دستورالعمل تکثیر وپرورش کروکودیل در اسارت

دستورالعمل تکثیر وپرورش کروکودیل در اسارت

کلیات :

در اجرای مواد یک و ۶ قانون شکار و صید مصوب ۱۶/۳/۱۳۴۶ و با اصلاحات بعدی آن و نیز مواد ۳۳ الی ۳۶ آیین نامه اجرایی همان قانون و ماده ۸ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب ۲۸/۳/۱۳۵۳ و اصلاحات بعدی آن با رعایت مفاد این دستورالعمل مجوز تکثیر و پرورش کروکودیل در اسارت برای متقاضیان صادر می گردد .
ماده یک : هدف
تکثیر و پرورش کروکودیل در اسارت با اهداف اقتصادی ، گردشگری ، علمی و پژوهشی به منظور تولید پوست ، پروتئین ، محصولات جانبی ، جذب توریست ، فروش کروکودیل زنده پس از اخذ مجوزهای لازم مجاز می باشد .
ماده دو : تعاریف
–  سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست
– دفتر : دفتر حیات وحش و موزه های تاریخ طبیعی
     – اداره کل : اداره کل حفاظت محیط زیست استان
– مراکز حساس : بر اساس مصوبه هیئت وزیران به شماره ۵۱۳۹/ت/ ۲۹۳۷۹ هـ – مورخ ۳/۲/۱۳۸۴ به سکونتگاههای انسانی ، مراکز درمانی ، آموزشی ، نظامی ، منابع آب شرب (سفره های زیر زمینی ، رودخانه ها و سدها ) ، بزرگراهها و جاده های ترانزیتی ، جاده های اصلی ، پارک ملی ، تالاب ، دریاچه ، اثر طبیعی ملی ، زیستگاه حیات وحش ، مناطق و رودخانه های حفاظت شده اطلاق می گردد .
ماده سه : گونه های قابل تکثیر و پرورش
۱-    گونه های مجاز قابل تکثیر و پرورش در این دستورالعمل به گونه های مندرج در تبصره ذیل اطلاق می گردد که صدور مجوز تکثیر و پرورش با رعایت ضوابط و قوانین و مفاد مندرج در این دستورالعمل امکانپذیر میباشد.
تبصره : تکثیر و پرورش کروکودیل شامل گونه های
الف ) کروکودیل گینه نو Crocodylus novaeguineae
ب) کروکودیل رود نیل Crocodylus niloticus
ج) کروکودیل سیامی ( تایلند )   Crocodylus siamensis
د) کروکودیل آب شور  Crocodylus porosus
هـ) کروکودیل مردابی Crocodylus palustris
 IMG20593818

ماده چهار : ضوابط و شرایط کلی
۱-    احداث واحدهای تکثیر و پرورش کروکودیل بر اساس مصوبه شماره ۶۴۶۷۷/ت۱۸۵۹۱هـ مورخ ۲۶/۱۲/۷۸ با اصلاحیه شماره ۱۱۳۵۹/ت۲۳۴۱۵هـ – مورخ ۲۱/۳/۱۳۸۰ هیئت وزیران راجع به ضوابط و معیارهای استقرار صنایع مطابق با کد ” ۱۰- و ” صنایع کشاورزی می باشد .
۲-    رعایت حداقل ۵ کیلومتر فاصله بین واحدهای تکثیر و پرورش کروکودیل با پارک ملی ، مناطق حفاظت شده و سایر مناطق تحت مدیریت سازمان .
۳-    رعایت حداقل ۱۰ کیلومتر فاصله بین واحدهای تکثیر و پرورش کروکودیل با زیستگاههای طبیعی گونه کروکودیل مردابی ( استان سیستان و بلوچستان ) .
۴-    رعایت حداقل ۳ کیلومتر فاصله از سایر مراکز حساس
۵-    محل تاسیسات تکثیر و پرورش کروکودیل در اسارت علاوه بر رعایت ضوابط استقرار مندرج در بند یک ماده ۴ این دستورالعمل نباید مخل بهداشت و آسایش و ایمنی عمومی و یا موجب بروز خسارت به طبیعت ( جنگل ها ، مراتع و .. ) و آلوده شدن آبهای عمومی و همچنین ایجاد خطر بیماری و یا تضعیف نژاد برای حیوانات و آبزیان باشد .
۶-     رها نمودن حیوانات تکثیر شده در طبیعت ممنوع می باشد .
۷-    برای شروع فعالیت با استفاده از تخم ، پرورش کروکودیل های کوچک و جوان تا رسیدن به سن مناسب کشتار ( Ranching ) و یا استفاده از مولد برای انجام سیکل مزرعه داری( Farming )حداقل تعداد در جدول شماره یک آمده است .
جدول شماره یک : حداقل تعداد مجاز تمساح برای خرید وفروش
ردیف
نوع روش تولید
اندازه (سن) تمساح
حداقل تعداد مجوز
۱
گله داری (پرورش)
تخم
۱۰۰۰
نوزاد (کوچکتر از ۳۰ سانتیمتر)
۱۰۰۰
یک ساله (کوچکتر از ۷۰ سانتیمتر)
۵۰۰
دوساله (حدود ۱۱۰ سانتیمتر)
۵۰۰
سه ساله (بزرگتر از ۱۲۰ سانتیمتر)
۳۰۰
۲
مزرعه داری (زادآوری)
زیر بلوغ (بزرگتر از ۲ متر) *
۱۰۰
بالغ *
۵۰
* با ترکیب جنسی مناسب (۲ یا ۳ ماده به ۱ نر)
۸-    صدور محصولات تولیدی و یا کروکودیل زنده به سایر کشورها و همچنین ورود گونه به کشور منوط به اخذ مجوز سایتیس ( CITES ) و موافقت کتبی دفتر می باشد .
۹-    کروکودیلهای خریداری شده از مبادی داخلی و خارجی باید تاییدیه سلامت بهداشتی از مراجع ذیصلاح را اخذ نمایند ( Health Certificate )
۱۰- مزارع یا کارگاهها مجاز به فروش کروکودیل های خود در هر شرایط سنی به صورت تکی یا جزئی به افراد حقیقی و حقوقی نمی باشند.
۱۱- فروش کروکودیل به باغ وحش ها و مراکز علمی – آموزشی و تحقیقاتی باید بر اساس انجام مکاتبات لازم و موافقت دفتر باشد.
۱۲- حداقل تعداد فروش کروکودیل کارگاههای در حال فعالیت به مزارعی که تازه اقدام به این کار   می کنند بر اساس جدول شماره یک خواهد بود.
۱۳- کارگاهها یا مزارع داخلی برای فروش کروکودیل در هرسنی به سایر مزارع می بایست مجوز دفتر و سایتیس را دریافت نمایند.
۱۴- ضوابط ایمنی کارگاه ( فنس کشی یا دیوار کشی دور استخر ها )
۱-۱۴- با توجه به توانایی کروکودیل ها در بالا رفتن از دیوارها و توری ها ، فنس های توری بایستی ارتفاع مناسب داشته (حداقل ۲ متر) و لبه بالایی آنها به طرف داخل استخر یا حصار برگشته باشد.
۲-۱۴- دیوار کشی کل مجموعه مزرعه پرورش نیز به همین دلیل بایستی صاف وصیقلی و با ارتفاع مناسب ( حداقل ۲ متر) باشند.
۳-۱۴- اندازه ها چشمه توری ها حداکثر ۵ سانتی متر باشد تا امکان عبور دست کودکان و یا پوزه کروکودیل ها از داخل چشمه های توری میسر نباشد.
۴-۱۴- فنس ها را باید طوری ساخت که کروکودیل ها قادر به نقب یا تونل زدن در زیر آن ها نباشند . به همین منظور باید حداقل پایه های ۵/۰ (نیم متری) در داخل زمین داشته باشند.
۵-۱۴- حصارها باید به نحوی باشند که امکان ورود ناخواسته اشخاص به داخل و خروج کروکودیل ها از آن ممکن نباشد.
۶-۱۴- تابلوها و علائم مناسب هشدار دهنده مرتبط باید در فواصل حداکثر ۲۰ متری بر روی دیوارها یا    فنس ها نصب شوند.
۷-۱۴- نزدیک ترین فاصله بازدید کنندگان از فنس ها نباید از یک متر کمتر باشد.
۸-۱۴- انجام تمهیدات لازم جهت رعایت مسایل ایمنی ( از جمله بیمه حوادث پرسنل و بازدید کنندگان ) ، همچنین اجرای برنامه آموزشی ایمنی و کمکهای اولیه به پرسنل الزامی می باشد.
۱۵ – به منظور ممانعت از ایجاد آلودگی و حفظ شرایط بهینه زیست محیطی در منطقه و نیز قابلیت دفع پساب مزارع به منابع پذیرنده ، فاضلاب خروجی مزارع باید استانداردهای دفع فاضلاب ارائه شده توسط سازمان را داشته و سیستم تصفیه فاضلاب برای آنها تعبیه شده باشد .
۱۶- تهیه وسایل ایمنی از قبیل کفش ، لباس مناسب ، الکترو شوکر و همچنین اسلحه ( با اخذ مجوزهای لازم از مراجع ذیصلاح ) الزامی است . همچنین نصب شماره تلفن اداره کل نیروی انتظامی ، آتش نشانی و اورژانس در ابعاد  ۶۰ × ۴۰ سانتی متر در اطاقهای نگهبانی و مسئول فنی و محوطه کارگاه الزامی است .
۱۷- کشتار کروکودیلها ضمن رعایت اصول و موازین بهداشتی و تعبیه محل مناسب می بایست بدون استفاده از اسلحه و به روش استفاده از چاقو و قطع نخاع انجام گیرد .
۱۸- کروکودیل های کوچک را می توان به کمک کیسه گونی در فواصل کوتاه حمل ونقل کرد ، به شرط آنکه کیسه ها روی هم تل انبار نشوند و آنها را روی سطح صاف در سایه قرار داد و در هر کیسه بیش از یک کروکودیل قرار نداد. بخصوص تمساح های ۷۰ سانتیمتری و بزرگتر را هیچگاه نباید در کیسه های نوزادان کوچک قرار داد. برای حمل کروکودیل در وسایل حمل ونقل لازم به بستن دهان آنها نیست . این امر ممکن است مانع تنظیم دمای بدن و موجب مرگ آنها شود ویا در صورت فرار تصادفی آنها ممکن است در اثر گرسنگی بمیرند . در حمل و نقل های طولانی با روش استفاده از جعبه های مقوایی یا چوبی مخصوص همین کار می توان صدها عدد از آنها را با موفقیت و بدون تلفات حمل کرد.
۱۹- علامت گذاری کروکودیل و پوست های تولید شده
۱-۱۹- علامت گذاری در روند پایش رشد کروکودیل ها از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است . برای این منظور بایستی به همه کروکودیل های خریداری شده که وارد مجموعه کارگاه ها یا مزارع می شوند میکروچیپ وصل نمود.
۲-۱۹- هر کارگاهی می بایست دستگاه مربوط به قرائت شماره میکروچیپ را آماده استفاده در محل کارگاه داشته باشد و کارشناسان مراجعه کننده سازمان مجار به استفاده از آن خواهند بود.
۳-۱۹- پوست های تولید شده نیز باید با برچسب ها یا پلاک های مناسب که شماره میکروچیپ کروکودیل و شماره مجوز سایتیس روی آن ثبت شده باشد علامت گذاری شوند.
۲۰- فرار کروکودیل ها ومقابله با آن
۱-۲۰- مزارع کارگاههای پرورش کروکودیل می بایست هر گونه فرار احتمالی کروکودیل ها را به نزدیک ترین پاسگاه نیروی انتظامی و یا اداره کل محیط زیست استان گزارش دهند.
۲-۲۰- در صورت عدم امکان گرفتن مجدد کروکودیل فراری ویا ورود آن به داخل هر گونه منبع آبی نظیر رودخانه و تالاب ، کروکودیل فراری را می بایست با استفاده از اسلحه معدوم و گزارش مستند آن را به اداره کل و دفتر اعلام گردد.
۳-۲۰- مزارع همچنین باید گزارش تلفات خود را به طور مستند و قابل ارائه در محل داشته باشند.
۲۱- سایر ضوابط نگهداری
۱-۲۱- تعبیه موانع مناسب در کانال های ورودی و خروجی اصلی و فرعی آب جهت جلوگیری از فرار احتمالی کروکودیل ها.
۲-۲۱- برای پرهیز از لیز خوردن کارکنان و عدم نفوذ آب به خاک شکل ، شیب و جنس کف استخرها  و محوطه نگهداری تمساحها باید بطور مناسب از سیمان ساخته شود.
۳-۲۱- داشتن عمق مناسب استخرهای زاد آوری و پرورشی (۵/۱-۱ متر برای استخرهای زاد آوری و کمتر از ۱ متر برای استخرهای پرورشی) و استخرهای مناسب نگهداری نوزادان جهت تامین شرایط لازم برای رشد و اعمال مدیریت های لازم.
۴-۲۱- همه محل های نگهداری بایستی دارای خروجی آب باشند.
۵-۲۱- از نگهداری زیاد آب در داخل استخرها جهت جلوگیری از تعفن آب بایستی خودداری نمود.
۶-۲۱- امکان تخلیه استخرها و نیز سر ریز شدن آنها در اثر عواملی نظیر باران وجود داشته باشد.
۷-۲۱- همه خروجی های محل های نگهداری باید از طریق کانال با لوله به واحد تصفیه پساب هدایت شوند.
۸-۲۱- تعبیه استخرهای قرنطینه و نگهداری کروکودیل های بیمار و یا مشکوک به بیماری.
۹-۲۱- تعبیه حوضچه های ضد عفونی (آهک) در محل ورودی و خروجی استخرها و سایر قسمت های مزرعه.
۱۰-۲۱- اختصاص ۲۰ درصد از محوطه مزرعه پرورش کروکودیل به فضای سبز.
۱۱-۲۱- مجوزهای مربوط به مزرعه تکثیر وپرورش کروکودیل باید بر اساس شرح تعداد ، نوع گونه و سن آنها در محل مزرعه موجود بوده و قابل ارائه به کارشناسان سازمان باشد.
۲۲- غذا دهی ونگهداری غذا
۱-۲۲- غذای مورد استفاده باید در شرایط مناسب و بهداشتی نگهداری وذخیره شود.
۲-۲۲- از استفاده از منابع مشکوک نظیر تلفات دامداری ها اجتناب شود.
۳-۲۲- محل تهیه وآماده سازی غذا باید با رعایت اصول بهداشتی و مورد تائید سازمان دامپزشکی کشور باشد.
ماده پنج : شرایط متقاضی
۱-    تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران
۲-    اعتقاد به یکی از ادیان رسمی کشور
۳-    حسن شهرت وعدم داشتن سوء پیشینه در زمینه تخلفات شکار وصید (از درجه چها به بالا ممنوع)
تبصره : متقاضیانی که تابعیت غیر ایرانی دارند با تشکیل موسسه حقوقی ثبت شده در کشور جمهوری اسلامی ایران می توانند متقاضی موضوع این دستورالعمل باشند .
ماده شش : مدارک مورد نیاز
۱-    تقاضا نامه کتبی متقاضی تکثیر و پرورش کروکودیل
۲-    ارائه طرح توجیهی تکثیر و پرورش کروکودیل مشتمل بر :
۱-۲- هدف یا اهداف ( اصلی و جانبی ) مورد نظر به طور مشخص
۲-۲- نام گونه مورد نظر جهت تکثیر و پرورش و تشریح آن ( نحوه تامین مولدین ، تعداد و ترکیب جنسی و سنی آنها )
۳-۲- تشریح جزئیات روش و اقدامات تا مرحله بهره برداری
۴-۲- ظرفیت لازم ( بر اساس جدول شماره یک ارائه شده در همین دستورالعمل )
۵-۲- زمان بندی اجرای طرح
۶-۲- تاسیسات ، تجهیزات و جا نمایی آنها
۷-۲- فهرست پرسنل طرح
۸-۲- معرفی یک نفر دکتر دامپزشک به عنوان مسئول فنی طرح
۹-۲- تشریح نحوه تغذیه و جیره غذایی مورد نظر
۱۰-۲- تمهیدات لازم در جهت رعایت و پیشگیری از بیماری ها و نحوه رسیدگی و کنترل محیط و گونه
۱۱-۲- ارائه نقشه دقیق از محل و مشخصات آن
۱۲-۲- توجیه اقتصادی و نتیجه گیری از طرح
۱۳-۲- تکمیل پرسشنامه زیست محیطی استقرار واحد های تولیدی و کشاورزی
ماده هفت : مراحل صدور مجوز
۱- مجوز ساخت
۱-۱- متقاضی باید درخواست خود را به همراه طرح مربوطه و به صورت مکتوب ( بر اساس مندرجات ماده ۶ این دستورالعمل ) به اداره کل ارائه نماید .
۲-۱- ارسال مدارک به همراه نظرات اداره کل به دفتر به انضمام بند ۳-۱- همین ماده
۳-۱- کسب موافقت اولیه سایتیس برای احداث مزرعه تکثیر و پرورش کروکودیل
۴-۱- نظر کارشناس دفتر حداکثر ظرف مدت یک ماه پس از بازدیدهای لازم به صورت مکتوب به اداره کل هماهنگی گارد امور استانها و مناطق منعکس خواهد کرد .
۵-۱- در صورتیکه نظر دفتر مثبت باشد مراتب به اداره کل هماهنگی گارد امور استانها و مناطق ارجاع تا پس از بررسی های لازم نسبت به صدور مجوز اولیه فعالیت واحد مذکور از جانب اداره کل هماهنگی گارد و امور استانها و مناطق اقدام گردیده و مراتب به اداره کل مربوطه اعلام خواهد گردید .
۶-۱- در صورت عدم موافقت با طرح پیشنهادی به جهت عدم ارائه مدارک لازم و مجوزهای مربوطه ، دفتر مراتب را به صورت مکتوب به اداره کل جهت اعلام پاسخ به متقاضی اقدام خواهد نمود .
۲- مجوز بهره برداری
۱-۲- پس از اعلام کتبی متقاضی مبنی بر آماده شدن محل ، کارشناس اداره کل حد اکثر ظرف مدت ۲ هفته از مزرعه پرورشی یا کارگاه بازدید به عمل آورده و در صورت رعایت ضوابط مندرج در این دستورالعمل و ارسال نظریه اداره کل به دفتراقدام خواهد گردید .
تبصره – صدور مجوز برای واردات منوط به بازدید کارشناسان دفتر از امکانات و نحوه ساخت مزرعه پرورش متقاضی و تایید آن می باشد .
۲-۲- دفتر حد اکثر ظرف مدت ۲ هفته در صورت تایید ، مراتب را به اداره کل هماهنگی گارد امور استانها و مناطق جهت صدور پروانه بهره برداری برای یک دوره ۵ ساله برای فعالیت مزرعه مذکور اعلام خواهد نمود .
۳-۲- صدور پروانه بهره برداری توسط اداره کل هماهنگی گارد امور استانها و مناطق و اعلام آن به اداره کل
۴-۲- حداقل تعداد خرید کروکودیل مزارعی که تازه اقدام به این کار می کنند از مزارع در حال فعالیت داخلی نیز باید بر اساس جدول شماره یک باشد
۵-۲- کارگاهها یا مزارع در هر مرحله برای خرید کروکودیل در هر سنی از مزارع خارجی و یا داخلی موجود ملزم به دریافت مجوز دفتر و سایتیس می باشند .
۶-۲- نوع گونه های مجاز برای انجام فعالیت های پرورش گونه های کروکودیل آب شور – نیل – سیامی و گینه نو خواهند بود
ماده هشت : تمدید مجوز بهره برداری
۱- ارسال گزارش مسئول فنی مزرعه یا کارگاه به صورت مداوم ( هر سه ماه یکبار ) از اداره کل به دفتر .
۲- تایید وضعیت پساب خروجی توسط اداره کل در فصول اوج فعالیت ( اسفند ماه هر سال ) و ارسال کتبی آن به دفتر
۳- ارائه گزارش کتبی کارشناس اداره کل به دفتر مبنی بر تایید فعالیت کارگاه
۴- رعایت مفاد مندرج در این دستورالعمل از جانب متقاضی و تایید آن توسط کارشناس اداره کل 
ماده نه : تعهدات متقاضی
۱- مسئول کارگاه موظف است تمامی قوانین ، مقررات و آئین نامه های اجرایی این سازمان را رعایت و اجرا نماید.
۲- مسئول کارگاه موظف است بصورت کتبی تعهد نماید ضمن رعایت کلیه مفاد این دستورالعمل از انجام هر گونه اقدامات غیر معمول مانند دو رگه گیری و رهاسازی در طبیعت نیز خودداری نماید.
۳- هدیه کروکودیل های تکثیر شده به دیگران و جایگزینی آنها و هر گونه اقدامی خارجی از اهداف مندرج در طرح منوط به طی مراحل اخذ مجوز از دفتر خواهد بود.
۴- مسئول کارگاه موظف به ارائه گزارش عملکرد (سه ماه یکبار) دال بر تعداد ، گونه ها ، خرید وفروش کروکودیل ها ، مرگ و میر و تلفات ، حوادث احتمالی ، بیماری و نتایج آنالیز آب خروجی و پساب به اداره می باشد.
۵- کارشناسان مرتبط سازمان مجاز به بازدید و بررسی مزارع تکثیر و پرورش کروکودیل در هر زمانی خواهند بود و مسئول کارگاه موظف به همکاری لازم با آنها می باشد.
۶- در صورت عدم همکاری مسئول کارگاه با کارشناسان سازمان ، برابر ماده ۳۰ قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب ۳/۲/۱۳۷۴ برخوردار خواهد شد.
۷- مسئول کارگاه متعهد می گردد در صورت بروز و شیوع هر گونه بیماری اپیدمیک مراتب را در حداقل زمان ممکن به اداره کل و دفتر اطلاع دهد همچنین در صورت مرگ غیر طبیعی مراتب در اسرع وقت کتباً به دفتر اعلام گردد.
۸- مسئول کارگاه موظف و متعهد است در صورت تعطیلی مزرعه تکثیر وپرورش خود به هر دلیل نظیر عدم رعایت ضوابط یا عدم توانایی فنی – مالی ، نسبت به کشتار یا معدوم سازی و یا واگذاری کروکودیل های خود با هماهنگی و نظارت دفتر اقدام و نتیجه را گزارش نماید.
ماده ده : نظارت
۱- نظارت عالیه بر اجرای تمامی مراحل طرحها و مجوزهای صادره به عهده دفتر و اداره کل خواهد بود.
۲- ارسال گزارشات شش ماهه عملکرد متقاضی توسط اداره کل به دفتر.
ماده یازده : شرایط ابطال مجوز
۱- در صورتی که متقاضی نسبت به رعایت هر کدام از موارد مندرج در این دستورالعمل سهل انگاری کرده و یا موارد مذکور را رعایت ننماید اداره کل ذیربط موظف است ابتدا نسبت به هشدار و اخطار لازم طی دو مرحله و به فاصله ۱۵ روز از یکدیگر اقدام نموده و در صورت عدم رفع موارد تخلف از جانب متقاضی ، مراتب را به اطلاع دفتر و اداره کل رساند.
۲- دفتر پس از رسیدگی به موضوع واخذ تصمیم نهایی نسبت به چگونگی ادامه فعالیت واحد مذکور اعلام نظر خواهد نمود ونتیجه آن از طریق اداره کل هماهنگی گارد امور استانها ومناطق به اداره کل جهت اجرا ابلاغ   می گردد.
۳- در صورت عدم رعایت بند ۲ ماده نه و هشدارها و اخطارهای قبلی پروانه بهره برداری متقاضی لغو خواهد گردید.
۴- بعد از ابلاغ رای نهایی متقاضی حق هیچگونه اعتراضی نخواهد داشت.
ماده دوازده
این دستورالعمل شامل دوازده ماده  ، ۴۸ بند ، ۵۳ تحت بند و ۲ تبصره و ۹ صفحه می باشد.

آموزش پرورش تمساح در ایران

سالانه ۲ میلیون طاقه پوست کروکودیل در دنیا تجارت می‌شود که هر طاقه آن ارزشی معادل ۱۰ هزار دلار دارد. ارزش هر کیلو‌گرم از گوشت این حیوان حرام‌گوشت نیز به ۱۷ دلار می‌رسد.
اما آنچه باعث شده تا شیلات ایران موافقت اصولی ایجاد اولین مزرعه پرورش تمساح را در ایران صادر کند، استفاده پزشکی‌ای است که از خون، استخوان و حتی گوشت این حیوان دوزیست می‌شود؛ هرچند در این میان سود اقتصادی ناشی از صادرات پوست و گوشت کروکودیل بی‌تاثیر نبوده است.

مهندس تاجیک، مدیر کل دفتر توسعه منابع آبزی و ماهیان آب شیرین سازمان شیلات در گفت‌وگو با همشهری در این زمینه می‌گوید: بحث پرورش کروکودیل به عنوان یک موجود آبزی و دوزیست پیش از این در شیلات ایران سابقه داشته است اما علم و آگاهی لازم و اراده برای پرورش این حیوان در ایران نبود. وی در ادامه می‌افزاید: در یک سال اخیر بحث سرمایه‌گذاری برای پرورش تمساح مطرح شد و به دنبال فتوایی که شهریورماه پارسال به‌کوشش نماینده ولی فقیه در سازمان دامپزشکی برای مجاز بودن این فعالیت صنعتی در ایران صادر شد، شرایط برای فراخوان متقاضیان پرورش تمساح در ایران مهیا شد.
پروانه پرورش تمساح تنها در صورتی به متقاضیان ارائه می‌شود که علاوه بر رعایت نکات بهداشتی و نیز حداقل نکات زیست محیطی، از تحصیلات مرتبط برخوردار باشند و از اصول علمی لازم برای نگهداری این حیوان آگاه باشند: «ما پیش از این مواردی داشته‌ایم که متقاضیان برای پرورش ماهی از دانش لازم بی‌بهره بوده‌اند و در نتیجه نه تنها در کار خود با شکست مواجه شده‌اند، بلکه در باز‌پرداخت تسهیلاتی که استفاده کرده بودند نیز با مشکل روبرو شدند، در نتیجه این بار فقط با درخواست کسانی موافقت می‌کنیم که از دانش لازم بهره‌مند باشند و طرح قانع‌کننده‌ای برای اجرا به ما ارائه دهند. »
تحصیلات آکادمیک در رشته‌های دامپروری، دامپزشکی، زیست‌شناسی جانوری، شیلات و محیط‌زیست پیش‌شرط اعطای مجوز به متقاضیان است؛ ضمن اینکه این افراد باید مدرکی معتبر مبنی بر گذراندن دوره‌های لازم برای پرورش تمساح را ارائه دهند و طرح اجرایی ایجاد مزرعه‌شان از سوی متخصصان شیلات و سازمان دامپزشکی مورد تایید باشد. به گفته مدیرکل دفتر بهداشت و بیماری‌های آبزیان سازمان دامپزشکی که از صدور کد مربوط به بازرسی زمین‌ها توسط سازمان حفاظت از محیط زیست خبر داده است، کار نخست سازمان دامپزشکی قبل از صدور پروانه بهداشتی این است که حداقل‌های مورد نیاز برای یک مرکز پرورش تمساح را به متقاضی اعلام کند و او را ملزم به رعایت آنها سازد تا هم بخت تولید موفق را افزایش دهد و هم از احتمال خروج این خزنده از مرکز و ورودش به منابع طبیعی جلوگیری کند. دکتر محمد عزیز‌زاده می‌افزاید: اگر قرار باشد تخم و یا بچه تمساح برای تکثیر وارد کشور شود، تخم و بچه را بر اساس بیماری‌های اعلامی دفتر بین‌المللی مبارزه با بیماری‌های واگیر (OIE) کنترل می‌کنیم و به محموله‌هایی اجازه ورود به کشور می‌دهیم که فاقد بیماری و یا عوامل بیماری‌زا باشند.

  first-crocodile-farmer

● تمساح یا دارو؟

برای پرورش تمساح توجیهات علمی و البته اقتصادی فراوانی ذکر می‌شود و به همین دلیل هم‌اکنون در بیش از ۵۰کشور جهان، پرورش این خزنده برای بهره‌برداری از پوست، گوشت و خون آن رایج است. علاوه بر ساکنان جنوب شرقی آسیا که از خوردن گوشت هیچ جنبنده‌ای نمی‌گذرند و مرفهانی که باید کیف و کفششان از پوست کروکودیل باشد، مصارف پزشکی از خون و گوشت این حیوان است که به پرورش آن وجهه علمی بخشیده است. به گفته محققان، گوشت تمساح دارای خواص دارویی زیادی است و در درمان برخی بیماری‌ها مانند آسم، دردهای عضلانی و تقویت قوای بدنی کاربرد دارد. وجود عاملی به‌نام «کروکودیلین» در خون این جانور که قدرت آن تا ۵۰۰بار قوی‌تر از آنتی‌بیوتیک‌های موجود است و توانسته ویروس ایدز را در محیط آزمایشگاهی به‌آسانی از بین ببرد، این امید را در دل دانشمندان ایجاد کرده که با خون تمساح به جنگ ایدز روند. هم‌اکنون در کشورهای مختلف تحقیقات برای یافتن دارویی با استفاده از خون تمساح برای درمان این بیماری مهلک ادامه دارد.
بر اساس اطلاعات مأخوذ از دفتر بهداشت و مقابله با بیماری‌های آبزیان سازمان دامپزشکی، چند خاصیت دارویی در حال بررسی دیگر نیز به اجزای تمساح نسبت می‌دهند که استفاده از کروکودیلین در درمان عفونت‌های مقاوم به تمامی آنتی‌بیوتیک‌ها در سیستم تنفسی، ادراری از جمله آنهاست. همچنین از پودر استخوان تمساح برای درمان سرطان پوست که یکی از شایع‌ترین سرطان‌های شناخته شده است، استفاده می‌شود.استفاده از خون تمساح در سرم‌سازی و سم‌زدایی مجروحان شیمیایی مورد دیگری است که تاجیک به آن اشاره می‌کند و می‌گوید: تحقیقاتی انجام شده که نشان می‌دهد از خون این خزنده می‌توان در سم‌زدایی از بدن مجروحان شیمیایی استفاده کرد، البته تا آنجایی که ما اطلاع داریم در ایران هنوز تحقیقات جدی در این زمینه انجام نشده است. وی در ادامه می‌افزاید: هماهنگی‌هایی با مراکز مربوط مانند انستیتو ‌پاستور، موسسه تحقیقات و سرم‌سازی رازی و … انجام داده‌ایم تا همزمان با تاسیس مزارع پرورش کروکودیل در ایران، تحقیقات روی خواص دارویی این حیوان را شدت ببخشند.

● خانم‌ها با کروکودیل‌ها سازگارترند!

۶۰ تا ۷۰ درصد پرورش‌دهندگان تمساح در دنیا را خانم‌ها تشکیل می‌دهند. تاجیک با ارائه این آمار و با بیان اینکه پرورش این حیوان کاری دقیق و پر از ظرافت و ریزه‌کاری است که خانم‌ها از عهده آن بهتر بر می‌آیند، اولین پرورش‌دهنده کروکودیل در ایران را هم یک خانم معرفی می‌کند؛ جانورشناسی که در مالزی دوره‌های مخصوص پرورش کروکودیل را گذرانده است.
اما آیا تمام متقاضیان این صنعت باید راهی دیگر کشور‌ها شوند تا از اصول پرورش این خزنده آگاهی یابند؟ تاجیک در پاسخ به این سوال می‌گوید: در حال حاضر ما در کشور مدرسی نداریم که به این علم آشنا باشد، اما برنامه‌ای برای اعزام متخصصان شیلات به کشور‌های صاحب تکنولوژی داریم تا در آینده نزدیک توان ارائه تسهیلات به متقاضیان را داشته باشیم.
به گفته این متخصص در جنوب ایران با توجه به شرایط آب و هوایی و وجود آب شور، پتانسیل پرورش تمساح‌های آب شور وجود دارد و در مناطقی چون دشت مغان، گلستان و خراسان رضوی امکان پرورش گونه‌های آب شیرین تمساح وجود دارد. مهندس تاجیک با بیان اینکه اولین مجوز مزرعه کروکودیل ایران برای جزیره قشم صادر شده می‌افزاید: برای اینکه کروکودیل‌ها پوست لطیف و مرغوبی داشته باشند، لازم است منطقه پرورششان دست کم در سه چهارم از طول سال گرم و مرطوب باشد.مدیر کل دفتر توسعه منابع آبزی و ماهیان آب شیرین شیلات، گونه کروکودیلی که قرار است در اولین مرحله در مزرعه ایرانی پرورش یابد را Porosus ذکر می‌کند و می‌گوید: این گونه، بومی استرالیاست و در آب شور زندگی می‌کند و در مناطقی چون مالزی، تایلند، هند و پاکستان هم دیده می‌شود.
اولین محموله از بچه پروسوس‌ها و مولد این نوع کروکودیل تابستان سال آینده وارد قشم می‌شود و ۴‌تا‌۵ سال آینده می‌توان ایران را هم در زمره کشور‌های صاحب این صنعت به شمار آورد، البته مشروط بر آنکه فرآیند‌های اخذ مجوز از محیط زیست، تملک زمین و ساخت و ساز مزرعه، اعطای وام بانکی و تسهیلات مورد نیاز و … همه و همه به خوبی پیش روند.

● مزرعه تمساح‌ها
حداقل فضا برای پرورش هر قطعه تمساح، یک مترمربع است. هر تمساح اغلب سالی یک بار و گاه دو بار و هر بار ۲۰ تا ۶۰ تخم می‌گذارد و دارای سرعت رشد بالایی است، به‌طوری که به‌ازای مصرف هر یک کیلوگرم ماده غذایی، ۱/۱کیلوگرم افزایش وزن دارد. بهترین دما برای پرورش تمساح، بین ۲۸ تا ۳۴ درجه سانتیگراد است و بهترین رطوبت برای پرورش این حیوان بین ۷۵ تا ۹۰درصد است، یعنی جانور تقریبا به‌طور مرتب باید در آب باشد.
نوزادان تا یک سالگی باید در فضای سرپوشیده نگهداری شوند و جانوران بیش از یک سال در صورت فراهم بودن شرایط هوایی مورد نیازشان ( ۳۰درجه به بالا) می‌توانند در محیط باز پرورش یابند و در غیر این صورت باید در گلخانه‌های بزرگ با آبگیرهای جداگانه نگهداری شوند.
تمساح برای تغذیه نیاز به جیره غذایی کامل شامل پروتئین، قند، ویتامین و املاح دارد که این غذا را می‌توان از ضایعات کشتارگاهی و تلفات دامداری‌ها و مرغداری‌ها البته زیر نظر ادارات دامپزشکی و ضایعات صید آبزیان به اضافه افزودنی‌های مجاز تامین کرد.در ایران نوعی از تمساح، موسوم به پوزه‌کوتاه با نام محلی «گاندو» که جانور ویژه هندوستان است، به تعداد محدودی در حوزه رودخانه فصلی باهوکلات و تالاب‌های اطراف آن، در منتهی الیه جنوب شرقی استان سیستان و بلوچستان زندگی می‌ کنند.

منبع:جامعه مجازی مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی