کفشدوزک هفت نقطه ای حشره ای مفید در کنترل شته ها

رژیم غذایی و ترجیح طعمه:

افراد این‌گونه در مرحله لاروی و بلوغ عموماً شکارگر آفات محصولات کشاورزی هستند و بیش‌تر از شته‌هایی که روی سرشاخه‌ها و برگ‌ گیاهان مختلف فعالیت می‌کنند، تغذیه می‌نمایند شته سیاه باقلا؛ ،شته سبز هلو؛ و شته نخود؛ از مناسب‌ترین منابع غذایین برای کفشدوزک هفت نقطه‌ای هستند. در مواردی نیز تخم‌ها و لاروهای جوان برخی از پروانه‌ها و سایر آفات نیز مورد تغذیه این حشرات قرار می‌گیرند. در اواسط تابستان با افزایش جمعیت کفشدوزک‌ها و با تغذیه از شته‌‌ها، جمعیت شته‌‌ها به شدت کاهش می‌یابداین مورد منجر به مهاجرت تعدادی از حشرات بالغ کفشدوزک به مکان‌های دیگر می‌شود و هم‌چنین در مواردی آن‌ها از تخم ها و لاروی‌های جوان خود نیز تغذیه می‌کنند. تعداد شته‌ای که یک کفشدوزک بالغ هفت نقطه‌‌ای طی یک روز نابود می‌کند، به عوامل مختلفی هم‌چون مرحله رشد شکارگر، جثه شکار، فراوانی و تجمع شته‌‌ها و غیره بستگی دارد ولی در شرایط مطلوب به طور متوسط روزانه از ۲۴پوره شته باقلا تغذیه می‌کند و یک لارو کفشدوزک هفت نقطه‌ای در طول دوره رشد و نمو خود به طور متوسط از هزار شته و حشره بالغ آن از۹ هزار شته تغذیه می‌کند.

   ۳۳

زیست شناسی:

این‌گونه نیز مانند سایر گونه‌های کفشدوزک، زمستان را به صورت حشره‌ی بالغ و بدون فعالیت در پناهگاه‌های مختلف از قبیل زیرپوست درختان، شکاف دیوارها و زیربقایای گیاهی به صورت انفرادی یا در دسته‌های کوچک به سر می‌برددر مناطق گرمسیری که از زمستان‌های سخت برخوردار نیستند یا در گلخانه‌ها که غذای کفشدوزک‌‌ها روی گیاهان وجود دارد، فعالیت کفشدوزک‌ها را می‌توان روی گیاهان و درختان مناطق مذکور مشاهده کرددر اوایل فصل بهار با مساعد شدن شرایط آب و هوایی و رسیدن درجه حرارت محیط به ۱۲ درجه سانتیگراد فعالیت حشرات بالغ نیز شروع می‌شود، به طوری که روی گیاهان مختلف به جست‌وجو می‌پردازند. حشرات بالغ زمستان‌گذارن ، پس از چند روز عمل تغذیه و پروازهای کوتاه که از گیاهی به گیاه دیگر صورت می‌گیرد عمل جفت‌گیری را انجام می‌دهند با توجه به درجه‌ی حرارت محیط، شروع تخم‌ریزی حشرات بالغ معمولاً پس از گذشت ۵ تا ۱۵ روزجفت‌گیری صورت می‌گیرد. کفشدوزک‌ها قبل و در دوران تخم ریزی چندین بار عمل جفت‌گیری را انجام می‌دهند، تخم‌ها معمولاً به صورت توده‌ای در زیر برگ‌ها یا دیگر قسمت‌های گیاهان قرار داده می‌شوند در شزایط طبیعی حشرات بالغ بین ۳۰ تا ۱۵ روز بیش از ۷۰ تا ۳۰۰عدد تخم می‌گذارند، ولی در شرایط آزمایشگاهی و با تغذیه از شته در مدت ۶۰ تا ۷۰ روزدر حدود ۳۰۰۰ تخم میتوانند قرار دهند دورهء رشد جنین به درجه حرارت محیط بستگی دارد به طوری که در دامنه حرارتی بین ۱۵ تا ۳۵ درجهء سانتیگراد تخم ها پس از گذراندن ۱۴ روز تفریخ میشوند لاروهای جوانی که از تخم‌ خارج می‌شوند مدت کوتاهی در کنار پوسته تخم باقی می‌مانند و سپس روی قسمت‌های مختلف گیاهان به جست‌وجوی طعمه می‌پردازند این‌گونه در طی دوره لاروی، چهار مرتبه پوست عوض می‌کند و با این عمل اندازه بدن لارو افزایش می‌یابد. دوره‌ی زندگی لاروی در درجه‌ی حرارت تا ۲۵ درجه به طور متوسط ۲۰ روز طول می کشد سن چهارم طولانی‌‌ترین سن لاروی است که به طور متوسط ۸ روز به طول می‌انجامد و پس از آن شیفره ظاهر میشودشیفره به صورت ثابت در زیربرگ‌ها یا به سایر نقاط گیاه متصل می‌شود و پس از گذشت ۱۰ روز حشره بالغ تبدیل می‌شود.تعدادی نسل کفشدوزک هفت نقطه‌ای به شرایط آب و هوایی محیط بستگی دارد . به طوری که بیشتر اینگونه سالانه ۳ تا ۵ نسل در طبیعت ایجاد می کند. ولی در شرایط آزمایشگاهی میتوان بطور مرتب اینگونه را پرورش داد و سالانه تا ۱۵ نسل از این حشره تولید کرد.

۱۱۲

شیوه های پرورش:

در اثر گذر از زمستان‌های سرد،‌ در این حشرات نیز تلفاتی ایجاد می‌شود.هم‌چنین عدم هماهنگی زیستی بین شکارگر و شکار و تأثیر سایر عوامل اکولوژیکی روی جمعیت شکارگر، ایجاب می‌کند تا با ازدیاد جمعیت اولیه، جمعیت کفشدوزک‌های موجود در طبیعت افزوده شود سپس در انسکتاریوم نسبت به پرورش آن‌‌ها اقدام می‌شود، تا در مواقع مناسب و در نقاط آلوده به افت عملیات رهاسازی صورت گیرد ازدیاد کفشدوزک‌ها در انسکتاریوم بیش‌تر به واسطه نداشتن دیاپوز اجباری به سهولت صورت می‌گیرد؛ به طوری که می‌توان نسل‌های متوالی از کفشدوزک را به دست آورد به منظور تأمین غذای موردنیاز مراحل لاروی و حشرات بالغ کفشدوزک هفته‌نقطه‌ای، باید از گیاهانی که به سهولت به شته‌های مختلف آلوده می‌شوند، استفاده شود گیاهان یونجه و باقلا را در گلخانه می‌توان کشت کرد؛ سپس به طور منظم آن‌ها را به شته سبز هلو و شته سیاه باقلا آلوده می‌کنند؛ به طوری که بتوان همه روزه به اندازه‌ی کافی پوره و حشره بالغ شته از روی آن‌ها جمع‌آوری کرد. برای جمع‌آوری شته از روی گیاهان، در مقیاس کوچک از قلم‌موهای کوچک و در مقیاس بزرگ با قطع بوته و شاخه‌های آلوده به شته و قراردادن آن ها در قفس‌های پرورش کفشدوزک نسبت به تغذیه مراحل لاروی و بالغ آن‌ها اقدام کرد در تابستان یا در مواردی که جمعیت شته‌‌ها زیادتر تولید می‌شود، می‌توان تعداد زیادی طعمه را به صورت یخ‌زده در یخچال نگهداری کرد و در مواقع لزوم برای تغذیه کفشدوزک‌ها از آن استفاده کرد در قفس‌های پرورش به منظور تخم‌ریزی کفشدوزک‌ها ، باید از نوارهای کاغذی استفاده کرد. پس از تخم‌ریزی کفشدوزک‌ها، باید نوارها را به قفس‌های دیگر منتقل کرد تا مراحل جنینی سپری شود و لاروهای سنین اولیه از تخم‌ها خارج شوند. با انجام این عملیات می‌توان از خود خوری کفشدوزک‌ها و تغذیه حشرات بالغ از تخم‌های خود جلوگیری کرد. با خروج لاروها، عملیات تغذیه آن‌ها توسط شته‌های مختلف صورت می‌گیرد و با سپری کردن چهار سن لاروی در قفس‌های پرورش، در سطح فوقانی و تحتانی مواد موجود در قفس‌های پرورش به شفیره تبدیل می‌شوند شفیره پس از گذشت ۷ تا ۱۰ روز در دمای ۲۵ درجه سانتیگراد به حشرهء بالغ تبدیل میشوند. حشرات بالغ را می توان قبل از جفتگیری از قفس های پرورش جمع آوری کرد و در درجه حرارت ۷-۴ درجهء سانتی گراد به مدت یک هفته تا ۱۰ روز نگهداری و سپس آنها را در محل های آلوده به شته هارها سازی کرد در مواردی نیز می‌توان لاروهای سنین دو و سه را از قفس‌های پرورش با شیوه‌های مختلف جمع‌آوری کرد و همراه با مواد دیگر مانند سبوس گندم در داخل ظروف بسته‌بندی قرارداد و در گلخانه‌ها و .مزارع آلوده به شته رها کرد.

شیوه های حفظ و حمایت:

غیر از روش پرورش انبوه و رهاسازی که در آن شکارگر از طبیعت جمع‌آوری می‌شود و پس از پرورش در شرایط آزمایشگاهی یا انسکتاریوم، مجدداً به تعداد زیاد به طبیعت باز می‌گردد، روش‌های حفاظتی و حمایتی از دشمنان طبیعی به ویژه کفشدوزک‌ها نیز در جهت کنترل شته‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند در این روش سعی می‌شود تا شرایط برای بقا و تکثیر کفشدوزک‌‌های موجود در طبیعت فراهم شود؛ به گونه‌ای که جمعیت شکارگر با تغذیه از آفت افزایش می‌یابد و منجر به کاهش جمعیت آفت نیز می‌شود. عوامل متعددی روی کفشدوزک‌ها مؤثر هستند. با رعایت این موارد می‌توان اقدامات حفاظتی را برای کفشدوزک‌های موجود در زیست بوم‌ها اجرا کرد. یکی از روش‌های حفظ و حمایت دشمنان طبیعی؛ مصون نگهداشتن آن‌ها از اثرات سوء سموم شیمیایی است. در این روش می‌توان با انتخاب زمان مناسب سمپاشی؛ به کارگیری ترکیبات شیمیایی و فرمولاسیون‌های انتخابی، کاهش سطوح تیمار شده توسط آفتکش‌ها؛ کاهش دوز مصرفی آفتکش‌ها و استفاده از گونه‌ها و نژادهای مقاوم به آفتکش‌ها از کفشدوزک‌ها حفاظت کرد از راه‌های دیگر حفظ و حمایت کفشدوزک‌ها می‌تواند به مدیریت صحیح عملیات زراعی و مکانیکی اشاره کرد که در این روش‌ها عملیات زراعی به گونه‌ای تنظیم می‌شوند که کم‌ترین اثر سوء را روی کفشدوزک‌ها و سایر دشمنان طبیعی داشته باشداصولاٌ اینگونه از روش‌های حفظ و حمایت ویژه یک گونه خاص نیست و به صورت عمومی می‌تواند دشمنان طبیعی را حفظ کند؛ از جمله این عملیات می‌توان به حفظ بقایای محصول ؛ کاشت توأم دو یا چند محصول و ایجاد پناهگاه‌های طبیعی و مصنوعی اشاره کرد. حفظ مقادیری از طعمه‌های کفشدوزک‌ها در مزارع و باغ‌ها و هم‌چنین کاشت گیاهان گلدار و حفظ آن‌ها در مزرعه و به ویژه در حاشیه آن‌ها نیز از جمله اعمالی است که در .حفظ دشمنان طبیعی و کفشدوزک‌ها مؤثر است .

استفاده در کنترل جمعیت شته ها:

در برنامه‌‌های مبارزه بیولوژیک با شته‌ها می‌توان ازگونه‌های مختلف کفشدوزک‌ها و به‌ویژه کفشدوزک‌‌ هفت‌نقطه‌ای نیز استفاده کرد این گروه از :حشرات به دلایل ذیل از اهمیت برخوردار بوده و توانایی کنترل جمعیت شته‌ها را در فواصل زمانی اندکی دارند
—  سرعت نشو و نمای زیاد مراحل مختلف رشدی
— توانایی ایجاد چندین نسل پی‌درپی در سال
— تغذیه توأم حشرات بالغ و لاروها از شته‌ها
— سازگاری سریع با شرایط متفاوت جغرافیایی و اقلیمی
با توجه به موارد بالا، امروز‌ه در بیش‌تر کشورها متداول است که صاحبان باغچه‌های منازل و باغ‌های میوه و گلخانه‌داران با خرید کلنی‌های کفشدوزک و رهاسازی آن‌ها روی گیاهان مختلف مانند رز، انواع سبزی و صیفی و درختان میوه با آفاتی هم‌چون شته‌ها و سایر آفات دیگر مبارزه کرده و با این شیوه از مصرف سموم شیمیایی اجتناب می‌کنند و به تولید محصولات عاری از ترکیبات شیمیایی و حفظ محیط زیست کمک می‌کننددر رهاسازی و کاربرد کفشدوزک‌ها، باید مسائل مختلف هم‌چون میزبان مناسب از شته و شرایط فیزیکی به ویژه درجه حرارت و رطوبت نسبی را رعایت کرد؛ زیرا این عوامل در روند نشو و نمای سریع و تکثیر جمعیت این حشره مؤثر هستند به طور کلی کاربرد کفشدوزک‌ها و تکثیر و فعالیت شکارگری آن‌ها در طبیعت در دو دوره‌ی فصلی بیش‌تر نمود پیدا می‌کنددوره‌ای که از اوایل بهار شروع شده و تا اوایل تابستان جمعیت آن‌ها افزایش می‌یابد و در این دوره منجر به کنترل شته‌ها می‌شونددوره‌ای‌که‌ از اواخر تابستان به‌اوج گرفتن فراوانی مجدد جمعیت شته‌ها، جمعیت‌ کفشدوزک‌ها نیز شروع می شود و تا اواخر پاییز ادامه می‌یابد؛ بنابراین بهترین زمان رهاسازی کفشدوزک‌ها در اوایل دوره‌های دوگانه پیش گفته است.