آموزش کامل دیمکاری گیاهان

دیمکاری(درجه حرارت وخاک)

– درجه حرارت :

اپتیمم : درجه حرارتی است که گیاه می تواند در آن به خوبی رشد کند .

در دماهای خیلی بالا در کار آنزیم ها اخلال ایجاد می شود و ممکن است باعث از بین رفتن گیاه شود . در دماهای خیلی پایین هم امکان یخ زدگی و سرما زدگی گیاه وجود دارد .

در مناطق خشک و نیمه خشک نوسانات دمایی شب و روز بالاست .

باد “Wind” : خصوصیات باد چه از نظر کیفی ( اندازه ذرات حمل شده ، رطوبت و درجه حرارت ) و چه از نظر کمی ( شدت ، سرعت و جهت ) می تواند روی رشد گیاه تاثیر بگذارد .

باد بطور کلی دو اثر دارد :

۱-     تاثیرات مکانیکی : شکستن شاخ و برگ ، ورس ، مدفون کردن بذور ، خارج کردن ریشه ی گیاهان و … .

۲-   تاثیرات فیزیولوژیکی : افزایش تبخیر و تعرق ( چون باد باعث جابجایی رطوبت هوا از اطراف گیاه شده و اختلاف پتانسیل را درگیاه افزایش می دهد ، همچنین باعث انتقال افقی انرژی شده و تبخیرو تعرق را افزایش می دهد .) ، بادزدگی ( اگر باد ، گرم و کم رطوبت باشد و در مراحل حساس گیاه ( گرده افشانی و پر شدن دانه ) بوزد باعث باد زدگی گیاه می شود ( دانه ها پوک و چروکیده می شوند ) ) .

مدیریت مناسب این دو عامل متضمن موفقیت در دیمکاری است .

خاک منطقه تحت تاثیر سنگ مادر ، عوامل فیزیولوژیکی و شرایط آب و هوایی است . برای تعیین مناسب بودن خاک برای دیمکاری باید خاک کلاسه بندی شود که این عمل بر اساس پارامترهای مختلف انجام می شود . این پارامترها عبارتند از :

– بافت خاک – عمق خاک – شیب زمین – تیپ منطقه – نفوذ پذیری سطح الارض – نفوذ پذیری تحت الارض – میزان سنگ و سنگریزه در سطح و تحت الارض – شوری و قلیایی بودن خاک .

بر اساس این نه پارامتر ، خاک مناطق مختلف به ۸ کلاس تقسیم شده است :

کلاس ۱ : خاک هایی که محدودیت های خیلی کمی دارند و پتانسیل تولید در آنها خیلی بالاست . براحتی قابل دیمکاری هستند ولی چون پتانسیل بالایی دارند بهتر است که به کشت آبی اختصاص پیدا کنند .

کلاس ۲ : این خاک ها محدودیت متوسطی دارند ولی با رعایت یک سری اصول می توانیم اغلب محصولات زراعی را در آن ها بصورت دیم کشت کنیم .

کلاس ۳ : محدودیت این خاک ها زیاد است ولی با رعایت دقیق اصول فنی می توانیم اقدام به دیمکاری نماییم .

کلاس ۴ : این خاک ها محدودیت خیلی زیادی دارند و مناسب دیمکاری نیستند ولی در صورت اجبار می توانیم با رعایت دقیق اصول فنی ، برخی از محصولات را به صورت دیم کشت کنیم .

کلاس ۵ : این خاک ها محدودیت خیلی خیلی زیادی دارند و مناسب دیمکاری نیستند و برای مرتع و جنگلداری مناسبند .

کلاس ۶ : این خاک ها محدودیت بیشتری از گروه قبلی دارند ولی می توانیم در این خاک ها هم مرتعداری و جنگلداری داشته باشیم .

کلاس ۷ : در این خاک ها مرتعداری و جنگلداری هم امکان پذیر نیست .

کلاس ۸ : این خاک ها فقط برای آبخیزداری استفاده می شوند .

با توجه به این تقسیم بندی ها خاک های کلاس های ۱و۲ و۳ مناسب دیمکاری ، ۴ و۵ و۶ مناسب مرتع و جنگل و ۷ و۸ برای آبخیزداری مناسبند .

(آمایش سرزمین : تعیین تکلیف برای کاربری زمین توسط ویژگی های اکولوژیکی اعمال شده در منطقه )

کلاسه بندی بر اساس پارامترهای دخیل در آن :

۱- بافت خاک : درصد نسبی اجزای تشکیل دهنده ی خاک است . بافت خاک می تواند در ظرفیت آبگیری ، CEC ، نفوذپذیری ، مویینگی و … نقش داشته باشد . به عنوان مثال خاک های سنگین ، CEC بالا ، نفوذ پذیری کم ، خاصیت مویینگی و ظرفیت آبگیری بالایی دارند .

بطور مطلق نمی توان گفت چه بافتی برای دیمکاری مناسب است چون نوع بافت مناسب دیمکاری به عوامل مختلفی بستگی دارد مثل : میزان و پراکنش بارندگی ، عمق خاک ، شیب ، درجه حرارت و … .

اگر بارندگی ها پراکنش مناسبی داشته باشند خاک سبک مناسبتر است چون در صورت سنگین بودن خاک آب قبل از نفوذ در خاک تبخیر می شود ؛ همچنین جذب آب در خاک سبک برای ریشه ی گیاه راحت تر است ، چون آب در خاک سبک دارای پتانسیل بیشتری است .  اگر بارندگی ها سنگین و با تعداد کم باشد ، خاک سنگینتر مناسب است چون در صورت سبکی خاک قسمت اعظم بارندگی ها از دسترس ریشه خارج شده و املاح را هم با خود شسته و به اعماق می برد . اگر بارندگی ها سنگین و زیاد باشد خاک سبک مناسبتر است چون در خاک سنگین خطر ایجاد روان آب و فرسایش وجود دارد .

هرچه عمق خاک کمتر باشد بافت سنگین مناسبتر است چون می تواند آب بیشتری در خود ذخیره نماید .

هرچه شیب زمین کمتر باشد بافت سبک مناسبتر است چون خطر روان آب و فرسایش کمتر است .

هرچه درجه حرارت بیشتر باشد بافت سبک مناسبتر است چون در خاک های سنگین به علت خاصیت مویینگی بیشتر ، رطوبت اعماق به سمت بالا آمده و تبخیر بیشتر است .

به طور کلی بر اساس اندازه ی ذرات ، خاک به صورت زیر کلاسه بندی می شود :

الف ) خاک های خیلی درشت ( اندازه ی ذرات بین ۲/۰ تا ۲ میلی متر و در کلاس های ۴ تا ۶ طبقه بندی می شوند .)

ب) خاک های درشت ( اندازه ی ذرات بین ۲/۰ تا ۰۵/۰ میلی متر و در کلاس ۳ طبقه بندی می شوند مثل خاک لومی – شنی درشت )

ج)  خاک های سبک ( اندازه ی ذرات بین ۰۵/۰ تا ۰۲/۰ میلی متر و در کلاس ۲ طبقه بندی می شوند مثل خاک لومی – شنی )

د) خاک های متوسط ( اندازه ی ذرات بین ۰۲/۰ تا ۰۰۲/۰ میلی متر و در کلاس ۱ طبقه بندی می شوند مثل خاک های لومی و لومی – سیلتی )

هـ) خاک های سنگین ( اندازه ی ذرات کمتر از ۰۰۲/۰ میلی متر و در کلاس ۱ طبقه بندی می شوند مثل خاک لومی – رسی )

 ۲- عمق خاک : ارتفاع خاک از سطح تا یک لایه ی محدود کننده ( محل نفوذ ریشه ) ( معمولا تا ۲ متر )

اگر بارندگی مناسب باشد ولی خاک عمق کافی نداشته باشد ممکن است در دیمکاری موفق نباشیم . مثلا اگر خاکی دارای عمق ۱۰۰ سانتیمتر باشد و درصد رطوبت حجمی خاک ۱۵% باشد و ۲۰۰ میلی متر هم بارندگی داشته باشیم ، خاک می تواند ۱۵۰ میلی متر آب را نگهداری کند .

mm 150= cm 15= 15/0 × cm 100

بر اساس عمق خاک کلاسه بندی به صورت زیر است :

– خاک های با عمق بیشتر از ۱۲۰ سانتیمتر در کلاس ۱ جای دارند .

– خاک های با عمق بین ۸۰ – ۱۲۰ سانتیمتر در کلاس ۲ جای دارند .

– خاک های با عمق بین ۵۰ – ۸۰ سانتیمتر در کلاس ۳ جای دارند .

– خاک های با عمق بین ۲۵ – ۵۰ سانتیمتر در کلاس ۴ جای دارند .

– خاک های با عمق بین ۱۰ – ۲۵ سانتیمتر در کلاس ۵ جای دارند .

– خاک های با عمق کمتر از ۱۰ سانتیمتر در کلاس ۶ جای دارند.

عمق مناسب خاک تحت تاثیر پراکنش بارندگی است . اگر بارندگی ها پراکنش مناسبی داشته باشند حساسیت نسبت به عمق خاک کم می شود .

بطور کلی حداقل عمق خاک برای دیمکاری حدود ۵۰ سانتیمتر است .

۳- شیب زمین : شیب بر روی عواملی چون فرسایش ، روان آب ، نفوذپذیری و … موثر است .

بر اساس شیب زمین کلاسه بندی خاک ها بصورت زیر است :

– شیب ۰ تا ۲% در کلاس ۱ – شیب ۲ تا ۵% در کلاس ۲ – شیب ۵ تا ۸% در کلاس ۳

– شیب ۸ تا ۱۲% در کلاس ۴ – شیب ۱۲ تا ۲۵% در کلاس ۵ – شیب ۲۵ تا ۷۵% در کلاس ۶

حداکثر شیب مجاز برای دیمکاری ۸% است . البته اگر اجبار داشته باشیم می توانیم تا شیب ۱۲ % را هم با اعمال یک سری مدیریت های خاص دیمکاری انجام دهیم ( مثل تراس بندی )

شیب زمین تحت تاثیر یک سری عوامل است :

در صورت سنگین بودن خاک شیب مجاز کمتر می شود چون خطر ایجاد روان آب است .

در صورت سبک بودن خاک تا ۱۰% هم مجاز می شود .

۴- نفوذ پذیری سطح الارض : بطور کلی در بحث ورود آب به خاک عوامل سطح الارض و تحت الارض مطرح می شود .

منظور از سطح الارض عمق ۰ تا ۲۰ سانتیمتری است و عمق بیشتر از ۲۰ سانتیمتر تحت الارض نامیده می شود .

در دیمکاری نیاز به نفوذ پذیری سطح الارض داریم چون با بحث روان آب و نفوذ پذیری در دیمکاری مواجه هستیم .  خاک های سنگین ، شخم نخورده و قلیا ، نفوذپذیری سطحی پایین دارند .

 بر اساس سرعت نفوذ آب در خاک کلاس بندی خاک به صورت زیر است :

سرعت نفوذ بیشتر از ۲ سانتیمتر در ساعت در کلاس ۱

سرعت نفوذ بین ۱ تا ۲ سانتیمتر در ساعت در کلاس ۲

سرعت نفوذ بین ۵/۰ تا ۱ سانتیمتر در ساعت در کلاس ۳

سرعت نفوذ کمتر از ۵/۰ سانتیمتر در ساعت در کلاس ۴

۵- نفوذ پذیری تحت الارض “Percolation” : بطور کلی نفوذپذیری تحت الارض باید پایین باشد تا بتواند رطوبت را حفظ کند اگر نفوذپذیری تحت الارض خیلی کم باشد مشکلات آب ایستادگی و تهویه بوجود می آید . پس بنابراین نفوذ پذیری تحت الارض متوسط مناسب است . خاک های بافت سبک نفوذپذیری تحت الارض زیادی دارند که مشکل ازدست رفتن آب و آبشویی در این خاک ها وجود دارد. بنابراین یک بافت دارای خاک سنگین با ساختمان مناسب دارای نفوذپذیری تحت الارض متوسط است مناسب برای دیمکاری است .

 بطور کلی بر اساس میزان نفوذپذیری تحت الارض کلاسه بندی خاک بصورت زیر است :

خاک های با میزان نفوذ پذیری تحت الارض بین ۱/۰ تا ۶ سانتیمتر در ساعت در کلاس ۱ جای می گیرند.

خاک های با میزان نفوذ پذیری تحت الارض کمتر از ۱/۰ و بیشتر از ۶ تا ۲۵ سانتیمتر در ساعت در کلاس ۲ جای می گیرند .

خاک های با میزان نفوذ پذیری تحت الارض بیشتر از ۲۵ سانتیمتر در ساعت در کلاس ۳ جای می گیرند.

” خاکی که نفوذپذیری سطحی آن بالا و نفوذپذیری عمقی آن متوسط باشد برای دیمکاری مناسب است . “

۶- وجود سنگ و سنگریزه : وجود سنگ و سنگریزه به علت موارد زیر از عوامل محدود کننده ی دیمکاری است :

– اختلال در کار ماشین آلات – محدود نمودن رشد ریشه – کاهش میزان ذخیره ی رطوبت خاک

به عنوان مثال اگر خاکی دارای عمق ۷۰ سانتیمتر و رطوبت حجمی ۱۵ % باشد ، ۱۰۵ میلیمتر آب در خود نگه می دارد . اگر همین خاک ۵۰% سنگ و سنگریزه داشته باشد عمق خاک نصف شده و فقط ۵/۵۲ میلیمتر آب می تواند در خود نگه دارد که برای دیمکاری اصلا مناسب نیست .

بر اساس درصد سنگ و سنگریزه کلاسه بندی خاک بصورت زیر است :

خاک های با میزان ۱۵% سنگ و سنگریزه در کلاس ۱ جای می گیرند .

خاک های با میزان بین ۱۵ تا ۳۵% سنگ و سنگریزه در کلاس ۲ جای می گیرند .

خاک های با میزان بین ۳۵ تا ۷۰% سنگ و سنگریزه در کلاس ۳ جای می گیرند .

خاک های با میزان بیش از ۷۰% سنگ و سنگریزه در کلاس ۴ جای می گیرند .

آموزش کشت دیم گیاه گندم

کشت دیم گندم

گندم از اولین گیاهانی است که به وسیله انسان زراعت شده است و مهم ترین گیاه زراعتی بشمار می رود. زیرا زراعت آن در مناطق مختلف و شرایط آب و هوایی متفاوت صورت گرفته و غذای اصلی اغلب مردم جهان را تشکیل می دهد. در ایران نیز تولید و سطح زیر کشت این گیاه از اهمیت ویژه ای برخودار است. عواملی نظیر هزینه های پایین ، در آمد نسبتاً زیاد ، استفاده از کاه آن جهت تغذیه دام و … باعث شده است که این محصول روز به روز بیشتر مورد توجه کشاورزان قرار گیرد .

عملیات کشاورزی و از جمله زراعت گندم به چهار دسته خاک ورزی، کاشت، داشت و برداشت محضول تقسیم می شوند. زمین بایر و ناصاف را قبل از خاک ورزی باید پاک سازی و تسطیح نمود. منظور از پاک سازی، درآوردن کنده های درخت، جمع آوری سنگ و ریگ و از این قبیل است. هدف تسطیح ، صاف نمودن مزرعه و درآوردن شیبی مناسب برای آبیاری است. برای کشت دیم، نیاز چندانی به تسطیح نیست مگر اینکه ناصافی های زمین بسیار شدید باشد.

خاک ورزی

تعریف

خاک ورزی به معنی آندسته عملیات مکانیکی است که برای به هم زدن خاک ، به منظور پرورش گیاهان زراعی انجام می گیرد. هدف های صحیح خاک ورزی عبارت است از ۱- ایجاد محیطی مناسب جهت جوانه زدن بذر و رشد و نمو ریشه. ۲- کنترل علف های هرز رقیب. ۳-کنترل فرسایش خاک. ۴- کنترل رطوبت خاک (اجتناب از رطوبت زیاد خاک و تقلیل صدمات وارده بر گیاه در دوره کمبود رطوبت) ۵- بهبود بخشیدن به شرایط فیزیکی خاک.

روشهای خاک ورزی

عملیات خاک ورزی دارای عناوین مختلفی می باشد که اغلب با یکدیگر اشتباه می شوند.بسیاری از عناوین دارای تعریف دقیق نبوده و اغلب دارای معانی مختلف در نقاط مختلف هستند. بعضی از مهمترین روشها عبارتند از : خاک ورزی مرسوم، شخم – کشت، شخم و کشت، کم ورزی یا خاک ورزی کم، خاک ورزی – کشت، خاک ورزی پوشش دار، دیسک – کشت، کشت بدون خاک ورزی، خاک ورزی نواری و خاک ورزی حفاظتی.

به دلیل آنکه بیشتر از دو روش خاک ورزی مرسوم (سنتی ) و خاک ورزی حفاظتی یرای زراعت استفاده می شود لذا از پرداختن به دیگر روش ها خودداری می کنیم.

خاک ورزی مرسوم (سنتی)

در این نوع خاک ورزی با استفاده از گاو آهن برگردان دار خاک را زیر و رو کرده و سپس با استفاده از دیسک کلوخه ها را خرد می کنند و در بعضی موارد با استفاده از غلتک و ماله سطح زمین را صاف می کنند.

استفاده از گاوآهن برگردان دار برای خاک ورزی باعث ایجاد مشکلات زیر می گردد :

کلوخه ای شدن خاک ، نیاز به دقت و انرژی زیاد ، هزینه بالا  ، تخریب ساختمان خاک ، به هم زدن تسطیح زمین  ، نیاز به مصرف بیشتر آب  ، افزایش میزان فرسایش بادی و آبی  ، کاهش مواد آلی خاک و آلودگی هوا ناشی از سوزاندن بقایای گیاهی ، ایجاد لایه سخت در کفه شخم

خاک ورزی حفاظتی

خاک ورزی حفاظتی یک نوع روش خاک ورزی برای کشت محصولات ردیفی است که علاوه بر حفاظت خاک، با تولید محصول نیز در ارتباط است. خاک ورزی حفاظتی بر روی شیب های کم تا حدود ۲ درصد اعمال می شود تا شستشوی لایه ای را کاهش دهد.

در واقع افزایش بی‌رویه جمعیت و بهره‌برداری غیراصولی از خاک سبب بروز مشکلات عدیده زیست محیطی برای انسان شده است. چنانکه حدود ۳۵۰ میلیون هکتار از اراضی جهان در اثر اجرای عملیات خاک‌ورزی شدید و نامناسب دچار فرسایش و تخریب شده است.
به موازات مسئله فرسایش، کاهش ماده آلی خاک که در اثر عوامل مختلفی رخ می‌دهد، به مشکل  دیگر کشاورزی تبدیل شده است. میزان ماده آلی در اکثر نواحی کشور زیر یک درصد بوده و این امر می‌تواند پیامدهای منفی قابل توجهی برای کشاورزی به بارآورد.
در این میان شخم با استفاده از گاو‌آهن برگردان‌دار نقش زیادی در کاهش ماده آلی خاک و میزان فرسایش داشته و این امر سبب می‌شود جرم مخصوص ظاهری خاک افزایش یافته و نفوذ‌پذیری و تهویه آن کاهش یابد.
خاک‌ورزی حفاظتی به مجموعه‌ای از تکنیک‌ها شامل نگهداری بقایای گیاهی در سطح خاک، تناوب زراعی، کاربرد کود سبز، کنترل عبور و مرور وسائل و ماشین‌های کشاورزی و استفاده از بسترها یا پشته‌های عریض گفته می‌شود. وقتی ترکیبی از این تکنیک‌ها به کار برده می‌شود، صرفه‌جویی در وقت و انرژی و تقویت منابع آب و خاک را سبب می‌شود.
حفظ پوشش گیاهی روی سطح خاک، ساده‌ترین روش کنترل فرسایش آبی و بادی است. با مدیریت صحیح، بقایای گیاهی بیشتری روی سطح نگه داشته می‌شود، این امر موجب کاهش رواناب، تلفات رسوبی و آلودگی هوا شده و سطح خاک را در برابر فرسایش بادی محافظت می‌کند. عملیات خاک ورزی حفاظتی، به خاطر افزایش رطوبت ذخیره شده در خاک که تقریبا همیشه بحرانی‌ترین عامل در تولید محصولات است قابلیت افزایش عملکرد محصول را نیز داراست.
ناگفته نماند نگهداری بخشی از بقایای گیاهی در سطح خاک مشخصه‌ای است که خاک ورزی حفاظتی را از روشهای سنتی و متداول متمایز می‌کند و همه سیستم‌های خاک ورزی حفاظتی حداقل مقدار معینی از پوشش بقایای گیاهی (حداقل ۳۰ درصد بقایای) را در سطح مزرعه شامل می‌شود.
بنابراین روشهای خاک‌ورزی حفاظتی، روشهای خاک‌ورزی مرسوم و سایر سیستم‌های برگردان ورزی شدید را شامل نمی‌شود، اگر چه در شرایط استثنایی برگردان کردن خاک می‌تواند حداقل عملیات مورد نیاز باشد.

با توجه به توضیحات فوق، روشهای مختلف خاک‌ورزی حفاظتی وجود دارد که انتخاب و کاربرد هر یک از آنها به عوامل مختلفی از قبیل: اقلیم، میزان بارندگی، بافت خاک، میزان منابع آب قابل دسترس، نوع محصول و تناوب زراعی، تراکم خاک و عمق آب زیرزمینی بستگی دارد.
به منظور انتخاب مناسب‌ترین روش خاک‌ورزی در هر منطقه باید روشهای مختلف خاک ورزی حفاظتی که هر یک نیاز به ماشین‌ها و ادوات کشاورزی ویژه‌ای دارند به همراه روش خاک ‌ورزی مرسوم هر منطقه اجرایی شند و مورد ارزیابی و مقایسه قرار گیرند.

 به دلیل استفاده از روشهای خاک‌ورزی حفاظتی ماشین‌های خاک‌ورزی مختلفی از قبیل انواع خطی کارهای بی‌خاک‌ورزی، انواع دیسک، انواع گاو‌آهن قلمی(چیزل) و پنجه غازی، چیزل پکر و بعضی از انواع کمبینات‌ها در هر یک از انواع خاک ورزی حفاظتی مورد استفاده قرار می گیرند.

مزایای خاکورزی حفاظتی نسبت به خاکورزی سنتی :
۱٫ افزایش جذب و نگهداری رطوبت خاک ۲٫ افزایش مقدار مواد آلی و حاصلخیزی خاک  ۳٫ کاهش دمای سطح خاک و کاهش تبخیر ۴٫  افزایش حفاظت از سطح خاک با استفاده از بقایای محصولات۵٫  کاهش هزینه ها در واحد سطح ۶٫ کاهش تراکم خاک از طریق کاهش عبور و مرور ادوات.

ما در اینجا بر آنیم تا به یکی از روش های خاک ورزی حفاظتی بپردازیم که با استفاده از گاو آهن قلمی (چیزل)انجام می شود.

گاو آهن چیزل (قلمی یا شفره ای) :

این گاو آهن به هیچ وجه خاک را برگردان نمی کند بلکه خاک را پس از نفوذ در آن فقط خرد می کند. ، این گاو آهن ممکن است سوار، نیمه سوار یا دنباله بند باشد. گاو آهن های برگرداندار و بشقابی و به خصوص اولی به سبب زیر و رو کردن خاک باعث از دست رفتن رطوبت خاک می شوند . گاو آهن قلمی به این دلیل که خاک را واژگون ننموده ولی لایه روی خاک را خرد می نماید، در حفظ رطوبت بسیار مؤثر بوده و لذا برای مناطق دیم توصیه می شود.

ساختمان چیزل

گاو اهنهای چیزل امروزی از دو قسمت مهم شاسی و شاخه ها تشکیل می شود. هر شاخه به نوبه خود متشکل از یک ساقه و یک تیغه است. هر گاو آهن چیزل دارای دو یا سه ردیف شاخه است، معمولاً انواع سوار کوچک دو ردیف و انواع سوار بزرگ و کششی دارای سه ردیف شاخه هستند. شاخه های ردیف های مختلف،به طور زیکزاک (به صورتی که روبروی هم قرار نداشته باشند) به شاسی متصل می شوند، تا خاشاک بدون مانع از بین انها عبور کند. شاخه ها طوری به شاسی متصل می شوند که فاصله بین آنها از یکدیگر حدود ۳۰ سانتیمتر باشد. ارتفاع شاسی از سطح زمین حدود ۷۰ تا ۸۰ سانتیمتر و فاصله بین تیرک ها (فاصله بین ردیف های شاخه ها) بین ۸۰ تا ۱۰۰ سانتیمتراست.

انواع مختلفی از تیغه ها در چیزل استفاده می شود که متداولترین انها تیغه ی چیزل(قلمی) است .

اساس کار گاوآهن چیزل شکستن و خرد کردن خاک است نه زیر و رو کردن ان. لذا بهترین کار را در خاک های خشک و سخت انجام م دهد. چنانچه خاک بیش از حد مرطوب باشد جای ساقه های گاو آهن چیزل در خاک باقی مانده و هیچ نوع عمل خرد شدن و نرم شدن خاک انجام نمی گیرد و باعث ایجاد کلوخه های بزرگ بر روی زمین می شود که شکستن انها با هر نوع عملیات خاک ورزی بعدی غیر ممکن خواهد بود.

کاشت گندم

تاریخ کاشت :در مورد کشت گندم تاریخ کاشت دقیقی را نمی توان ارائه داد به طور کلی تاریخ کاشت در هر منطقه در مورد گندم پاییزه طوری انتخاب شود که گندم قبل از فرا رسیدن سرمای زمستان و دوره یخبندان از رشد مناسبی برخوردار شده باشد و ذخیره غذایی در گیاه کفاف گذراندن دوره زمستان را داشته باشد. این تاریخ ممکن است از اوایل شهریور تا اواسط مهر در مناطق مختلف متغیر باشد.

عمق کاشت : عمق کاشت مناسب برای انواع خاک ها متفائت است به طور کلی عمق مناسب کاشت را دو تا سه برابر طول قطر بذر در نظر می گیرند که در مورد گندم تقریباً ۳ تا ۷ سانتیمتر مناسب است. البته در خاک های سبک و شنی چون سطح خاک زود خشک می شود بهتر است در عمق بیشتری کاشته شود ولی باید در نظر داشت عمق زیاد کاشت باعث ناهماهنگی در جوانه زنی و به وجود آمدن بوته های ضعیف می گردد.

دمای مناسب : دمای مناسب برای جوانه زنی بذر گندم ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. البته این بدان معنا نیست که در دما های بالاتر و پایین تر بذر قدرت جوانه زنی ندارد بلکه در این دما بالاترین سرعت جوانه زتنی وجود دارد. کما اینکه در دماهای کمی بالتر و پایین تر هم بذر قادر به جوانه زنی خواهد بود.

بستر بدر مناسب : با استفاده از عملیات خاک ورزی حفاظتی (گاو آهن چیزل) بستر بذر را آماده کرده و با استفاده از ردیف کار یا خطی کار غلات کشت را انجام داد.در مورد کودپاشی سرک باید گفت اگر دستگاه ردیف کار دارای دو مخزن بذر و کود باشد عمل کود دهی سرک را همززمان با کشت بذر انجام می دهین در غیر این صورت به صورت دستپاش عمل کوددهی را انجام می دهیم.

کودپاشی  : در حالت معمول توصیه می شود مقدار ۱۰۰ کیلوگرم کود فسفاته و مقدار ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم کود اوره و مقدار ۱۰۰ کیلو کود پتاسه به صورت پایه به خاک داده شود ولی با آزمون خاک با توجه به بافت و وضعیت خاک مزرعه و پتانسیل مورد انتظار تولید محصول می توان توصیه عملی مصرف کودهای شیمیایی پایه ازته و فسفاته و پتاسه را مشخص نمود .
عمق کود شیمیایی در خاک مزرعه :: کود فسفاته به علت تقریبا غیرمتحرک بودن در خاک لازم است در منطقه ریشه گیاه قرار گیرد لذا با توجه به این که غالب ریشه های گندم تا عمق ۲۰ سانتیمتری عمق خاک نفوذ میکند پراکنش کود لازم است از حدود ۸ سانتیمتری از سطح خاک قرار گیرد در صورتی که بذر کاری و کودکاری با یک دستگاه انجام پذیرد . عمق بذر ۳ تا ۵ سانتیمتری و عمق کود در ۳ تا ۵ سانتیمتری پایین تر در اطراف بذر می تواند انجام پذیرد که در این حالت ضمن استفاده بهتر از مقدار مصرف آن کاسته می شود.مقدار توصیه شده کود فسفاته را در خاکهای سنگین در ۳ مرحله می توان مصرف نمود.۳/۱ به صورت پایه (خاک کاربرد) – ۳/۱ به صورت سرک در مرحله پنجه دهی گندم- ۳/۱ به صورت سرک دوم در مرحله ساقه رفتن و حدودا نزدیکی ظهور خوشه و در خاکهای سبک توصیه می شود. ۴/۱ اوره فسفاته را به صورت پایه و ۴/۱ در حدود پنجه زنی و ۴/۱ در مرحله تشکیل ساقه و ۴/۱ در مرحله ظهور خوشه مصرف شود. ازت از عوامل اصلی در افزایش پروتئین گندم است و افزایش پروتئین گندم کیفیت نانوایی آن را افزایش می دهد . زمان مصرف کود ازته در تعیین مقدار پروتئین گندم حائز اهمیت است.اگر کود ازته قبل از گلدهی جذب گیاه شود بیشتر محصول را افزایش می دهد تا درصد پروتئین آن و اگر کود ازته بعد از گلدهی جذب گیاه شود بیشتر درصد پروتئین و در واقع یعنی کیفیت محصول را افزایش می دهد. بنابراین دادن کود ازته بعد از گلدهی کیفیت محصول و درصد پروتئین را افزایش می دهد که این کار را می توان با محلول پاشی کود اوره نیز انجام داد. در مورد کودهای پتاسه گزارشهای نتایج حاصل از تجزیه خاک در آزمایشگاهها دلالت بر کمبود شدید پتاسیم در اکثر خاکهای زراعی دارد . و با توجه به نیاز گندم به کود پتاسه ه مقدار آن در حد نیاز گیاه به کود ازته است رفع کمبود آن را با افزودن کودهای پتاسه همراه کودهای پایه ضروری می سازد نقش پتاسیم در بهبود کیفی محصول و افزایش عملکرد و محافظت گیاه در برابر عوامل نامساعد محیطی امر مسلم و ثابت شده ای است.
اثر پتاسیم بر روی محصول گندم

تحمل گیاه به شوری رابیشتر می کند ،مقاومت گیاه را در برابر کم آبی افزایش می دهد ،مقاومت گیاه را در برابر آفات و بیماری ها زیاد می کند ، راندمان آب آبیاری و کودهای ازته را بالا می برد ، عمل فتوسنتز را زیاد می کند ، تنش رطوبتی را کاهش می دهد.

کارآیی تعرق گیاه در شرایط تنش آبی را به دلیل افزایش تعداد و قطر دسته های آوندی افزایش می دهد.
زمان و روش مصرف کودهای میکرو(عناصر کم مصرف) :: عناصر کم مصرف با وجود نیاز خیلی کمی که گیاه به آنها دارد اهمیت زیادی برای گیاه دارند . مهمترین این عناصر عبارتند از روی- آهن- مس و منگنز می باشد . این عناصر به صورت کودی غالبا به صورت سولفات روی- سولفات آهن – سولفات مس و سولفات منگنز در دسترس می باشند که بایستی با توجه به نتایج آزمایش خاک قبل از کاشت به صورت پایه به مزرعه داده شود در غیر این صرت می توان با محلول پاشی کود میکرو با غلظت ۳ تا ۶ در هزار بسته به نوع آن در مراحل پنجه دهی یا اوائل ساقه رفتن تا گلدهی اقدام به پاشش در مزرعه نمود.

منبع:crop.blogsky.com

تعریف کشت دیم

تعریف کشت دیم
 
 
کشت دیم اشاره به آن مناطقی از کشاورزی دارد که متوسط نیاز آبی گیاهان زراعی از طریق باران تامین شود بطوریکه پتانسیل عملکرد گیاهان زراعی تا کمتر از ۴۰ درصد پتانسیل کامل آنها در شرایط عدم کمبود آب محدود گردد. بر این اساس، ۲۵ درصد تولید غله در دنیا در شرایط دیم صورت می گیرد. برخی روش ها به افزایش عرضه آب به گیاه زراعی از طریق بهبود بازده ذخیره آب در دوره های آیش ، کاهش روان آب در طول رشد گیاه زراعی ، یا افزایش حجم گسترش ریشه جهت آب بیشتر کمک می کنند. بهر حال اغلب تولید محصول در این مناطق در واقع بعلل تراکم نامطلوب بوته ها ، حاصلخیزی پائین خاک ، حمله بیماریهای گیاهی ، زمان کاشت نامناسب ،آب ماندگی و رقابت علف های هرز و غیره محدود می باشد. با این وجود ، کمبود آب مهمترین محدود کننده تولید در شرایط دیم می باشد.
 
 

در کشور های در حال توسعه ، در مناطق دیم کاری فقر زیاد و هم چنین ضعف شدید خاک زراعی در اثر چرای بی رویه دام ها ، و فرسایش مشاهده می شود. بعلت غالبیت کشت دیم و تلفیق فعالیت های کشاورزی و دامداری در مناطق معتدل و هم چنین نیمه گرمسیری استرالیا ، زراعت دیم همیشه مزیت نسبی خوبی را در تحقیقداشته است. بهر حال تحقیق روی عوامل اصلی موثر بر پایداری تولید دیم در کشورهای در حال توسعه نظیر تنزل ساختاری و فرسایش خاک ، اسیدی شدن خاک ،شوری در مناطق خشک ، تنوع محدود گیاهان زراعی و مقاومت به علفکش ها در حال انجام و مطالعه می باشد.

راهکارهای کلیدی ایجاد ارقام مقاوم به تنش های خشکی را می توان با سایر رهیافت ها مانند بهبود حاصلخیزی خاک ، استقرار بهتر بوته ها و کنترل خوب علف های هرز توأم نمود.در شرایط زراعت دیم ، زمان کاشت به موقع و مدیریت حاصلخیزی خاک اهمیت بیشتری دارند. حفظ حاصلخیزی خاک می تواند پایداری تولید را بهبود ببخشد.حفظ پوشش مواد گیاهی روی سطح خاک که اغلب به عنوان شخم حفاظتی شناخته می شود، بهترین نمونه از فن آوری کاهش جریان آب باران روی سطح زمین می باشد. و با این روش آب بیشتری برای گیاهان زراعی تامین می شود و فرسایش آبی خاک زراعی کاهش می یابد.کاربرد روش خاک ورزی حفاظتی چند مانع دارد و این موانع شامل نیاز به سرمایه گذاری ، تامین ماشین آلات جدید خاک ورزی و بذر کاری و کاربرد علفکش ها جهت کنترل علف های هرز برای حفظ بقایای گیاهان زراعی و علوفه ای می باشد. اغلب نسبت به کاهش خاک ورزی مقاومت فرهنگی وجود دارد. بهر حال ، فواید آن بقدری زیاد می باشد که انجام تحقیقات دریافتن روش هایی پیرامون رفع این موانع از اولویت زیادی برخوردارست.خسارت وارده به سیستم ریشه گیاهان زراعی در اثر حمله نماتدها و بیماریهای خاکزی در اراضی مناطق خشک مخصوصا” در شرایط تک کشتی مستمر غلات شدید می باشد.

راهکارمهم دیگر جهت کاهش خسارت این عوامل زیان آور به سیستم ریشه کشت گیاهان زراعی غیر میزبان مانند خردل یا کلزا می باشد. این تغییر سیستم کشت که پذیرش آن برای کشاورزان مشکل بود در استرالیا جنوبی بسیار موفقیت آمیز بوده است. و انجام تحقیق مشابه جهت یافتن تناوب زراعی مناسب در کشورهای در حال توسعه بسیار خوب است.در کشورهای در حال توسعه ، دام ها معمولا” بخشی از سیستم های کشاورزی دیم هستند و دام ها به مدت چند هفته از گیاهان زراعی ، ضایعات گیاهان زراعی ، کاه و کلش گیاهان زراعی ، آیش های پر علف و مرتع حاشیه مزارع مجاور تغذیه می کنند. لی فارمینگ ( همانند استرالیا ) وجود ندارد و تعداد کمی مرتع

برای این منظور وجود دارد. دامها همیشه در آغل بسر می برند. کود حیوانی آنها برای چرخه عناصر غذایی خاک مهم است. اما بجز در مزارع نزدیک به آغل ها ، این کود حیوانی کافی و کار آمد نیست.

در مناطق خشک از دام ها در آمد قابل توجهی بدست می آید و می توان در تحقیقات یافتن گیاهان علوفه ای لگومینوزه را جهت کشت دیم در اراضی خشک گنجاند. در شرایط کمبود عمومی آب برای اجرای کشت مخلوط گیاهان یکساله و درختان گاهی آزادی عمل وجود دارد و گاهی آزادی عمل وجود ندارد.

جمع آوری روان آب ها در مکان های محدود جهت آبیاری اراضی خشک در بسیاری از کشور های در حال توسعه مهم می باشد. هر چند رهیافت آبیاری تکمیلی می تواند راندمان مصرف آب در گیاهان دانه ای را افزایش دهد، اما برای استفاده از آب گران بندرت توجیه اقتصادی وجود دارد. بطور بدیهی با کشت گیاهان زراعی با ارزش نظیر تولید محصولات باغبانی خارج ازفصل در آمد بهتری بدست خواهد آمد.

شرایط انتخاب بذر گیاهان مناطق خشک

شرایط انتخاب بذر گیاهان مناطق خشک :

جوانه زدن با حداقل رطوبت که صفتی اشت که خاص دیمکاری است و در کشت آبی صفتی به حساب نمی آید. سرعت جوانه زنی و پنجه زنی بالا که برای هر دو مهم است ولی برای دیم مهمتر است. 

قو نامیه که بالا باشد مثل کشت آبی خلوص بذر و یا پاکی بذر .

خلوص یعنی یک رقم باشد از نظر ژنتیکی و پاکی بذر یعنی کاه و کلش و علف هرز نداشته باشد.

جوانه زدن با حداقل رطوبت که صفتی اشت که خاص دیمکاری است و در کشت آبی صفتی به حساب نمی آید. سرعت جوانه زنی و پنجه زنی بالا که برای هر دو مهم است ولی برای دیم مهمتر است.

مقاومت به سرما که برای هردو کشت مهم است. بلندی طول کولئوپتیل که فقط خاص دیم است و برای شرایط آبی صفتی نیست و هرچقدر طول بلند باشد بهتر است. سرعت بالا در تولید ساقه که برای هردو مناسب است ولی برای دیم مهمتر است.

زودرسی و یک زمانی در رسیدگی که برای دیم مناسب است. پابلند بودن که فقط خاص دیم است و در شرایط آبی ارقام پاکوتاه کشت می شود.

کمی تعداد گل که برای دیم مناسب است و تحقیقات نشان دادند که گل و اجزاء آن در مصرف آب سهم بسیار بالایی دارند بطوری که اگر تعداد گل افزایش یابد ضمن اینکه مقداری رطوبت هدر می رود در نهایت بخشی از گلها در اثر کمی رطوبت عقیم شده و از بین می روند.

مقاومت به آفات و امراض و خشکی که برای هردو شرایط مناسب است. بیشترین رشد در اوائل سال که برای شرایط دیم مناسب است و بالا بودن عملکرد که برای هردو مناسب است.

ریشک دار بودن که فقط خاص دیم است  که تعرق در آن کم است چون هم روزنه کمی دارد و هم پوشیده از سیلیس است و سهم بالایی در پر شدن دانه دارد ، کلروفیل در واحد سطح زیاد دارد.