به وب سایت خانه کشاورز خوش امدید

بیماری های طیور

بررسی‌ علل‌ افزایش‌ تلفات‌در جوجه ‌های‌ یکروزه

بررسی‌ علل‌ افزایش‌ تلفات‌در جوجه ‌های‌ یکروزه

از: دکترمحمدرضا صالحی‌قمی‌ کارشناس‌ بیماری‌شناسی‌ طیور

مقدمه‌: کیفیت‌ جوجه‌ تولید شده‌ به‌ دو عامل‌بستگــی‌ دارد. یکی‌ مرگــ‌ و میر که‌می‌تواند ناشی‌ از عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ یابندناف‌ و آلودگــی‌ به‌ قارچ‌ باشد و دوم‌بستگــی‌ به‌ مقدار جوجه‌های‌ وازده‌ وحذفی‌ دارد که‌ این‌ مورد به‌ فاکتورهای‌بیشتری‌ بستگــی‌ پیدا می‌کند که‌ در جای‌خود بحث‌ خواهد شد. بنابراین‌ تلفات‌ اولیه‌ جوجه‌های‌تولید شده‌ را می‌توان‌ به‌ دو دسته‌ تقسیم‌نمود: مرگــ‌ و میر و حذف‌. در این‌ مقاله‌ سعی‌ شده‌ است‌ به‌طورتحلیلی‌ به‌ شرح‌ این‌ دو عامل‌ با توجه‌ به‌تجربیات‌ فارمی‌ پرداخته‌ شود.

مرگــ‌ و میر: عمده‌ترین‌ علت‌ مرگــ‌ و میر اولیه‌عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ است‌ که‌ بیشترین‌تلفات‌ را در هفته‌ اول‌ زندگــی‌ باعث‌می‌شود که‌ معمولا از روز سوم‌ زندگــی‌شروع‌ شده‌ اوج‌ آن‌ در روز هفتم‌ زندگــی‌است‌ و بعد از آن‌ به‌ تدریج‌ کاهش‌ پیداکرده‌ و حدودادر روز دهم‌ مرگــ‌ و میرناشی‌ از عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ به‌ حالت‌عادی‌ برگــشت‌ می‌کند. بعد از عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ می‌توان‌ ازعفونت‌ بند ناف‌ نام‌ برد و در انتها آلودگــی‌قـــارچی‌ که‌ متداول‌ترین‌ آن‌ آلودگــی‌ به‌قــــارچ‌ آســــپرژیـــلوس‌ فومیگــاتوس‌است‌. فاکتورهای‌ موثردر مرگــ‌ و میر ۱ـ عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ Yolk Infection ۲ـ عفونت‌ بندناف‌ Omphalitis ۳ـ آلودگــی‌ قارچی‌ Mold Infection عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ و راه‌های‌انتقال‌ آن‌: همان‌طور که‌ گــفته‌ شد متداول‌ترین‌ ورایج‌ترین‌ علت‌ مرگــ‌ و میر در هفته‌ اول‌زندگــی‌ است‌. اجرام‌ بیماریزا و غیربیماریزای‌زیادی‌ در به‌ وجود آوردن‌ عفونت‌ کیسه‌زرده‌ دخالت‌ دارند که‌ هم‌ می‌تواند ازطریق‌ تخمدان‌ به‌ صورت‌ انتقال‌ عمودی‌یا از طریق‌ آلودگــی‌ مجرای‌ تخم‌ یااویدوکت‌ باعث‌ عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ شودو یا آلودگــی‌ از طریق‌ پوسته‌ تخم‌ مرغ‌صورت‌ گــیرد که‌ این‌ راه‌ بیشترین‌ حالت‌وقوع‌ عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ است‌. راه‌های‌ انتقال‌ آلودگــی‌ درعفونت‌ کیسه‌ زرده‌ ۱ـ انتقال‌ عمودی‌ از طریق‌ تخمدان‌Ovarian Transmission ۲ـ انتقال‌ از طریق‌ عفونت‌ اویدوکت‌Salpingitis ۳ـ انتقال‌ از طریق‌ آلودگــی‌ پوسته‌ EggContaminated عوامل‌ ایجادکننده‌: میکروارگــانیسم‌های‌ مختلفی‌ باعث‌آلودگــی‌ و عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ شوند.باکتری‌ E.coli سردسته‌ اجرام‌ میکروبی‌در عفونت‌ زرده‌ است‌ که‌ هم‌ می‌تواند ازطریق‌ عفونت‌ اویدوکت‌ باعث‌ آلودگــی‌کیسه‌ زرده‌ شود و هم‌ از طریق‌ آلوده‌شدن‌ پوسته‌ تخم‌ مرغ‌ که‌ این‌ حالت‌متداول‌ترین‌ شکل‌ بروز عفونت‌ کیسه‌ناشی‌ از E.coli می‌باشد. علاوه‌ برباکتری‌ E.coliباکتری‌های‌ دیگــری‌ مثل‌پروتئوس‌ و باسیلوس‌ و… می‌توانندباعث‌ عفونت‌ زرده‌ شوند. در مواردی‌ که‌ عفونت‌ توسط باکتری‌E.coli ایجاد شده‌ باشد محتویات‌ عادی‌کیسه‌ زرده‌ که‌ سبز زرد رنگــ‌ با قوام‌ ویژه‌کیسه‌ زرده‌ است‌ وقتی‌ عفونی‌ شد کیسه‌زرده‌ به‌ صورت‌ زرد قهوه‌ای‌ با قوام‌کازئوزی‌ تا مایع‌ زرد قهوه‌ای‌ تغییر شکل‌پیدا می‌کند. در بعضی‌ مواقع‌ نفوذ جرم‌ بیماری‌زااز دیواره‌ کیسه‌ زرده‌ باعث‌ انتشارآلودگــی‌ از طریق‌ پرده‌ صفاق‌ به‌ کیسه‌های‌هوایی‌ و حتی‌ باعث‌ تورم‌ عفونی‌ پرده‌قلب‌ و همین‌طور پری‌ هیاتیت‌ تورم‌عفونی‌ پرده‌ روی‌ کبد می‌شود. درصد تلفات‌ ناشی‌ از عفونت‌ کیسه‌زرده‌ بستگــی‌ به‌ مقدار تخم‌ مرغ‌های‌آلوده‌ پاتوژنتیسه‌ و همین‌طور تعداد جرم‌بیماری‌زا دارد. در مواردی‌ که‌ عفونت‌ کیسه‌ زرده‌ناشی‌ از سالمونلا باشد تابلوی‌ کلینیکی‌بیماری‌ تفاوت‌ پیدا می‌کند. عفونت‌ کیسه‌زرده‌ سالمونلایی‌ مثل‌ E.coli هم‌می‌تواند از طریق‌ زرده‌ اتفاق‌ بیافتد، هم‌از طریق‌ پوسته‌ تخم‌ مرغ‌ که‌ همانند فرم‌عفونت‌ کلی‌باسیلی‌ انتقال‌ از طریق‌پوسته‌ تخم‌ مرغ‌ متداول‌تر است‌.بیشترین‌ آلودگــی‌ مربوط به‌ دوسالمونلای‌ متحرک‌ اینترایتیدیس‌ وتیفی‌موریوم‌ هستند که‌ به‌ شکل‌ بالینی‌ در(Csubclinical) سکوم‌ و کیسه‌ صفراوجود داشته‌ و تحت‌ شرایط خاصی‌ مثل‌استرس‌ یکباره‌ تکثیر پیدا کرده‌ و ازطریق‌ مدفوع‌ دفع‌ می‌شوند در چنین‌مواقعی‌ احتمال‌ این‌ که‌ پوسته‌ تخم‌ مرغ‌به‌ یکی‌ یا هر دو نوع‌ سالمونلا آلوده‌شود وجود دارد. این‌ آلودگــی‌ می‌تواند ازطریق‌ آلوده‌ بودن‌ پوشال‌ لانه‌های‌تخمگــذاری‌ و یا آلوده‌ بودن‌ ناحیه‌ کلوآک‌صورت‌ گــیرد که‌ در هر دو حالت‌ جرم‌بیماری‌زا احتمال‌ دارد قبل‌ از ضدعفونی‌شدن‌ تخم‌ مرغ‌های‌ قابل‌ جوجه‌کشی‌ به‌داخل‌ تخم‌ مرغ‌ نفوذ کرده‌ باعث‌ عفونت‌کیسه‌ زرده‌ شود. در این‌ حالت‌ کیسه‌زرده‌ فرم‌ کازئوزی‌ گــرفته‌ و خشک‌ وچروکیده‌ به‌ نظر می‌رسد و از آنجایی‌ که‌جوجه‌های‌ آلوده‌ از بدو تولد وهمین‌طور در روزهای‌ اول‌ زندگــی‌ جرم‌بیماری‌زا را دفع‌ می‌کنند باعث‌ انتقال‌آلودگــی‌ به‌ جوجه‌های‌ سالم‌ دیگــر شود(برخلاف‌ سایر عفونت‌های‌ کیسه‌ زرده‌)در نتیجه‌ تعداد بیشتری‌ از جوجه‌های‌تولید شده‌ درگــیر باکتری‌ شده‌ که‌ البته‌دیگــر فرم‌ بیماری‌ تغییر کرده‌ و به‌صورت‌ بیماری‌ سالمونلوز یا پاراتیفوزبروز می‌کند. بنابراین‌ افزایش‌ مرگــ‌ و میرو افزایش‌ حذف‌ را به‌ دنبال‌ خواهدداشت‌.

گــزیده‌ای‌ از تحقیق‌: دکتر بهرام‌ شجاعدوست‌، دکترمحمدحسن‌ بزرگــمهری‌فرد، دکتر عبدالمحمد حسنی‌طباطبایی‌

منبع : شبکه اطلاع مرغداری

 

روش های واکسیناسیون طیور

روش های واکسیناسیون طیور

  1. واکسیناسیون از طریق آب آشامیدنی

واکسیناسیون از طریق آب آشامیدنی یکی از مناسبترین راه هاي تجویز واکسن هاي زنده است . این روش می تواند آسانتر از سایر روش ها تلقی شود. اما به منظور اجتناب از کاهش توانایی واکسن که هر زمان ممکن است اتفاق بیفتد واکسیناتور باید توجه کامل به تمام شیوه هاي آماده سازي و تجویز واکسن را ، مبذول دارد.
در مرغداري ها دو نوع سیستم توزیع آب وجود دارد:
1- سیستم آبخوري زنگوله اي
2- سیستم آبخوري نیپلی(پستانکی)
صرفه نظر از آنکه کدام سیستم به کار می رود ، مراحل قبل از توزیع محلول واکسن یکسان است و شامل آماده سازي واکسن و محروم سازي طیور از آب می باشد . قبل از بحث در خصوص این مراحل بخاطر داشته باشید که قبل از آماده سازي واکسن، باید دستها را با دقت شست. صابون یا مواد ضد عفونی کننده نباید با محلول واکسن تماس پیدا کند. در اصل ،مقررات مربوطه ساده هستند ولی رعایت آنها الزامیست . واکسن ویروسی باید به مقدار کافی به طیور داده شود و شرایط نگهداري واکسن، وضعیت سلامتی طیور، کیفیت آب و البته فن واکسیناسیون، پاسخ واکسن را تعیین خواهند کرد.

1-1 :  آماده سازي قبل از واکسیناسیون

طیور را از آب محروم کنید تا تشنه شوند . بسته به سن طیور و شرایط آب و هوایی، دوره محرومیت از آب
1/30 تا 3 ساعت متغیر خواهد بود.
مخزن آب و آبخوري ها را تخلیه کرده و بدون استفاده از مواد ضدعفونی کننده هر یک را کاملاً شسته و تمیز نمایید.
آب تمیز ، خنک و با کیفیت مناسب باید مورد استفاده قرار گیرد . PH آب باید بین 5/5 تا 7/5 باشد .

آب عاري از کلر یا سایر مواد ضد عفونی کننده یا هر نوع یون فلزي (بویژه یون آهن ) باشد، زیرا این مواد می توانند ویروس واکسن هاي زنده را غیر فعال کنند.

سه ماده را می توان جهت خنثی کردن کلر به آب اضافه کرد :

  تیوسولفات سدیم با غلظت 16 میلی گرم در لیتر ،کلر را خنثی می کند.

شیر خشک بدون چربی با غلظت 2/5 گرم در لیتر ، در این مورد باید مطمئن شد که قبل از افزودن واکسن ،شیر خشک کاملا در آب حل شده باشد.

قرص سوامیون محصول شرکت CEVA به ازاء هر 100 لیتر آب واکسن یک قرص استفاده شود.

نکات مهم :

به هنگام مخلوط کردن و همزدن آب از همزن غیر فلزي استفاده شود ده دقیقه قبل از افزودن واکسن، این محلول را به حال خود بگذارید.

جنس ظروف و آبخوري ها باید از پلاستیک (غیرفلزي ) باشد . زیرا بعضی از یون هاي فلزي می توانند ویروس موجود در واکسن را غیر فعال کنند.

باید تجهیزات تمیز به کار روند، (از بکارگیري مواد ضدعفونی کننده جهت تمیز کردن آن ها خودداري شود.)

واکسن آماده شده هرچه سریعتر باید مصرف شود در خصوص این مراحل، بخاطر داشته باشید یکی از آخرین اقدامات احتیاطی آنست که از تماس واکسن رقیق نشده با هوا جلوگیري شود . بنابراین پس از برداشتن سرپوش فلزي ، درب پلاستیکی ویال واکسن را در زیر سطح آب باز کنید.

مقدار آب مورد نیاز را بر حسب تعداد طیور محاسبه کنید.

واکسیناسیون با در نظر گرفتن سن طیور و شرایط آب و هوایی انجام شود.

چند نفر کارگر را جهت توزیع واکسن به کار گیرید.

جدول ذیل حداقل میزان آب مورد نیاز جهت تهیه محلول واکسن را بر حسب سن طیور نشان می دهد:

لیتر برای هزار جوجه سن به هفته
14 2
21 3
28 4

2-1 : تجویز واکسن ها

محلول واکسن باید حداقل به مدت یک ساعت و نیم در دسترس تمام طیور قرار گیرد تا مطمئن شوید که همه طیور از آن نوشیده اند. به منظور اجتناب از کاهش تیتر محلول واکسن، تجویز واکسن نباید بیش از 3
ساعت به طول انجامد.

زمان دریافت محلول واکسن به طور مستقیم به تعداد طیور واکسینه شده ارتباط دارد و باید بر حسب شرایط محیطی تنظیم شود.

بنابراین ما قویاً ابتدا انجام یک واکسیناسیون آزمایشی (بدون وجود واکسن ) را به منظور ارزیابی دقیقتر
شرایط مرغداري ، مدت تجویز واکسن مورد نیاز توصیه می کنیم تا از حداکثر کارایی واکسن اطمینان حاصل شود.

استفاده از رنگ در محلول واکسن به نظارت، مشاهده و تنظیم روند تجویز واکسن از طریق کنترل رنگ پذیري زبان و چینه دان طیور استفاده می کند.

3-1 : بعد از واکسیناسیون

هنگامی که آب حاوي واکسن کاملاً مصرف شده باشد (وقتی مخزن و منبع ذخیره خالی است ) هنوز مقدار قابل ملاحظه اي آب در لوله ها باقی مانده است که باید سریعاً توسط آب خنثی که حاوي مواد ضد عفونی کننده نباشد، شستشو گردد. بنابراین:

سیستم توزیع آب را ببندید.

مخزن را با مقادیر بسیار زیاد آب پر کنید.

تیوسولفات سدیم به میزان 16 میلی گرم در هر لیتر آب یا شیر خشک بدون چربی به میزان 2/5 گرم در هر لیتر آب و یا یک قرص سوامیون به ازاء هر 100 لیتر آب اضافه کنید.

سپس سیستم توزیع آب را باز کنید.

از آب کلردار (آب اصلی) استفاده نکردد تا آب خنثی کاملاً به مصرف برسد.

تا روز بعد از واکسیناسیون از پمپ کلر استفاده نشود و فیلتر ذغال فعال شده برداشته نشود.

 

2- واکسیناسیون به طریق افشان (اسپري)

افشانیدن (اسپري کردن) یکی از مؤثرترین و متداول ترین روش هاي واکسیناسیون علیه بیماري هاي نیوکاسل و برونشیت عفونی است. این روش خصوصا براي اولین واکسیناسیون علیه بیماري نیوکاسل مناسب است . زیرا مرحله اول پاسخ ایمنی شامل واکنش موضعی غده Harderian در چشم و واکنش مخاط دستگاه تنفسی فوقانی است. این روش جهت واکسیناسیون علیه بیماري برونشیت عفونی نیز مناسب است اما در خصوص بیماري گامبورو مناسب نمی باشد.

1-2 : آماده سازي واکسن :

از آب مقطر استریل جهت آماده سازي واکسن استفاده شود.

به قسمت مربوط به آماده ساز واکسن در بخش آب آشامیدنی رجوع شود.

تجهیزات

فشار دستگاه اسپري باغبانی استاندارد نیست زیرا ممکن است اندازه قطرات آب تغییر یابد به این دلیل استفاده از این دستگاه در خصوص اسپري واکسنها توصیه نمیشود.

دستگاه اسپري پیشرفته به عنوان مثال دستگاه 1 Desvac Kit یا 2 Kit اختصاصا براي واکسیناسیون طیور طراحی شده اند و قادر به تولید ثابت ( 2 بار) میباشند. میزان فشار نیز توسط فشار سنج نشان داده می شود . لوله اي که مجهز به سر شیلنگ دو گانه باشد ، براي افشاندن طولانی مدت مناسب تر است و افشان یکنواخت تولید می کند ( 0/25 لیتر در هر دقیقه ) .

2-2 : واکسیناسیون اولیه به طریق اسپري :

واکسیناسیون اولیه به صورت افشان درشت انجام شود و قطر قطرات آب حدود 0/15 میلیمتر یا 150 میکرون باشد. هرز رفتن محلول واکسن عمدتاً ناشی از تبخیر در اثر استفاده از افشان ریز و یا چکه در اثر استفاده از افشان درشت است.

بنابراین این ضایعات باید در محاسبه حجم محلول واکسن در نظر گرفته شود و جبران گردد.

3-2 : واکسیناسیون جوجه هاي یکروزه موجود در جعبه :

واکسیناسیون در خنکترین وقت روز انجام شود.
جعبه ها به ردیف چیده شوند.
هیترها و دستگاه تهویه خاموش شوند.
با وارد کردن ضربه آهسته به جعبه ها ، جوجه ها را بیدار کنید.
بهترین میزان افشاندن واکسن برابر با 0/5 لیتر به ازاي هر هزار جوحه است.
اسپري را از فاصله 30-20 سانتی متري بالاتر از سطح جوج هها انجام دهید.
افشاندن مجدد نیز انجام شود.
پس از واکسیناسیون حداقل به مدت پانزده دقیقه جوجه ها را در جعبه باقی بگذارید.

4-2 : واکسیناسیون طیور موجود در سالن:

قبل از واکسیناسیون نور را زیاد کنید تا طیور دور جمع شوند.
سپس نور را کم کنید ، آنقدر که فقط بتوان دید . هیترها و دستگاه تهویه را خاموش کنید . در سالن هاي روشن و پر نور ، به خاطر جلوگیري از وحشت زدگی طیور، واکسیناسیون در شب انجام شود.
اسپري را از فاصله 30 سانتی متري بالاتر از سطح طیور انجام دهید.
افشاندن مجدد نیز انجام شود.
این روش در هر ساعت 20000 طیور قابل واکسینه شدن است.
بهترین میزان افشاندن واکسن نیم تا یک لیتر به ازاي هر هزار طیور توسط دستگاه اسپري مدرن و یا یک لیتر به ازاي هر هزار طیور توسط دستگاه اسپري باغبانی میباشد.

5-2 : واکسیناسیون تشدید کننده از طریق اسپري:

به این منظور از افشان ریز که موجب تولید قطراتی حدود 0/5 میلیمتر (برابر با 50 میکرون) میباشد، جهت واکسیناسیون دوم استفاده کنید.

این ذرات ریز واکسن به عمق دستگاه تنفسی نفوذ می نمایند . بنابراین براي اجتناب از واکنش هاي بعد از واکسیناسیون ، از این روش فقط براي واکسیناسیون تشدید کننده استفاده کنید.

تجهیزات مورد استفاده براي افشاندن و آماده سازي محلول واکسن صرفاً باید براي واکسیناسیون نگهداري شوند.

درب و پنجر ههاي سالن کاملا بسته شوند، هیت رها و دستگاه تهویه خاموش گردد.

مطمئن شوید که سیم برق دستگاه افشان بتواند به دورترین نقطه در سالن برسد.

دستگاه اسپري براي تولید ریزترین اندازه قطرات آب تنظیم شود.

مقدار افشاندن 0/4 لیتر به ازاي هر هزار طیور

یک سالن به مساحت 1000 متر مربع می تواند در 15 دقیقه مورد افشان قرار گیرد.

حداقل تا 15 دقیقه بعد از واکسیناسیون ، هیترها ، دستگا ههاي تهویه و… نباید روشن شوند.

پوشیدن دستگش ، استفاده از ماسک صورت و عینک هاي حفاظتی به هنگام اسپري بطور اکید توصیه
میشود.

6-2 : بعد از واکسیناسیون :

تمام تجهیزات باید دو بار با آب معدنی (بدون استفاده از مواد ضد عفونی کننده ) شستشو داده شوند . گاهگاهی سر شیلینگها باید باز و بسته شوند و سیستم گریسکاري شود.

 

  1. واکسیناسیون داخل چشمی

روش قطره چشمی ، موثرترین شیوه واکسیناسیون است . زیرا مطمئنا هر یک از طیور یک دوز کامل واکسن را دریافت میکنند.
معایب آن این است که وقت گیر است و اغلب در عمل به صورت ناقص انجام میشود.

1-3 : روش کار:

از یک مایع رقیق کننده استریل جهت آماده سازي واکسن استفاده شود.
پرنده را طوري نگهدارید که سر آن به یک طرف خم شده باشد تا دسترسی به یک چشم راحت باشد.
ظرف پلاستیکی حادي واکسن را به صورت عمودي نگه داشته و به آرامی طرفین ظرف را فشار داده ،تا یک قطره واکسن به داخل چشم چکانیده شود.
قبل از رها کردن پرنده از جذب کامل واکسن در چشم مطمئن شوید . معمولاً یک واکنش خود بخودي وجود دارد که به محض ریخته شدن قطره واکسن بر روي چشم موجب پخش شدن آن برروي سطح چشم میشود.

این روش مخصوصاً براي تجویز واکسن لارنگوتراکئیت بخوبی موثر بوده و گاهی بسته به شرایط براي واکسن نیوکاسل مورد استفاده قرار می گیرد.

 

  1. واکسیناسیون به روش تلقیح در نسوج پرده بالی

واکسیناسیون از طریق نفوذ در بافت بال طیور روش اصلی تجویز واکسن آبله طیور است که حاوي ویروس موثر بر پوست میباشد.
این واکسن با استفاده از یک وسیله دو شاخه که در بسته بندي واکسن موجود است در بافت نفوذ می کند . استفاده از وسیله دو شاخه داراي اهمیت میباشد. زیرا دو ناحیه مایه کوبی شده به وجود می آورد و منجر به محافظت بهتر میشود.

1-4 : روش کار:

از این محلول رقیق کننده استریل جهت آماده سازي واکسن استفاده شود.
پرنده را نگهدارید و زیر بال را به طرف بیرون باز کنید.
وسیله دو شاخه را در واکسن آماده شده فرو برید هر دو سوزن را آغشته کنید ، سر سوزن ها را باید قبل
از بیرون آوردن با سطح داخلی ظرف حاوي واکسن به آهستگی تماس دهید.
وسیله دو شاخه را در نسوخ پرده بالی فرو نمایید.
براي واکسیناسیون پرنده بعدي مجدداً وسیله دو شاخه را در ظرف حاوي واکسن فرو برید.
از تزریق در محل حضور پرها اجتناب ورزید زیرا ممکن است پرها به واکسن آغشته شوند، و واکسن به بافت نرسد.
از آسیب رساندن به عروق خونی استخوان و عضله بال خودداري گردد.
دقت شود که هیچ قسمتی از بدن پرنده به جز ناحیه قابل مایه کوبی با واکسن آبله تماس نداشته باشد.
ناحیه مایه کوبی شده در نسوخ پرده بالی باید 7 تا 14 روز پس از واکسیناسیون مورد بررسی قرار گیرد.
تا از وجود واکنش موضعی در ناحیه تزریق به صورت یک تورم کوچک اطمینان حاصل گردد . این واکنش حاکی از یک واکسیناسیون رضایتبخش است.

 

  1. واکسیناسیون به روش تزریق

واکسیناسیون از طریق تزریق (تزریق زیر جلدي و داخل عضلاتی ) ساده ترین و متداولترین روش تجویز واکسن کشته است.
این روش در واکسیناسیون انفرادي با واکسنهاي غیر فعال مورد استفاده قرار میگیرد.

1-5 : روش کار:

2-4 ساعت قبل از استفاده واکسن، آن را از یخچال بیرون آورده تا در دماي محیط کمی گرم شود.
از سرنگ هاي اتوماتیک جهت تنظیم دوز واکسن و تزریق استفاده گردد.
بررسی و آزمایش مرتب تجهیزات بسیار مهم است تا از تزریق دوز مناسب اطمینان حاصل شود و سر سوزنها به طور مرتب تعویض شوند (مثلا براي هر 200 طیور یک بار)
تزریق می تواند در قائده گردن به صورت زیر جلدي و یا ترجیحاً به صورت داخل عضلانی در سینه و یا ران انجام شود.

تهیه و تنظیم مجدد از : مهندس همایون غفاری

منبع : سازمان دامپزشکی استان خراسان شمالی اداره آموزش و ترویج

بررسی و نظارت : دکتر حمید رمضانی معاون فنی سازمان دامپزشکی استان خراسان شمالی

گرد آورندگان و تنظیم : دکتر رضا صاحبی و دکتر فرزین حسینی

رديابي عوامل وازدگي وتلفات اوليه درگله گوشتي

n00000013-t

     مقدمه :

نحوه برخورد باتلفات اوليه مرغداريها ، ازمعضلات جـدي اين حرفه است كه بعضا“ باتبعـات ونتـايج حقوقي ودرگيريهاي مربوط بدان نيـز همراه مي شود . متأسفانه ، عليـرغم اهميت اين مقوله ، تاكنون كار مدون ومنظمي دراين زمينه،صورت نگرفته است.به دليل ضرورت وجوديك راهنماي عملي ، براي قضاوت صحيح درمورد منشأ وعوامل تلفات ، مقاله حاضـربه عنـوان ورودومقدمه اي دراين موضوع ، تقديم مي گردد بدان اميدكه جزئيات فني اين مباحث به كمك اهل نظر،تفصيل وتعميق بيشتري پيدا كند .

     روش شناسي :

بيش ازهرچيزبايدمتدلوژي مناسبي براي تحقيق وبررسي موردنظرمان داشته باشيم.اين متدلوژي بـايدبـه گونه اي تنظيم شـودكه حتي الامكان ، كليه عـوامل دخيل درتلفات اوليه راپوشش دهـد.روش برگزيده  اين مقاله تبارشناسي(دودمان پژوهي)خواهدبود. اين متدلوژي منسوب به“نيچه” وبخصوص “ ميشل فوكو ” فيلسوف معروف ومعاصرفرانسوي است . تفاوت اين روش با روش تاريخ شناسانه آن است كه درروش تـاريخي ، سابقه تـاريخي مسئله ازابتـدا به انتـها  مـرورمي شودحـال آنكه درروش تبارشناسي جستجو ازحال به گذشته سيرمي كند.يعني ما گزارشي ازوضعيت موجود(ودراين مـورد از تلفات غيرعادي اوليه درگله اي معين ) داريم  . درمحل حضورمي يابيم وباروش تبارشناسانه ازوضعيت حال حاضر گله گوشتي گزارشي تهيه مي كنيم .اگرصحت گزارش،دال برتلفات غيرعادي موردتأييدمان قرارگرفت ،آنگاه به رديابي عوامل آن ازحـال به گـذشته مي پردازيم وقدم به قدم به حـذف عوامل غيرمؤثربـرتلفات اقـدام مي كنيم .هدف آن است كه بتدريج حلقه محاصرة عامل يـا عـوامل اصلي را تنگتر ونهايتا“ آنها راشناسايي نمائيم .

     گام اول :  بررسي صحت وسقم گزارش

پس ازحضوردرمحل،اولين كار،تحقيق صحت وسقم اصل گزارش است.بارها اتفاق افتاده كه مرغدار  بدليل عدم اطلاع كافي ازطبيعي بـودن درصدي ازتلفات اوليه ، يـا بدلايل ديگـر ، دروخـامت وضع گله  دانسته ياندانسته مبالغه كـرده است . ميزان استاندارد يـا طبيعي تلفات اوليه ووازدگي گله دركشور ما تاسقف 3% تعيين شـده است .البته اين رقم سالياني طولاني است كه مبناي قضاوت وداوري قرارگرفته وظاهرا“ بيش ازآنكه نوعي اتكـا بردلايل علمي داشته باشد، عمـدتا“ بديل جنبه بخشنامه اي آن ملاك عمل قـرارمي گيرد. بـاتوجه به ارتقاء وضعيت بهداشتي مـرغـداريها وسـوادوآگـاهي مـرغـداران و توليـدكنندگان جوجه ، شابسته است مقدمـات تجديد نظـرعلمي دراين رقم بـاتوجه به واقعيات جديد صنعت مرغداري فراهم گردد. نخستين گام دراين زمينه مي تواند برآوردي واقعي ازآمار تلفات اوليه جوجه هاي توليد شده درسراسركشورباشد.علي ايحال تاآنزمان،ناچاريم رقم 3% رامبناي كارقراردهيم

مشكل ديگـر عدم توافق درمحـدوده زماني تلفات است كه اغلب 7 روز ذكـرشده ولي بعضـا“ ده روز راواقعي ترمي دانند وبندرت هم تا15 روز راملاك قرارمي دهند.دربخشنامه هاي اداري  تـأكيد برتلفات هفته اول است ولي به نظرنگارنده اگرمنشأوازدگي وتلفات عواملي غيراز بيماريهاي eggborn

( عفونت نـاف ـ سالمونلا وآسپرژيلوس ) بـاشد.محاسبه تلفـات هفتـه اول عــادلانه است چـون دراين شـرايط منحني تلفات بين روزهـاي 3و6 به اوج مي رسدوسپس دفعتا“سقـوط مي نمـايد.امـادرمورد بيماريهاي egg born  داوري بايد باتوجه به دوره كمون ودوره خودبيماري صورت گيرد.مثلا“درعفونت ناف ناشي ازآلودگي هجري اين مدت تا10 روزاول ادامه داردودرموردسالمونلوز باتوجه به اينكه اوج تلفات درهفته دوم است حـداقل 15 روز بـايدملاك محاسبه باشد. درمـوردآسپرژيلوس هاي مادري هم درست است كه اوج تلفـات درهفته اول متمـركزاست ولي تلفات مراحل غيرحاد بيماري هم تا 15 و20 روزگي وبعضا“ بيشتر مي تواند طول بكشدكه طبعا“ بايستي دربرآورد خسارات وارده، موردتوجه   قرارگيرد.

نكته مهم ديگرآن است كه دراين برآورد صرفا“نبايد تلفات اوليه لحاظ گرددبلكه بايدوضع عمومي  گله، ميزان جوجه هاي وازده،روند بهبودي وتلفات احتمالي گله درآينده هم موردنظر قرارگيرد ودر محاسبه نهايي اعمال گردد.

     گام  دوم : بررسي مشكلات مديريتي

چنانچه درگـام اول اصل وجودمشكل منتفي نگرديد وموردتائيدواقع گشت،درگام دوم بايدوضعيت

مديريتي گله بررسي شود.

مهمترين عامل سوء مديريت منتهي بـه تلفات ووازدگي ،آمـاده نبودن سالن درزمان تخليه جوجه

مي باشدكه خود شامل سردي سالن وتشنگي است.عـدم تامين حـرارت هفتـه اول فاكتـور بسيـارمهم تلفات اوليه است كه به سرماخوردگي جوجه ها(باعلائم پژمردگي وتجمع،رسوب اورات وعفونت ناف) منجرخواهدشد.تشنگي دادن به جوجه ها نيزبه دهيدرا تاسيون ووازدگي مي انجامدوهرچه مدت آن طولاني تـرشـود،وضع عمـومي گله وخيم تـر مي شـود.مشكل تشخيص اين عـوامل درعـدم همكاري

احتمالي مـرغـداردر دادن اطلاعـات است كه مي تـوان كمـابيش آنها را ازكالبـدگشايي تلفات ــ وضع موجودمديريت ــ روندومنحني تلفات وبررسي اطلاعات ثبت شده توسط خود مرغدار،بدست آورد.

عامل مهم سـوء مديريتي ديگرمسئله تغذيه است . عدم بالانس جيره حداقل درمراحل اوليه نمود

محسوسي در تلفـات نـدارد ولي مسموم بـودن دان و TVN بالاي آن مي تـواندبه افـزايش غيرعادي تلفات اوليه منجرشود.استاندارد TVN  براي دان كامل   وبراي پودرماهي مي باشد.

آلودگي ثانويه دان وبسترباآسپرژيلوس هم ازمواردمشكل آفرين است كه به افزايش تلفات ازروز 5و6بخصوص درهفته دوم منجرمي شود.دراين حال ندول هاي قارچي ازمواردegg born آسپرژيلوس  درشت ترواوج تلفات متمركزدرهفته دوم است .دراين مواردبرداشت نمونه ازدان وبستر وارسال به آزمايشگاه براي رديابي مسئله ، وتفريق ازدرگيريهاي مادري ضرورت دارد.

سايرمواردسوءمديريت ازقبيل مشكلات تهويه، مشكلات بهداشتي وعـدم بالانس نسبي جيـره تأثيـر  خاصي بـرتلفات اوليه ندارندهرچندقطعا“ درسنين بـالاتـرعوارض وعواقب سوء آنها وضع عمومي گله رامتأثرخواهدكرد.نكته مهم دراين موردآن است كه شدت وحدت وضعيت گله بـايدبا نـوع عاملي كه براي آن قائل مي شويم ، متناسب بـاشدوميزان تلفات وحدت مسئله بتواندعلي الاصول ازعامل مورد نظرما ناشي گردد.

     گام سوم : بررسي نحوه حمل

چنانچه دروضعيت مديريتي گله عاملي راكـه بتـواندوضع موجودراتوضيح دهـد نيافتيم ، درمرحله بعدي بايدپروسه حمل از بارگيري تاتخليه جوجه بررسي شود .

مشكلات ناشي ازحمل درگله دونموداساسي دارد: يكي تلفات غيرعادي داخل كارتن هـاي جوجه و ديگــربيحالي جوجه هاي تخليه شده ، طوري كه جوجه ها سينه مي زنندوتمايلي به تحرك وجستجوي آب ودان ندارند.

درحمل ، مدت حمل ، نوع بسته بندي ، توقف توي راه وتجهيزات وسيله حمل مؤ ثرند.

افزايش مدت حمل به بالاي 24ـ 18 ساعت بـاعث دهيـدراته شدن جوجه ها مي شود.هرچه جوجه ازمادرجوانتري توليدشده باشد ، نسبت به افزايش اين مــدت آسيب پذيرمي شـود.دراين حـال براي كنترل ابعادضايعه جوجه بايد سريعا“ به آب ودان رسانده شود وازالكتروليت بـراي جبران آب ازدست رفته استفاده شود . مدت حمل به سادگي ازتفاضل زمان تخليه وبارگيري بدست مي آيد .

توقف ميان راهي بدليل خرابي فني وسيله نقليه يا استراحت راننده ،باعث واردشدن شوك حرارتي وتهويه اي به جوجه ها ،مي شود،كه تحقيق وقوع يــا عـدم وقـوع آن راه وروش متعــارفي نداردوبه ميزان همكاري راننده دردادن اطلاعات بستگي دارد.

حمل ونقل جوجه ها درفصول گرم وخاصه براي مسافت هاي دوربايدحتما“ دربسته بنــديهاي 80 قطعه اي وحتي درصورت لزوم كمترازآن صورت مي گيرد تامشكل گرمازدگي وخفگي عارض نگردد. جوجه خفه شده دركالبدگشايي داراي ريه پرخون ونوك تيره( بدليل آنوكسي ) مي باشد. ضمنا“ تعداد كارتن هايي كه بـرروي هم چيده مي شودنبايداز4 تجاوزكندچــراكه درغيراين صـورت تهـويه كابين وتوزيع هوا دچارمشكل جدي مي شود.بعلاوه مشكل مكانيكي روي كارتن هاي زيري ممكن است باعث فشاربه جوجه ها شود.

ماشين حمل بـايد ازتجهيزات مناسب گــرمـايشي وســرمـايشي وتهويه اي برخوردارباشد.درعمل اكثريت قريب به اتفاق وسايل حمل دركشور، فـاقداين تجهيزات مي باشند وازتهويه طبيعي ( بازكردن دريچه هاي هوا ) وبعضـا“ روشن كردن گـاز پيك نيكي بـراي تأمين گرما استفاده مي كنندكه خوداين گاز بامصرف اكسيژن هوا وتوزيع غيريكنواخت گرما ، مسئله سازخواهد بود .

گام چهارم : بررسي ميزان دهيدراتاسيون درسالن انتظار

چنانچه تلفات غيرعادي وبيحالي درجوجه هاي تخليه شده وجودنداشت واين عامل هم ازمجموعه عوامل مؤثربرضايعات اوليه ووازدگي ، حذف گرديد،رديابي واردفازجديدي مي شود وآن خودجوجه كشي است .بررسي پروسه توليد جوجه را نيز بـراساس متـدلـوژي تبـارشنـاسـانه ازروز 21 شــروع مي كنيم .

نكته مهم روز21 آن است كه جوجه به چه مدت درداخل سالن انتظار جوجه كشي مانده است ؟ مدت قابل قبول دراين مورد نبايداز15ـ12 ساعت تجاوز نمايدوگرنه جوجه دچاردهيدراتاسيون نسبي مي شود.اگـراين جـوجـه بيشتراز24 سـاعت درسالن باقي بماندوبعـدازآن هم به نزديكتـرين مقصـد بارگيري نشود،امكان تلفات اوليه بشدت افزايش مي يـابـد.علي ايحال مجموع مـدت انتظار درسـالن و مـدت حمل نبايد از36 سـاعت تجاوزنمايدوگرنه بروز مشكل حتمي است وطبيعتا“ هرچه براين مدت افزوده شود ، ابعاد مشكل افزايش خواهد يافت .

يكي ديگرازعوامل دهيدراتاسيون درسالن انتظار، فقـدان رطوبت كافي اين سـالن وگـرماي زيادآن است .ميزان رطوبت لازم 75ـ70 درصدوحرارت مناسب24ـ 22   درجه است .فقدان شرايط اپتي موم باعث ناراحتي وسروصـداي غيـرعـادي جـوجـه ها مي شود كـه هنگام ورودبه سـالن مي تـوان آن را تشخيص داد.

علي ايحال  كنترل شـرايط فيـزيكي سـالن انتظارومـدت انتظار ـ بخصـوص بـراي دست اندركاران جوجه كشي ـ كارساده اي است كه درردگيري مشكل مؤثراست .

گام پنجم : بررسي كيفيت جوجه توليدي

بخشي ازمشكلات كيفي جوجه به گله مادروبخشي به جوجه كشي برمي گردد.

درجوجه كشي حذف جوجه هاي درجه 2 ( ريزـ زمين گيرـ دهيدراته ـ فقدان چشم ـ منقـارمتقاطع وتورم وزخم ناف . . .) مهم است درمراجع ، ميزان استاندارد جوجه هاي درجه 2 حدود1% عنوان شده ولي عملا“ ودركشورما اين درصدبيشتراست ودرگله هاي جونيـور ونيـزگله هاي پير2% وبعضـا“ هم تا 3% مي رسد.

عامل اصلي وجود جوجه هاي دهيدراته ، پرت رطوبتي زياد تخم مرغ در جريـان انكوباسيون است. دوروش براي محاسبه اين افت وجوددارد .يكي محاسبه ميزان Humdityloose  (رطوبت ازدست رفته)

باتوزين تخم مرغ هاي معين درسنين 1 و18 ، كه اين ميزان درشرايط نرمال ومتعارف 13ـ12% است .

افزايش اين درصد ،باعث دهيدراتاسيون ووازدگي،و كاهش آن موجب هيدراتاسيون وپـرآبي جـوجـه مي شود كه بنوبه خودباعث بسته نشدن نـاف وافزايش احتمال عفـونت نـاف مي گردد .درهردوحـال تلفات اوليه ووازدگي گله افزايش مي يابد.

روش ديگر،محاسبه وزن تخم مرغ قبل ازست كـردن وجـوجـه توليدي حاصل ازآن است درحالت استاندارد وزن جوجه بـايـد حـدودا“ 66%  وزن تخم مـرغ بـاشـد . درغيـراين صـورت بـاز يـا مشكل  دهيدراتاسيون داريم ياهيدراتاسيون .

براي كنترل رطوبت ازدست رفته ،دردامنه استـاندارد ومتعـارف آن ، بايدمجموعه شرايط فيزيكي سيستم جوجه كشي ،ازسالن نگهداري تخم مرغ تاسـالن گـريد جـوجـه، تحت كنترل باشد . اين شرايط براي قسمتهاي مختلف سيستم درجدول زيرآمده است .

 مكان سالن گريد تخم مرغ

ذخيره تخم مرغ

اتاق گاز

سالن ستر

ستر

سالن هچر

هچر سالن گريد جوجه سالن نگهداري جوجه

ماشين حمل

حرارت  18 27ـ20 24ـ22 5/37

(F5/99) 24ـ22 37    (5/98) 22  25ـ22

رطوبت 80ـ70 80ـ70 80ـ60 60ـ50 60ـ58

(86) 70ـ60 70

(87)

نهايتا“ ضمن گام پنجم اگرديديم مشكلي درسيستم جـوجـه كشي نداشته ايم و ميزان حذف جوجه هاي وازده وميـزان افت رطـوبت ووزن تخم مـرغ هم عـادي است ، مشكل بـايـد درشـرايط بهـــداشتي وبيماريهاي egg born  باشد كه ازطريق تخمدان مرغ هاي مادر ياآلودگي ثانويه سالن ها ودستگاههاي

جوجه كشي عارض شده باشند .دراين موردسه بيماري اهميت ويژه دارند :

سالمونلوز كه منشأ آن گله مادراست .درسطح باليني علائم خاصي درگله مادرديده نمي شود. ( نه افت توليد ونه تلفات ) بيماري عمدتا“ ازطريق تخمدان ودرسالمونلاهاي گروه تيفي موريوم ازطــريق آلودگي موادغذايي بوسيله جوندگـان وبخصـوص موش ،انتقـال مي يابد .ولي درگله گــوشتي پس از گذشت دوره كمـون كه 6ـ 5 روزاست ، آغــازودرهفته دوم با علائم اسهـال سفيدوپژمردگي به اوج مي رسد . افت هچ بدليل تلفات جنين هاي آلوده مي تواند اتفاق بيافتد.تشخيص قطعي پس ازمشاهده علائم فوق وتأييد آن از طريق آزمايشات باكتريولوژيك وسرولوژيك امكان پذيراست .

آسپرژيلوس هم بيماري egg born است ولي ازطريق تخمـدان منتقل نمي شود، بلكه ازراه آلودگي ثانويه پوسته تخم مرغ باقارچ اتفاق مي افتد.آلـودگي تخم مـرغ هم مي تواند ازبستـر وپوشــال ودان آلوده درگله مـادرناشي شـده بـاشد وهم ازنقص وضعف سيستم بهـداشتي درجوجه كشي . بهـرحـال ‌آسپرژيلوس هم به بيمـاري حـادتنفسي جوجه هاي جـوان وتلفات شـديد بخصوص درهفته اول منجر  مي گردد.

عفونت بند ناف هم مي تواند ازنقص سيستم بهداشتي جوجه كشي بوجودآيد . دراين حال عفونت كلي باسيلي ازطريق ناف،جوجه ها را آلوده ومنجربه تلفات10روز اول مي شود كه اوج آن درروزهاي  6 ـ3 قرار دارد.

بنابراين معمولا“ منشأآلودگي سالمونلايي درگله مادر وآلودگي ناف درجوجه كشي است ولي آلودگي قارچي مي تواند ازهــردوجا ناشي شـده باشد .دراين صورت اگــر مشكل فقط درجوجه هاي توليدي حاصل ازيك گله خاص باشد وسايرگله هايي كه تخم مرغشان درهمان جوجه كشي چيده مي شودفاقد مشكل باشند، مشكل ازدستگاههاست .ضمن اينكه آزمايشات وكشت قارچي وميكروبي درهرسه بيماري مي توانندمارا درشناسايي وردگيري سرچشمه مشكل ياري رسانند.شكستن تخم مرغ هاي هچ نشده و مشاهده تلفات جنيني ناشي از رشدقارچ دراطاقك هوايي هم به حدكافي روشنگرريشه آلودگي است . اگراين آلودگي درتخم مرغ هاي فارم خاصي باشد، طبعا“ جوجه كشي سرمنشأ مشكل نيست وآلودگي ازفارم به جوجه كشي منتقل شده است ولي اگـرآلودگي درتخم مرغ هاي فـارم هاي مختلف باشد يا مشكل ازجوجه كشي است يـاجوجه كشي بطـريق ثـانويه ا زطريق فـارم آلوده شـده وبه نوبه خود به آلودگي جوچه هاي فـارم هاي ديگر كمك كـرده است .درموردآلودگي ثانويه جوجه كشي، درصورت رعايت ضدعفوني ونكات بهداشتي بايد قضيه فيصله يابد ولي اگر آلودگي ازگله مادرشروع شده باشد ، ضدعفوني جوجه كشي دركنترل آن تأثيري نخواهدداشت .

خلاصه مراحل بررسي وردگيري وازدگي جوجه هاي گوشتي :

     1 ـ تحقيق صحت وسقم اصل گزارش

     2 ـ بررسي مسائل مديريتي شامل :

احتمال سرما خوردگي ـ احتمال تشنگي كشيدن ـ بررسي جيره به لحاظ بالانس وميزان TVN ـ مسائل بهداشتي بخصوص دررابطه با بستر

     3 ـ بررسي مسائل حمل شامل :

تلفات ضمن حمل + ميزان شادابي جوجه پس از تخليه ـ مدت حمل ومسافت آن ـ نحوه بسته بندي وچيدن كارتن ها ـ تجهيزات حمل

     4 ـ بررسي مدت انتظار شامل :

مدت نگهداري درسالن انتظار ـ رطوبت وحرارت سالن انتظار

     5 ـ بررسي مسائل جوجه كشي شامل :

ميزان جوجه هاي حذفي وعوامل حذف ـ ميزان افت رطوبت تخم مرغ ـ ميزان افت وزن تخم مرغ ـ نتايج كشت هاي ميكربي وقارچي ـ كنترل وضعيت بهداشتي

    6 ـ بررسي گله مادر شامل :

بيماي هاي گله ـ بررسي جيره ـ بررسي وضعيت بهداشتي گله ـ نتايج كشت ها وآزمايشات سرولوژيك

                                  www.ake.blogfa.com

فروشگاه کشاورزی

error: Content is protected !!