strip cropping) چیست ؟

 کشت نواری سیستمی است که در آن، محصول مورد نظر و گیاهان مقاوم به فرسایش مانند گراس و لگومینوزه در نوارهای متناوب در سراسر شیب کشت می‌شوند. در کشت نواری سرعت جریان آب که در نوارهای محصول زیاد است در اثر برخورد با نوارهای علوفه کم شده و منجر به رسوب مواد در اثر کاهش آبدوی می‌گردد.

 هشدار سیل (flood warning) چیست ؟

 هشدار دادن به ساکنان مناطق سیل‌گیر مبنی بر احتمال وقوع سیل در مکانی معین. این گونه اخطارها به منظور انجام اقدام‌های حفاظتی و پیشگیری از افزایش زیان‌های مالی و جانی سیل، از ایستگاه‌های پایاب داده می‌شود. پس از جمع‌آوری اطلاعات محیطی، تجزیه و تحلیل آنها و تهیه گزارش، خطر وقوع سیل به آگاهی مردم می‌رسد.GIS چیست؟GIS مخفف کلمه Geografhic Information Systems و به معنی سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی می‌باشد. GIS یک سیستم اطلاعاتی متشکل از سخت‌افزار، نرم‌افزار و کاربرانی است که در رابطه با داده‌های مکانی به منظور بررسی تغییرات و تجزیه و تحلیل و ارتباط آنها با داده‌های توصیفی بعنوان ابزاری قوی در تصمیم‌گیری و مدیریت منابع محیطی به کار گرفته می‌شود.جنگل(forest) چیست؟جنگل منطقه وسیعی پوشیده از درختان، درختچه‌ها و گونه‌های علفی است که همراه با جانوران وحشی نوعی اشتراک حیاتی گیاهی و جانوری را تشکیل داده و تحت تأثیر عوامل اقلیمی و خاکی قادر است تعادل طبیعی خود را حفظ کند. برخی از فواید درختان عبارتند از: تولید اکسیژن، جذب گرد و غبار، گاز کربنیک و دیگر گازهای شیمیایی موجود در هوا، جلوگیری از نفوذ سر و صدا و تشدید آلودگی‌های صوتی در شهرها

 .مرتع (range) چیست؟

 زمینی با پوشش طبیعی که مستعد زراعت یا تولید چوب نیست در عوض می‌توان از آن برای چرای دام، آبخیزداری، پرورش حیات وحش یا تفرجگاه استفاده کرد.چراگاه (pasture) چیست؟شامل اراضی است که معمولاً پوشش آن اصلاح شده و غالباً آبیاری می‌شود. به اراضی و قطعات مراتع در مناطق مرطوب نیز می‌توان چراگاه اطلاق نمود.

مرتعداری (range management) چیست ؟

 عبارت است از اداره اکوسیستم مرتع به منظور استفاده بهینه از منابع و تولیدات و سرویس‌های آن با تأکید بر حفاظت آب و خاک و سرانجام محیط‌زیست.

اشکوب (layer or stratum) چیست؟

 در یک جامعه گیاهی هر گاه پوشش گیاهی در سطوح مختلف ارتفاعی به نحوی قرار گیرد که ارتفاع گیاهان هر لایه از طبقات زیرین و بالایی متمایز باشد، هر یک از این طبقات ارتفاعی هم‌سطح را اشکوب می‌نامند. بعنوان مثال در جنگل‌ها معمولاً سه اشکوب مشخص شامل درخت، درختچه و پوشش علفی وجود دارد.اکولوژی (ecology) چیست؟عبارت است از مطالعه ارتباط موجودات زنده نسبت به یکدیگر و محیطشان .پروانه چرا (grazing license) چیست؟

 سندی است که برای شمار و نوع مشخص دام در قطعات مشخص و برای مدت زمان معین صادر می‌شود.

 چرا (grazing) چیست؟

 تغذیه دام و حیات وحش از گیاهان زنده و سرپا. این تعریف، چرای سرشاخه‌های گیاهان و درختچه‌ها را شامل نمی‌شود.

 وضعیت مرتع (range condition) چیست؟

 وضعیت فعلی نباتات علوفه‌ای و خاک مرتع در مقایسه با وضعیت مناسب و مطلوب آن مرتع در شرایط آب و هوایی موجود.

 شایستگی مرتع یا پایداری (range suitability) چیست ؟

 حالتی که بتوان از مرتع به عنوان چرای دام استفاده نمود و این امر استفاده مرتع را در سال‌های آتی محدود نکرده، بتوان برای سالیان طولانی از مرتع استفاده کرد بدون اینکه به منابع پوشش گیاهی و خاک آن و یا مناطق مجاور صدمه‌ای وارد شود.ظرفیت چرا (grazing capacity) چیست؟حداکثر تعداد دام که در مرتع مشخص و در زمان معین می‌تواند چرا کند، بدون اینکه بر کمیت و کیفیت پوشش گیاهی و سایر موارد وابسته از قبیل خاک و آب و موارد دیگر خسارت وارد شود.

 گرایش مرتع (range condition trend) چیست؟

 جهت تغییرات وضعیت مرتع به سوی بهبود یا ویرانی

.بیابان (desert) چیست؟

 پهنه‌ای است با چند ویژگی:

الف- بارش کم، دامنه نوسان دمای شدید، دمای بالا و تبخیر زیاد. تبخیر تقریباً بیش از دو برابر بارش است و باد عامل اصلی تخریب و فرسایش محسوب می‌شود.

ب – پوشش گیاهی بسیار فقیر و پراکنده. بیابان‌ها اغلب بین 15 تا 30 درجه شمالی و جنوبی قرار گرفته‌اند و به دلیل نزول جریان‌های هوای خشک از بالای تروپوسفر به پایین، بخار آب در این مناطق کم شده و هوا بیش از حد خشک می‌گردد.

ج – خاک‌های این مناطق دارای مواد آلی کم و اغلب جوان و کم تحول‌یافته هستند.

 بیابان‌زایی (desertification) چیست؟

 ویرانی زمین در مناطق خشک، نیمه خشک تا نیمه مرطوب بر اثر عوامل گوناگون شامل تغییرات آب و هوایی و فعالیت‌های انسان. (مصوبه گردهمایی محیط و توسعه سازمان ملل متحد در ژوئن 1992 در ریودوژانیرو-برزیل)

 .نقش انسان در بیابان‌زایی چیست؟

 انسان از طریق اعمال چرای مفرط، بوته‌زنی و بوته‌کنی، آبیاری غلط، عدم استفاده بهینه از قابلیت اراضی، تبدیل بی‌رویه اراضی مرتعی به دیمزار، ‌عدم رعایت موازین علمی در شخم اراضی و غیره مجموعاً شرایط را پدید می‌آورد که درنهایت منجر به کاهش تولید بیولوژیک و گسترش اراضی بیابانی و کویری می‌شود.

 بیابان‌زدایی (Combat desertification) چیست؟

 به مجموعه فعالیت‌هایی که سبب توقف یا کاهش روند بیابان‌زایی شده و یا در جهت احیاء اراضی بیابانی باشد بیابان‌زدایی گویند. احیای پوشش گیاهی و بازآفرینی شرایط اکولوژیکی در مناطق بیابانی تنها راه مبارزه مؤثر با بیابان‌زایی است.

 تپه ماسه‌ای (sand dune) چیست؟

 شکل‌هایی از ناهمواری‌های ماسه‌ای که بر اثر باد ایجاد می‌شود.

 فرسایش بادی (wind erosion) چیست؟

 برداشت مواد ریزدانه و حمل آن بر اثر باد، که موجب تشکیل تپه‌های ماسه‌ای به شکل‌های مختلف می‌شود را فرسایش بادی گویند.مالچ نفتی چیست؟مالچ یعنی پوشش و پوشش دادن. مالچ نفتی ماده‌ایست که از پسمانده‌های نفت خام در برج تقطیر پالایشگاه‌ها بدست می‌آید. این ماده به صورت لایه نازک و قابل انعطافی بر روی تپه‌های ماسه‌ای پاشیده شده و موجب تثبیت موقت این تپه‌ها می‌شود