به وب سایت خانه کشاورز خوش امدید

نگهداری و پرورش مرغ گوشتی

مدیریت بستر در سالنهای پرورش جوجه های گوشتی

مقدمه
از اصلی ترین عوامل موثر برای دستیابی به حداکثر تولید اقتصادی، مدیریت پارامترهای محیطی و بخصوص مدیریت یستر در سالن پرورش می باشد. چرا که وجود بستر مناسب خود حکایت از مناسب بودن شرایط محیطی در سالن دارد. بطور کلی بستر به مخلوطی از فضولات دفعی طیور وکاه و کلش که در در ابتدای دوره در سالن پرورش پخش شده، اطلاق می شود. هر دو عامل تهویه و وضعیت حرارتی سالن، از جمله فاکتورهای بحرانی هستند که دائما باید توسط پرورش دهندگان کنترل شوند. به عنوان مثال اگر رطوبت سالن به دقت تحت نظارت قرار نگیرد، بستر موجود در سالن خیس شده و سطح لغرنده و چسبناکی را بوجود خواهد گرفت که اصطلاحا Caked litterنامیده می شود. در چنین وضعیتی، بستر به سادگی از آب اشباع شده و به آب به حالت راکد در سالن می ایستد.
یک چنین بستر مرطوبی عمدتا در سالنهایی که از آبخوریهای فنجانی و قطره ای استفاده می کنند، دقیقا در نزدیکی محل آبخوری به وفور مشاهده می شود. لذا تعبیه شیارهای خروج آب در چنین محلهایی از مسائل مهم مدیریتی محسوب میشود. بهر حال اگر رطوبت بستر ، بیش از حد مجاز باشد شیوع بیماریهای باکتریایی و ایجاد یک محیط غیر بهداشتی پیامدی اجتناب ناپذیر خواهد بود و چه بسا که بوی نامطبوع آمونیاک در سالن منتشر شده و یا عواقبی مانند تجمع حشرات موذی و وارد شدن جراحتی در نواحی کف پاها و تاولهای در سینه را به دنبال داشته باشد. نباید فراموش کرد که تحت چنین وضعیتی، لاشه حاصل از این جوجه هایی، بازارپسندی و تقاضای کمی دارد. یک توصیه کاربردی در این زمینه اینست که میانگین رطوبت بستر، همواره باید در دامنه ۲۵ الی ۳۵ درصد نگهداشته شود. بستر مناسب و عاری از بیماری را می توان مجددا در دوره پرورش آتی نیز مورد استفاده قرارداد. بطور کلی فاکتورهای متعددی در بوجود آوردن یک بستر خیس دخیل می باشند و با رعایت بعضی اصول و توصیه های کاربردی می توان راهکارهای مدیریتی مناسبی در بستر سالن، پیاده کرد
هدف این مقاله بررسی جنبه های مختلف موجود در این زمینه و ارائه راهکارهای مناسب پیشگیری کننده از بروز آنها می باشد.
مدفوع خیس
اسهال از جمله مواردی است که تحت تاثیر عدم توازن موادمغذی جیره و یا ابتلا گله به عوامل عفونی دیده می شود . به عنوان مثال افزایش بیش از حد مجاز مواد معدنی مانند پتاسیم و سدیم و منیزیم و سولفور یا کلرور همواره باعث افزایش میزان مصرف آب در سالن و نتیجتاً باعث افزایش دفع فضولات به صورت آبکی می گردد. بهر حال در صورتی که پرورش دهنده با خیسی بستر مواجه شود، در اولین فرصت باید محتوای سدیم و پتاسیم(نمک) جیره را اندازه گیری نمایید. نباید فراموش کرد که ممکن است با وجود اینکه در بالانس جیره، درصد نمک در حد مجاز باشد، ولی مخلوط کردن جیره به درستی صورت نگیرد. مضاعفاُ اینکه آب مورد مصرف طیور نیز همواره از لحاظ غلظت یونها مهمی همانند میزان سدیم و منیزیم مورد آزمون قرار گیرد.
جیره های غذائی که حاوی چربی نامطلوب یا چربی فاسد باشد، همیشه منجر به دفع مدفوع به صورت آبکی می شود. همچنین استفاده از ترکیبات غذایی مانند گندم و جو و چاودار و کاساوا معمولا موارد مشابهی از خیسی بستر را متعاقب خواهد شد. بهر حال یکی از راهکارهای موجود برای کنترل خیسی بستر، استفاده و افزودن آنزیمهای تجاری در جیره هایی است که برپایه گندم یا جو و چاودار فرموله می شوند
مواد غذایی کپک زده
در صورتی که از اقلام غذایی کپک زده در تغذیه جوجه های گوشتی استفاده شود، حضور مایکوتوسینها در چنین جیره ای، مطمئناً منجر به خیسی بستر خواهد گردید
مایکو توکسینها از جمله عواملی هستند که باعث اختلال در عمل سیستم گوارشی می گردند و قادرند که صدمات جبران ناپذیری را به سیستم کلیوی جوجه های مبتلا وارد نمایند. مایکوتوکسینهای ochratoxin,oosporin,citrinin ازمعروفترین مایکو توکسینهایی هستند که در بروز عفونتهای کلیوی و اختلال در سیستم کلیوی دخیل می باشند. بروز چنین اختلالاتی باعث افزایش بیش از حد مصرف آب شده و نتیجتاً عواقب بعدی مانند خیسی بستر را به دنبال خواهد داشت
لذا برای پیشگیری از بروز چنین مواردی، استفاده از اقلام خوراکی تازه در فرمولاسیون جیره های طیور و همچنین مدیریت نگهداری آنها در سالن توصیه می گردد. تجهیزات و لوازمی که با نگهداری و توزین و آسیاب مواد خوراکی در ارتباط هستند، باید به طور مستمر مورد بازبینی و ضدعفونی قرار گیرد. مواد غذائی کپک زده که گاها در تجهیزات اینچنینی مدتها باقی می ماند به آسانی قادر به آلوده کردن مواد غذایی است که در تماس با این تجهیزات هستند بنابراین هر نوع ماده خوراکی کپک زده باید از تماس با چنین لوازم و تجهیزاتی خارج گردد
بیماریها
شیوع بعضی از بیماریها، حاوی علائمی همانند خیسی بستر و مدفوع آبکی می گردد
بطور کلی پاتوژنهای ایجاد کننده چنین بیماریهایی با دو مکانیسم فعالیت می کنند
این پاتوژنها ممکن است به طور مستقیم باعث اختلال در عملکرد سیستم گوارشی شوند که این حالت علائمی همانند بروز اسهال در گله را به همراه خواهد داشت
دسته دیگری از پاتوژنها به طور غیر مستقیم باعث کاهش مصرف خوراک و افزایش مصرف آب شوند و نتیجتاً مدفوع آبکی می شود
پاتوژنهائی مانند کوکسیدی ها از طریق مکانیسم اول مستقیما باعث آسیب سیستم گوارشی می گردند .برای کنترل بیماری کوکسیدیوز معمولا از راهکار افزودن ترکیبات ضد کوکسیدیوز در جیره استفاده می شونند
در صورت عدم موفقیت کنترل آلودگیهای ناشی از کوکسیدیوز در کالبد شکافی آثاری همچون نکروز روده ها دیده می شود و در سالن نیز خیسی بستر غیر قابل اجتناب می باشد از جمله عوامل عفونی باکتریایی دیگر اشریشیاکلی spirochaeter وcamphulobacter jejuni هستند که از عوامل ایجاد کننده مدفوع آبکی هستند. بعلاوه چندین رده از ویروسها مانند رتروویروسها و آدنوویروسها با مکانیزمهای پیچیدهای باعث ایجاد اسهال می شوند. ویروسها عمدتاً مرتبط با عدم جذب مواد مغذی دارند.
کنترل شرایط مدیریتی و کارکرد تجهیزات سالن
خیسی بستر تا حدودی با وضعیت محیطی سالن پرورش (دما و رطوبت) در ارتباط می باشد و این دو فاکتور نقش عمده ای در مصرف آب و کیفیت بستر سالن دارد به عنوان مثال اگر دمای سالن در حد بالائی باشد بی تردید باعث افزایش مصرف آب و نتیجتاًُ خیسی بستر می گردد. نبود یک سیستم مناسب آبخوری که آب مناسبی را برای جوجه ها فراهم آورد همواره در ایجاد این معضل دخالت دارد.
فشار داخل لوله های آبخوری باید توسط صفحات نمایشگر به طور مرتب کنترل شود. سقفهای سالن پرورش باید عایقبندی شوند و سیستم تهویه باید قادر باشد تا مقدار کافی از هوا در داخل سالن جریان یابد
جنس مواد تشکیل دهنده بستر
چندین نکته فابل توجه در رابطه با جنس مواد متشکله بستر طیور وجود دارد که از لحاظ مدیریتی نباید فراموش شود
از جمله اینکه همه مواد متشکله بستر که در تماس مستقیم با جوجه ها در سالن می باشد باید غیر سمی و ترجیجاً جاذب رطوبت باشد و باعث آزاد شدن رطوبت از بستر به اتمسفر گردد. چنین موادی باید به سهولت قابل تهیه و خریداری شوند و قیمت آنها نیز نباید بیش از حد گران باشند
خاک اره درجه یک از جمله موادی است که در بسترهای سالنهای پرورش به وفور مشاهده می شود. باید دقت کرد که از سایر مواد همچون پوسته برنج و از ضایعات شهرداری مانند تکه پارچه و تکه های مقوا نمی توان به عنوان مواد مناسب برای بستر اولیه استفاده کرد
بهر حال جنس ماده مورد استفاده در بستر اولیه سالن می تواند یکی از جنبه های مدیریتی در جهت پیشگیری خیسی آتی بستر باشد
نتیجه گیری
نگهداری دما و رطوبت سالن پرورش در سطوح ثابت توصیه شده در هر روز هز اهمیت خاصی در سالن پرورش برخوردار است. از جنبه های مدیریتی موجود در رابطه از پیشگیری خیسی بستر می تواند به مدیریت فرمولاسیون جیره غذایی، کنترل وضعیت بهداشتی گله و اعمال تهویه مناسب در سالن و نهایتا کاربرد ترکیبات مناسب در ایجاد بستر اولیه اشاره نمود

دستكاریهای تغذیه ای برای افزایش پاسخهای ایمنی در جوجه های گوشتی

دستكاریهای تغذیه ای برای افزایش پاسخهای ایمنی در جوجه های گوشتی

همه معتقدند كه پیشگیری بهتر از درمان مtaghzieی باشد. بسیاری از مواد مغذی، انرژی، اسیدهای امینه و مواد معدنی دارای ماهیت متفاوتی می باشند ولی همگی انها نقش مهمی را در پاسخهای سیستم ایمنی دارند و بنابراین قادرند كه سلامتی جوجه ها را بدون نیاز به مراقبهای خاص دامپزشكی تضمین كنند.

مقدمه:
در حال حاضر، هدف از پرورش طیور تجارتی، رسیدن به بالاترین وزن نهایی و حداكثر تولید تخم مرغ به ازای هر واحد مصرف خوراك می باشد. بهر حال بین صفات تولیدی و پاسخهای سیستم ایمنی و صفات مربوط به مقاومت به بیماریها همبستگی منفی وجود دارد. به عنوان مثال این همبستگی منفی بین تولید و ایمنی باعث می شود كه در در سویه های پرتولید عملكرد و تكامل سیستم ایمنی ضعیف تر باشد. شاید یكی از عوامل ایجاد كننده همبستگی منفی بین صفات تولیدی و پاسخهای ایمنی در طیور، تامین همه احتیاجات فیزیولوژیكی از طریق مصرف اقلام خوراكی محدودی مانند مواد مغذی و میزان دسترسی آنها، باشد. ژنوتیپهایی با وزن نهایی حداكثر نسبت به سویه هایی با وزن نهایی پایین تر، پاسخهای ایمنی ضعیف تری را در برابر آلودگی های ناشی از ای كولای و تیتراسیون آنتی بادی سلولهای ایمنی از خود نشان می دهند. بنابراین امروزه درآمیخته های حاصل از سویه های تجارتی احتمال بروز هر نوع اختلال در پاسخهای ایمنی بیش از هر زمانی احساس می شود. علاوه بر انتخاب ژنتیكی، بعضی از عوامل غیر ژنتیكی مانند غلظت مواد مغذی جیره، قادر است كه تظاهر ژنهای مسئول پاسخهای ایمنی را از طریق ایجاد تعییر در میزان بلوغ سیستم ایمنی و همچنین میزان آنتی بادی تولید شده در برابر عفونتها تعییر دهد.
مكانیزمهای دفاعی در جوجه های گوشتی:
محیط سالن در شرایط پرورش متراكم جوجه ها، همواره شامل طیف وسیعی از میكروارگانیزمهایی می باشد كه بطور مستمر با سیستم ایمنی در حال رقابت هستند. بطور كلی عوامل بیماریزای مهاجم از طریق آنتی بادیهای مترشحه از نوتروفیلها و یا حاصل از میكروبهای غیرفعال و ضعیف شده(واكسنها) سركوب شده و نهایتا این لاشه سلولی این مهاجمین از طریق عمل بیگانه خواری حذف می شوند. این مكانیزم دفاعی برای كنترل پاوتوژنهای خارج سلولی مانند باكتریها و همچنین در برابر عوامل بیماریزای داخل سلولی مانند ویروسها بازدهی كاملا موثری را از خود نشان داده است. برای مقابله بر علیه عوامل بیماریزای داخل سلولی همانند ویروسها، مكانیزم ایمنی بواسطه سلول(CMI) نقش كلیدی را بر عهده دارد. در این مكانیزم با توجه به اینكه امكان از بین بردن عوامل پاتوژن از طریق ترشح آنتی بادی وجود ندارد فلذا به كمك تزریق سیتوتوكسین لنفوسیتهای نوع تی به داخل سلول آلوده، نتیجتا تخریب سلول و از بین رفتن ویروسها امكان پذیر می گردد. سیستم ایمنی در برابر ورود عوامل بیماریزا، تركیبات متنوعی را مانند پروتینهای فاز حاد، آنزیمهای پروتئولیتیك و هیدرولیتیك، رادیكالهای اكسیژن و مشتقات نیتروژن را برای از بین بردن پاتوژنهای مهاجم یا سلولهای آلوده تولید می كند.
نقش تغذیه در تعییر پاسخها سیستم ایمنی:
جیره نویسی در طیور عمدتا بر اساس شاخصهای تولیدی مانند رشد، تولید تخم و بازده مصرف خوراك انجام می شود فلذا غالبا از توجه به معیارهای لازم برای پاسخهای سیستم ایمنی چشم پوشی می شود چرا كه مواد مغذی همچنین بر روی تكامل سیستم ایمنی و حجم آنتی بادی تولیدی تاثیر گذار می باشد. در طول فاز حاد سیستم ایمنی، بیشترین احتیاجات تغذیه ای متوجه سنتز و آزاد شدن پروتئین فاز حاد (APS) از كبد می گردد. برای تامین عملكرد مناسب لكوسیتها احتیاجات انرژی و اسید آمینه در این مرحله بیش از احتیاجات غذایی معمول می باشد. اثر متقابل بین مواد مغذی متنوع و عدم توازن نسبتها و سمیت این مواد مغذی منجر به اختلال در فیزیولوژی طبیعی جوجه و متعاقبا اختلال در عملكرد سیستم ایمنی می گردد.
انرژی:
تفاوتها موجود در غلظت انرژی جیره غذایی طیور، میزان پاسخهای سیستم ایمنی را تعییر می دهد كه این تعییراحتمالا از طریق تعییر در مصرف مواد مغذی موجب تاثیر بر سیستم ایمنی می گردد. انرژی مصرفی موجب تنظیم فعالیت سلولهای ایمنی ، فعالیت هورمونهای خاص مانند تیروكسین، كوتیكواستروئیدها، هورمون رشد، گلوگاگون، كاتكولامیدها می گردد و نتیجتا تعییر در فعالیت این عوامل بر سیستم ایمنی تاثیر گذار می باشد. همچنین تفاوت در سطوح و ساختار و نوع اسیدهای چرب جیره از طریق تعییر در ساختار غشاء سلولی و تغییر در سنتز پروستاگلندین بر روی عملكرد سیستم ایمنی موثر است. با افزایش سطح چربی جیره از 3درصد به 9 درصد میزان تلفات ناشی از آلودگی ای كولای و مایكروباكتریوم توبركلوزیس كاهش می یابد. هنگام افزودن 6 درصد پیه به جیره طیور، تیتر آنتی بادی بر علیه آنتی ژن گلبولهای قرمز گوسفندی بطور قابل توجهی افزایش می یابد. گنجاندن سطوح بالایی از اسیدهای چرب غیر اشباع در جیره از طریق تحریك فعالیت ماكروفاژها باعث بهبود عملكرد سیستم ایمنی می گردد.
پروتئین:
رشد غدد بورس و تیموس تسبت به سایر اندامهای بدن طیور سریعتر انجام می شود و بنابراین این نكته خیلی مهم است كه در اوایل رشد سطوح مناسبی از پروتئین مورد نیاز در اختیار طیور قرار گیرد. گمبود پروتئین در این مرحله موجب رشد و توسعه نامناسب اندامهای لنفوئیدی می شود. چندین مقاله تحقیقاتی پیشنهاد كردند كه برای حصول به عملكرد مناسب سیستم ایمنی ،در این مرحله باید میزان اسید آمینه های جیره بیش از حد معمول توصیه شده برای رشد باشد. بهر حال تاثیر سطوح پروتئین بر تخفیف علائم بیماری بستگی به عامل و میكروارگانیزم بیماریزا دارد. هنگام افزایش سطح پروئتین جیره از 18 یا 20 درصد به 23 درصد میزان ابتلا به آلودگی ای كولای به طور معنی دار كاهش می یابد. همچنین با كاهش سطح پروتئین جیره جوجه های مبتلا به كوكسیدیوز، میزان تلفات از 32 درصد به 8 درصد در مقایسه با تیمار شاهد كاهش می یابد. سطوح بالای پروتئین جیره فعالیت تریپسین دستگاه گوارش طیور را افزایش می دهد. افزایش سطح ترشح تریپسین دستگاه گوارش متعاقبا موجب آزاد شدن سریع گوكسیدیاها از اووسیت شده و باعث تشدید علائم بیماری می گردد.
سطح مناسب میتونین جیره باعث افزایش رشد شده و برای ایجاد حداكثر پاسخ ایمنی ضروری است. متیونین همچنین برای افزایش عملكرد سلولهای تی تولید شده از تیموس مورد نیاز می باشد. كمبود میتونین باعث كاهش فعالیت لنفوسیتها و تحلیل غده بورس و همچنین افزایش حساسیت به بیماریهای نیوكاسل و كوكسیدیوز می شود. افزودن سیستئین باعث تحریك ایمنی هورمونی و سلولی می گردد. كمبود اسید های آمینه شاخداری (50-16%) مانند ایزولوسین، لوسین و والین در جیره جوجه های گوشتی باعث كاهش تیتر آنتی بادی بر علیه آنتی ژن گلبولهای قرمز گوسفندی می شود. با توجه كه در ساختمان ایمنوگلوبولینها مقادیر بالایی از والین و ترئونین بكار رفته است فلذا كمبود هر كدام از این اسید های آمینه پاسخهای ایمنی در جوجه های گوشتی را كاهش می دهد. در جیره های حاوی نسبت بالای لوسین/ والین+ ایزولوسین، به علت ایجاد اثرات آنتاگونیست بین ساختارهای این سه اسید آمینه عملكرد سیستم ایمنی كاهش می یابد. سطوح بیش از حد لوسین در جیره غذایی از جذب والین و ایزولوسین ممانعت می كند. افزایش غلظت اسید آمینه لیزین جیره باعث بهبود هماگلوتیناسیون و تیترآگلوتینین و همچنین افزایش ایمینوگلوبینهای جی و ام می شود. اسی آمینه آرژنین سوبسترای مسیر سنتز اكسید نیتریك می باشد . این تركیب یك محصول سمی است كه در فعالیت فاگوسیتیك ماكروفاژها نقش كمكی داشته و باعث از بین رفتن باكتریها و عوامل بیماریزای داخل سلولی می شود.
ویتامینها:
ویتامینها به عنوان كوفاكتور مورد نیاز برای فعالیتهای متابولیكی مربوط به پاسخهای ایمنی می باشد و بنابراین كمبود ویتامینها موجب اختلال در فعالیت سیستم ایمنی می شود. بطور كلی افزایش مقادیر ویتامینها جیره غذایی طیور میزان عملكرد سیستم ایمنی را بهبود می بخشد.
رتینول:
ویتامین رتینول نقش عمده ای در محافظت اندامهای لنفوئیدی و همچنین بافتهای اپتلیال دارد و موجب افزایش ایمنی هورمونی و سلولی در طیور می گردد. و یتامین A با فراهم كردن محیطی سالم به محافظت از غشاهای موكوسی و منافذ طبیعی در برابر تهاجم پاتوژنها كمك می كند. ویتامین A باعث تمایز و توسعه لنفوسیتهای نوع B می شود. افزایش غلظت ویتامین A در جیره باعث تغییر در تظاهر گیرنده های اسید رتیونیك موجود در لنفوسیتهای طیور می گردد. با افزایش سطح ویتامین A میزان عوامل سركوب كننده ایمنی( هیدروكورتیزونها) كاهش می یابد. علاوه بر این كمبود ویتامین A موجب كراتینه شدن سلولهای بازال( پایه ای) غده بورس و اختلال در عملكرد لنفوسیتهای تی می شود. بنابراین كمبود ویتامین A از طریق كاهش تولید سلولهای لنفوسیت نوع BوT و اختلال در فاگوسیتوز و كاهش مقاومت به عفونتها منجر به عكلكرد پایین سیستم ایمنی می شود. در جیره های با كمبود ویتامین A افزایش احتمال شیوع و گسترش بیماریهای مرتبط با ویروس نیوكاسل گزارش شده است. احتیاجات ویتامین A در جهت به حداكثر رساندن فعالیت سیستم ایمنی و به عنوان مثال افزایش وزن اندامهای لنفوئیدی خیلی بیشتر از احتیاجات همین ویتامین برای حصول به حداكثر وزن نهایی می باشد. افزایش میزان ویتامین A از 12850 واحد بین المللی به میزان 42850 یا 740451 واحد بین المللی منجر به كاهش تلفات ناشی از ای كولای و CRD در جوجه ها شده و همچنین پاكسازی عوامل بیماریزا در خون را بطور قابل توجه افزایش می دهد. بهر حال دستیابی به اثرات مفید سطوح بالای ویتامین A وابسته به غلظت سایر ویتامینهای محلول در چربی جیره غذایی می باشد. سطوح بیش از اندازه ویتامین A در جذب ویتامینهای Dو E تداخل ایجاد می كند. در طی شیوع بیماری كوكسیدیوز افزایش 60 واحد ویتامین A به ازای هر جوجه در روز، میزان تلفات را از صد در صد به صفر درصد تقلیل داده است. بهر حال در جیره های كاربردی جوجه های گوشتی و مرغان مادر جوان به ترتیب باید مقادیر 4000 تا 2000 IU/kg گنجانده شود. برای به حداقل رساندن آسیبهای ناشی از استرس و همچنین ممانعت از كاهش عملكرد ایمنی، سطح ویتامین A 10 برابر مقدار معمول باید افزایش یابد. تركیب ویتامین A(14000IU/Kg) و روی(65mg/kg) باعث افزایش رشد و ایمنی سلولی و همورمونی در جوجه ها می شود.
كوله كلسیفرول:
گیرنده های ویتامین 1و 2 دی هیدروكسی D3 در مونوسیتهای پریفرال شناسایی شده است. ویتامین D3 برای تمایز مونوسیتهای اولیه و مونوسیتها به ماكروفاژها و فعالیت مناسب فاگوسیتوز و فعالیت سیتوتوكسیك سلولهای ماكروفاژ ضروری می باشد. در جیره های كه فاقد مكملهای ویتامین D3 می باشد به میزان قابل ملاحضه ای عملكرد سیستم ایمنی كاهش می یابد.
توكوفرول و سلنیوم:
با بروز عفونت و یا تزریق واكسن به ویژه در شرایط استرس كه آسیبهای ناشی از پراكسیدازها و سوپراكسیدها را به همراه دارد، فعالیت سیستم ایمنی تحریك می شود. در چنین مواقعی ویتامین E و سلنیوم جیره باعث بهبود عملكرد سیستم ایمنی می شود. ویتامین E ضمن كمك به ایجاد یكپارچگی بخشهای لیپوپروتئینی غشا سلولی باعث كاهش تعییرات اكسیداتیو و توسعه پاسخهای ایمنی سلولی می شود. ویتامین E همچنین از طریق بهبود تكثیر و افزایش لنفوسیتهای T باعث افزایش ایمنی هورمونی می گردد. سلنیوم موجود در گلوتاتیون پراكسیداز به همراه ویتامین E به عنوان یك سیستم آنتی اكسیدانی باعث كاهش غلظت رادیكالهای آزاد در سلول می شود. ویتامین E و سلنیوم نقش مهمی را در تولید لنفوسیتهای بلاستوسیتها برعهده دارند. كمبود این مواد مغذی باعث كاهش فعالیت فاگوسیتوزی ماكروفاژها می شود.
علی رغم توصیه های NRC برای تامین میزان 20mg/kg ویتامین E جیره، مقادیر 300mg/kg ویتامین E باعث افزایش عملكرد سیستم ایمنی و كاهش مرگ و میر ناشی از ابتلا به آلودگی های ای كولای و بیماریهای نیوكاسل و بیماری بورس عفونی و كوكسیدیوز می شود. افزودن مكملهای ویتامین E به میزان250mg/kg منجر به جلوگیری از افت تولید تخم در مرغان مادر تحت شرایط استرس گرمایی می شود. نفش مفید سطوح بالای ویتامین E( بالاتر از 300mg/kg) در افزایش رشد لنفوسیتهای T به اثبات رسیده است. در سطوح بالای ویتامین E میزان غلظت پروستاگلندینهای اندامهای لنفوئیدی كاهش یافته و موجب توقف پاسخهای ایمنی سلولی شده و متعاقبا میزات تولید آنتی بادی را بهبود بخشیده است. در جیره های حاوی مكمل ویتامین E ( 200 mg در برابر 80mg) یا تركیب 300 mg ویتامین E و 1mg/kg سلنیوم افزایش یافته است. افزودن ویتامین E به میزان 30/0 درصد جیره مرغان مادر یا تزریق 3-5/2 mg/egg به تخمهای بارور منجر به افزایش پاسخهای ایمنی جوجه می شود. مشابها تركیب ویتامین E در واكسن روغنی نیوكاسل و بورس عفونی باعث كنترل سریعتر و همچنین تیتر آنتی بادی بالاتر نسبت به جیره های شاهد شده است.
اسید اسكوربیك:
سنتز ویتامین C در جوجه های یكروزه و طیور بالغ تحت استرس به مقدار مناسب انجام نمی پذیرد. ویتامین C باعث افزایش پاسخهای هورمونی و سلولی و همچنین افزایش مقاومت پرندگان نسبت به آلودگیهای ناشی از ای كولای و مایكروباكتریوم آویوم، نیوكاسل و بیماریهای عفونی بورس و مارك می گردد. ویتامین C در ایفا نقش آنتی اكسیدانی خود باعث استحكام غشاهای لكوسیتها می شود و همچنین وجود مقادیر مناسب این ویتامین باعث افزایش فعالیت فاگوسیتوزی نوتروفیلها می گردد. در شرایط استرس گرمایی این ویتامین از طریق تاثیر بر روی كاهش سنتز گلوكوكورتیكوئیدها باعث تخفیف اثرات استرس می گردد. با افزودن یك درصد از ویتماین C كاهش عملكرد سیستم ایمنی ناشی از كوتیكواسترون و استرس گرمایی تقلیل می یابد . تفاوت در اثرات مفید ناشی از افزودن ویتامین C در جیره را می توان به ناپایداری این ویتامین در بعضی از شرایط نگهداری آن مربوط دانست.
ویتامینهای ب كمپلكس:
ویتامینهای گروه ب بعنوان كوفاكتور آنزیمی نقش مهمی را مسیرهای متابولیكی بر عهده دارند. از میان ویتامینهای گروه ب، نقش ویتامین B6 در سیستم ایمنی به طور گسترده مطالعه شده است. ویتانین B6 در توسعه و حفظ بافتهای لنفوئیدی موثر است. كمبود این ویتامین
(95/0-48/1 mg/kg) پاسخ آنتی بادی را نسبت به آنتی ژن گلبولهای قرمز گوسفندی و تولید ایمنوگلوبینهای IgG وIgM كاهش می دهد. در شرایط استرس گرمایی، افزودن ویتامی B2 و B6 و أB12 اثرات مثبتی را بر عملكرد سیستم ایمنی جوجه های گوشتی دارد.
عناصر معدنی:
عناصرمعدنی نقش مهمی را در عملكرد سیستم ایمنی از طریق تاثیر بر روی تنظیم فشار اسمزی و به عنوان كوفاكتور و كاتالیزوز آنزیمی برعهده دارد و همچنین از طریق بهبود عملكرد هورمونی اعمال سیستم ایمنی را تنظیم می كند. غلظت سدیم، كلر، روی، سلنیوم، منگنر، مس ، آهن و كبالت جیره پاسخهای ایمنی را تحت تاثیر قرار می دهد. بطور كلی فرمهای معدنی این عناصر كمتر از فرمهای آلی جذب می شوند فلذا زمانی كه عناصر معدنی در جیره به فرم كلیت باشد پاسخهای ایمنی بیشتر است.
سدیم و كلرید:
سدیم و كلر به همراه پتاسیم نقش كلیدی را در ثبات توازن اسمزی مایعات داخل و خارج سلولی بر عهده دارد. كمبود نمك جیره باعث كاهش عملكرد سیستم ایمنی می شود. بطوریكه در سطوح 14/0 درصد سدیم و یا 21/0 كلر تیتر آنتی بادی افزایش می یابد. در جیره های حاوی مقادیر كمتر از 14/0 سدیم و 17/0 كلر پاسخهای هومورال كاهش می یابد. افزودن مقادیر مناسب نمك تیتر آنتی بادی را بهبود می بخشد. راهكار افزودن كلر به عنوان یك تعییر دهنده ایمنی تحت شرایط استرس گرمایی در شرایط كنترل شده قابل توصیه می باشد.
روی:
نقش روی در ایمنی از طریق افزایش تیموسیتها و تعداد سلولهای لنفوسیت تی و فعالیت سلولهای دفاعی و توتروفیلها و همچنین تولید ماكروفاژها و آنتی بادی و تولید اینترفرون و كاهش نفوذپذیری سلول در مقابل ویروس می باشد.روی همچنین برای بهبود عملكرد تیمومیلین و تكثیر لنفوسیتها و تولید متا آنزیمهایی مانند DNA و RNA پلی مرازها مورد نیاز می باشد. كمبود روی جیره علاوه بر كاهش تولید اینترلوكین –2 باعث حفاظت از یكپارچگی اندامهای لنفوئیدی و عملكرد سلولهای تی می گردد. كمبود روی در جیره مرغان مادر، تیتر آنتی بادی نسبت به آنتی ژن گلبولهای قرمز گوسفندی را در نسل بعدی حاصل كاهش می دهد. برعكس پس از افزودن روی به جیره پاسخ به آنتی بادی در نسل بعد افزایش می دهد. چندین مطالعه محدود نشان داد كه با افزودن مقادیر بالاتر روی(220mg/kg) در جیره های مرغ مادر هیچ تاثیر معنی داری بر روی عملكرد ایمنی سلولی و هورمونی وجود ندارد. تفاوت در گزارشات اینچنینی ممكن است در نتیجه تفاوت در غلظت های به كار رفته روی و یا اثر متقابل بین سایر مواد مغذی موجود در جیره های پایه مورد استفاده در آزمایشات تغذیه ای باشد. در جیره مرغ مادر افزودن روی به فرم كلیت شده با میتیونین باعث بهبود عملكرد سیستم ایمنی و افزایش تیتر آنتی بادی و ایمنی در نسل بعد و مقاومت بر علیه سالمونلا انترویتیدس و ای كولای خواهد گردید.
منگنز:
منگنز نقش مهمی در توسعه و ترمیم و حفاظت از بافتهای اپیتیلیال دارد. آنزیم سوپراكسیدسموتاز وابسته به منگنز در میتوكندری موجب غیر فعال شدن رادیكالهای آزاد تولید شده در داخل سلول می گردد. فرم آلی این مواد معدنی پاسخ آنتی بادی را نسبت به عفونتهای بیماری بورس، برونشیت عفونی و نیوكاسل در مرغان مادر افزایش می دهد.
مس:
در طی فاز حاد سیستم ایمنی، سلولهای كبد تولید و ترشح پروتئین فاز حاد را برعهده دارند كه باعث افزایش مقاومت جوجه بر علیه آلودگیهای عفونی می گردد. سروپلاسمین یكی از پروتئینهای مهم از این گروه می باشد كه به عنصر مس به عنوان كوفاكتور نیاز دارد. سروپلاسمین از طریق از بین بردن رادیكالهای آزاد تولید شده در فاگوسیتوز باعث حفاظت پرنده می شود. بنابراین در شرایط ابتلا به آلودگیهای عفونی احتیاجات مس افزایش می یابد. سوپراكسید دسموتاز وابسته به مس و روی واقع در سیتوزول باعث غیر فعال شدن رادیكالهای آزاد می شود. بطور كلی نیاز به مس در هنگام بروز عفونتها نسبت به حالت معمولی افزایش می یابد. معمولا به منظور افزایش ایمنی و سلامتی جوجه ها افزودن سطوح 250-125mg مس را توصیه می كنند. فرم كلرید مس در مقایسه با سولفات مس نقش موثرتری را برای افزایش سلامتی روده بر عهده دارد و به عنوان یك ماده میكروب كش بر علیه آلودگیهای ای كولای و سالمونلا تجویز می شود. فراهم كردن مس به فرم كلیت همراه با اسیدهای آمینه تاثیرات مثبتی را در بر دارد.
آهن:
نقش آهن در ایمنی می تواند از طریق كاهش ناگهانی در غلظت اهن در سرم در حین فاز اولیه عفونت ارزیابی شود. افزودن آهن به جیره نشان داه است كه باعث افزایش فعالیت ضد باكتریایی ماكروفاژها در كبد و طحال جوجه های مبتلا می شود. میزان سرزندگی در جوجه های آلوده با سالمونلا گالیناریوم همراه با افزودن 100 mg/kg آهن در جیره حاوی 200mg/kg آهن افزایش می یابد.
كبالت:
اثرات مفید كبالت بر روی سیستم ایمنی عمدتا مربوط به اثرات مثبت آن در سنتز پروتئین و عملكرد اندامهای لنفوئیدی می باشد. افزودن مكمل 10/0 یا 5/0 mg/kg (وزن بدن) عملكرد سیستم دفاعی میزبان بر علیه عفونت یا واكسیناسیون بیماری نیوكاسل در جوجه های گوشتی را افزایش می دهد
ترجمه
آرش جوانمرد، نادر اسدزاده، بهزاد حافظی

كنترل وزن در جوجه های گوشتی با رشد سریع

پیشرفتهای سریع صنعت مرغداری در طول ۴۰ سال گذشته باعث به وجود آمدن نژادهائی با رشد بسیار سریع شده است.امروزه مرغهای گوشتی پرورش داده می شود كه در طول ۴۰ روز به وزنی معادل ۲ كیلوگرم می رسد.علیرغم اینكه این امر باعث شده است كه طول دوره پرورش كوتاه تر شود و در واحد زمان تولید بیشتر گردد ، تاثیرات منفی نیز بر روی سلامتی حیوان داشته است.حال سوال اینستكه برای رفع این مشكل چه باید كرد.

در كنار پیشرفتهای ژنتیكی تغذیه آزاد و نامحدود به عنوان یك اصل در راه رسیدن به وزنهای مطلوب به مورد اجرا گذاشته شده است ، به عنوان مثال جوجه ها در زمان تولد ۴۵ گرم و در ۲۸ روزگی ۱۱۰۰ گرم و تا ۴۰ روزگی ۹۰۰ گرم نیز اضافه وزن پیدا می كنند.

در حال حاضر به نظر می رسد كه تغذیه نامحدود برای رشد سریع باعث جمع شدن چربی در محوطه شكمی می شود و این بدان معنی است كه انرژی در بدن به مصرف نرسیده و باعث افزایش چربی شده است.

روش غذائی نامحدود غذائیت را بالا نمی برد به خصوص وقتی كه دریافت پروتئین و انرژی بیش از نیاز بدن است .با توجه به اینكه بیش از ۷۰ درصد هزینه ها مربوط به تغذیه می باشد به نظر می رسد كه این امر از نظر اقتصادی به صرفه نمی باشد.

برای رفع این مشكل روشی به كار می رود كه به آن رشد جبرانی اتلاق می شود.بدین معنی كه در دوره ای از سیكل تولید تغذیه محدود و در دوره ای دیگر تغذیه نامحدود می شود ، بدین ترتیب مشكل چربی به میزان بسیار زیادی حل می شود.

تاثیر تغذیه محدود بر روی مشخصات لاشه

استراتژی رشد جبرانی تا رسیدن مرغ به بازار سبب می شود كه چربی در لاشه جمع آوری نشود .به نظر می رسد كه به جای تغذیه مداوم و نامحدود بایستی تاثیر تغذیه افزایش یابد.

بیماریهای شایع در اثر رشد سریع

رشد سریع جوجه های گوشتی در مقایسه با اجداد آنها كه رشد طبیعی داشته اند سبب می شود كه اشكالاتی در استخوان بندی به وجود بیاید و استراتژی تغذیه جبرانی با كم كردن سرعت رشد فرصت كافی برای رشدونمو استخوانها و اسكلت بندی به وجود می آورد و در نتیجه سبب كاهش تلفات می گردد.

از سوی دیگر كاهش سرعت رشد باعث كاسته شدن بیماریهائی از قبیل آسیت ، سلولیت ، سندروم مرگ ناگهانی و اختلالاتی از قبیل دیس كندروپلازی می گردد.

یكی دیگر از مشكلات مرغهای گوشتی كه در اثر تغذیه نامحدود به وجود می آید رشد سریع ماهیچه ها در دوران اولیه رشد می باشد كه مانع تكامل استخوان بندی كه محافظ توده عضلانی بدن است می شود و باعث عارضه كندروپلازی تی بیا می گردد كه از اختلالات شایعی است كه در اثر هیپرترونی صفحه رشد تی بیا به وجود می آید كه در صورت موازنه نسبت كلسیم به فسفر این عارضه كاهش می یابد ، ولیكن بهرحال تغذیه محدود می تواند باعث كاهش این عارضه می گردد.

آسیت

آسیت از عوارض شایع در تلفات مرغ گوشتی می باشد كه در گذشته فقط در نواحی مرتفع دیده می شد در حالیكه هم اكنون می تواند در هر نقطه ای دیده شود.عوامل متعددی سبب آسیت می شوند منجمله رشد سریع ، غذای پركالری ، شرایط محیطی نامناسب مثل حرارت وضعیت تهویه. در این شرایط مایع در حفرات بدن جمع شده و منجر به هیپرتروفی بطن راست و نارسائی قلبی می گردد.

سلولیت

سلولیت به وسیله E.Coli ایجاد شده و از علائم آن وجود خراشهای عفونی روی سطح پوست می باشد.پرندگان آلوده كیفیت لاشه خوبی ندارند .این بیماری در پرندگانی به وجود می آید كه آهسته پر در می آورند.

رشد سریع ممكنست میزان شیوع این بیماری را افزایش دهد اگر چه هنوز این موضوع روشن نشده است .

عوامل در کاهش میزان رشد

محدود كردن تغذیه

جوجه های گوشتی در سه هفته زندگی به سرعت رشد می كنند ، به عنوان مثال وزن بدن تا سه هفته اول از ۴۵ گرم به ۷۰۰ گرم می رسد .تاثیر تغذیه در این دوره بسیار زیاد است ، افزایش وزن در این دوره مربوط به كسب پروتئین می باشد.

از آنجائیكه سرعت رشد در دوران اولیه پرورش سریع می باشد ، بایستی ترتیبی اتخاذ شود كه در این دوره محدودیت غذائی در نظر گرفته شود.به عبارتی فقط به اندازه انرژی لازم تغذیه صورت گیرد.

محدودیت غذایی در اوایل زندگی ، پروتئین در دسترس را كاهش و تاثیر انرژی را افزایش داده ، باعث تغییر در تركیب لاشه می گردد.

كاهش غلظت غذائی

علاوه بر محدودیت غذا از نظر كمی از نظر كیفی نیز می توان محدودیت قایل شد ، رقیق كردن غذا سبب كاهش غلظت مواد غذائی می شود ، بخصوص مقدار پروتئین و انرژی .موازنه مقدار پروتئین و انرژی سبب می شود كه پرنده برای تولید انرژی چربی از چربی بدن خود استفاده كند.

عیب این روش تغذیه اینست كه برداشت غذا افزایش یافته ، در نتیجه هزینه ها بالا می رود.

بكارگیری محدودیت در روشنائی

نور دائم ، پرنده را هر چه بیشتر به خوردن تشویق می نماید و بدین ترتیب می تواند به حداكثر رشد برسد .اجرای محدودیت در روشنائی در اوایل دوره پرورش میزان رشد را كاهش می دهد ، می توان تا سن دوهفتگی مدت روشنائی را كم و سپس به تدریج طول روز یا روشنائی را افزایش داد و در نهایت آنرا به ۲۳ ساعت رساند.

نتیجه گیری

با توجه به اینكه شركتهای تولید كننده جوجه های گوشتی همواره درصدد افزایش وزن بدن پرنده در زمان هر چه كوتاه تر هستند و هم اكنون می خواهند آنرا به كمتر از ۴۰ روز نیز برسانند ، پرورش مرغ گوشتی روز به روز پیچیده تر و مشكل تر می شود.بایستی توجه نمائیم كه چنین سرعت رشدی عوارض جدی در سلامت گله خواهد داشت.

مهندس آرمیك نیكوقوسیان

مدیریت تنش گرمایی در جوجه های گوشتی

مدیریت تنش گرمایی در جوجه های گوشتی

دماهای بالای پرورش ، موجب افزایش تلفات در مزارع طیور گوشتی می شود که همراه شدن این شرایط با رطوبت نسبی بالا ، می تواند اثرات بدتری در پی داشته باشد. تنش گرمایی ، بر آرامش پنده تاثیر گذاشته که این امر ، به کاهش بازدهی تولید منجر می گردد. به هنگام بروز تنش گرمایی ، جوجه های گوشتی برای مقابله با مرگ ، که در اثر تلاش بی وقفه پرنده برای خارج کردن حرارت اضافی بدن رخ می دهد ، ناچار به تحمل فعالیت زیاد برای تنظیم گرمایی به منظور سازگار شدن با شرایط گرم هستند. بنابراین در چنین شرایطی، اغلب تمامی توانمندی های ژنیتیکی جوجه های گوشتی در تولید محصول ، نمایان نمی شود.

مدیریت دما و کنترل آمونیاک در اوائل دوره پرورشجوجه های گوشتی

مدیریت دما و کنترل تولید آمونیاک در ده تا چهارده روز اوایل پرورش جوجه گوشتیبسیار اهمیت  دارد. اگر در این دوره به دلیل گرمادهی ضعیف جوجه ها آسیب ببینند سرعت رشد کاهش یافته و ضریب تبدیل غذایی در طول دوره پرورش افزایش خواهد یافت. این افزایش در ضریب تبدیل در این دوره را نمی توان تا آخر دوره جبران کرد.

تاثیر مدت تغذیه جیره آغازین – پایانی (رشد) و سطح لیزین جیره بر عملکرد تولیدی جوجه های گوشتی
مهدی راشکی قلعه نو؛ به راهنمایی: بهروز دستار، یوسف جعفری آهنگری

این تحقیق به منظور تعیین اثر سطوح مختلف اسید آمینه لیزین و زمان تغذیه جیره آغازین و پایانی بر عملکرد جوجه های گوشتی در یک آزمایش فاکتوریل 2*2*2 در قالب کاملا تصادفی انجام شد. فاکتور اول ، مدت تغذیه جیره آغازین، فاکتور دوم ، مدت تغذیه جیره پایانی و فاکتور سوم ، سطح لیزین جیره بود. به هر یک از تیمارهای آزمایش چهار گروه 16 قطعه ای اختصاص یافت. برای این منظور تعداد 512 قطعه جوجه خروس گوشتی سویه راس 308 ، برای 49 روز بر روی بستر پرورش یافت و عملکرد تولیدی آنها در دوره 0 تا 42 و 0 تا 49 روزگی مورد بررسی قرار گرفت . در دوره 0 تا 42 روزگی زمان تغذیه جیره آغازین بر افزایش وزن ، پروتئین مصرفی و بازده پروتئین مصرفی اثر معنی داری نداشت ولی باعث افزایش مصرف خوراک، ضریب تبدیل خوراک ، انرژی مصرفی و بازده انرژی شد. زمان تغذیه جیره پایانی بر عملکرد جوجه ها اثر معنی داری نداشت. افزایش سطح لیزین باعث افزایش وزن زنده و کاهش هزینه هر کیلوگرم گوشت تولیدی گردید. ولی بر دیگر فراسنجه های آزمایش اثر معنی داری نداشت. همچنین کاهش زمان تغذیه جیره آغازین به 14 روز اثر معنی داری بر فراسنجه های آزمایش در دوره تا 49 روزگینداشت. ولی شروع زود هنگام تغذیه جیره پایانی در 35 روزگی باعث بهبود پروتئین مصرفی و راندمان پروتئین و هزینه خوراک مصرفی شد. افزودن سطح اسید آمینه لیزین جیره به مقدار 115 درصد ، توصیه انجمن ملی تحقیقات، باعث افزایش وزن جوجه ها در دوره 0 تا 49 روزگی شد ولی بر دیگر فراسنجه ها تاثیر معنی داری نداشت. افزودن لیزین به مقدار 115 درصد توصیه شده سبب بهبود وزن لاشه شد، در صورتی که بر سایر ترکیبات لاشه تاثیر معنی داری نداشت.وحیدرضاغفاری-مصطفی بیانی

اثرات تغذیه در کیفیت مرغ گوشتی
در حال حاضر تحقیقات در علوم طیور عمدتاٌ بر روی ارتقای کارایی و ترکیب بدن طیور متمرکز شده است. هر چند که پیشرفت‌های حاصل اغلب به دنبال انتخابهای ژنتیکی بوده‌اند ولی نقش عوامل تغذیه‌ای نیز در این میان حائز اهمیت می‌باشد. علاوه بر این، تغذیه تاثیر به‌سزایی بر روی خصوصیات کیفی گوشت مرغ دارد. در این مقاله به گوناگونی‌های احتمالی کیفیت مرغ گوشتی در ارتباط با عوامل تغذیه‌ای اشاره شده است.

هضم نشاسته با سرعت کند در تغذیه جوجه های گوشتی

 شاید متخصصان تغذیه طیور، در جیره نویسی برای جوجه های گوشتی ، نیازمند بازنگری مجددی در رابطه با نحوه و چگونگی ارزیابی منابع اصلی تامین کننده انرژی جیره های غذایی باشند. هر چند متخصصان تغذیه طیور برای دستیابی به منافع اقتصادی مورد انتظار ، استفاده از مواد مغذی با قابلیت هضم سریع را همواره توصیه می نمایند واین مطلب به صورت یک عقیده متدوال برای بسیاری از مرغداران پذیرفته شده است .اما آزمایشات انجام شده در هلند پیشنهاد کرده است که احتمالا بین سرعت تجزیه پذیری پایین نشاسته در دستگاه گوارش و بهبود عملکرد جوجه های گوشتی ارتباط نزدیکی وجود دارد.

ایجاد جوجه های گوشتی نر بیشتر به کمک عصاره سیر

 

تزریق عصاره سیر به جنین جوجه ها در مراحل اولیه تکامل سبب افزایش جمعیت جوجه های گوشتی نر در طی آزمایش انجام شده در خاورمیانه گردیده است .
از آنجایی که جوجه های گوشتی نر نسبت به جوجه های گوشتی ماده سریع تر رشد میکنند و ضریب تبدیل پائین تری دارند ، تعجب آور نیست که کوشش هایی جهت افزیش جمعیت جوجه های نر هچ شده صورت گیرد . محققین اثرات نسبی عصاره سیر و چندین محرک گیاهی دیگر را در تغییر جنسیت جوجه ها مورد مقایسه قرار دادند . محرک های گیاهی در هفته های ابتدایی سبب رشد غدد بیضوی در جوجه های گوشتی جنس ماده شده اند .
تخم مرغها توسط یکی از ترکیبات محرک کننده ( و نیز آب مقطر به عنوان گروه شاهد ) در سن 5 روزگی تلقیح شدند و هنگام جوجه آوری ، جوجه های حاصله تعیین جنسیت شدند و تا سن 8 هفتگی پرورش داده شدند . نسبت جنس نر به ماده در گروه کنترل 1/1 به 1 بود که به طور مشخص کمتر از سایر گروه ای آزمایشی بود . عصاره سیر سبب ایجاد نسبت 6/2 به 1 گردید که در هنگام استفاده از محرک های گیاهی دیگر این نسبت تا 5 به 1 افزایش یافت . در این گروهها هیچگونه تغییری در اندام یا عملکرد جوجه های گوشتی تا سن 8 هفتگی مشاهده نشد.وحیدرضا غفاری – محمد رضا خیریه

تغذیه سنین ابتدایی جوجه گوشتی

تغذیه جوجه پس از خروج از تخم تاثیر زیادی بر عملکرد گله در پایان دوره پرورش دارد به عبارت دیگر اگر شروع پرورش گله ای با تغذیه و مدیریت مناسب و صحیح توام باشد نه تنها گله ای یکنواخت از نظر وزنی تولید می شود بلکه عملکرد آن از نظر ضریب تبدیل غذایی و میزان تلفات نیز بهینه خواهد شد لذا برای موفقیت در این امر رعایت اصول تغذیه و مدیریت به ویژه در هفته اول پرورش از اهمیت ویژه ای برخوردار است حال سوال مطرح این است که اصول صحیح تغذیه در 48 ساعت اول پرورش کدام است ؟

یکنواختی جوجه های گوشتی

                                      هدف پرورش دهنده جوجه گوشتی تولید گله ای یکنواخت و خوب رشد یافته با کمترین هزینه ممکن می باشد دراین معادله یکنواختی گله نقش مهمی در دست یابی به بالاترین سود ایفا مینماید اغلب مرغداران گلایه دارند که 20 درصد گله آنها تنها 4/1 کیلوگرم وزن داشته حال آنکه 80 درصد آنها 8/1 کیلوگرم می باشند تحت این شرایط مرغداری که دارای گله ای شامل 1000 پرنده است 80 کیلوگرم وزن زنده را از دست می دهد .

اهمیت آب و رطوبت در پرورش جوجه گوشتی

 

پرندگان از مهر داران خونگرم هستند که در سیر تکاملی از خزندگان منشا گرفته اند یکی از مواد اصلی تشکیل دهنده ی بدن پرندگان آب می باشد آب حساسترین ماده مغذی و بزرگترین جز سازنده بدن بوده و حدود 70 درصد از کل بدن را تکسیل می دهدکه از این میزان حدود 70 درصد از داخل سلولی و 30 درصد به صورت مایع خارج سلولی می باشد و این رابطه باید تعادلی باشد و اختلاف بیش از حد باعث اختلال در کل متابولیسم بدن می گردد . هنگامی که جوجه از تخم خارج می شود داخل دستگاه هچری ، حدود 70 درصد رطوبت در اختیار دارد هنگام بار زدن جوجه ها جدا کردن و قرار گرفتن آنها در جعبه های حمل این میزان رطوبت کاهش چشم گیری دارد و هنگام ورود به داخل سالن با توجه به فضای باز سالن و شرایط آب و هوایی منطقه میزان رطوبت نسبت به هچری بسیار اختلاف دارد . بنابراین باید شرایطی را فراهم آورد که جوجه ها از نظر ژنتیکی بتوانند خود را با محیط جدید وفق دهند زیرا اشتها در هفته اول از اهمیت خاصی برخوردار است و حاکی از سلامت جوجه می باشد به همین منظور رعایت کردن موارد ذیل از اهمیت خاصی برخوردار است .
1-دسترسی به آب آشامیدنی در طول 24 ساعت شبانه روز باید فراهم گردد .
2-برای چهار روز اول دوره پرورش ، آبخوری اضافی باید در نظر گرفته شود .
3-میزان آب مصرفی را بایستی به طور مرتب به صورت دستی و یا بوسیله کنتور اندازه گیری نمود با مشاهده ی تغییرات ناگهانی در مقدار مصرف آب می توان مشکوک به بیماری شد .
4-با بالا رفتن دما حدود 5/6 در صد افزایش آب به ازای هر یک در جه بالاتر از 21 درجه سانتی گراد در نظر گرفته شود وقتی هواگرم می شود ظرفیت آن در حفظ رطوبت افزایش پیدا می کند بنابراین وقتی درجه حرارت هوا افزایش می یابد رطوبت نسبی کاهش یافته وجوجه ها در سن پایین و هفته اول با کمبود روطوبت روبرو می شوند زیرا منابع دفع رطوبت از طیور از بازدم و همچنین مدفوع می باشد برای رفع این مشکل می توان از مه پاش و یا با اسپری کردن آب به دیواره ها رطوبت را به حد استاندارد رساند بهتر است در فصول گرم سال محل اسقرار جوجه ها در وسط سالن بوده و کف سالن دیوارها ودرهر دوطرف را به وسیله اسپری خیس کرد و در فصول سرد سالن یک طرف سالن را محفوظ کرده و به وسیله اسپری و یا با قراردادن آب بر روی شعله و بخار حاصل این کمبود را جبران نمائید .
5-قبل از ورود جوجه به سالن باید آبخوری ها پر باشند و بهترین دمای آب برای روزهای اول حداقل 15 درجه سانتی گراد وحداکثر 22 درجه سانتی گراد می باشد با بزرگ شدن و افزایش سن جوجه های گوشتی این حساسیت کمتر خواهد شد .
6-کیفیت آب در برگیرنده تمام عوامل موجود در آب است که بر تولید گله موثر بوده و باید کاملا مورد توجه قرار گیرد چه ازنظر تراکم املاح و چه از نظر آلودگی میکروبی بنابراین لازم است قبل از جوجه ریزی کیفیت آب مدام مورد سنجش قرار گیرد . در مناطق خاصی آب انقدر شور است که تولید و کیفیت گله را شدیدا کاهش می دهد دراین مواقع ممکن است حذف مقداری از نمک جیره لازم باشد وجود هرگونه آلودگی میکروبی در آب نشان دهنده ورود آب های سطحی به منبع آب است .

پرورش جوجه گوشتی

مقدمه:images

پرورش طیور در مدتها قبل بصورت مجتع های کوچکی انجام می شد که از نظر اقتصادی حائز اهمیت نبود و این مراکز تولیدی کوچک هنوز در بسیاری از کشورهای در حال توسعه وجود دارد امروزه واحدهای مرغداری بسیار بزرگی وجوددارد که از جنبه اقتصادی دارای اهمیت زیادی هستند در حال حاضر صنعت پرورش طیور به اندازه ای گسترش پیدا کرده که گاهی گله های طیور موجود در یک واحد به مرز یک میلیون قطعه می رسد سرعت صنعتی شدن پرورش طیور در نیمه قرن اخیر به حدی است که شاید در آینده نزدیک، دیگر مراکز کوچک تولیدی حتی در کشورهای در حال توسعه هم دیده نشود از سال 1930 تا به حال، تولید تخم مرغ سالیانه به ازای هر مرغ تقریبا دو برابر شده است. مرغهای امروزی نتیجه فعالیت و کوشش متخصصین ژنتیک با اصلاح نژاد، تغذیه و مدیریت هستند که اقتصادی بودن پرورش طیور راسبب شده اند.ا

 

مراحل انجام کار :

هنگام ورود جوجه مراقبتهای اولیه ضرورت دارد زیرا هیچ کاری مناسب تر از یک آغاز خوب نخواهد بود.ا
آب : جند ساعت قبل از ورود جوجه ها باید آبخوریها را پر از آب نمودد تا هنگام ورود جوجه از سردی آن کاسته شده و دارای دمای مناسب باشد.ا

آب شکر: اضافه نمودن شکر به میزان 8% به آب آشامیدنی طی 15 ساعت اول ورود جوجه ها باعث بهبود رشد خواهد شد. استفاده از آبخوری کله قندی: به نظر می رسد برای تامین آب در ساعات اولیه، استفاده از آبخوری کله قندی بهترین روش باشد به ازاء هر 100 قطعه جوجه 2 عدد آبخوری کله قندی مورد نیاز می باشد.ا

حرارت آب : حرارت آب در روزهای اولیه باید حدود 24 درجه سانتیگراد بوده و پس از آن کاهش داده شود زیر آب خنک باعث افزایش مصرف دان و کاهش تلفات خواهد شد.ا سه ساعت بعد از ورود جوجه ها دان در اختیار آنها گذارده شود بعداز آنکه جوجه ها بهمدت حدود 3 ساعت آب مصرف نمودند، دان آردی در داخل در پوشهای دانخوری ریخته شود برای جلوگیری از ریخت و پاش دان بهتر است سطح در تمام دانخوریها پایین باشد.ا

درجه حرارت سالن و تاثیر آن بر مصرف آب و دان جوجه های گوشتی بیش از 70 درصد بدن پرندگان گوشتی را آب تشکیل می د هد و پرنده برای حفظ این درصد آب بدن باید به مقدار کافی دسترسی به آب داشته باشد ولی در مواقعی که درجه حرارت محیط خیلی زیاد باشد میزان نیاز پرنده برای ثابت نگه داشتن درجه حرارت داخلی بدن بیش از این مقدار خواهد بود.ا

میزان شدت نور: میزان شدت نور به انداره ای باشد که جوجه های گوشتی فقط بتوانند حرکت نموده آ ب و دان مصرف نمایند تحرک باید به حداقل ممکن کاهش یابد میزان شدت نور در سطح جوجه ها باید حدود 5/0-35/0 فوت کندل در نظر گرفته شود.ا

تغذیه:  رشد سریع طیور نیاز پروتئینی آنها را افزایش میدهد و در زمانی که رشد کاهش می یابد احتیاجات پروتئینی آنها کاهش می یابد میزان پروتئین خوراک طیور به نوع طیور، سن و مرحله تولید آنها وابسته است. میزان غذای مصرفی روزانه طیور به انرژی غذا، مواد مغذی آن، سن، زون بدن، حرارت محیط و میزان تولید آنها بستگی دارد اضافه چربی در خوراک طیور، سبب افزایش انرژی غذا و در نتیجه کاهش مصرف روزانه آن می شود در صورتیکه نسبت انرژی به پروتئین در خوراک طیور در نظر گرفته نشود و نقداری چربی به غذا اضافه شود، میزان رشد طیور جوان بر اثر کاهش پروتئین مصرفی کاهش می یابد.ا

مواد تشکیل دهنده جیره طیور مختلف بسیار شبیه به یکدیگر بوده و فقط نسبت مواد تشکیل دهند آن برای هر گروه از آنها متفاوت است.ا
احتیاجات کلسیم جوجه ها نسبتا پایین (1درصد) است که باید با عناصر فسفر،‌ منگنز و روی نسبت مناسبی داشته باشد.ا

جیره کلی مواد غذایی طیور:

پرورش جوجه گوشتی

 مقدمه:

پرورش طیور در مدتها قبل بصورت مجتع های کوچکی انجام می شد که از نظر اقتصادی حائز اهمیت نبود و این مراکز تولیدی کوچک هنوز در بسیاری از کشورهای در حال توسعه وجود دارد امروزه واحدهای مرغداری بسیار بزرگی وجوددارد که از جنبه اقتصادی دارای اهمیت زیادی هستند در حال حاضر صنعت پرورش طیور به اندازه ای گسترش پیدا کرده که گاهی گله های طیور موجود در یک واحد به مرز یک میلیون قطعه می رسد سرعت صنعتی شدن پرورش طیور در نیمه قرن اخیر به حدی است که شاید در آینده نزدیک، دیگر مراکز کوچک تولیدی حتی در کشورهای در حال توسعه هم دیده نشود از سال 1930 تا به حال، تولید تخم مرغ سالیانه به ازای هر مرغ تقریبا دو برابر شده است. مرغهای امروزی نتیجه فعالیت و کوشش متخصصین ژنتیک با اصلاح نژاد، تغذیه و مدیریت هستند که اقتصادی بودن پرورش طیور راسبب شده اند.ا

مراحل انجام کار :

هنگام ورود جوجه مراقبتهای اولیه ضرورت دارد زیرا هیچ کاری مناسب تر از یک آغاز خوب نخواهد بود.ا

آب : جند ساعت قبل از ورود جوجه ها باید آبخوریها را پر از آب نمودد تا هنگام ورود جوجه از سردی آن کاسته شده و دارای دمای مناسب باشد.ا

آب شکر: اضافه نمودن شکر به میزان 8% به آب آشامیدنی طی 15 ساعت اول ورود جوجه ها باعث بهبود رشد خواهد شد. استفاده از آبخوری کله قندی: به نظر می رسد برای تامین آب در ساعات اولیه، استفاده از آبخوری کله قندی بهترین روش باشد به ازاء هر 100 قطعه جوجه 2 عدد آبخوری کله قندی مورد نیاز می باشد.ا

حرارت آب : ‌ حرارت آب در روزهای اولیه باید حدود 24 درجه سانتیگراد بوده و پس از آن کاهش داده شود زیر آب خنک باعث افزایش مصرف دان و کاهش تلفات خواهد شد.ا سه ساعت بعد از ورود جوجه ها دان در اختیار آنها گذارده شود بعداز آنکه جوجه ها بهمدت حدود 3 ساعت آب مصرف نمودند، دان آردی در داخل در پوشهای دانخوری ریخته شود برای جلوگیری از ریخت و پاش دان بهتر است سطح در تمام دانخوریها پایین باشد.ا

درجه حرارت سالن و تاثیر آن بر مصرف آب و دان جوجه های گوشتی بیش از 70 درصد بدن پرندگان گوشتی را آب تشکیل می د هد و پرنده برای حفظ این درصد آب بدن باید به مقدار کافی دسترسی به آب داشته باشد ولی در مواقعی که درجه حرارت محیط خیلی زیاد باشد میزان نیاز پرنده برای ثابت نگه داشتن درجه حرارت داخلی بدن بیش از این مقدار خواهد بود.ا

میزان شدت نور: میزان شدت نور به انداره ای باشد که جوجه های گوشتی فقط بتوانند حرکت نموده آ ب و دان مصرف نمایند تحرک باید به حداقل ممکن کاهش یابد میزان شدت نور در سطح جوجه ها باید حدود 5/0-35/0 فوت کندل در نظر گرفته شود.ا

تغذیه:  رشد سریع طیور نیاز پروتئینی آنها را افزایش میدهد و در زمانی که رشد کاهش می یابد احتیاجات پروتئینی آنها کاهش می یابد میزان پروتئین خوراک طیور به نوع طیور، سن و مرحله تولید آنها وابسته است. میزان غذای مصرفی روزانه طیور به انرژی غذا، مواد مغذی آن، سن، زون بدن، حرارت محیط و میزان تولید آنها بستگی دارد اضافه چربی در خوراک طیور، سبب افزایش انرژی غذا و در نتیجه کاهش مصرف روزانه آن می شود در صورتیکه نسبت انرژی به پروتئین در خوراک طیور در نظر گرفته نشود و نقداری چربی به غذا اضافه شود، میزان رشد طیور جوان بر اثر کاهش پروتئین مصرفی کاهش می یابد.ا

مواد تشکیل دهنده جیره طیور مختلف بسیار شبیه به یکدیگر بوده و فقط نسبت مواد تشکیل دهند آن برای هر گروه از آنها متفاوت است.ا
احتیاجات کلسیم جوجه ها نسبتا پایین (1درصد) است که باید با عناصر فسفر،‌ منگنز و روی نسبت مناسبی داشته باشد.ا

جیره کلی مواد غذایی طیور:

پس دان جوجه های گوشتی روزه 20 تا 2 ماهه

پیش دان جوجه های گوشتی 0تا 20 روزگی نوع مواد غذایی
مواد پروتئینی:
ا22% ا22% منشاء گیاهی: کنجاله، سویا، کنجاله کنجد، بادام زمینی، کنجاله تخم پنبه و دیگر دانه های روغنی
ا5% ا10% منشاء‌ حیوانی:‌ پودر ماهی،‌ پودر گوشت و غیره
غلات و مواد جنبی آن:ا
ا64% ا58% ذرت، ذرت خوشه ای، گندم،‌ برنج، برنج بدون سبوس و غیره
مواد معدنی:‌ا
ا3% ا3% سنگ آهک، پودر استخوان،‌ سنگ فسفات نمک و منگنز
ویتامین ها و مواد افزودنی:ا
ا6% ا7% ویتامین های سنتتیک، مکملهای ویتامینی، مخمرها، داروها، ملاس، پودر، پودر یونجه و پودر گیاهان دیگر

مهمترین بیماریهای طیور :

 

پیشگیری نحوه درمان انتقال بیماری علائم بیماری عامل بیماری نام بیماری
ضدعفونی سالن و تست خونی جوجه های مشکوک تجویز فورازولیدون از طریق مدفوع وخوردن تخم مرغهای آلوده اسهال سفید، کم اشتهایی، نامنظمی پرها و تنفس با زحمت سالمونلاپلوروم پلوروم
ریشه کنی طیور مبتلا در گله تجویز تیفوئید از طریق مدفوع و خرودن تخم مرغ های آلوده بی نظمی پرها، فقدان اشتها و اسهال سبز رنگ سالمونلاگالیناروم تیفوئید
تزریق واکسن سولفادیمتوکسین از طریق دستگاه گوارش یا تنفس تلفات زیاد و اسهال خاکستری رنگ باکتری گرم منفی

پاستورلمامولتوسیدا

وبای طیور
واکسیناسیون دراوهای اکسی تتراسیکین و اریترومایسین و استرپتومایسین آب آشامیدنی، با ترشحات عفوین هوای آلوده انسان عطسه، ترشح از چشم، تورم سینوسها و ترشح از بینی هموفیلوس پاراگیناروم کریزای عفونی
شستشوی تمام وسایل و اتاقها با گاز فرم الدئید آنتی بیوتیکها و نیتروفورانها باکتریایی پوسته تخم مرغ و پنکه های تهویه جوجه ها ظاهری ضعیف و اسهال آبکی دارند آلودگی سالن عفونت ناف
واکسیناسیون آلودگی دان، انسان، پرندگان و حیوانات دیگر ترشح بینی، تورم سینوسها و تنفس نامنظم ویروسی پرونشیت عفونی


ابزار مورد نیاز:ا

(آبخوری اولیه (برای جوجه های جوان که تقریبا کله قندی شکل می باشند
آبخوری ثانوی (برای جوجه های بزرگتر که 4 لیتری می باشد)
دانخوری اولیه (برای جوجه هایی که تازه متولد شده اند و معمولا کم عمق می باشند)
(دانخوری ثانوی (برای جوجه های بزگتر که میزان آن 1 گالن می باشدا
ترازروقپان (برای وزن کردن دانه های غذایی)ا
بخاری‌(برای گرم کردن سالن)
تهویه‌(برای سالم سازی محیط سالن)
تانکر (جهت ذخیره سوخت و آب)
هزینه های متفرقه (شامل دارو، سوخت و برق)

 

قیمت ابزار مورد نیاز:ا

 

قیمت تعداد کل به ریال قیمت یک عدد به ریال تعداد نوع
    ا40 آبخوری اولیه (برای جوجه)
    آبخوری ثانوی (برای جوجه بزرگ 4 لیتری)
ا   دانخوری اولیه
    دانخوری ثانوی
    ا2 ترازروقپان
    ا2 بخاری
    ا3 تهویه
    ا1 تانکر
    هزینه های متفرقه
جمع کل :

 

مواد اولیه مورد نیاز :ا

مواد پروتئینی: کنجاله، سویا و کنجاله تخم پنبه
مواد حیوانی: پودر ماهی و پودر گوشت
غلات: جو، سبوس، گندم، سبوس برنج و ذرت
مواد معدنی: پودر استخوان و نمک
ویتامین ها: یونجه، مکمل ویتامینی
جوجه

قیمت مواد مورد نیاز:ا

 

قیمت به ریال واحد نوع
  ا2000 عدد جوجه گوشتی
  یک کیلو گرم کنجاله سویا
  یک کیلو گرم کنجاله تخم پنبه
  یک کیلو گرم پودر ماهی
  یک کیلو گرم پودر گوشت
  یک کیلو گرم جو داخلی
  یک کیلو گرم سبوس گندم
  یک کیلو گرم دانه گندم
  یک کیلو گرم مکمل
  یک کیلو گرم ذرت
  یک کیلو گرم پودر استخوان
  یک کیلو گرم نمک
ا یک کیلو گرم یونجه

 

 

 

قیمت مصرف 2 ماهه ا2000 قطعه جوجه قیمت به ریال میزان مصرف 2 ماهه یک قطعه جوجه نوع مواد غذایی
3.5 کیلو پیش دان
3.5 کیلو پس دان
یک قطعه جوجه گوشتی
قیمت ابزار و لوازم مورد نیاز
جمع کل هزینه ها

 

میزان اشتغالزایی: 3 نفر
فضای مورد نیاز سالنی به ابعاد 20×11 متر مربع برای 2000 قطعه جوجه لازم است.ا
آموزش مورد نیاز 15 روز آموزش برای پرورش جوجه کافی است

کنترل وزن در جوجه های گوشتی با رشد سریع

n00008775-bکنترل وزن در جوجه های گوشتی با رشد سریع

پیشرفتهای سریع صنعت مرغداری در طول 40 سال گذشته باعث به وجود آمدن نژادهائی با رشد بسیار سریع شده است.امروزه مرغهای گوشتی پرورش داده می شود که در طول 40 روز به وزنی معادل 2 کیلوگرم می رسد.علیرغم اینکه این امر باعث شده است که طول دوره پرورش کوتاه تر شود و در واحد زمان تولید بیشتر گردد ، تاثیرات منفی نیز بر روی سلامتی حیوان داشته است.حال سوال اینستکه برای رفع این مشکل چه باید کرد.
در کنار پیشرفتهای ژنتیکی تغذیه آزاد و نامحدود به عنوان یک اصل در راه رسیدن به وزنهای مطلوب به مورد اجرا گذاشته شده است ، به عنوان مثال جوجه ها در زمان تولد 45 گرم و در 28 روزگی 1100 گرم و تا 40 روزگی 900 گرم نیز اضافه وزن پیدا می کنند.
در حال حاضر به نظر می رسد که تغذیه نامحدود برای رشد سریع باعث جمع شدن چربی در محوطه شکمی می شود و این بدان معنی است که انرژی در بدن به مصرف نرسیده و باعث افزایش چربی شده است.
روش غذائی نامحدود غذائیت را بالا نمی برد به خصوص وقتی که دریافت پروتئین و انرژی بیش از نیاز بدن است .با توجه به اینکه بیش از 70 درصد هزینه ها مربوط به تغذیه می باشد به نظر می رسد که این امر از نظر اقتصادی به صرفه نمی باشد.
برای رفع این مشکل روشی به کار می رود که به آن رشد جبرانی اتلاق می شود.بدین معنی که در دوره ای از سیکل تولید تغذیه محدود و در دوره ای دیگر تغذیه نامحدود می شود ، بدین ترتیب مشکل چربی به میزان بسیار زیادی حل می شود.
تاثیر تغذیه محدود بر روی مشخصات لاشه
استراتژی رشد جبرانی تا رسیدن مرغ به بازار سبب می شود که چربی در لاشه جمع آوری نشود .به نظر می رسد که به جای تغذیه مداوم و نامحدود بایستی تاثیر تغذیه افزایش یابد.
بیماریهای شایع در اثر رشد سریع
رشد سریع جوجه های گوشتی در مقایسه با اجداد آنها که رشد طبیعی داشته اند سبب می شود که اشکالاتی در استخوان بندی به وجود بیاید و استراتژی تغذیه جبرانی با کم کردن سرعت رشد فرصت کافی برای رشدونمو استخوانها و اسکلت بندی به وجود می آورد و در نتیجه سبب کاهش تلفات می گردد.
از سوی دیگر کاهش سرعت رشد باعث کاسته شدن بیماریهائی از قبیل آسیت ، سلولیت ، سندروم مرگ ناگهانی و اختلالاتی از قبیل دیس کندروپلازی می گردد.
یکی دیگر از مشکلات مرغهای گوشتی که در اثر تغذیه نامحدود به وجود می آید رشد سریع ماهیچه ها در دوران اولیه رشد می باشد که مانع تکامل استخوان بندی که محافظ توده عضلانی بدن است می شود و باعث عارضه کندروپلازی تی بیا می گردد که از اختلالات شایعی است که در اثر هیپرترونی صفحه رشد تی بیا به وجود می آید که در صورت موازنه نسبت کلسیم به فسفر این عارضه کاهش می یابد ، ولیکن بهرحال تغذیه محدود می تواند باعث کاهش این عارضه می گردد.
آسیت
آسیت از عوارض شایع در تلفات مرغ گوشتی می باشد که در گذشته فقط در نواحی مرتفع دیده می شد در حالیکه هم اکنون می تواند در هر نقطه ای دیده شود.عوامل متعددی سبب آسیت می شوند منجمله رشد سریع ، غذای پرکالری ، شرایط محیطی نامناسب مثل حرارت وضعیت تهویه. در این شرایط مایع در حفرات بدن جمع شده و منجر به هیپرتروفی بطن راست و نارسائی قلبی می گردد.
سلولیت
سلولیت به وسیله E.Coli ایجاد شده و از علائم آن وجود خراشهای عفونی روی سطح پوست می باشد.پرندگان آلوده کیفیت لاشه خوبی ندارند .این بیماری در پرندگانی به وجود می آید که آهسته پر در می آورند.
رشد سریع ممکنست میزان شیوع این بیماری را افزایش دهد اگر چه هنوز این موضوع روشن نشده است .
چگونه می توان میزان رشد را کاهش داد
محدود کردن تغذیه
جوجه های گوشتی در سه هفته زندگی به سرعت رشد می کنند ، به عنوان مثال وزن بدن تا سه هفته اول از 45 گرم به 700 گرم می رسد .تاثیر تغذیه در این دوره بسیار زیاد است ، افزایش وزن در این دوره مربوط به کسب پروتئین می باشد.
از آنجائیکه سرعت رشد در دوران اولیه پرورش سریع می باشد ، بایستی ترتیبی اتخاذ شود که در این دوره محدودیت غذائی در نظر گرفته شود.به عبارتی فقط به اندازه انرژی لازم تغذیه صورت گیرد.
محدودیت غذایی در اوایل زندگی ، پروتئین در دسترس را کاهش و تاثیر انرژی را افزایش داده ، باعث تغییر در ترکیب لاشه می گردد.
کاهش غلظت غذائی
علاوه بر محدودیت غذا از نظر کمی از نظر کیفی نیز می توان محدودیت قایل شد ، رقیق کردن غذا سبب کاهش غلظت مواد غذائی می شود ، بخصوص مقدار پروتئین و انرژی .موازنه مقدار پروتئین و انرژی سبب می شود که پرنده برای تولید انرژی چربی از چربی بدن خود استفاده کند.
عیب این روش تغذیه اینست که برداشت غذا افزایش یافته ، در نتیجه هزینه ها بالا می رود.
بکارگیری محدودیت در روشنائی
نور دائم ، پرنده را هر چه بیشتر به خوردن تشویق می نماید و بدین ترتیب می تواند به حداکثر رشد برسد .اجرای محدودیت در روشنائی در اوایل دوره پرورش میزان رشد را کاهش می دهد ، می توان تا سن دوهفتگی مدت روشنائی را کم و سپس به تدریج طول روز یا روشنائی را افزایش داد و در نهایت آنرا به 23 ساعت رساند.
نتیجه گیری
با توجه به اینکه شرکتهای تولید کننده جوجه های گوشتی همواره درصدد افزایش وزن بدن پرنده در زمان هر چه کوتاه تر هستند و هم اکنون می خواهند آنرا به کمتر از 40 روز نیز برسانند ، پرورش مرغ گوشتی روز به روز پیچیده تر و مشکل تر می شود.بایستی توجه نمائیم که چنین سرعت رشدی عوارض جدی در سلامت گله خواهد داشت.

تعیین و تشخیص کیفیت جوجه یکروزه گوشتی

تعیین و تشخیص کیفیت جوجه یکروزه گوشتی  

مقدمه:
یکی از موارد مهم در مدیریت کارخانه جوجه کشی ،ارزیابی هچ گله های تجاری است.اما براستی  ارزیابی کیفیت جوجه ها به چه طریقی است ؟برای تعیین میزان موفقیت یک هچ هم باید از روشهای شمارشی استفاده کرد و هم از روشهای منطقی بهره جست .
روش های شمارشی مشخص میباشند و برای یادگیری آن وقت آنچنانی نباید صرف کرد اما روش های منطقی بیشتر با تجربه و ممارست بدست می آید در همین راستا باید مدیر کارخانه جوجه کشی حتما زیر نظر یک کارشناس خبره این رشته کار آموزی نموده باشد.حضور موثر او در روزهای هچ نیز موجب کسب تجربه بیشتر و مهارت لازم میگردد.پس برای تعیین ارزیابی کیفیت جوجه های یک روزه هم باید آنها را از نظر کمی شمارش کرد و هم از نظر کیفی جوجه ها باید مورد ارزیابی قرار گیرند.
کیفیت جوجه چیست؟ و چطور باید در ارزیابی نتایج تولید مان از آن استفاده کنیم؟
برای مثال ،موفقیت در تولید را باید با موارد زیر مورد بررسی قرار دهیم.
1-   تعداد جوجه های تولید شده بدون توجه به قدرت زنده ماندن و کیفیت آنها.
2-  تعداد جوجه های زنده در زمان در آوردن از هچر بدون توجه به کیفیت آنها.
3-  تعداد جوجه های درجه یک قابل فروش(  Saleable Chicks ).
4-   تعداد جوجه هایی که تا 7 روز بعد از هچ زنده می مانند.
بنابراین استفاده از روشهای ارزیابی کمی و کیفی در جوجه ها برای تشخیص موفقیت هچ در کارخانه جوجه کشی الزامی به نظر میرسد .ولی برای اینکه هر دو روش ارزیابی (کمی و کیفی) معنی دار باشند،لازم است که تعریف شوند. در این مقاله سعی براین است که در مورد کیفیت جوجه توضیحاتی ارائه شود و روشهای آماری برای شمارش جوجه ها را نیز بررسی مینمائیم ، همچنین توضیح می دهیم که روشهای آماری چگونه به کیفیت جوجه و تولید و مرتبط می شوند.
تعریف کیفیت جوجه :

کیفیت خوب جوجه می‌تواند نزد افراد مختلف بسته به دیدگاه آنها بطور وسیعی متفاوت و دارای معنای متفاوتی باشد. بطوریکه در بررسی همزمان از دیدگاه دو مدیر کارخانه جوجه کشی همیشه اختلاف نظر هایی دیده میشود و از آنجا که قسمت اعظم تعیین کیفیت حسی میباشد لذا مدل های منطقی چندان کارساز نمیباشند.
به عنوان یک اصل که بر اساس تجربیات زیاد ثابت شده است ، هر گاه در زمان بیرون کشیدن جوجه ها از هچر مشاهده شود که جوجه ها تمیز هستند و کرک های خشک و نرم دارند و هیچگونه آلودگی بر روی بدن آنها وجود ندارد و پوسته های تخم مرغ (هچ شده و هچ نشده ) و کف سبد هچر نیزتمیز است ،هچ موفق بوده است در غیر این صورت حتی اگر تعداد جوجه ها بیشتر از حد انتظار باشد،هچ نا موفق بوده است .
سایر علایم برای ارزیابی کیفیت جوجه ها عبارتند از :
1- رنگ کرک مطابق با رنگ نژاد باشد.
2- چشمهای پرنده شفاف و براق بوده و بدنش بدون نقص و بد شکلی و غشاهای خشک شده وجود نداشته باشد.
3-در هنگام لمس بدن محکم بوده ولی نباید هیچ علامتی از ادم نشان دهد.
4- همچنین نباید استخوانها در هنگام در دست گرفتن جوجه خیلی مشخص باشد.
5-جوجه نباید در حالت غیر طبیعی آشکار نظیر نفس نفس زدن باشد.
6-جوجه نباید  هیچگونه مشکلی تنفسی دیگری  داشته باشد.
7- در واقع وضعیت ورفتار جوجه باید هوشیار بوده وبه محیط خود واکنش و علاقه نشان دهد.
چنین تعریف و توصیفی نسبتاًذهنی است و مطئمناً تولید کنندگان در همه جای جهان شایدویژگی های مختلف و متفاوتی را بررسی کنند و این موضوع به خوبی نشان دهنده وجود مشکل در اررزیابی کیفی بصورت نظری می باشد که راه را برای تعبیرهای متفاوت باز می گذارد. آیا روشهای ارزیابی و اندازه گیری دیگری که کمی تر باشند و بتوان بطور دقیق تر‌ آنها را بکار برد وجود دارد؟
ارزیابی کمی موفقیت:
روشهای کمی بسیار سودمند هستند ولی شدیداً وابسته به این هستند که چطور موفقیت در تولید اندازه گیری شود. برای مثال میزان هچ تخم مرغها می تواند روش نسبتا خوبی برای تعیین کیفیت باشد.چون معمولا هر زمان که هچ پایین است کیفیت جوجه ها نیز خوب نیست.هنگامی که تعداد تخم مرغ های بی نطفه و همچنین میزان مرگ و میر جنینی در روزهای اولیه جوجه کشی پائین است میتوان نتیجه گرفت که تخم مرغ ها از کیفیت خوبی برخوردار بوده اند.
استفاده از تخم مرغ های خوب هم معمولا  منجر به میزان هچ بالا و اغلب کیفیت کیفیت بالای جوجه یک روزه می شود.
درجه بندی و شمارش جوجه ها در کارخانه جوجه کشی:
میزان بالای هچ در تخم مرغهای نطفه دار نیز می تواند نشان دهنده کیفیت خوب جوجه های یک روزه باشد ،که البته این موضوع نیز بستگی به روشهای مشخص نمودن تعداد جوجه های هچ شده دارد. البته این نیز بنوبه خود بستگی به این دارد که میزان هچ را چطور تعریف کنیم؟ یعنی برای محاسبه هچ صرفا تخم مرغ های چیده شده و جوجه های هچ شده ملاک قرار گیرند و یا اینکه با حذف آمار تخم مرغ های بی نطفه فقط از آمار تخم مرغ های بارور که شانس هچ دارند استفاده کنیم (Hatch of fertile ). که در مورد دوم با حذف تخم مرغ های بی نطفه در صد هچ بیشتر خواهد شد که این یک امر ظاهری است و بهتر است که از هر دو روش استفاده شود چون محاسبه به روش اول در اکثر کارخانجات جوجه کشی مرسوم است و محاسبه به روش دوم نیز موجب شناسایی وضعیت نطفه داری تخم مرغ ها نیز میشود .
برای نشان دادن این مطلب به مثال فرضی ارزیابی موفقیت هچ توجه کنید:

روش

تعداد

تخم مرغ چیده شده

در ستر

تعداد

تخم مرغ

بی نطفه

(نور بینی)

تعداد

تخم مرغ

نقل شده

 به هچر

تعداد جوجه هچ شده

در صد هچ

%

روش اول

12960

12960

10360

9/79

روش دوم

12960

630

12330

10360

84

اگر چه خیلی از کارخانجات عمل نوربینی ( Candling ) را انجام نمیدهند ولی باید با نمونه گیری دقیق از تخم مرغ های هچ نشده و شکستن آنها  ( Trouble Shooting ) حدود تخم مرغ های بی نطفه را مشخص کرد.

اتاق ترابل شوتینگ:

در بعضی کارخانه های جوجه کشی قدرت زنده ماندن جوجه ها ( Liveability ) نیز مد نظر قرار گرفته و به حساب می آید ،بدین ترتیب که جوجه های مرده و وازده ها( درجه 2 ) از جمع کل جوجه های هچ شده کم می شوند و سپس مورد محاسبه قرار میگیرند.
علاوه بر روش های ذکر شده در برخی کارخانجات جوجه کشی ،تلفات بین راهی جوجه ها و همچنین تلفات هفته اول پرورش نیز مد نظر قرار میگیرد که این امر چندان منطقی به نظر نمیرسد.چون در این صورت، هچ بسیار کمتر از میزان هچ واقعی خواهد شد.
شمارش جوجه های درجه یک و بعد از آن تعیین هچ نمودن در بسیاری از کارخانجات مرسوم است .
وزن جوجه ها که معمولاً بعنوان درصدی از وزن اولیه تخم بیان می شود. نیز یک روش مناسب دیگر برای ارزیابی کیفیت است مقادیر بین 68-65 % از وزن اولیه مرغها نشان دهنده کیفیت خوب جوجه می باشد.
وزن کشی جوجه ها:
مقادیر زیر 60% که احتمالاً خیلی هم رایج است نشان دهنده دهیدراتاسیون جوجه هاست. این شکل بعلت میزان رطوبت پایین در خلال انکوباسیون یا زمان طولانی انکوباسیون بعد از هچ ایجاد شود .بطور معکوس ، جوجه هایی که بالاتر از 70% وزن اولیه تخم ها وزن دارند معمولاً از تخم مرغ هایی هستند که در شریط با رطوبت بالا جوجه کشی  شده اند.
با این حال اندازه جوجه ها ممکن است وابسته به مدیریت هر یک از کارخانه های جوجه کشی و وزن نهائی جوجه ها باشد. برای مثال اگر جوجه ها قرار باشد که در مزرعه ای بسیار دورتر از جوجه کشی تخلیه شوند احتمالاً باید کمی سنگینتر (با میزان آب بالاتر) از جوجه هایی باشند که حمل ونقل آنها زمان کوتاهتری را می گیرد.به همین سبب معمولا جوجه های راه دور را کمی زودتر بیرون میکشند. بعضی از شرکتهای مرغ مادر در صورت که قرار باشد جوجه ها را از طریق هوایی به نقاط دور دست تر  ارسال کنند حتی قبل از قرار دادن جوجه ها در کارتن، آب آشامیدنی در اختیار آنها قرار می دهند.و یا 5/. سی سی آب در زیر جلد آنها تزریق میکنند.اخیرا هم بعضی از کمپانی ها از نوعی ماده غذایی که خمیر مانند است و رطوبت مناسبی دارد ( Oasis ) استفاده میکنند بدین صورت که مقداری از این خمیر را در کنار دیواره داخلی کارتن می چسبانند و جوجه ها در بین راه از آن استفاده میکنند در این خمیر علاوه بر مواد مورد نیاز جوجه ها از مواد آنتی استرس نیز استفاده میشود.

استفاده از خمیر مخصوص برای تغذیه بین راهی جوجه ها
نوع دیگر از دان مخصوص بصورت پلت برای تغذیه بین راه جوجه ها
چطور به کیفیت خوب جوجه دست یابیم؟
صرف نظر از اینکه ما کیفیت جوجه را چطور تعریف می کنیم ، مهم است که بفهمیم چگونه قادر به دستیابی به اهداف خود هستیم. اگر بخواهیم وسیعتر صحبت کنیم باید گفت که بهترین کیفیت جوجه ناشی از عوامل مختلف است که می توان آن را به سه دسته تقسیم کرد:

1-   تخم مرغ.
2-  دستگاههای جوجه کشی.
3-   مدیریت کارخانه جوجه کشی.
اگر بتوان به بالاترین استاندارها در این سه مورد دست یافت ، کیفیت جوجه به بالاترین میزان خود خواهد رسید. متاسفانه اگر هر یک از این سه جنبه رعایت نشود ، هم میزان هچ و هم کیفیت جوجه تحت تاثیر قرار می گیرد.
همانطور که همه کارکنان جوجه کشی می دانند ، تخم مرغها بطور قابل توجهی می توانند متفاوت باشند (بدون توجه به اختلاف گوناگون ). تخم مرغهااز نظر اندازه دردرجه های متفاوت هستند ، کیفیت پوسته نیز از خیلی خوب تا خیلی بد متفاوت است. و تخم مرغ هایی هم هستند که آلوده به مدفوع و یا کثیف هستند.تخم مرغ های کثیف و آلوده موجب آلودگی هچری میشوند و در نتیجه کیفیت جوجه ها تحت تاثیر قرار میگیرد. تخم مرغهای کوچک جوجه های کوچک تولید می کنند .اگر اندازه تخم مرغ ها در یک دستگاه خیلی متفاوت باشد منجر به اختلاف شدید در اندازه گله پروش داده شده گردیده و گله ای با کیفیت پایین در زمان کشتار و تلفات بالا در زمان پروش را ایجاد می کند.
سایر نکات لازم :
شرایط تغذیه ای مرغ ها در ارزیایی کیفیت جوجه ها بسیار مهم است. برای مثال کمبود یک عنصر ضروری در تخم مرغ (ویتامین ها و مواد معدنی ، اسیدهای آمنیه ) ممکن است از تکامل طبیعی جوجه جلوگیری کرده و منجر به کاهش هچ شود .بعضی کمبود ها در تخم مرغ ممکن است کشنده نباشد و اجازه حیات به جنین را تا زمان هچ بدهد. متاسفانه چنین کمبود ها یی ممکن است تاثیر سوئی بر بقای این جوجه در مزرعه در خلال هفته اول پرورش بگذارد. آلودگی جوجه های یکروزه و باقیمانده کیسه زرده آنها می تواند در هچر و با تماس با سایر تخم مرغ های آلوده  صورت گیرد ،متاسفانه حتی تخم مرغهای گاز داده شده و شستشو شده (ضد عفونی ) نیز می توانند قبل از عملیات جوجه کشی مجددا آلوده شوند. تخم مرغهای بستری ممکن است بعد از شستشو و ضد عفونی تمیز بنظر برسند ولی شدیداً آلوده اند همه اینها اغلب منجر به تخم های انفجاری می شوند که در اینحالت عفونت به سایر تخم ها و جوجه ها امتداد یافته و گسترش می یابد توجه به این عواملی نشان می دهد چطور می توان بر مشکلات غلبه کرد .
مدیریت صحیح گله مادر برای بر قراری استاندارد بالای تغذیه ای و بهداشتی نقش بسیار مهمی برای تولید جوجه های با کیفیت دارد.بنابر این بهتر است تا آنجا که امکان دارد تخم مرغ های نامناسب برای جوجه کشی از میان تخم مرغ ها حذف شوند.این مسئله قطعا کیفیت جوجه ها را افزایش خواهد داد .
چنین تخم مرغ های حذفی شامل همه تخم های بستری، سایر تخم مرغ های شدیداً آلوده و یا تخم مرغ هایی هستند که بطور غلط مورد شستشو و ضد عفونی قرار گرفته اند. تخم مرغ هایی که ترکهایی در پوسته دارند (ترک های نمایان و یا ترک های موئی)، و یا تخم مرغ های که دارای کمر هستند و یا آنهایی که  سطح سنباده‌ای زبر دارند (ظاهر دانه دانه و موزائیکی)  و یا سطح گچی یا روغنی دارند باید کنار گذاشته شوند. تخم های شکسته هچ نمی شوند و نباید هرگز در دستگاه چیده شوند. تخم مرغهای خیلی کوچک یا خیلی بزرگ باید برداشته و حذف شوند. این اعمال میزان اختلاف در جوجه های هچ شده و دستگاه جوجه کشی را کاهش داده و در نتیجه نا هماهنگی در اندازه پرنده ها را در زمان کشتار کاهش می دهد.
فقط تخم مرغها با کیفیت بالا در دستگاه چیده شوند:
بسیاری از مدیران مزارع بر خلاف مدیران جوجه کشی ،عقیده دارند که همه تخم مرغهای تولید شده باید بمنظور به حداکثر رساندن تولید جوجه در دستگاه خوابانده شوند. در حالیکه واقعیت درست برخلاف آن است.

 ست کردن تخم مرغ در دستگاه جوجه کشی(ستر)
اگر فقط تخم مرغهای با کیفیت بالا در دستگاه چیده شوند در اینصورت بطور خودکار تولید بهبود می یابد .حتی اگر تعدادی کلی تخم مرغهای چیده شده کاهش یابد. به هر حال مدیران مزارع مرغ مادر باید بپذیرند که تعدادی از تخم مرغهای تولید شده حذفی هستند (این تعداد می تواند تعداد بسیار کمی از کل تخم مرغهای چیده را شامل شود) .
نتایج انتخاب تخم مرغ ها قبل از چیده شدن از این قرار است :
1-   آلودگی کمتر سینی های تخم .
2-    آلودگی کمتر ستر و هچر و سالن جوجه کشی .
3-    جوجه های هچ شده کیفیت بالاتری خواهند داشت.
 کیفیت دستگاه جوجه کشی :

سترها و هچرها حتماً نباید برای عملکرد و کارائی ما خوب، نو و گران قیمت باشند. اما این نکته را هم نباید از نظر دور داشت که ماشین های ارزانقیمت با کیقیت پائین معمولاً به خوبی ماشین های با کیفیت بالا عمل نمی کنند. مدیریت جوجه کشی و دستگاه ها یک کلید اساسی در تولید جوجه با کیفیت است یک دستگاه قدیمی ولی با نگهداری خوب به خوبی یک ماشین نو کار می کند به شرط اینکه مدیر بداند چگونه از تجهیزات بهترین استفاده را نماید.
کارخانه جوجه کشی:
رعایت برخی موارد خاص در ماشینهای قدیمی بخصوص بهداشت سخت تر می باشد. سایر مشکلات مربوط به جوجه کشی از جمله الگوهای چیدن غلط می تواند بر توزیع گرما در داخل کابین تاثیر بگذارد. بهداشت ضعیف ماشینها می تواند منجر به آلودگی تخم مرغها و جوجه ها گردد. ماشینهای تک مرحله
( Single stage )شرایط کنترل شده تری را برای مدیر کارخانه جوجه کشی فراهم می کند. این روش در مقایسه با سیستم های چند مرحله ای  ( Multi stage ) شرایط ایده آل تری از جوجه کشی را برای تخم مرغ هایی از انواع مختلف و با اندازه های متفاوت ایجاد می کند.

محیط جوجه کشی :
محیط جوجه کشی می تواند به چند روش میزان جوجه درآوری و کیفیت جوجه را کاهش دهد. میزان نامناسب حرارت و رطوبت ، نقاط مربوط به چیدن تخم مرغ ها و تهویه و چرخاندن غلط همگی می توانند تاثیر منفی بر تکامل جنینی بگذارند این مسائل باعث کاهش جوجه درآوری و کیفیت جوجه ها می شوند. دمای بسیار پایین در دوره‌ی انکوباسیون اغلب منجر به جوجه های نوک زده مرده (  Dead in shell ) و همچنین جوجه های بزرگ  (Staggering)  می گردد. زمان هچ معمولاً دیر و طولانی می شود و جوجه ها به طور نرمال خشک نمی شوند .دمای بسیار بالای دوره انکوباسیون نیز می تواند منجر به مرگ جنین های نوک زده و با جوجه های هچ شده ای می شود که معمولاً کوچک و چسبنده بوده و میزان بالایی از آنها دارای ناف هایی هستند که خوب بسته نشده است. اغلب جوجه ها انگشتان بد شکل دارند.حرارت بالای تخم مرغها هم در هچر علت اصلی جوجه های حذفی بی کیفیت می باشد. اگر رطوبت خیلی پایین باشد جوجه های کوچک دهیدراته و چسبنده هستند در مقابل اگر رطوبت خیلی بالا باشد جوجه های بزرگ ، ضعیف و اغلب چسبنده هستند.خوب بسته نشدن ناف نیز یک مشکل رایج در رطوبت بالا در خلال انکوباسیون می باشد. عدم تهویه کافی ستر ، هچر یا سالن هایی که ماشین ها  در آن قرار دارند می تواند منجر به ایجاد تعداد بالایی تخم مرغ های هچ نشده و جنین های غرق شده می شود. (جنین های کوچک که اطراف آن را مایع احاطه کرده است).
کمبود اکسیژن و ایجاد دی اکسید کربن به علت تهویه نامناسب نیز میتواند موجبات مرگ جنین را فراهم آورد. در تخم مرغ هایی که تعداد خلل و فرج کم است نیز ممکن است ضایعه اخیر دیده شود.
چرخش ناقص و یا نامناسب در دوره‌ی انکوباسیون باعث جوجه درآوری پایین شده و جوجه هایی که هم از تخم مرغ ها هچ می شوند اغلب دیر رس بوده و بعد از هچ نیز به طور نرمال خشک نمی شوند.
فرآیندهای  انکوباسیون نه تنها باید از نظر شرایط فیزیکی بررسی شوند بلکه باید محیطی عاری از آلودگی های میکروبی نیز فراهم آید. اهمیت بهداشت در خلال انکوباسیون به خصوص در زمان هچ نباید فراموش شود. آلودگی کیسه زرده از سبدهای غیربهداشتی هچر یک عامل مهم در کاهش قدرت زنده ماندن و کیفیت جوجه می باشد.
انتخاب بهترین تخم مرغ ها به کاهش آلودگی کمک خواهد کرد.ولی بهداشت موثر تخم مرغها ، ماشین ها و لوازم و تجهیزات اتاق نیز ضروری است. اگر آلودگی وجود داشته باشد. لازم است. که مشکل مشخص و نسبت به رفع اشکال اقدام گردد.
نتایج :
اگر چه کیفیت  جوجه یک ایده خیلی مشخصی است ولی باید آن را به روش سیستماتیک با استفاده از تکنیک های گوناگون اندازه گیری کرد. با چیدن تخم مرغهایی با بالاترین درجه‌ کیفیت در ماشینهای با کیفیت و مدیریت خوب به حداکثر رسیدن کیفیت جوجه ها حتمی است. بهتر است که کیفیت جوجه ها هم از استاندارد های کمی و هم از استاندارد های کیفی برخوردار باشد.همچنین بهتر است که قدرت زنده ماندن جوجه ها هم در کارخانه جوجه کشی و هم در مزارع پرورش جوجه بعد از یک هفته پرورش اندازه گیری شود. به منظور مطمئن شدن از تولید موثر جوجه ،کیفیت همه‌ مراحل تولید باید تحت نظر قرار گرفته و در سطح بالاترین استانداردها نگه داشته شوند. منبع: www.damparvaryrooz.blogfa.com

 

دستکاریهای تغذیه ای برای افزایش پاسخهای ایمنی در جوجه های گوشتی

  ترجمه: آرش جوانمرد، نادر اسدزاده، بهزاد حافظی

 جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی

  موسسه تحقیقات علوم دامی کشور

 مقدمه:

در حال حاضر، هدف از پرورش طیور تجارتی، رسیدن به بالاترین وزن نهایی و حداکثر تولید تخم مرغ به ازای هر واحد مصرف خوراک می باشد. بهر حال بین صفات تولیدی و پاسخهای سیستم ایمنی و صفات مربوط به مقاومت به بیماریها همبستگی منفی وجود دارد. به عنوان مثال این همبستگی منفی بین تولید و ایمنی باعث می شود که در در سویه های پرتولید عملکرد و تکامل سیستم ایمنی ضعیف تر باشد. شاید یکی از عوامل ایجاد کننده همبستگی منفی بین صفات تولیدی و پاسخهای ایمنی در طیور، تامین همه احتیاجات فیزیولوژیکی از طریق مصرف اقلام خوراکی محدودی مانند مواد مغذی و میزان دسترسی آنها، باشد. ژنوتیپهایی با وزن نهایی حداکثر نسبت به سویه هایی با وزن نهایی پایین تر، پاسخهای ایمنی ضعیف تری را در برابر آلودگی های ناشی از ای کولای و تیتراسیون آنتی بادی سلولهای ایمنی از خود نشان می دهند. بنابراین امروزه درآمیخته های حاصل از سویه های تجارتی احتمال بروز هر نوع اختلال در پاسخهای ایمنی بیش از هر زمانی احساس می شود. علاوه بر انتخاب ژنتیکی، بعضی از عوامل غیر ژنتیکی مانند غلظت مواد مغذی جیره، قادر است که تظاهر ژنهای مسئول پاسخهای ایمنی را از طریق ایجاد تعییر در میزان بلوغ سیستم ایمنی و همچنین میزان آنتی بادی تولید شده در برابر عفونتها تعییر دهد.

  مکانیزمهای دفاعی در جوجه های گوشتی:

محیط سالن در شرایط پرورش متراکم جوجه ها، همواره شامل طیف وسیعی از میکروارگانیزمهایی می باشد که بطور مستمر با سیستم ایمنی در حال رقابت هستند. بطور کلی عوامل بیماریزای مهاجم از طریق آنتی بادیهای مترشحه از نوتروفیلها و یا حاصل از میکروبهای غیرفعال و ضعیف شده(واکسنها) سرکوب شده و نهایتا این لاشه سلولی این مهاجمین از طریق عمل بیگانه خواری حذف می شوند. این مکانیزم دفاعی برای کنترل پاوتوژنهای خارج سلولی مانند باکتریها و همچنین در برابر عوامل بیماریزای داخل سلولی مانند ویروسها بازدهی کاملا موثری را از خود نشان داده است. برای مقابله بر علیه عوامل بیماریزای داخل سلولی همانند ویروسها، مکانیزم ایمنی بواسطه سلول(CMI) نقش کلیدی را بر عهده دارد.

در این مکانیزم با توجه به اینکه امکان از بین بردن عوامل پاتوژن از طریق ترشح آنتی بادی وجود ندارد فلذا به کمک تزریق سیتوتوکسین لنفوسیتهای نوع تی به داخل سلول آلوده، نتیجتا تخریب سلول و از بین رفتن ویروسها امکان پذیر می گردد. سیستم ایمنی در برابر ورود عوامل بیماریزا، ترکیبات متنوعی را مانند پروتینهای فاز حاد، آنزیمهای پروتئولیتیک و هیدرولیتیک، رادیکالهای اکسیژن و مشتقات نیتروژن را برای از بین بردن پاتوژنهای مهاجم یا سلولهای آلوده تولید می کند.

نقش تغذیه در تعییر پاسخها سیستم ایمنی: جیره نویسی در طیور عمدتا بر اساس شاخصهای تولیدی مانند رشد، تولید تخم و بازده مصرف خوراک انجام می شود فلذا غالبا از توجه به معیارهای لازم برای پاسخهای سیستم ایمنی چشم پوشی می شود چرا که مواد مغذی همچنین بر روی تکامل سیستم ایمنی و حجم آنتی بادی تولیدی تاثیر گذار می باشد. در طول فاز حاد سیستم ایمنی، بیشترین احتیاجات تغذیه ای متوجه سنتز و آزاد شدن پروتئین فاز حاد (APS) از کبد می گردد.

برای تامین عملکرد مناسب لکوسیتها احتیاجات انرژی و اسید آمینه در این مرحله بیش از احتیاجات غذایی معمول می باشد. اثر متقابل بین مواد مغذی متنوع و عدم توازن نسبتها و سمیت این مواد مغذی منجر به اختلال در فیزیولوژی طبیعی جوجه و متعاقبا اختلال در عملکرد سیستم ایمنی می گردد.

انرژی: تفاوتها موجود در غلظت انرژی جیره غذایی طیور، میزان پاسخهای سیستم ایمنی را تعییر می دهد که این تعییراحتمالا از طریق تعییر در مصرف مواد مغذی موجب تاثیر بر سیستم ایمنی می گردد. انرژی مصرفی موجب تنظیم فعالیت سلولهای ایمنی ، فعالیت هورمونهای خاص مانند تیروکسین، کوتیکواستروئیدها، هورمون رشد، گلوگاگون، کاتکولامیدها می گردد و نتیجتا تعییر در فعالیت این عوامل بر سیستم ایمنی تاثیر گذار می باشد. همچنین تفاوت در سطوح و ساختار و نوع اسیدهای چرب جیره از طریق تعییر در ساختار غشاء سلولی و تغییر در سنتز پروستاگلندین بر روی عملکرد سیستم ایمنی موثر است. با افزایش سطح چربی جیره از 3درصد به 9 درصد میزان تلفات ناشی از آلودگی ای کولای و مایکروباکتریوم توبرکلوزیس کاهش می یابد. هنگام افزودن 6 درصد پیه به جیره طیور، تیتر آنتی بادی بر علیه آنتی ژن گلبولهای قرمز گوسفندی بطور قابل توجهی افزایش می یابد. گنجاندن سطوح بالایی از اسیدهای چرب غیر اشباع در جیره از طریق تحریک فعالیت ماکروفاژها باعث بهبود عملکرد سیستم ایمنی می گردد.

پروتئین: رشد غدد بورس و تیموس تسبت به سایر اندامهای بدن طیور سریعتر انجام می شود و بنابراین این نکته خیلی مهم است که در اوایل رشد سطوح مناسبی از پروتئین مورد نیاز در اختیار طیور قرار گیرد. گمبود پروتئین در این مرحله موجب رشد و توسعه نامناسب اندامهای لنفوئیدی می شود. چندین مقاله تحقیقاتی پیشنهاد کردند که برای حصول به عملکرد مناسب سیستم ایمنی ،در این مرحله باید میزان اسید آمینه های جیره بیش از حد معمول توصیه شده برای رشد باشد. بهر حال تاثیر سطوح پروتئین بر تخفیف علائم بیماری بستگی به عامل و میکروارگانیزم بیماریزا دارد. هنگام افزایش سطح پروئتین جیره از 18 یا 20 درصد به 23 درصد میزان ابتلا به آلودگی ای کولای به طور معنی دار کاهش می یابد. همچنین با کاهش سطح پروتئین جیره جوجه های مبتلا به کوکسیدیوز، میزان تلفات از 32 درصد به 8 درصد در مقایسه با تیمار شاهد کاهش می یابد. سطوح بالای پروتئین جیره فعالیت تریپسین دستگاه گوارش طیور را افزایش می دهد. افزایش سطح ترشح تریپسین دستگاه گوارش متعاقبا موجب آزاد شدن سریع گوکسیدیاها از اووسیت شده و باعث تشدید علائم بیماری می گردد. سطح مناسب میتونین جیره باعث افزایش رشد شده و برای ایجاد حداکثر پاسخ ایمنی ضروری است. متیونین همچنین برای افزایش عملکرد سلولهای تی تولید شده از تیموس مورد نیاز می باشد. کمبود میتونین باعث کاهش فعالیت لنفوسیتها و تحلیل غده بورس و همچنین افزایش حساسیت به بیماریهای نیوکاسل و کوکسیدیوز می شود. افزودن سیستئین باعث تحریک ایمنی هورمونی و سلولی می گردد. کمبود اسید های آمینه شاخداری (50-16%) مانند ایزولوسین، لوسین و والین در جیره جوجه های گوشتی باعث کاهش تیتر آنتی بادی بر علیه آنتی ژن گلبولهای قرمز گوسفندی می شود. با توجه که در ساختمان ایمنوگلوبولینها مقادیر بالایی از والین و ترئونین بکار رفته است فلذا کمبود هر کدام از این اسید های آمینه پاسخهای ایمنی در جوجه های گوشتی را کاهش می دهد. در جیره های حاوی نسبت بالای لوسین/ والین+ ایزولوسین، به علت ایجاد اثرات آنتاگونیست بین ساختارهای این سه اسید آمینه عملکرد سیستم ایمنی کاهش می یابد. سطوح بیش از حد لوسین در جیره غذایی از جذب والین و ایزولوسین ممانعت می کند. افزایش غلظت اسید آمینه لیزین جیره باعث بهبود هماگلوتیناسیون و تیترآگلوتینین و همچنین افزایش ایمینوگلوبینهای جی و ام می شود. اسی آمینه آرژنین سوبسترای مسیر سنتز اکسید نیتریک می باشد . این ترکیب یک محصول سمی است که در فعالیت فاگوسیتیک ماکروفاژها نقش کمکی داشته و باعث از بین رفتن باکتریها و عوامل بیماریزای داخل سلولی می شود.

  ویتامینها: ویتامینها به عنوان کوفاکتور مورد نیاز برای فعالیتهای متابولیکی مربوط به پاسخهای ایمنی می باشد و بنابراین کمبود ویتامینها موجب اختلال در فعالیت سیستم ایمنی می شود. بطور کلی افزایش مقادیر ویتامینها جیره غذایی طیور میزان عملکرد سیستم ایمنی را بهبود می بخشد. رتینول: ویتامین رتینول نقش عمده ای در محافظت اندامهای لنفوئیدی و همچنین بافتهای اپتلیال دارد و موجب افزایش ایمنی هورمونی و سلولی در طیور می گردد. و یتامین A با فراهم کردن محیطی سالم به محافظت از غشاهای موکوسی و منافذ طبیعی در برابر تهاجم پاتوژنها کمک می کند. ویتامین A باعث تمایز و توسعه لنفوسیتهای نوع B می شود. افزایش غلظت ویتامین A در جیره باعث تغییر در تظاهر گیرنده های اسید رتیونیک موجود در لنفوسیتهای طیور می گردد. با افزایش سطح ویتامین A میزان عوامل سرکوب کننده ایمنی( هیدروکورتیزونها) کاهش می یابد. علاوه بر این کمبود ویتامین A موجب کراتینه شدن سلولهای بازال( پایه ای) غده بورس و اختلال در عملکرد لنفوسیتهای تی می شود. بنابراین کمبود ویتامین A از طریق کاهش تولید سلولهای لنفوسیت نوع BوT و اختلال در فاگوسیتوز و کاهش مقاومت به عفونتها منجر به عکلکرد پایین سیستم ایمنی می شود. در جیره های با کمبود ویتامین A افزایش احتمال شیوع و گسترش بیماریهای مرتبط با ویروس نیوکاسل گزارش شده است.

 

احتیاجات ویتامین A در جهت به حداکثر رساندن فعالیت سیستم ایمنی و به عنوان مثال افزایش وزن اندامهای لنفوئیدی خیلی بیشتر از احتیاجات همین ویتامین برای حصول به حداکثر وزن نهایی می باشد. افزایش میزان ویتامین A از 12850 واحد بین المللی به میزان 42850 یا 740451 واحد بین المللی منجر به کاهش تلفات ناشی از ای کولای و CRD در جوجه ها شده و همچنین پاکسازی عوامل بیماریزا در خون را بطور قابل توجه افزایش می دهد. بهر حال دستیابی به اثرات مفید سطوح بالای ویتامین A وابسته به غلظت سایر ویتامینهای محلول در چربی جیره غذایی می باشد. سطوح بیش از اندازه ویتامین A در جذب ویتامینهای Dو E تداخل ایجاد می کند. در طی شیوع بیماری کوکسیدیوز افزایش 60 واحد ویتامین A به ازای هر جوجه در روز، میزان تلفات را از صد در صد به صفر درصد تقلیل داده است. بهر حال در جیره های کاربردی جوجه های گوشتی و مرغان مادر جوان به ترتیب باید مقادیر 4000 تا 2000 IU/kg گنجانده شود. برای به حداقل رساندن آسیبهای ناشی از استرس و همچنین ممانعت از کاهش عملکرد ایمنی، سطح ویتامین A 10 برابر مقدار معمول باید افزایش یابد. ترکیب ویتامین A(14000IU/Kg) و روی(65mg/kg) باعث افزایش رشد و ایمنی سلولی و همورمونی در جوجه ها می شود.

کوله کلسیفرول: گیرنده های ویتامین 1و 2 دی هیدروکسی D3 در مونوسیتهای پریفرال شناسایی شده است. ویتامین D3 برای تمایز مونوسیتهای اولیه و مونوسیتها به ماکروفاژها و فعالیت مناسب فاگوسیتوز و فعالیت سیتوتوکسیک سلولهای ماکروفاژ ضروری می باشد. در جیره های که فاقد مکملهای ویتامین D3 می باشد به میزان قابل ملاحضه ای عملکرد سیستم ایمنی کاهش می یابد.

  توکوفرول و سلنیوم: با بروز عفونت و یا تزریق واکسن به ویژه در شرایط استرس که آسیبهای ناشی از پراکسیدازها و سوپراکسیدها را به همراه دارد، فعالیت سیستم ایمنی تحریک می شود. در چنین مواقعی ویتامین E و سلنیوم جیره باعث بهبود عملکرد سیستم ایمنی می شود. ویتامین E ضمن کمک به ایجاد یکپارچگی بخشهای لیپوپروتئینی غشا سلولی باعث کاهش تعییرات اکسیداتیو و توسعه پاسخهای ایمنی سلولی می شود. ویتامین E همچنین از طریق بهبود تکثیر و افزایش لنفوسیتهای T باعث افزایش ایمنی هورمونی می گردد. سلنیوم موجود در گلوتاتیون پراکسیداز به همراه ویتامین E به عنوان یک سیستم آنتی اکسیدانی باعث کاهش غلظت رادیکالهای آزاد در سلول می شود. ویتامین E و سلنیوم نقش مهمی را در تولید لنفوسیتهای بلاستوسیتها برعهده دارند. کمبود این مواد مغذی باعث کاهش فعالیت فاگوسیتوزی ماکروفاژها می شود. علی رغم توصیه های NRC برای تامین میزان 20mg/kg ویتامین E جیره، مقادیر 300mg/kg ویتامین E باعث افزایش عملکرد سیستم ایمنی و کاهش مرگ و میر ناشی از ابتلا به آلودگی های ای کولای و بیماریهای نیوکاسل و بیماری بورس عفونی و کوکسیدیوز می شود. افزودن مکملهای ویتامین E به میزان250mg/kg منجر به جلوگیری از افت تولید تخم در مرغان مادر تحت شرایط استرس گرمایی می شود. نفش مفید سطوح بالای ویتامین E( بالاتر از 300mg/kg) در افزایش رشد لنفوسیتهای T به اثبات رسیده است. در سطوح بالای ویتامین E میزان غلظت پروستاگلندینهای اندامهای لنفوئیدی کاهش یافته و موجب توقف پاسخهای ایمنی سلولی شده و متعاقبا میزات تولید آنتی بادی را بهبود بخشیده است. در جیره های حاوی مکمل ویتامین E ( 200 mg در برابر 80mg) یا ترکیب 300 mg ویتامین E و 1mg/kg سلنیوم افزایش یافته است. افزودن ویتامین E به میزان 30/0 درصد جیره مرغان مادر یا تزریق 3-5/2 mg/egg به تخمهای بارور منجر به افزایش پاسخهای ایمنی جوجه می شود. مشابها ترکیب ویتامین E در واکسن روغنی نیوکاسل و بورس عفونی باعث کنترل سریعتر و همچنین تیتر آنتی بادی بالاتر نسبت به جیره های شاهد شده است.

اسید اسکوربیک: سنتز ویتامین C در جوجه های یکروزه و طیور بالغ تحت استرس به مقدار مناسب انجام نمی پذیرد. ویتامین C باعث افزایش پاسخهای هورمونی و سلولی و همچنین افزایش مقاومت پرندگان نسبت به آلودگیهای ناشی از ای کولای و مایکروباکتریوم آویوم، نیوکاسل و بیماریهای عفونی بورس و مارک می گردد. ویتامین C در ایفا نقش آنتی اکسیدانی خود باعث استحکام غشاهای لکوسیتها می شود و همچنین وجود مقادیر مناسب این ویتامین باعث افزایش فعالیت فاگوسیتوزی نوتروفیلها می گردد. در شرایط استرس گرمایی این ویتامین از طریق تاثیر بر روی کاهش سنتز گلوکوکورتیکوئیدها باعث تخفیف اثرات استرس می گردد. با افزودن یک درصد از ویتماین C کاهش عملکرد سیستم ایمنی ناشی از کوتیکواسترون و استرس گرمایی تقلیل می یابد . تفاوت در اثرات مفید ناشی از افزودن ویتامین C در جیره را می توان به ناپایداری این ویتامین در بعضی از شرایط نگهداری آن مربوط دانست.

ویتامینهای ب کمپلکس: ویتامینهای گروه ب بعنوان کوفاکتور آنزیمی نقش مهمی را مسیرهای متابولیکی بر عهده دارند. از میان ویتامینهای گروه ب، نقش ویتامین B6 در سیستم ایمنی به طور گسترده مطالعه شده است. ویتانین B6 در توسعه و حفظ بافتهای لنفوئیدی موثر است.

کمبود این ویتامین (95/0-48/1 mg/kg) پاسخ آنتی بادی را نسبت به آنتی ژن گلبولهای قرمز گوسفندی و تولید ایمنوگلوبینهای IgG وIgM کاهش می دهد. در شرایط استرس گرمایی، افزودن ویتامی B2 و B6 و أB12 اثرات مثبتی را بر عملکرد سیستم ایمنی جوجه های گوشتی دارد.

عناصر معدنی: عناصرمعدنی نقش مهمی را در عملکرد سیستم ایمنی از طریق تاثیر بر روی تنظیم فشار اسمزی و به عنوان کوفاکتور و کاتالیزوز آنزیمی برعهده دارد و همچنین از طریق بهبود عملکرد هورمونی اعمال سیستم ایمنی را تنظیم می کند. غلظت سدیم، کلر، روی، سلنیوم، منگنر، مس ، آهن و کبالت جیره پاسخهای ایمنی را تحت تاثیر قرار می دهد. بطور کلی فرمهای معدنی این عناصر کمتر از فرمهای آلی جذب می شوند فلذا زمانی که عناصر معدنی در جیره به فرم کلیت باشد پاسخهای ایمنی بیشتر است.

سدیم و کلرید: سدیم و کلر به همراه پتاسیم نقش کلیدی را در ثبات توازن اسمزی مایعات داخل و خارج سلولی بر عهده دارد. کمبود نمک جیره باعث کاهش عملکرد سیستم ایمنی می شود. بطوریکه در سطوح 14/0 درصد سدیم و یا 21/0 کلر تیتر آنتی بادی افزایش می یابد. در جیره های حاوی مقادیر کمتر از 14/0 سدیم و 17/0 کلر پاسخهای هومورال کاهش می یابد. افزودن مقادیر مناسب نمک تیتر آنتی بادی را بهبود می بخشد. راهکار افزودن کلر به عنوان یک تعییر دهنده ایمنی تحت شرایط استرس گرمایی در شرایط کنترل شده قابل توصیه می باشد.

روی: نقش روی در ایمنی از طریق افزایش تیموسیتها و تعداد سلولهای لنفوسیت تی و فعالیت سلولهای دفاعی و توتروفیلها و همچنین تولید ماکروفاژها و آنتی بادی و تولید اینترفرون و کاهش نفوذپذیری سلول در مقابل ویروس می باشد.روی همچنین برای بهبود عملکرد تیمومیلین و تکثیر لنفوسیتها و تولید متا آنزیمهایی مانند DNA و RNA پلی مرازها مورد نیاز می باشد. کمبود روی جیره علاوه بر کاهش تولید اینترلوکین –2 باعث حفاظت از یکپارچگی اندامهای لنفوئیدی و عملکرد سلولهای تی می گردد. کمبود روی در جیره مرغان مادر، تیتر آنتی بادی نسبت به آنتی ژن گلبولهای قرمز گوسفندی را در نسل بعدی حاصل کاهش می دهد. برعکس پس از افزودن روی به جیره پاسخ به آنتی بادی در نسل بعد افزایش می دهد. چندین مطالعه محدود نشان داد که با افزودن مقادیر بالاتر روی(220mg/kg) در جیره های مرغ مادر هیچ تاثیر معنی داری بر روی عملکرد ایمنی سلولی و هورمونی وجود ندارد. تفاوت در گزارشات اینچنینی ممکن است در نتیجه تفاوت در غلظت های به کار رفته روی و یا اثر متقابل بین سایر مواد مغذی موجود در جیره های پایه مورد استفاده در آزمایشات تغذیه ای باشد. در جیره مرغ مادر افزودن روی به فرم کلیت شده با میتیونین باعث بهبود عملکرد سیستم ایمنی و افزایش تیتر آنتی بادی و ایمنی در نسل بعد و مقاومت بر علیه سالمونلا انترویتیدس و ای کولای خواهد گردید.

 

منگنز: منگنز نقش مهمی در توسعه و ترمیم و حفاظت از بافتهای اپیتیلیال دارد. آنزیم سوپراکسیدسموتاز وابسته به منگنز در میتوکندری موجب غیر فعال شدن رادیکالهای آزاد تولید شده در داخل سلول می گردد. فرم آلی این مواد معدنی پاسخ آنتی بادی را نسبت به عفونتهای بیماری بورس، برونشیت عفونی و نیوکاسل در مرغان مادر افزایش می دهد.

مس: در طی فاز حاد سیستم ایمنی، سلولهای کبد تولید و ترشح پروتئین فاز حاد را برعهده دارند که باعث افزایش مقاومت جوجه بر علیه آلودگیهای عفونی می گردد. سروپلاسمین یکی از پروتئینهای مهم از این گروه می باشد که به عنصر مس به عنوان کوفاکتور نیاز دارد. سروپلاسمین از طریق از بین بردن رادیکالهای آزاد تولید شده در فاگوسیتوز باعث حفاظت پرنده می شود. بنابراین در شرایط ابتلا به آلودگیهای عفونی احتیاجات مس افزایش می یابد. سوپراکسید دسموتاز وابسته به مس و روی واقع در سیتوزول باعث غیر فعال شدن رادیکالهای آزاد می شود. بطور کلی نیاز به مس در هنگام بروز عفونتها نسبت به حالت معمولی افزایش می یابد. معمولا به منظور افزایش ایمنی و سلامتی جوجه ها افزودن سطوح 250-125mg مس را توصیه می کنند. فرم کلرید مس در مقایسه با سولفات مس نقش موثرتری را برای افزایش سلامتی روده بر عهده دارد و به عنوان یک ماده میکروب کش بر علیه آلودگیهای ای کولای و سالمونلا تجویز می شود. فراهم کردن مس به فرم کلیت همراه با اسیدهای آمینه تاثیرات مثبتی را در بر دارد.

آهن: نقش آهن در ایمنی می تواند از طریق کاهش ناگهانی در غلظت اهن در سرم در حین فاز اولیه عفونت ارزیابی شود. افزودن آهن به جیره نشان داه است که باعث افزایش فعالیت ضد باکتریایی ماکروفاژها در کبد و طحال جوجه های مبتلا می شود. میزان سرزندگی در جوجه های آلوده با سالمونلا گالیناریوم همراه با افزودن 100 mg/kg آهن در جیره حاوی 200mg/kg آهن افزایش می یابد.

کبالت: اثرات مفید کبالت بر روی سیستم ایمنی عمدتا مربوط به اثرات مثبت آن در سنتز پروتئین و عملکرد اندامهای لنفوئیدی می باشد. افزودن مکمل 10/0 یا 5/0 mg/kg (وزن بدن) عملکرد سیستم دفاعی میزبان بر علیه عفونت یا واکسیناسیون بیماری نیوکاسل در جوجه های گوشتی را افزایش می دهد احتیاجات غذایی و حد مجاز مواد مغذی تاثیر گذار بر روی سیستم ایمنی طیور مواد مغذی NRC 1994 برای افزایش ایمنی سطح سمیت انرژی(Kcal/kg) 3200 مقادیر بیش از حد انرژی میزان مصرف خوراک را کاهش می دهد.افزودن چربی غیر اشباع میزان ایمنیت را افزایش می دهد پروتئین(%) 23 سطوح بالای پروتئین اثر مثبت بر علیه آلودگی ای کولای دارد کاهش پروتین جیره باعث کاهش احتمال ابتلا به کوکسیدیوز می شو

 

د متیونین(%) 50/0 80/0-60/0 بیش از 1 آرژنین(%) 25/1 —-

 

بیش از50/2 ترئونین(%) 80/0 —-

 

بیش از80/1 لیزین(%) 20/1 —-

 

بیش از 40/2 والین(%) 90/0 والین کمتر. لوسین+ ایزولوسین/نسبت مناسب بیش از 80/1 ویتامین A(IU/kg) 1500 15000-8000 2 میلیون ویتامین D3(ICU/kg) 200 3500-2500 — ویتامین E(mg/kg) 10 300-200 —-

 

ویتامین C(mg/kg) — 400-200 — ویتامین کمپلس B —

 

دو برابر مقدار پیشنهادی مفید است —

 

سدیم(%) 20/0 4/0-3/0 9/0

 

کلرید(%) 20/0 25/0-2/0 50/1

 

فروشگاه کشاورزی

error: Content is protected !!