مدیریت مقاومت نسبت به علفکش ها در باغات پسته

مدیریت مقاومت نسبت به علفکش ها در باغات پسته

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

باغات پسته بخصوص در فصل بهار و تابستان درگیر گیاهانی ناخواسته هستند. این گیاهان ناخواسته در جذب آب و مواد غذایی با گیاه اصلی ما که درختان پسته باشند رقابت می کنند. امروزه بخش مهمی از هزینه های یک باغدار صرف مبارزه با علفهای هرز می شود. انواع  و اقسام علفهای هرزی که در باغات پسته وجود دارند بسیار متنوع هستند و ممکن است در یک منطقه یک علف هرز خاص مشکل ساز باشد و در یک منطقه دیگر یک گونه خاص دیگر. بهر روی در مورد علفهای هرز باغات پسته مطالعات بخصوص در ایران بسیار کم هستند و بسیاری از باغداران تنها راه مبازره با علفهای هرز را روش مکانیکی (کندن با دست یا ابزار موتوری و..) می دانند اما مبارزه شیمیایی با علفهای هرز امروزه مبحث بسیار مهمی است و در سطوح چند ده هکتاری تنها راه مبارزه با علفهای هرز استفاده از روش شیمیایی با استفاده از سموم علفکش است. علف کش های مورد مصرف در باغات پسته در ایران دارای تنوع بسیار کمی هستند و این یک مشکل بزرگ است چون بمرور استفاده از یک علف کش خاص بخصوص موجب مقاومت یا رزیستانس در علفهای هرز خواهد شد.  مطالعه دقیق و جامعی در مورد مقاومت نسبت به علفکش ها در باغات پسته در ایران وجود ندارد اما بلاشک مقاومت نسبت به علف کش ها در بسیاری از باغات پسته وجود دارد. یک مشکل دیگر علفهای هرز این است که بخصوص در مورد آفات بسیاری از علفهای هرز باغات پسته بعنوان پناهکاه زمستانی و تابستانی در مورد بسیاری از آفات خطرناک در درختان پسته محسوب می شوند این مساله بخصوص در مورد سن ها و سنک ها اهمیت فوق العاده ای دارد. یک استراتژی مناسب برای جلوگیری از بروز مقاومت نسبت به علف کش ها استفاده از روش تناوب یا Rotation است. متاسفانه بعلت اینکه درختان پسته درختانی دایمی هستند نمی توان از روش تناوب یا روتیشن سود جست. روش تناوب عبارت است از کاشتن گیاهان مختلف در یک زمین بصورت متناوب. مثلا در سال اول در یک قطعه از زمین گندم کشت شود و در سال بعد یونجه یا یک محصول زراعی دیگر. همانطور که مشخص است استفاده از روش تناوب در مورد درختان پسته قابل استفاده نیست چون درختان پسته درختانی دایمی هستند! در کالیفرنیا در مورد برخی از علف کش ها در باغات پسته مقاومت گزارش شده است. یک راه بسیار مهم و عملی برای جلوگیری از بروز مقاومت نسبت به علف کش ها در باغات پسته استفاده از علف کش های مختلف است. علف کش هایی که مد اف اکشن متفاوت داشته باشند. مد اف اکشن یا نحوه تاثیر علف کش روی علفهای هرز به فرآیند تاثیر علف کش روی نقطه خاص از پیکره علف هرز مربوط می شود. مثلا رانداپ یا گلیفوسیت ریشه های گیاه مرغ یا پنجه مرغی (هریز) را می خشکاند! یک مشکل بزرگ در مورد کنترل شیمیایی علفهای هرز در باغات پسته این است که کشاورزان فقط از یک علف کش خاص (گلیفوسیت) برای کنترل علفهای هرز استفاده می کنند و این ریسک بروز مقاومت را افزایش می دهد. استفاده از علف کش های های متنوع می تواند ریسک مقاومت نسبت به علف کش ها را در باغات پسته کاهش بدهد! علفکش های مختلف و جدیدی در بازار مصرف وجود دارند که متاسفانه بدلیل عدم تحقیقات کافی روی علفهای هرز در باغات پسته بثبت نرسیده اند و این نکته جالبی نیست!! همانطور که اشاره شد استفاده مداوم از یک نوع علف کش خاص بروز مقاومت را افزایش خواهد داد. یک نکته مهم در کاهش ریسک مقاومت نسبت به علف کش ها استفاده از مواد افزودنی یا ادجونتها بهمراه سموم علف کش است. ادجونت هایی که موجب افزایش قدرت پخشندگی و چسبندگی علف کش می شوند اهمیت زیادی دارند. باید در هر بار سم پاشی سموم علف کش حنما ایندسته از سموم بهمراه ادجونتها استفاده شوند. خوشبختانه ادجونتهای با کیفیت در بازار فراوان هستند و کشاورزان می توانند از ایندسته از مواد در ترکیب سم علف کش خود استفاده کنند. در بسیاری از مطالعات مشخص شده که افزودن صابون ها (ادجونتها) بهمراه سموم علف کش کارآیی ایندسته از سموم را بخوبی افزایش خواهد داد و این نکته بسیار مثبتی است و بسیاری از افراد از آن غافلند! علف کش هایی که در باغات پسته کالیفرنیا برای کنترل علفهای هرز استفاده می شوند بسیار متنوع هستند و بسیاری از آنها در مارکت ایران وجود ندارند!! برخی از علف کش ها ذاتا پتانسیل بروز مقاومت آنها بالاست و باید حتی المقدور از این علف کش ها استفاده نشود! مثلا در مورد آترازین (Atrazin) یا سیمازین (Simazin) 79 مورد گزارش مقاومت در مورد علف های هرز مختلف وجود دارد و بنابراین نمی تواند علف کش مناسبی باشد ولی بالعکس مثلا در مورد علف کش های فن مدیفام (Phinmidipham) یا دسمدیفام (Desmedifam) یا پریتیوباک تقریبا گزارش مقاومت در مورد علفهای هرز وجود ندارد. متاسفانه در مورد مقاومت علفهای هرز نسبت به علف کش ها در باغات پسته هیچ مقاله بدردبخوری وجود ندارد و فقط ما دو علف کش رانداپ یا گلیفوسیت و پاراکوات را شناخته ایم و مدام مصرف می کنیم و جالب آنجاست که هزینه های سنگینی را نیز صرف کنترل علفهای هرز می کنیم. هر دسته از علف کش ها دارای خانواده شیمیایی خاصی است و برخی از این خانواده ها ریسک مقاومت علف کش ها را دارند مثلا در مورد علف کش های گروه آمینواسیدی (Pursuit، Upbeet و….) مقاومت در طیف گسترده ای از علفهای هرز گزارش شده است. در مورد رانداپ یا گلیفوسیت گزارشات مختلفی از بروز مقاومت در بسیاری از نقاط دنیا وجود دارد و بلاشک در باغات پسته ایران نیز مقاومت نسبت به علف کش ها در سطوح مختلف وجود دارد اما بهر روی بدلیل کم بودن تحقیقات گزارشات و مقالات مستدلی در این ارتباط وجود ندارد. بحث مبارزه با علفهای هرز در باغات پسته ایران مبحث بسیار مهمی است و تحقیقات در مورد آن کم. حتی در مورد علف کش های پیش رویشی نیز مطالعات زیادی می تواند انجام شود که بدلایل مختلف ول معطل مانده اند. هر ساله در باغات پسته در مناطق مختلف علفهای هرز جدید و خطرناکی پیدا می شوند و مدیریت مبارزه با این علفها مبحث بسیار مهمی است و جای توجه زیاد!

علف های هرز در باغات پسته

علف های هرز به عنوان یکی از مهمترین مشکلات دایمی باغداران پسته مطرح می باشد. متاسفانه در مراکز تحقیقاتی داخلی˛ در خصوص شناسایی˛ برآورد میزان خسارت˛ انواع روش های کنترل و سموم علف کش در باغات پسته کار زیادی انجام نشده است. در باغات پسته آمریکا جهت مراحل مختلف باغ و همچنین برای انواع علف های هرز و مراحل رشدی علف ˛ مدیریت و سموم علف کش خاص آن توصیه شده است.

  رقابت در جذب آب و مواد غذایی با درخت پسته˛ ایجاد مشکل در عملیات باغی˛ میزبان واسطه برای سن ها و کنه ها˛ رابطه انگلی با درخت˛ ممانعت از رسیدن نور به درخت و ترشحات سمی ریزوم ها از مهمترین خسارات علف های هرز در باغات پسته می باشند.

علف های هرز غالب در باغات پسته شامل: مرغ˛خارشتر˛ اسفناج باغی˛ پیچک صحرایی˛سلمک (سلمه تره)˛ هفت بند˛ علف شور˛ شیرین بیان˛تلخه˛ چسبک˛ علف خرس (کاتوس) و قیاق می باشند.

علف کش های رایج در باغات پسته ایران عمدتا محدود به دو سم گلایفوزیت و پاراکوات میشود که در ذیل به اختصار در خصوص این سموم نکاتی ارایه شده است.

نام عمومی: گلایفوزیت
نام تجاری: رانداپ

–          نحوه تاثیر: غیر انتخابی و سیستمیک

–           میزان مصرف: 6-12 لیتر در هکتار برای علف های هرز دایمی و 2-4 لیتر در هکتار برای علف های هرز یکساله (به طور متوسط 10 لیتر در هکتار مصرف می شود.)

–          مصرف فریگیت 0.5% یا سولفات آمونیوم 2% باعث کاهش دز مصرف به حدود 5-6 لیتر در هکتار میشود.

–          تاثیر: علف های هرز دایمی – یکساله و دوساله

–          میزان مصرف آب: 200-300 لیتر در هکتار در نظر گرفته شود.

نام عمومی: پاراکوات

نام تجاری: گراماکسون

–          نحوه تاثیر:  غیر انتخابی و تماسی

–           میزان مصرف: 5 لیتر در هکتار

–          تاثیر: علف های هرز یکساله و قبل از گل دهی

–          میزان مصرف آب: 500 لیتر در هکتار در نظر گرفته شود.

حیدری

سموم علفکش پیش رویشی باغات پسته

سموم علفکش پیش رویشی باغات پسته

سموم علف کش خاک مصرف که به صورت پیش رویشی در آمریکا جهت مصرف در باغات پسته بارده در کالیفرنیا ثبت شده است عبارت اند از:

napropamide)Devrinol)

oxyfluorfen)Goal)

oryzalin)Surflan)

تا جایی که اینجانب اطلاع دارم تا کنون سمی به طور رسمی برای مصرف خاکی (پیش رویشی ) در ایران برای باغات پسته ثبت نشده است. (در صورتی که اساتید محترم اطلاعی در این خصوص دارند به صورت پیام ما را مطلع نمایند.

 برخی آزمایشات صورت گرفته در باغات پسته توسط اشخاص حقیقی  موید اثرات مطلوب سم علف کش پیش رویشی ترفلان در باغات پسته بوده است.

کلیاتی در مورد سم علف کش پیش رویشی ترفلان:

علف کش ترفلان: با نام عمومی تری فلورالین علف کشی انتخابی و پیش رویشی است که جهت مصرف در مزارع پنبه – چغندرقند – آفتابگردان و سویا ثبت شده است.

فرمولاسیون: Ec 48%

این علف کش مانع تقسیم سلولی شده و بذر کش علف های هرز میباشد. جذب کلویید های خاک و مواد آلی میشود. در خاک های رسی و دارای مواد آلی دز مصرف بیشتر است.

 دز مصرف:2-3 لیتر در هکتار به صورت مخلوط با خاک

لازم است پس از سمپاشی سطح خاک تیمار شده به کمک روتیواتور و یا دیسک تا عمق 5 سانتی متر زیر خاک شود. قبل از مصرف علف کش ترفلان خاک مزرعه میبایست نرم و عاری از کلوخه باشد و پس از مصرف نیز سریعا بوسیله دیسک زیر خاک برده شود. این سم توسط اشعه ماورای بنفش تجزیه میشود. به علت همبستگی با کلویید های خاک آبشویی آن قابل چشم پوشی است.

مهندس محسن حیدری