بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل

بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل

از قديم الايام شناخته شده بود. ارسطو دانشمند يوناني در كتابي كه حدود 2300 سال پيش درباره زندگي زنبور عسل نوشته از آن نام برده و وضعش را نيز شرح داده است.

در اوايل قرن حاضر از كشف عامل بيماري معلوم شد كه لوک عبارت است از اجتماع چند نوع بيماري كه هر كدام آنها به وسيله ميكروب به خصوصي ايجاد مي گردند. كمي بعد توانستند 2 نوع مختلف آن را از يكديگر جدا كنند. لوک امريكايي و لوک اروپايي.

عامل بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل

عامل اين بيماري ها در سال 1904 به وسيله يك امريكائي به نام  WEITH  كشف شده و به همين جهت آن را BACILLUS  LARVAE  WHITE  ناميدند. اسپور آن بسيار مقاوم است و سالها مي تواند بدون فعاليت زنده مانده و به محض مساعد شدن محيط فعاليت و تكثير را از سر بگيرد. داخل بدن هر لارو مرده مي تواند تا 2.5 ميليارد اسپور وجود داشته باشد.

راه هاي انتقال بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل

ميكروب بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل به صورت اسپور همراه با غذا وارد بدن لاروهاي خيلي جوان هلالي شكل شده و در دستگاه گوارش آنها رشد و نمو مي كند ولي در داخل بدن لاروهاي مسن نمي تواند رشد نمايد چون محيط برايش چندان مناسب نيست ولي پس از آنكه لارو تبديل به شفيره شد دوباره محيط برايش مساعد شده و به سرعت به تكثير پرداخته شفيره را مي كشد .بنابراين فقط لاروها آن هم در سنين معيني گرفتار اين بيماري مي شوند. زنبور عسل كامل هرگز به اين بيماري مبتلا نمي گردد ولي مي تواند ميكروب ها را از قابي به قاب ديگر حمل نموده و باعث شيوع آن در همه قابهاي يك كندو گردد.

مهمترين راه هاي سرايت بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل عبارتند از :

الف- زنبور دار با دستها و وسايل كار آلوده به بيماري با برداشتن قاب از كندوي بيمار و آويزان كردن آن در كندوهاي سالم باعث انتشار مرض در زنبورستانشان گردد.

ب- خريدن كندو و جمعيت از زنبور داراني كه اين بيماري در زنبورستانشان سابقه دارد نيز در اشاعه ي بيماري كمك مي كند.

ج- زنبورهاي نر كه مي توانند آزادانه به داخل هر كندو كه مايل باشند رفت و آمد كنند. ميكروبها را از كندوهاي بيمار به كندوهاي سالم برده و مرض را به تمام كندوها سرايت مي دهند.

د- استفاده از موم جمعيت هاي بيمار براي ساختن ديواره يا حتي استفاده از عسل جمعيت مريض براي تغذيه جمعيت هاي سالم اين بيماري را انتقال مي دهد.

ه- پس از مهاجرت معمولا تعدادي از زنبورها اشتباها به كندوهاي مجاور مي روند كه در صورت تماس قبلي با ميكروبها، آنها را با خود به كندوهاي تازه برده جمعيت هاي آنها را نيز آلوده مي نمايند.

و- غارت جمعيت هاي ضعيف و بيمار به وسيله جمعيت هاي قوي باعث حمل ميكروبها و سرايت بيماري به جمعيت هاي قوي مي گردد.

ز- با مهاجرت دادن جمعيت هاي بيمار به مناطقي كه تا كنون در آن لوك وجود نداشته مي توانند اين مناطق آلوده گردند.

راه هاي تشخيص بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل

ديدن ميكروب هاي بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل زير ميكروسكوپ مطمئن ترين راه تشخيص اين بيماري است.

براي تشخيص آن بدون ميكروسكوپ و تنها به كمك چشم بايد به نكات زير دقت و توجه كرد.

الف- سر سلول هاي سالم كمي برجسته و گنبدي شكل است ولي سر سلول هاي بيماري كه در داخل آنها لاروها به همين بيماري مرده اند فرورفتگي دارد.

ب- در سر سلول هاي سر پوشيده بيمار اغلب سوراخ هاي ريزي ديده مي شوند كه بزرگي آنها حدود سر يك سنجاق است.

ج- رنگ لارو سالم سفيد و شفاف است ولي لارو بيمار مرده كدر بوده و بتدريج تيره تر مي شود. بدين طريق كه نخست عاجي رنگ شده و بعد شير قهوه اي و پس از آن قهوه اي تيره و سرانجام سياه مي گردد.

د- هرگاه لارو مرده را كه در داخل سلول قرار داد و هنوز كاملا خشك نشده بخواهيم به كمك يك چوب كبريت بيرون بياوريم مثل لاستيك كشيده مي شود. اين مهم ترين وسيله براي شناختن لوك امريكائي و بخصوص تميز آن از لوك اروپائي است.

ه- بوي كندو اغلب معمولي است و چيزي حس نمي شود بعضي از اوقات هم بوي سريشم را مي دهد.

و- بهترين راه تشخيص اين بيماري اين است كه پشت به نور ايستاده و قاب خالي مشكوك را افقي نگهداريم. در صورت وجود بيماري لاروها مرده و خشك شده در داخل سلولها ديده مي شوند. ( البته به زحمت )

ز- طرز تخمگذاري در جمعيت هاي بيمار نامرتب است و اين موضوع را در شان هائي با لاروهاي سربسته براحتي مي توان تشخيص داد.

راه هاي پيشگيري از بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل

بهترين راه پيشگيري اين بيماري و هر بيماري ديگر قوي نگهداشتن جمعيت و تقويت آنها است. جمعيت قوي مثل انسان قوي و جوان معمولا گرفتار بيماري نشده و اگر هم برحسب تصادف بيمار گردد خيلي راحت مي تواند از خود دفاع كرده و خود را نجات دهد و حال آنكه جمعيت ضعيف مثل انسان ضعيف با هر بيماري ساده از پاي در مي آيد.

معالجه بيماري لوک آمريکايي زنبور عسل

براي معالجه جمعيت بيمار نيم ليتر آب را در يك بطري بزرگ ريخته و 15 كپسول ترامايسين بر رويش اضافه و مخلوط را آنقدر به هم مي زنيم تا خوب و بطور كامل حل گردد. از طرف ديگر 7.5 كيلو شكر را در 7 ليتر آب حل نموده مخلوط اولي را به آن اضافه مي كنيم.

مدت سه شب هر سه چهارم ليتر از آن را به جمعيت مي خورانيم. هر شب بايد ظرف غذا خوري را خوب شست تا باقيمانده غذاي شب قبل كاملا پاك شود. جمعيت بيمار اگر خيلي ضعيف باشد بايد آن را از بين برد و آنگاه به كمك يك چراغ شعله افكن ميكروب هاي موجود در جدار كندو را سوزاند بدون آنكه جعبه بسوزد.

همه راههاي تحقيق شده براي معالجه جمعيت هاي بيمار هرگز نتيجه صددرصد موفقيت آميز نداده اند. بعضي ها براي معالجه لوك امريكائي از سولفاتيازل استفاده نموده و از آن راضي هم بوده اند.

منبع : کتاب زنبور عسل و پرورش آن از دکتر شهرستاني, پدر زنبور داري ايران