تغذیه درختان پسته در مرحله بعد از برداشت محصول

تغذیه درختان پسته در مرحله بعد از برداشت محصول

نوشته: مهندس محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

در مورد مراقبت های بعد از برداشت در درختان پسته مطلبی با عنوان ” تغذیه درختان پسته در مرحله پس از برداشت حقیقت فراموش شده” در این وبلاگ وجود دارد که خوانندگان می توانند به آن مراجعه کنند در این نوشتار بنابر سفارش برخی از دوستان بصورت فشرده به تغذیه درختان پسته در مرحله پس از برداشت و مراقبتها و نکات مربوطه می پردازیم!! پسته محصولی است که انرژی فوق العاده زیادی را در خود دارد و مقوی ترین خشکبار در تمام میان خشکبارها (از گردو و فندق بگیر تا بادام) مربوط به پسته است و در واقع پسته را می توان سلطان تمام خشکبار در کل دنیا نامید!! از همین مطلب بخوبی درک می کنیم که مقدار برداشت عناصر از خاک توسط درختان پسته فوق العاده بالاست! از پتاسیم و کلسیم بگیرید تا آهن و روی و … همین امر بخوبی اثبات می کند که نیازهای عناصری در درختان پسته بسیار بالاست!! اهمیت تغذیه صحیح در درختان پسته بر هیچ کس پوشیده نیست و حتی ارتباط مستقیمی میان تغذیه مناسب و کاهش میزان بیماریها و حتی برخی از آفات وجود دارد!! در دوره بعد از برداشت درختان پسته نیازهای غدایی خاص خود را دارند. به مثابه زن حامله ای که بچه می زاید و بعد از فارغ شدن از زایمان باید مراقبتهای خاص غذایی در مورد این فرد انجام شود در درختان پسته هم زمانی که از زیر بار پسته و محصول آزاد می شوند باید تغذیه ای مناسب و در خور انجام شود تا درخت اصطلاحا بتواند جای خود را بگیرد و از پای نیفتد! تغذیه درختان پسته در مرحله پس از برداشت محصول بسیار مهم است و حتی در صورت غفلت از آن ممکن است درختان دچار ضعف و زوال و حتی سرخشکیدگی شود!! بصورت خلاصه می توان نکات زیر را در مورد تغذیه درختان پسته در دوره پس از برداشت ذکر کرد. ۱-اهمیت مبارزه با پسیل پسته در دوره پس از برداشت پسته: بسیاری از اوقات در دوره پس از برداشت در برخی از باغات فشار آفت شیره خشک بالاست و حتی زیر برخی از درختان پسته کاملا سفید است! این مساله مبارزه شیمیایی را کاملا ضروری و اجباری می کند. متاسفانه بسیاری از باغداران در این دوره حساس به دلایل مختلف از جمله خسته شدن از سم پاشی های مکرر در طول تابستان علاقه ای به سم پاشی در این دوره حساس ندارند! متاسفانه  در بسیاری از موارد نتنها یک نوبت سم پاشی در دوره پس از برداشت ضروری است بلکه گاها تا دو نوبت و حتی بیشتر هم ممکن است نیاز به سم پاشی در دوره پس از برداشت باشد! بسیاری از جوانه های زایشی در اثر حمله پسیل در دوره پس از برداشت پسته فرو می ریزند!! در مورد نوع سمی که باید برای مبارزه شیمیایی در نظر گرفت سموم مختلفی در بازار وجود دارد و نوع سم زیاد اهمیت چندانی ندارد! فقط باید دقت شود سم مورد استفاده نه به آن حد ضعیف باشد که آفت را کنترل نکند و نه آنقدر قوی باشد که احیانا موجب آسیب به درختان و بخصوص پتک ها یا گره های زایشی شود. ۲-محلولپاشی درختان پسته در دوره پس از برداشت: بصورت خلاصه ۴ عنصر مهم در دوره پس از برداشت باید محلولپاشی شوند این ۴ عنصر شامل ازت (N)، روی (Zn)، بور (B)، کلسیم (Ca) می شوند. از میان این عناصر ۲ عنصر از بقیه عناصردر محلولپاشی مهمتر هستند شامل روی (Zn) و کلسیم (Ca). اگرچه ازت یا نیتروژن را می توان مهمترین عنصر مورد نیاز درختان پسته در بعد از برداشت نامید اما چون کود نیتروژنه را معمولا از طریق خاک و قبل از اولین آبیاری در دوره پس از برداشت به زمین می دهند اهمیت آن در محلولپاشی کمتر می شود! کلسیم نقش بسیار مهمی در محلولپاشی بعد از برداشت دارد و تحقیقات نشان داده که محلولپاشی با کودهای کلسیمی در دوره پس از برداشت بسیار مفید است. مشکل محلولپاشی کلسیم این است که معمولا کلسیم را نمی توان بصورت اختلاط با سایر عناصر بخصوص روی و آهن و عناصر میکرو پاشید و باید کلسیم بصورت جداگانه محلولپاشی شود اما عناصر روی، ازت و بور را می توان بصورت مخلوط با هم در دوره بعد از برداشت استفاده کرد. بسیاری از باغداران در دوره پس از برداشت بجای پاشیدن کودهای استاندارد و مخصوص محلولپاشی از کود اوره بصورت محلولپاشی به نسبت تا ۴ کیلو و حتی بیشتردر هزار لیتر آب استفاده می کنند که اگر چه تا حد می تواند مفید باشد اما خوشبختانه کودهای باکیفیتی برای محلولپاشی در دوره بعد از برداشت در باغات پسته وجود دارند که حاوی هر ۳ عنصر لازم شامل روی، ازت و بور هستند و بهتر است بجای محلولپاشی اوره از ایندسته از کودها استفاده شود. یکی از اشتباهات بسیاری از کشاورزان این است که فکر می کنند اگر درختی برای سال بعد دارای  گره زایشی یا پتک نباشد نباید عنصر روی را محلولپاشی کرد که این تصوری اشتباه است چون عنصر روی پیش ماده سازنده هورمون اکسین (هورمون رشد) در درختان است و اگر در دوره بعد از برداشت محلولپاشی شود درختان در بهار سال آینده رشد بسیار بهتری در مقایسه با درختانی خواهند داشت که عنصر روی محلولپاشی نشده باشد. بسیاری از کشاورزان در طول فصل (بهار و تابستان) و بنابه دلایل مختلف از کودهای کلسیم بصورت محلولپاشی استفاده می کنند که ایندسته از کشاورزان در دوره پس از برداشت نیازی به پاشیدن کودهای کلسیمی ندارند!! اگر در طول فصل کودهای کلسیمی محلولپاشی نشده باشند بهتر است ابتدا کود سه گانه روی، نیتروژن و بور محلولپاشی شود و بفاصله ۷ تا ۱۰ روز بعد کود کلسیمی را محلولپاشی کرد. بسیاری از کشاورزان بغلط در دوره بعد از برداشت از کودهای پتاسه و فسفره و حتی سایر کودها مانند جلبکها و … استفاده می کنند که صحیحی نیست!! همانطور که اشاره شد در اولین آبیاری بعد از برداشت دادن کودهای ازته یک ضرورت است و می توان از سولفات آمونیوم یا اوره یا مخلوط ایندو کود استفاده کرد. ۳-استفاده از صابون ها و مواد شوینده در دوره پس از برداشت چه بهمراه سم و چه بصورت جداگانه کاری است بیهوده و بهتر است مصرف صابونها و حتی پاشش آب روی درختان انجام نشود چون فایده ای ندارد و بهتر آن است که بهمراه سم کنترل کننده پسیل از کودهای حاوی عناصر بور، روی و نیتروژن محلولپاشی انجام شود نه صابون ها و مواد شوینده. ۴-دوز سم و کود مصرفی در دوره بعد از برداشت در روش محلولپاشی بستگی زیادی به تراکم آفت و درصد ترکیبات عناصری دارد که در ترکیب کود روی، بور  نیتروژن مورد استفاده وجود دارد و نمی شود بصورت دیمی و خودسرانه استفاده کرد. ۵-یک نکته بسیار مهم در دوره بعد از برداشت بخصوص در مورد محلولپاشی این است که باید بلافاصله بعد از برداشت پسته از درختان باید محلولپاشی انجام شود چون هر چه مقدار برگ در درختان کاهش یابد اثر محلولپاشی کمتر خواهد شد همچنین این مطلب در مورد دادن کودهای ازته از طریق خاک نیز صدق می کند بعبارت بهتر اگر اولین آبیاری در دوره بعد از برداشت در درختان پسته که ممکن است نهایتا و اجبارا ۱ ماه و حتی بیشتر از بعد از برداشت محصول باشد دادن کودهای ازته فایده چندانی ندارد چون زمانی که برگها ریزش پیدا می کنند در واقع دوره خواب درختان آغاز می شود و زمانی که خواب درختان آغاز شود جذب ریشه ای بشدت کاهش خواهد یافت و کودهای ازته ای که مصرف می شوند در کودها واقع بهدر می روند!! ۶-اگر چه ممکن است غلظت عنصر بور (B) در آب و خاک بسیاری از مناطق پسته کاری بالا باشد اما محلولپاشی عنصر بور در دوره پس از برداشت حتی در صورت وجود مسمومیت بور در آب در این بازه زمانی بسیار مفید ارزیابی می شود و بهتر است حتما در فرمول محلولپاشی بعد از برداشت ملحوظ شود! ۷-در مورد محلولپاشی با عناصر سه گانه و همچنین کلسیم باید محلولپاشی یک محلولپاشی سنگین باشد بدین معنی که تمام شاخ و برگها کاملا آغشته با محلول شود و کل درخت خیس شود. پاشش سبک محلول بعد از برداشت و پاشش سریع محلولی که در دوره بعد از برداشت روی درختان پاشیده می شود کار صحیحی نیست. ۸- برخلاف تصور که فکر می شود که جوانه ها یا پتک ها جذبی ندارند مطالعات مشخص کرده که تا حدی مواد و عناصری که روی شاخ و برگ پاشیده می شوند می توانند از طریق پتک ها (بخصوص در دوره بعد از برداشت)جذب شوند هر چند که ترجیحا محلولپاشی بعد از برداشت بهتر است هر چه سریعتر انجام شود یعنی زمانی که برگها هنوز در درختان وجود دارند. ۹-کلسیم یک عنصر بسیار مهم در درختان پسته است که متاسفانه بسیاری از کشاورزان از مزایایی مصرف آن بخصوص از طریق محلولپاشی غافلند. پاشش کلسیم از طریق روش محلولپاشی چه در زمان رشد درختان در بهار و تابستان و چه در دوره بعد از برداشت بسیار مفید ارزیابی می شود و شاید کلسیم را بتوان چهارمین عنصر ضروری و مورد نیاز درختان پسته نامگذاری کرد بعبارت ساده تر از نظر اهمیت عناصر در درختان پسته بترتیب عناصر نیتروژن، پتاسیم، فسفر و کلسیم مهمترین عناصر مورد نیاز در درختان پسته هستند. ۸-این نکته اهمیت زیادی دارد که تقریبا تمام انرژی درختان بخصوص در سال های آور یا پرمحصول در دوره برداشت و پر شدن مغز تخلیه می شود و محلولپاشی درختان در دوره بعد از برداشت و همچنین دادن کودهای ازته در دوره بعد از برداشت انرژی مورد نیاز درختان را دوره زمستان و هنگام خواب درختان تامین می کند و در حقیقت ما با تغذیه مناسب درختان در دوره بعد از برداشت به درخت این اجازه را می دهیم که خواب خوب و مناسبی در زمستان داشته باشد و در بهار سل بعد با نیرویی مضاعف وارد دوره رشد و ثمردهی خود شود.

تاثیر سورفوکتانتها و افزودنی ها روی کارآیی علف کش های بعد از برداشت

تاثیر سورفوکتانتها و افزودنی ها روی کارآیی علف کش های بعد از برداشت-قسمت آخر

نوشته: محمد جمالیزاده-کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی

عضو انجمن پسته ایران

Email: mojamalizadeh@yahoo.com

هشدار: هر گونه استفاده از این مطالب باید با ذکر منبع یا اجازه رسمی نویسنده باشد

سورفوکتانتهای رایج در کشاورزی به دو دسته یونی و غیر یونی تقسیم بندی می شوند. روغن های ولک موجود در بازار مصرف اگر چه برای استفاده برای مبارزه با شپشکها و پاشش روی درختان پسته بسیار مضر هستند اما باید توجه داشت که در مورد مبارزه با علفهای هرز استفاده از روغن های ولک بعنوان افزودنی بسیار مفید ارزیابی می شوند بشرطی که بهمراه سم علف کش روی علفهای هرز پاشیده شوند و تماسی با برگها و شاخ و تنه و برگ  درختان پسته نداشته باشند. در مورد روغن های مختلف از نظر نحوه تاثیر بترتیب اول روغن های معدنی (روغن های ولک و پارافین ها و..) بعد روغن های گیاهی متیله شده و بعد روغن های گیاهی معمولی دسته بندی می شوند. بعبارت ساده تر استفاده از روغن های ولک و پارافینی بعنوان افزوننده در مبارزه با علفهای هرز بسیار مفید ارزیابی می شوند! استفاده از روغن های ولک و روغن های پارافینی موجود در بازار می تواند تاثیر بسیار مناسبی در کنترل علفهای هرز داشته باشند و ساختار بیرونی کوتیکول در برگهای علفهای هرز را در هم بشکند! یکی دیگر از سورفوکتانهای مهم سورفوکتانتهای ارگانوسیلیوکنی هستند. استفاده از سورفوکتانتهای ارگانوسیلیوکنی موجب کاهش دادن کشش سطحی و عبور و مرور بهتر محلول سم از روزنه های برگ یا استوماتها خواهد شد. یکی دیگر از موارد مهم کارآیی علف کش ها توجه به اسیدیته یا پی اچ pH محلول سم علف کش است. بهترین پی اچ برای تاثیر مناسب اسیدیته خنثی یا پی اچ ۷ ارزیابی می شود. هر چه پی اچ محلول سم به سمت قلیایی شدن پیش رود تاثیر سم علف کش کاهش خواهد یافت. بنابراین افزودنی که بهمراه سم علف کش مورد استفاده قرار می گیرد علاوه بر کاهش دادن کشش سطحی آب و افزایش قدرت پخشندگی محلول سم باید بتواند پی اچ محلول علف کش را نیز در حد خنثی بصورت متعادلی حفظ کند. مبحث استفاده و تولید ادجونتها و افزودنیها در مبارزه با آفات و علفهای هرز یکی از مباحث بسیار مهم و کلیدی و کاربردی است و کارخانجات سازنده افزودنیها هر سال در حال تحقیقات برای رسیدن به ادجونتهایی هستند که کارایی بیشتری داشته باشند. امروزه خوشبختانه در بازار کشاورزی ایران بخصوص در مورد کارخانجات معتبر تولید کودهای و سموم کشاورزی در کشور اسپانیا افزودنی هایی در مارکت ایران وجود دارند که واقعا عالی هستند. افزودنی هایی را من بشخصه در بازار ایران دیده ام که ۵ کاره هستند ۱-بافر (متعادل شدن اسیدته محلول سم) ۲-ضد کف (آنتی فومینگ) ۳-افزایش دهنده قدرت چسبندگی ۴-کاهش دهنده کشش سطحی! ۵- دارای قدرت تر کنندگی! متاسفانه مشکل بزرگ ایندسته از افزونی ها قیمت نسبتا بالای آنها است که بنظر می رسد با توجه به کارآیی که در کنترل آفات و علفهای هرز دارند برای مصرف کننندگان کردن هزینه بیشتر مشکلی نداشته باشد! چون تاثیر اینها بخوبی قابل مشاهده است! یکی  دیگر از موادی که بعنوان افزوننده به محلول سم علف کش اضافه می شود کودهای نیتروژنه بخصوص سولفاتهای آمونیوم هستند. سولفاتهای آمونیوم تاثیر زیادی در کنترل بهتر علفهای هرز در باغات پسته دارند بصورتی که خوشبختانه اکثر کشاورزان هنگام درست کردن محلول سم علف کش چند کیلویی سولفات آمونیوم به محلول سم علف کش اضافه می کنند! مطالعات نشان می دهد که استفاده از سولفاتهای آمونیوم بهمره سموم علف کش بخصوص سم گلیفوسیت (رایج ترین سم علف کش مورد استفاده در باغات پسته!) موجب تاثیر بهتر سم علف کش بدلیل عدم رسوب سم روی سطح برگها بخصوص کوتیکول برگها خواهد شد. در مورد استفاده از چند افزودنی بصورت توامان برای مبارزه با علفهای هرز در داخل محلول سم باید توجه شود که افزودنی هایی که با هم به محلول سم اضافه می شوند دارای تاثیرات آنتاگونیستی روی هم نباشند! استفاده از مواد جاذب  رطوبت بعنوان افزودنی موجب کاهش تاثیر سم علف کش خواهد شد. در مورد بافرها هم بافرهای معمول که موجب کاهش پی اچ می شوند اصولا مشتقات اسیدها هستند از جمله اسید سولفوریک و اسید فسفریک! استفاده از اسید فسفریک بعنوان بافر یا کاهش دهنده پی اچ در کارخانجات تولید کننده بافرها بسیار معمول است و حتی در ایران هم بافرهایی توسط شرکت های معتبر کارخانجات تولید کننده تولید می شوند که اساسا بر مبنای اسید فسفریک ساخته می شوند! سختی آب نیز یکی از فاکتورهای مهم در تاثیر بهینه علف کشهاست. هر چه سختی آب بالاتر باشد تاثیر سم علف کش نیز کاهش خواهد یافت! یکی از علف کش هایی که نسبت به سختی بالای آب حساس است گلیفوست (رانداپ) پر مصرف ترین سم علف کش در باغات پسته ایران است. متاسفانه سم گلیفوسیت نسبت به سختی بالای آب بسیار حساس است و متاسفانه در بسیاری از چاههای کشاورزی در مناطق پسته خیز سختی آب فوق العاده بالاست. یکی از مواردی که تا حدی موجب پس زدن سختی آب و جلوگیری از مزاحمت یونهای کلسیم در محلول سم علف کش گلیفوسیت می شود استفاده از سولفاتهای آمونیوم است (ماده اصلی و پر کاربرد بعنوان افزودنی به محلول سم). یکی از موارد مهمی که در مورد مبارزه با علفهای هرز در ایران باید مد نظر باشد استفاده از سموم علف کش جدید است. متاسفانه کشاورزان باغدار پسته فقط سم رانداپ را می شناسند و از سموم دیگر علف کش که می توانند تاثیر بسیار مناسبی داشته باشند بی اطلاع هستند. البته ضعف تحقیقات در مورد علفهای هرز در باغات پسته ایران بسیار مشهود است و بخش مستقلی بنام تحقیقات علفهای هرز در باغات پسته در هیچ مرکز تحقیقاتی مربوط به پسته وجود ندارد. شاید مبارزه با علفهای هرز در باغات پسته ایران یک بخش عمده از هزینه های باغداران را در طول فصل رشد شامل شود اما متاسفانه تحقیقات کاربردی در این زمینه بسیار کم هستند. استفاده بی رویه و ناصحیح از سم رانداپ بخصوص در مورد درختان کم سن و سال و ضعیف گاها موجب خشکاندن کلی درختان و یا آسیب جدی به آنها شده است. افق های تازه ای در مورد استفاده از سموم علف کش پیش رویشی در باغات پسته باز شده است و تحقیقات در این زمینه توسط آقای دکتر حکم آبادی (موسسه تحقیقات پسته) در رفسنجان در حال بررسی است و نتایج رضایتبخش بوده است. ریسک استفاده از علف کش های پیش رویشی در باغات پسته بسیار بالاست و اگر افراد خودسرانه شروع به استفاده ناصحیح از علف کش های پیش رویشی کنند احتمال خطر زیاد است. کیفیت سموم علف کش موجود در بازار هم خود مثنوی ۷۰ من است و متاسفانه بسیاری از سموم علف کش در بازار ایران از کیفیت چندانی برخوردار نیستند. در مورد علف کش های خارجی با کیفیت ممکن است یک لیتر برای صد لیتر آب کافی باشد ولی در مورد بسیاری از سموم علف کش ایرانی توصیه به استفاده یک لیتر در ۴۰ لیتر آب است (در مورد سم گلیفوسیت). متاسفانه مبارزه با علفهای هرز در باغات پسته مورد فراموشی بسیاری از کشاورزان قرار گرفته و من می شناسم کشاورزانی را که مبارزه با علفهای هرز را چندان جدی نمی شمرند که این جای تعجب دارد. به امید فردایی بهتر برای صنعت پسته ایران!