تحمل گیاهان مخنلف به شوری

گیاهان و درختانی که تحمل شوری زیاد خاک را دارند:
بیشتر از millimhos/cm شوری
نخل خرما
جو
چغندر قند
پنبه
مارچوبه
اسفناج

گیاهان و درختانی که تحمل شوری متوسط خاک را دارند:
۹ – ۱۸ millimhos/cm شوری
گندم
گوجه فرنگی
یولاف (جو دوسر)
یونجه
برنج
ذرت
بذرک یا بذر کتان
سیب زمینی
هویج
پیاز
خیار
انار
انجیر
زیتون
انگور

گیاهان و درختانی که به شوری خاک تحمل بسیار کمی دارند و حساس هستند:
۴٫۵ – ۹ millimhos/cm شوری
شبدر قرمز
نخود
لوبیا
نیشکر
گلابی
سیب
پرتقال
آلو
بادام
زردآلو
هلو

سرمازدگی در درختان میوه و روشهای جلوگیری از آن

مقدمه
اکثر درختان میوه منطقه معتدله در معرض یخبندان زمستان یا سرما زدگی بهاره قرار می گیرند که این امر موجب خسارتهای شدید اقتصادی می گردد. حتی آن دسته از مناطق تولید میوه که در موقعیتهای جغرافیایی خاص احداث می شوند که خسارت وارده ناشی از سرما در آنها به حداقل کاهش داده شده نیز بعضا با این حوادث مواجه   می گردند. باغداران کاملا از نتایج زیانبار عدم محافظت درختان در برابر سرمای زمستان مطلع هستند. لذا اعتقاد به مقاومت در برابر سرما به عنوان یک پدیده و ابزار کمکی برای جلوگیری از بروز خسارت ناشی از سرما از نظر باغداران از اهمیت اساسی برخوردار است. گیاهان درحال رشد غیر مقاوم بوده و قادر به مقاوم شدن نیستند. لذا رکود در طول ماههای سرد زمستان برای بقائ گیاهان و درختان میوه ضروری می باشد. درختان میوه در زیستگاهای طبیعی خود به ندرت توسط سرما صدمه می بینند زیرا در آنها مکانیسم سازگاری در آنها توسعه یافته است که به آنها اجازه می دهد در طول شرایط آب و هوایی شدید زمستان به حالت رکود بروند.

 Frost bud
یخ زدگی  زمستانه
عامل پراکندگی گونه های مختلف درختان میوه در روی کره زمین مقاومت یا حساسیت درختان به سرمای زمستانه می¬باشد. در مناطق سرد از ارقام مقاوم به سرما و از پایه های مقاوم به سرما استفاده می شود. در اثر سرمای بیش از حد  زمستان، گونه های پوست نازک شکاف خورده و در اثر یخبندان شاخه ها سیاه می شوند. در گیاهان چوبی مقاوم، در اثر یک سری تغییراتی که حاصل می شود در اواخر تابستان و پاییز موجب مقاوم شدن آنها در برابر سرما می گردد. در طی مقاوم شدن درختان تغیرات زیادی در درختان صورت می پذیرد. اولین مرحله مقاوم شدن توسط روزهای کوتاه شروع می شود که منجر به توقف رشد می شود. دومین مرحله مقاوم شدن مستلزم دمای پایین        می باشد که مواد محرک مقاومت ساخته می شود. تدابیر زراعی در مقاومت کونه های درختان میوه تاثیر بسزایی دارد. ازجمله تجمع کربوهیدراتها کافی در درختان میوه و اندامهای آن موجب افزایش مقاومت در برابر سرما              می گردد. آبیاری بی رویه، دادن کود ازته بیش از حد، محصول زیاد ، ریزش زود هنگام برگها، تولید محصول بیشتر، هرس زود هنگام موجب کاهش مقاومت درختان میوه می شود. پایه های درختان میوه نیز در میزان مقاومت آنها به سرمای زمستانه متفاوت می باشد. برای مثال پایه های سیب مالینگ ۱۹ و ۲، پایه مالینگ مرتون ۱۰۴ و ۱۱۱ مقاوم به سرما هستند. در گلابی هنگامی که روی پایه بذری پیوند شده و از میان پایه اولدهام استفاده می شود، مقاومت در برابر سرما فزایش می یابد. پایه محلب که برای گیلاس به کار برده می شود مقاوم به سرما می باشد. پایه نارنج سه برگ مقاوم به سرما بوده و برای مرکبات به کار برده می شوند. پایه آلوی ماریانا نیز مقاوم به سرما بوده و برای آلو و هلو مورد استفاده قرار می گیرد.
سرما زدگی بهاره
سرمای دیررس بهاره موجب آسیب دیدن جوانه های تازه بیدار شده درختان میوه می شوند و در صورت دیررس بودن بیشتر این نوع سرماها، حتی به میوهای تازه تشکیل شده نیز خسارت وارد می کند. جوانه های بارور در حال رکود به سرمای زمستانه مقاوم هستند اما مقاومت آنها هنگام بیدار شدن جوانه ها کاهش می یابد. به طور کلی جوانه های گل در دمای ۲- و ۳- درجه سانتیگراد از بین می روند. میوهای تازه تشکیل شده نسبت به گلها حساس تر هستند و در منفی ۰٫۵- درجه سانتیگراد آسیب می بینند. در اوایل بهار جبهه های سرد هوا در منطقه پرورش درختان میوه و در شبهای بدون ابر موجب خسارت دیدن جوانه درختان میوه می گردد.
روشهای جلوگیری از سرمای زدگی بهاره
روشهای مختلفی برای جلوگیری از سرمای دیررس بهاره وجود دارد که می تواند جوانه های گل و میوهای تازه تشکیل شده درختان میوه را از سرما زدگی محافظت کند.
۱- انتخاب ارقام دیر گل
در مناطقی که احتمال خطر سر مایه دیر رس بهاره است با توجه به تاریخ گلدهی ارقام مختلف یک گونه درختی می توان از ارقام دیر گل استفاده کرد این ارقام با توجه به دیر بازکردن گل کمتر با سرما های دیر رس بهاره مواجه می شوند اخیرا در برخی مناطق از بادام های دیر گل استفاده به عمل می¬آید.
۲- استفاده از ترکیبات شیمیایی
استفاده از اتفن درختان میوه هسته دار در پاییز موجب دیر باز شدن جوانه ها به مدت ۱۲-۴ .روز در بهار می شود. استفاده از هورمون نفتالین استیک اسید در بهار موجب تا خیر ۲-۱ هفته در زمان گلدهی درختان می گردد
۳- موقعیت و محل باغ
در مناطق شیب دار و کنار تپه های ماهور در صورت احتمال وجود سرما های دیر رس بهاره محل باغ را در شیب های شمالی انتخاب می کنند تا در اوایل بهار دیر تر گر م شده و موجب تاخیر در بیدار شدن جوانه ها گردد. ایجاد باغ میوه در کنار جنگل ها، رود خانه ها، برکه ها و کنار سواحل که دارای هوای مرطوب و نقطه شبنم بالا هستند آسیب های سرمای بهاره را کاهش می دهد.
۴- پاشیدن آب بر روی درختان
پاشیدن آب بر روی شاخه های  درختان میوه در دمای صفر درجه سانتیگراد موجب تشکیل یخ می شود. به ازای هر لیتر آب که یخ می شود ۸۰ کیلو کالری گرما آزاد می شود.گرمای آزاد شده موجب گرم شدن اجسامی که در تماس با آب هستند می¬شود در ضمن تشکیل یک لایه نسبتا عایق یخ در اطراف جوانه موجب می¬شود تا دمای جوانه از صفر درجه سانتیگراد پایین نیاید برای این منظور می¬توان از سیستم آبیاری بارانی استفاده کرد و یا توسط محلول پاش¬ها روی درختان میوه آب پاشید. پاشیدن آب باید در دمای صفر درجه سانتی¬گراد انجام گیرد.
۵- تدابیر زراعی
نوع سطح خاک در محافظت دمای هوا تاثیر دارد و اختلاف دمای حدود ۱/۷ درجه سانتی گراد ایجاد میکند. برای محافظت در برابر سرما و یخبندان های ناشی از تشعشع، خاک باید مرطوب و عاری از علف های هرز و شخم نخورده باشد.  زیرا زمین شخم خورده دارای هوای بیشتر بوده و گرمای ویژه کمتری دارد از این رو خاک شخم خورده سریع تر سرد می¬شود اما خاک های مرطوب دیرگرم شده و دیر تر دمای خود را از دست میدهند علفهای سطح خاک نیز نوعی هدایت کننده گرما ارخاک به هوا می باشند تدابیر زارعی ذکر شده یخ زده گی را در لایه ۱۵سانتی متر سطح خاک به تاخیر می اندازد و بویژه برای جلو گیری از سرما زدگی گیاهانی همچون توت فرنگی و انگور موثر واقع می گردد.

Frost Bud 2
۶-گرم کردن باغ توسط بخاری های باغی
کار گذاشتن بخاری یا پلارهای باغی در قسمت های مختلف باغ و سوزاندن موادی همچون چوب نفت یا گازوییل موجب گرم شدن باغ می گردد. این روش در مناطق سردسیری ممکن است تاثیر زیادی نداشته باشد اما در مناطق نیمه گرمسیری مثلا در باغات مرکبات، انار، انجیر زیتون و غیره می¬تواند موثر واقع شود.
۷- ایجاد دود برای کاهش تشعشع
در شب های که احتمال بروز سرما می باشد با سوزاندن کاه وکلش و مواد دیگر موجب ایجاد دود در هوای باز گردید ذرات معلق در هوا هر چقدر بیشتر باشد انعکاس حرارت به سقف آسمان تقلیل می یابد زیرا تشعشع حرارت که با طول موج های بلند به طرف آسمان منعکس می شود توسط ذرات هوا جذب شده و دمای باغ را حفظ می کنند
۸- ایجاد بادشکن در اطراف باغ
کشت درختان باد شکن همچون چنار زبان گنجشک، افرا و غیره در جهت شمالی که باد های سرد می¬زود موجب محافظت درختان میوه از سرما می شود.

منبع : وب سایت سازمان جهاد کشاورزی لرستان

احداث باغ میوه های هسته دار

دستورالعمل  احداث باغ میوه های هسته دار

۱- انتخاب مکان کشت: هر گونه گیاهی در مناطق خاصی قابلیت پرورش دارد و باید مکان با شرایط اقلیمی مناسب را برای آن انتخاب نمود. شرایط اقلیمی و طول دوره رشد علاوه بر تاثیر در شرایط رشد و نمو، در جمعیت آفات و بیماریهای آن منطقه نیز تاثیر دارند. بنابراین به منظور دسترسی به عملکرد و کیفیت بالا، انتخاب  مکان مناسب ضروری است.

– هلو و شلیل: هلو و شلیل با نیاز سرمایی حدود ۱۰۰۰-۴۰۰ ساعت در مناطق با آب و هوای تابستانهای گرم و خشک و فاقد سرمای دیررس بهاره به خوبی پرورش می یابند. هلو نسبتا زود و قبل از سیب، گلابی و گیلاس گل می­دهد و در مقایسه با بسیاری از گونه­های درختان میوه نسبت به سرما مقاومت کمتری دارد. تقریبا در تمام مناطق کشت هلو سرما یک مسئله می­باشد. از اینرو آنها به عنوان سازگار با گرما در نظر گرفته  می شوند و به مقدار زیاد در شرایط آب و هوایی مدیترانه­ای کشت شده­اند.

هلو وشلیل در محدوده عرض جغرافیایی ۲۴ تا ۴۵ درجه شمالی و جنوبی کشت  می شود. این محدوده ممکن است در بعضی از مناطق به دلیل وجود اقیانوس،دریاچه های عمیق و یا ارتفاع گسترش یابد.

 جوانه های گل هلو در زمان خواب تا دمای ۳۱- درجه سانتی­گراد را تحمل می­کنند و جوانه­های چوب در دمای کمتر از ۳۱- درجه از بین میروند. گلهای باز شده هلو و میوه های ریز در صورتی که در زمان محدودی در دمای ۲/۲- و یا کمتر قرار گیرند از بین می­روند.  هلو دارای دامنه وسیع نیاز سرمایی است ولی بطور متوسط بیشتر ارقام نیاز سرمایی حدود ۶۰۰ تا ۹۰۰ ساعت دارند.

– گیلاس و آلبالو: مناسب مناطقی هستند که تابستانهای خشک و خنک داشته باشند. نیاز سرمایی گیلاس حدود ۱۷۰۰-۵۰۰ و آلبالو حدود ۱۷۰۰-۱۰۰۰ ساعت است. مهمترین نکته در مورد مناطق کشت گیلاس این است که در فصل برداشت بارندگی وجود نداشته باشد، زیرا وقوع بارندگی در فصل برداشت باعث ترک خوردن میوه های گیلاس شده که آلودگی را در پی خواهد داشت. ارقامی که دارای پوست سفت هستند به این عارضه حساس تر می باشند لذا در اینگونه مناطق می بایستی رقم مناسب کشت شود.

– زردآلو: مناطق دارای آب و هوای گرم و خشک برای کشت زردآلو مناسب می باشند. با توجه به اینکه این گونه زود گل می دهد، سرمای دیررس بهاره یک عامل محدودکننده برای کشت آن می باشد. نیاز سرمایی زردآلو حدود ۹۰۰-۲۵۰ ساعت است.

– آلو و گوجه: مناسب برای مناطق گرم و خشک است. نیاز سرمایی آلو و گوجه حدود  ۱۷۰۰-۷۰۰ ساعت است.

۲- انتخاب زمین: قبل از احداث باغ می بایستی اطلاعات کامل و جامع در زمینه خاک منطقه بدست آورد. انجام آزمایش و تجزیه خاک ضروری می باشد. در صورتی که در زمین مورد نظر قبلاً باغ احداث شده باشد، آن زمین ممکن است حاوی انواع عوامل بیماری زا ( قارچ ها، نماتدها و … ) باشد. بنابراین ۳ تا ۴ سال نباید در این زمین ها باغ احداث نمود و یا اینکه می بایست نسبت به ضدعفونی این گونه خاکها اقدام نمود.

خاکهای عمیق و با زهکشی خوب برای تولید خوب و طول عمر مناسب درختان میوه هسته دار ضروری می­باشد درختان جنس  Prunusنسبت به تنش زهکشی ضعیف و غرقآب شدن بسیار حساس هستند.خاکهای لومی تا شنی متوسط بهترین خاک برای  میوه های هسته دار می­باشند.

pH مناسب خاک برای درختان میوه هسته دار ۵/۷-۵/۶ می باشد.

–  کشت هلو و شلیل در زمین هایی که سابقه کشت این محصولات را دارندباعث افزایش  ابتلا به بیماری کوتاهی عمر هلو (PTSL)  یا بیماری زوال هلو  می­شود که  این بیماری به شدت باردهی را کاهش می­دهد.

۳- ان خاب نهال نهال انتخابی باید استاندارد بوده و از نهالستانهای دارای مجوز تهیه گردد. مشخصات نهال استاندارد میوه های هسته دار به شرح جدول ذیل است:

محصول شاخص ها هلو و شلیل زردآلو گوجه و آلو گیلاس آلبالو
نهال پیوندی + + + + +
پایه بذری + + + + +
پایه رویشی GF GF + + +
ارتفاع نهال پس از سربرداری ۸۰ ۸۰ ۱۰۰-۸۰ ۱۲۰-۱۰۰ ۱۰۰-۷۰
ارتفاع محل پیوند تا سطح خاک ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰
میانگین قطر نهال ۵/۱-۷/۰ ۲/۲-۲/۱ ۵/۱-۱ ۵/۱-۱ ۲/۱-۷/۰
ویژگیهای خاص تنه نهال (نهال یک تنه) صاف و سالم و بدون هر گونه شکاف، یا خوردگی و یا آثار صمغ
تعداد شاخه فرعی ۴-۳ ۵-۳ ۴-۳ ۴-۳ ۵-۳
فاصله شاخه های فرعی از هم حداقل ۵ ۵-۳ ۵ ۵ ۷-۵
طول شاخه فرعی حداکثر ۴۰ حداکثر ۴۰
فاصله اولین شاخه تا سطح خاک حداقل ۵۰ ۶۰-۵۵ ۶۰ ۵۰-۴۰ ۸۰-۶۰
طول ریشه اصلی ۳۵-۲۰ ۴۵-۳۰ ۳۰-۲۰ ۴۰ ۳۰
تعداد ریشه فرعی ۶-۵ ۵-۳ ۵-۳ ۵-۳
طول ریشه فرعی حداقل ۵ ۱۰ ۱۵-۱۰ ۱۵-۱۰
عمر نهال ۲-۱ ۲-۱ ۲-۱ ۲ ۲-۱
بسته بندی ۲۵ ۲۵ ۲۵ ۲۵ ۲۵

– کاشت: زمین مورد نظر می بایستی قبلاً آماده شده باشد. بدین منظور به ازاء هر هکتار حدود ۲۰ تن کود دامی کاملاً پوسیده به خاک اضافه می نمایند.  سپس اقدام به شخم عمود بر هم می نمایند.

طراحی لازم برای احداث باغ انجام و بر اساس نقشه مورد نظر نسبت به آماده سازی چاله های کشت اقدام  می شود. زمان کاشت نهال در مناطق معتدل در فصل پاییز و شروع دوره خواب درختان و در مناطق سردسیر، در اواخر زمستان و اوایل بهار می باشد.

–     ابعاد  چاله کشت ۷۰*۷۰*۷۰ سانتیمتر بوده و در زمان کشت به ازای هر چاله ۵ تا ۱۰ کیلوگرم کود دامی پوسیده به خاک چاله اضافه می شود.

– چاله آماده  کشت نهال :با توجه به حساسیت درختان میوه هسته دار به پوسیدگی طوقه باید دقت شود که طوقه نهالها در خاک قرار نگیرد. پس از کاشت نهال بایستی بلافاصله اقدام به آبیاری نمود.

کشت عمیق درختان زردآلو و بروز علائم شانکر

–  پوشش و قیم گذاری نهال: برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد می بایست از قیم استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

–  فواصل کشت: فاصله کشت مناسب انواع درختان میوه با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، نوع پایه و رقم متغیر می باشد. فواصل کشت مناسب برای درختان هسته دار با در نظر گرفتن خصوصیات هر رقم و  منطقه احداث باغ به شرح ذیل است:

گونه های باغی زردآلو هلو آلو و گوجه گیلاس آلبالو
فاصله کاشت ۶×۵ ۵×۵ ۵×۵ ۶×۵ ۵×۵
تراکم درخت در واحد هکتار ۳۳۳ ۴۰۰ ۴۰۰ ۳۳۳ ۴۰۰

–  کشت درختان به صورت فیلر: در احداث باغ می توان برخی درختان باغی به عنوان پرکننده بین ردیف ها ( Filler) زمانیکه گونه اصلی دیربارده بوده و با فاصله نسبتاً بیشتری کشت می گردند، به منظور بهره مندی از فضای خالی بین ردیف ها، کشت نمود. با افزایش حجم تاج نباتات اصلی و ثبات باردهی اقتصادی آنها به تدریج درختان فیلر حذف خواهند شد . در درختان میوه هسته دار میتوان هلو و شلیل و همچنین آلبالو را با سایر محصولات به صورت فیلر کشت نمود.

–  فرم دهی: نهالها پس از کشت از ارتفاع ۸۰۰ تا ۱۰۰ سانتی متری بر حسب گونه سربرداری  می شوند و ۳ تا ۵ جوانه یا شاخه در جهات مختلف نگهداری شده و جوانه های پائین تر حذف می شوند.

–  فرم تربیت درختان میوه هسته دار به صورت جامی، محور متغیر و … می باشد.

دستورالعمل اجرایی عملیات اصلاح و نوسازی باغ درجه ۲ میوه های هسته دار

۱- اصلاح و تربیت درختان: هدف از اصلاح و تربیت درخت قطع قسمتهایی از یک درخت است که برای بدست آوردن شکل و اسکلت مطلوب درخت انجام می شود. همچنین حفظ عادت رشد طبیعی درختان و بارآور کردن آنها و سهولت انجام کارها از دیگر اهداف هرس اصلاحی می باشد. این کار شامل ۲ عملیات متفاوت شاخه برداری و سربرداری می باشد:

الف) شاخه برداری (تنک کردن): شاخه برداری برای بازکردن ، تنک کردن تاج و کنترل بلندی درخت بکار می رود. شاخه برداری با کاستن از چوب، رقابت برای مواد غذائی را کاهش داده و در مجموع سبب تقویت شاخه های باقیمانده می شود. شاخه ها بطور کامل با بریدن آن در محل اتصال به شاخه اصلی بایستی حذف شوند.

ب) سربرداری: سربرداری حذف قسمتی از انتهای شاخه است. سربرداری، بیشتر از شاخه برداری سبب تقویت رشد منطقه ای و درخت می شود. چون جوانه های باقیمانده را از غلبه جوانه انتهائی آزاد می کند و به دلیل اینکه جوانه ها در نزدیکی نوک شاخه تجمع دارند سربرداری تعداد نسبتاً زیادی از نقاط رشد بالقوه را حذف کرده و بنابراین جوانه های باقیمانده را تحریک می کند. حذف انتهای شاخه به این معنی است که کربوهیدراتهای ذخیره شده در قسمت پائین شاخه هنوز برای نقاط رشد قابل دسترسی است.

۲- اصلاح ساختار بستر: اصلاح ساختار بستر شامل بازسازی انهار، اصلاح سیستم آبیاری، ایجاد بانکت و تشتک و تراس، حذف ناهمواریهای مزاحم، شکستن لایه های غیرقابل نفوذ و اصلاح ساختار فیزیکی و شیمیایی خاک می باشد.

الف) بازسازی انهار: اصلاح و مرمت انهار به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجود ضروری می باشد. در این راستا جلوگیری از هرز آب و حذف علفهای هرز به منظور جلوگیری از پراکنش بذور آنها بسیار مهم می باشد.

ب) اصلاح سیستم آبیاری: سیستم قطره ای در حداقل کردن محدودیت های فیزیکی خاک بسیار موثر تر از سیستم های آّبیاری سطحی هستند. سیستم های قطره ای آب را به مقدار بسیار کم و با کنترل دقیق به کار می برند و با نفوذپذیری خاک بهتر انطباق می یابند. هنگامیکه مقدار کم آب آبیاری در دفعات زیاد به طوری که به کار رود که با مصرف آب گیاه انطباق یابد نتایج بهتری در بر خواهد داشت.

نیاز آبی میوه های هسته دار بر حسب شرایط اقلیمی منطقه و رقم ۷ تا ۱۰ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد. در آبیاری قطره ای نیاز آبی حدود ۶-۵ هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد.

ج) ایجاد بانکت و تراس: هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. براین اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی  می شوند که در اینجا به بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت: با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع ۴-۲ متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

د) تسطیح ناهمواری های سطح باغ: به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی و بلندی های موجود در بین درختان تسطیح گردند.

هـ) اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک: هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختان و بافت خاک می باشد، اینکار از طریق خاک ورزی و یا افزودن کودهای دامی، سبز و … امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته (pH) و شوری خاک (Ec) می باشد.

۳- اصلاح سیستم  کاشت:

الف) تعدیل تراکم: اگر تراکم در داخل باغ بدلیل زیاد یا کم بودن تعداد درختان نا مناسب باشد و یا درختان بصورت نامنظم کشت شده باشند بطوریکه عبور و مرور ادوات در داخل باغ را با مشکل روبرو کنند می بایست درختان نامناسب را حذف و در صورت لزوم واکاری نمود.

ب) تنظیم فواصل بین درختان:

گونه های باغی زردآلو هلو آلو و گوجه گیلاس آلبالو
فاصله کاشت ۶×۵ ۵×۵ ۵×۵ ۶×۵ ۵×۵
تراکم درخت در واحد هکتار ۳۳۳ ۴۰۰ ۴۰۰ ۳۳۳ ۴۰۰

۴- پوشش تنه برای پیشگیری از خسارت جوندگان، سرمازدگی، آفتاب سوختگی، آفات و بیماریها در برخی از نقاط کشور از فنس (توری) برای حفاظت دانهالها از صدمات حیوانات و چرای دامها استفاده می شود.

در مناطقی که آفتاب شدید وجود دارد می توان از لوله های پلاستیک سفید رنگ به طول ۵۰ سانتیمتر و قطر ۱۰ سانتیمتر استفاده کرد که هم باعث حفظ تنه گیاه از آسیب جوندگان شده و تنه را نیز از آفتاب سوختگی محافظت می کند. این لوله دارای یک شکاف طولی است که با کمی فشار به راحتی باز می شود و پس از استقرار در پیرامون تنه دوباره بسته می شود.

استفاده از محلول بوردو و همچنین رنگ سفید نیز می تواند تنه را از آفتاب سوختگی محافظت نمایند.

۵- واکاری: در مواردی که تعدادی از درختان خشک گردیده و یا فواصل خالی روی ردیفها وجود دارد    می توان نسبت به کشت نهال اقدام نمود فواصل خالی می تواند در اثر انجام عملیات تعدیل تراکم در باغ ایجاد شده باشد.

۶- نگهداری باغ تا زمان باردهی اقتصادی مجدد: این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیفها، تهیه، حمل و   پخش کودهای دامی و شیمیایی، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و … می باشد.

۷- تعادل رقم اصلی و رقم گرده دهنده: در بسیاری از درختان میوه وجود ارقام گرده دهنده برای تولید اقتصادی میوه ضروری می باشد. در درختان گیلاس به دلیل وجود ناسازگاری وجود ارقام گرده زا ضروری می باشد. طبق تحقیقات انجام شده مشخص گردیده است که اکثر ارقام زردآلوی موجود در ایران نیز خودبارور نبوده و بایستی از ارقام گرده زا استفاده نمود. تعدادی از ارقام آلو، گوجه، هلو و شلیل نیز خودبارور نمی باشند. در اصلاح باغات هسته دار با توجه به گونه و رقم می بایست رقم گرده زای مناسب را انتخاب نمود و با تکنیکهای خاصی مانند سرشاخه کاری ارقام گرده زا به باغ اضافه نمود. درصد درختان گرده زا با توجه به گونه و رقم متغیر است. این مقدار بطور متوسط در کلیه میوه های هسته دار ۲۵ درصد در نظر گرفته شده است.

۸- مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز: به منظور تولید میوه با کیفیت و کمیت بالا و حفظ سلامت درختان، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز ضروری است.

مهمترین آفات میوه های هسته دار شامل مگس گیلاس، سرشاخه هوار هلو، سوسک اسکولیت، سوسک شاخک بلند رزاسه، شپشک سن ژوزه، کرم سفید ریشه و کرم آلو می باشند. مهمترین بیماریهای درختان میوه هسته دار شامل شانکر باکتریایی، شانکر سیتوسپورایی (لکوستومایی)، سفیدک حقیقی، پیچیدگی برگ هلو، بیماری غربالی هسته دارها و شارکا می باشند.

با توجه به منطقه و آفات، بیماریها و علفهای هرز غالب آن منطقه ، عملیات مبارزه براساس دستورالعمل های سازمان حفظ نباتات انجام می گیرد. در باغهایی که سن آنها بالا است ، این فعالیت ها از اهمیت بیشتری برخوردار هستند.

 

دستورالعمل اجرایی عملیات جایگزینی باغ درجه ۳ میوه های هسته دار

۱- حذف و ریشه کنی درختان نامناسب: بدین منظور درختان خشکیده، بیمار، پیر، نامرغوب و نابارور به طور کامل ریشه کن شده و پاکسازی می شوند و درختان حذف شده به بیرون باغ حمل می شوند. سپس نسبت به شخم عمیق و عمود بر هم و تسطیح زمین اقدام می شود.

۲- طراحی باغ: در این عملیات می بایستی مواردی نظیر مکانیکی، تسطیح، آماده سازی زمین و پیاده نمودن نقشه کاشت مد نظر قرار گیرد.

۳- اصلاح ساختار بستر باغ:

الف) اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک: هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختان و بافت خاک  می باشد، اینکار از طریق خاک ورزی و یا افزودن کودهای دامی، سبز و … امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته (pH) و شوری خاک (Ec) می باشد.

ب) ایجاد بانکت و تراس: هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. براین اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی  می شوند که در اینجا به بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت: با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع ۴-۲ متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

ج) نهر کشی: شامل ایجاد کانالهای مخصوص انتقال آب از منبع آب تا پای درختان می باشد، چنانچه قبلاً کانال کشی یا نهرکشی در باغ صورت پذیرفته لازم است تا اصلاح و مرمت آنها به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجود صورت پذیرد.

د) تسطیح و حذف ناهمواری های سطح باغ: به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی و بلندی های موجود در بین درختان تسطیح گردند.

هـ) شکستن لایه های غیر قابل نفوذ: تجمع مواد حاوی کلسیم در لایه های زیرین خاک در عمق حدوداً یک متری از سطح خاک باعث ایجاد لایه های غیرقابل نفوذی می شود که از رشد و توسعه ریشه های درخت به اعماق خاک جلوگیری می نماید که نهایتاً منجر به عدم رشد گیاه و در نتیجه خشک شدن آن می انجامد. برای رفع این معضل و شکستن این لایه، انجام شخم عمیق با استفاده از وسایلی نظیر ریپر و سوسولوز امکان پذیر است.

۴- تامین نهال: نهال مورد استفاده در عملیات واکاری می بایست از ارقام مرغوب تجاری، اصیل، سالم و با کیفیت انتخاب شود که تحت نظارت کمیته فنی نهال استان تولید و دارای گواهی بهداشتی از مدیریت حفظ نباتات و مورد تائید موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال باشد

۵- پوشش و قیم گذاری نهال: نهال هایی که واکاری می شوند می بایست از قیم برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

۶- گود برداری و غرس نهال: گودالها بایستی قبلاً آمده شده باشند، زمان گود برداری با زمان درختکاری در ارتباط است، بدین معنی که اگر موقع کاشت نهال در اواخر پاییز است چاله ها بایستی در تابستان و اگر موقع کاشت نهال در زمستان است چاله بایستی در پاییز حفر شده باشند.

ابعاد گودال بستگی به نوع خاک و اندازه ریشه دارد، ابعاد گودال بایستی به نحوی باشد که ریشه ها در موقع کاشت با دیواره تماس پیدا نکنند. در خاکهای مرغوب گودال می بایستی فضای بین ۶۰-۳۰ سانتیمتر بیشتر از نوک ریشه ها داشته باشد و این فضا برای خاکهای نامرغوب می بایستی بیشتر مد نظر قرار گیرد.

معمولاً اگر قبلاً زمین شخم خورده باشد ابعاد گوده را به صورت ۷۰*۷۰*۷۰ و یا ۸۰*۸۰*۸۰ سانتیمتر در نظر می گیرند.

۷- انجام هرس فرم دهی

۸- نگهداری باغ قبل از شروع باردهی: این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیف ها، تهیه، حمل و پخش کودهای دامی و شیمیایی، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و … می باشد.

source : http://bb.vcp.ir

چند اصل برای هرس درختان میوه

چند اصل برای هرس درختان میوه

درختی که بدون دخالت باغدار و در شرایط طبیعی رشد کرده، معمولاً شاخ و برگ زیادی تولید می کند که همراه با تداخل آنها نیز می‌باشد، این موضوع مانع از رسیدن نور کافی به داخل تاج درخت می‌شود و به دنبال آن از کیفیت و مرغوبیت میوه‌ها کاسته می‌شود. از اینرو هرس مناسب و کافی درختان میوه برای رسیدن به خصوصیات مطلوب محصول همواره مورد توجه باغداران بوده است. پس از اینکه درختان میوه به باردهی رسیدند، لازم است هر ساله یا هر چند سال یک مرتبه برخی از انواع هرس بر روی آنها انجام شود تا کیفیت و کمیت محصول در دوران باردهی اقتصادی درخت حفظ شود. با توجه به اهمیت پرورش میوه‌های دانه‌دار به ویژه سیب و گلابی در بحث میوه‌کاری، در اینجا به اصول کلی در مورد هرس باردهی این گونه‌ها اشاره شده و یادآوری می‌شود که دقت کافی در این موارد راهنمای خوبی برای هرس باردهی در درختان میوه است.
۱- جوانه‌هایی که با شیره خام کمتر و شیره پرورده کافی تغذیه می‌شوند به آسانی به جوانه گل تکامل می‌یابند. در فصل تابستان میزان شیره پرورده تولید شده در برگها به حداکثر ممکن می‌رسد زیرا رشد برگها و سطح برگ درخت افزایش یافته است. این زمان با تمایز یابی جوانه‌های چوب به گل برای محصول سال آینده مصادف است. بنابراین باید از انجام هرس شدید درخت در طی تابستان خودداری کرد.
۲- قسمت‌های مختلف یک شاخه با یکدیگر همبستگی دارند. برای مثال اگر سیخک‌های یک شاخه حذف شوند شیره نباتی که به مصرف سیخک‌ها می‌رسید به طرف سایر اندام‌های مجاور هدایت می‌شود و رشد و نمو آنها را تسهیل می کند. در صورت حذف قسمتی از اعضای جذب کننده(Sink) شیره نباتی، ذخایر موجود بطور منظم بین اعضای باقیمانده تقسیم می شود زیرا تغییری در میزان جذب مواد غذایی از خاک به وجود نیامده است.
۳- هوا و نور موجب تغذیه و رشد اعضای شاخه درخت می شوند. اکسیژن، دی اکسید کربن و انرژی لازم برای انجام عمل فتوسنتز در برگهای گیاه، از محیط بالای سطح زمین تأمین می‌شود پس گیاه باید در شرایطی پرورش یابد که از این لحاظ محدودیتی برای آن موجود نباشد. زیرا برگها محل اصلی تولید (Source) شیره پرورده در گیاه می‌باشند.
۴- از نظر رشد و نمو، بین اعضای رویشی و زایشی (بارده) درخت رقابت وجود دارد. پس با حذف مقداری از میوه‌ها در درختان بارده، مواد غذایی برای رشد شاخ و برگ و تقویت درخت مصرف شده که با تولید شیره پرورده بیشتر، تبدیل جوانه‌های رویشی به زایشی برای سالهای بعد تأمین می‌شود.
۵- جوانه‌های واقع بر روی قسمت‌هایی از شاخه‌ که جریان شیره خام در آنجا بیشتر است به صورت شاخه‌های جوان تکامل یافته و تولید چوب می‌کنند.
۶- قسمت‌های فوقانی یک شاخه بهتر از قسمت‌های تحتانی آن تغذیه می شوند. بدین منظور که شیره نباتی همواره تمایل دارد به قسمت‌های انتهایی شاخه‌های اصلی و فرعی که رشد عمودی دارند صعود نماید. این موضوع می‌تواند به دلیل وجود و سنتز هورمون‌های رشد مانند اکسین‌ها و جیبرلین‌ها در انتهای شاخه باشد.
هرس به منظور اسکلت ‌بندی درخت:
همانطوری که قبلاً در بحث ازدیاد نباتات بیان شد بسیاری از پایه‌های درختان میوه را با استفاده از نهال‌های بذری تکثیر می‌کنند. نهال‌ها به مدت ۴ – ۱ سال در خزانه نگهداری می ‌شوند و سپس در پاییز یا زمستان از خزانه به زمین اصلی منتقل می‌شوند. از آنجایی که ریشه نهال‌های بذری عمیق است در هنگام جابجا کردن و انتقال به بستر اصلی، تعدادی از ریشه‌ها آسیب می‌بینند از اینرو بایستی ریشه‌های زخمی را هرس کرد. از طرفی با حذف مقداری از ریشه‌های نهال باید تعادل بین اندام‌ هوایی و ریشه نهال را تنظیم کرد. برای این منظور مقداری از شاخه‌ها را نیز هرس می‌کنند.
نهال‌ها بطور کلی به دو شکل موجودند برخی دارای تنه صاف و فاقد انشعاب هستند و بعضی چند شاخه فرعی داشته و منشعب می باشند. نحوه هرس این دو نوع نهال پس از کاشت در زمین اصلی ، تا حدودی با یکدیگر متفاوت است. در حالت اول تنها کافی است که سربرداری نهال در ارتفاع تقریبی ۸۰-۵۰ سانتی‌متر انجام شود. در حالت دوم که نهال منشعب است ابتدا باید چند شاخه فرعی را بطوریکه با هم حداقل ۱۰ سانتی‌متر بر روی تنه نهال فاصله‌ دارند به عنوان شاخه‌های اصلی و آینده درخت انتخاب کرده و سپس دقت کرد که این شاخه‌ها فضای تاج درخت آینده را در تمام جهات فرا گرفته باشند و تداخلی در یکدیگر نداشته باشند. همانطور که قبلاً گفته شد زاویه بین شاخه‌ها و تنه نهال‌ باید به اندازه کافی باز باشد زیرا پس از گذشت چند سال زاویه مذکور کاهش خواهد یافت. لازم به یادآوری است که اعمال انجام شده در نهال‌های منشعب، در نهال‌ هال صاف و فاقد انشعاب در سال دوم انجام می‌شود.
در هر دو حالت زاویه بین شاخه‌ها و تنه تا زمانی که نهال دارای شاخه‌های جوان و قابل انعطاف است باید با کمک تکه‌های چوب باز نگه داشته شود. در سال دوم، هرس شاخه‌های اصلی بدین صورت است که حدود نیمی از طول آنها حذف می‌شود.
در سال‌های سوم و چهارم پس از کاشت نهال، هرس تنها به حذف شاخه‌های رشد یافته اضافی و نامطلوب محدود شده و فرم و اسکلت اصلی نهال که شامل تنه و ۴ – ۳ شاخه اصلی است باید حفظ شود.

منبع:

http://www.bbk-iran.com

مراحل و تنوع انجام هرس ساقه در گیاهان

مراحل و تنوع انجام هرس ساقه در گیاهان

images1-150x150

در بین اعضاء مختلف یک گیاه ،تعداد و نحوه رشد شاخه ها مهمترین عامل تعیین کننده در نحوه و اندازه پایداری آن در مقابل فشارهای ناشی از وزن میوه ،باد و برف و یخبندان زمستانه به شمارمیرود.بعلاوه قرار گرفتن شاخه ها و زاویه آنها با تنه و شاخه های اصلی تر،به میزان زیادی بر روی قدرت باروری گیاه و تحمل آن در برابر شرایط نا مساعد جوی تاثیر میگذارد. به این دلایل، در هنگام پیرایش شاخه های یک گیاه باید دقت زیادی به کار برد و همواره شکل و اندازه نهایی آن در نظر گرفت.
به طور کلی شاخه های یک گیاه چوبی را می توان به دو گروه بارور و نابارور تقسیم نمود.شاخه های نابارور عبارتند از:پاجوشها،نرک هاو شاخه های معمولی بی بار(فاقد گل و میوه). شاخه های بارور عبارتند از:سیخک ها و شاخه های معمولی باردهنده(دارای گل و میوه) این هر دو گروه از رشد جوانه شاخه های معمولی نا بارور به وجود می آیند.در برخی از گیاهان ،مانند انگور،این شاخه ها قبل از رشد دارای سرآغازه های گل هستندو پس از رشدگلشان باز میشود.بعضی مانند هلو، درتابستان سال رشد،در جوانه های جانبی آنها سرآغازه های گل به وجود می آید که پس از زمستان گذرانی، در بهار سال بعد تبدیل به گل و میوه میشوند.در پیرایش شاخه های نابارور اصل بر اینست که تمام پاجوشها و نرک ها را در طول فصل رشد،همچنانکه به تدریج پدیدار میشوند از ته قطع کنند.البته در شرایط استثنایی، میتوان این شاخه ها را نگاه داشت و پاجوشها را به عنوان پایه پیوند و نرکها را (بوسیله چند سال سر زنی و وادار ساختن به انشعاب و تولید جوانه گل) به عنوان شاخه بارور و یا شاخه حامل سیخک به کار گرفت. شاخه های معولی نا بارور را ، بر حسب موقعیت آنها، میتوان در دوره استراحت گیاه، به دو صورت سر زنی یا حذف کامل پیرایش کرد.
در اینجا باید در نظر داشت که معمولا در بهار سال بعد از پیرایش ،گیاه که مقداری از شاخه ها و در نتیجه تعدادی از جوانه های خود را از دست داده، نیروی ذخیره خود را صرف رشد جوانه های باقیمانده میکند و بدین ترتیب جوانه هایی که در شرایط معمولی ممکن بود رشد نکرده و به حالت راکد(خفته) یا جوانه نهفته در آیند،تبدیل به شاخه میشوند و موجب تولید شاخساره زیاد و متراکم شدن شاخساره درخت می گردند.در چنین حالتی، باید تعدادی از این شاخه های جدید را ، در زمستان سال بعد،به طور کامل حذف کرد و شمار باقیمانده را نیز سرزنی و کوتاه کرد تا از رشد سریع و بدون انشعاب ،در نتیجه از ترکه ای شدن آنها جلوگیری کرده در ضمن ، برای رشد سال بعد تعداد کافی جوانه بر روی گیاه باقی بماند.
پیرایش شاخه های بارور ،بستگی به طول عمر آنها دارد. به عنوان مثال ،شاخه های بارور معمولی بیش از یکبار تولید گل و میوه نمی کنند،بنابر این باید در زمستان سالی که به بار نشسته اند پیراسته شوند. سیخک ها ، در گیاهان مختلف، طول عمر های متفاوتی دارند ،مثلا در زرد آلو تا چهار سال ، در سیب ده سال تا بیست سال در گیلاس ده تا دوازده سال و گلابی حدود بیست سال عمر میکند و پس از آن خشک می شود. در این هنگام باید سیخکها را از طریق قطع شاخه حاملشان پیراست و گیاه را وادار به تولید شاخه های جدیدی کرد که هر کدام ، پس از چند سال ، بصورت شاخه های حامل سیخک های جوان بارور در می آیند.
در هر پیرایش شاخه، برای اخذ فرم و شکل مطلوب و جلوگیری از رشد بی رویه و عقب افتادن باروری و کم شدن محصول سال بعد ، رعایت نکات زیر ضروری است:
در هنگام حذف کامل شاخه ها،باید دقت داشت که هر چه زاویه ای که شاخه با تنه و یا شاخه حامل خود می سازد به قائمه نزدیکتر باشد، این شاخه قویتر بوده ، رشد بهتری خواهد نمود و چنین زاویه ای در مقابل وزن میوه و فشارهای خارجی تحمل بیشتری خواهد داشت.بنابراین در هنگام پیرایش باید در درجه اول شاخه هایی حذف شوند که با تنه یا شاخه حامل خود زاویه بسته تری میسازند.و در نتیجه ضعیف تر هستند.
در گیاهان باغبانی و بویژه درختان میوه، برای تولید محصول زیاد و مرغوب باید نور با شدت کافی به تمام نقاط و بویژه به قسمت های درونی آن برسد. برای این منظور باید در هنگام پیراستن سعی شود با حذف شاخه های اضافی، قسمتهای میانی شاخساره در حدلازم و متعادل باز نگاهداشته شود. بویژه شاخه هایی باید پیراسته شوند که بطور شیب دار و کج درون شاخساره رشد میکنند و علاوه بر سایه اندازی، مزاحم سایر شاخه ها هم هستند.
در انشعابات دو شاخه ای ،آنهایی که قطر یکی از شاخه هایشان از دیگری کمتر است قویتر از آنهایی هستند که قطر آنها با هم مساوی است. بنابراین، باید کوشش کرد که انشعابات دو شاخه ای که قطر انشعاب آنها یکسان نیست نگهداشته شوند.
در موقع حذف کامل یک شاخه،صرفنظر از قطر آن، باید دقت شود که برشی که برای پیرایش داده میشود در پایین ترین قسمت شاخه ای که قرار است حذف شود و به موازات تنه اصلی ایجاد شود، بطوریکه قسمتی از شاخه بریده شده بر روی تنه یا شاخه اصلی باقی نماند. این امر باعث می شود که سطح بریده شده ، سریعا توسط بافت پوششی پینه التیام یابد و راه نفوذ عوامل بیماری و پوسیدگی مسدود گردد.اگر برش به طور نا صحیح انجام شود،زایده ای از شاخه بریده شده بر روی درخت باقی خواهد ماند که ناخنک یا مهمیز نامیده میشود و به دلیل رشد نکردن ، پس از مدتی میمیرد و مورد حمله شدید قارچها و باکتریهای گند رو قرار میگیرد و دچار پوسیدگی میگردد.پوسیدگی به مرور در طول زایده پیشروی کرده ، به تنه درخت میرسد و در نتیجه پس از چند سال درخت را پوک و تو خالی میکند. اگر شاخه ای که قطع میشود مسن و دارای قطر بیش تر از پنج سانتی متر باشد،باید سطح بریده شده را با چسب باغبانی که دارای سم قارچ کش باشد پوشاند تا به درخت فرصت کافی برای التیام داده شود و در عین حال از قسمتهای مرکزی سطح بریده شده که قابلیت ترمیم ندارند مصون بمانند.اگر چسب در دسترس نبود ، میتوان محل زخم را با محلول یک درصد کات کبود (سولفات مس) گند زدایی کرده ، سطح آنها را با گل رس پوشاند.البته چون خاکها اغلب آلوده هستند ممکن است گیاه را آلوده کنند.
بسیاری بیماریها و آفات ، در سطح یا درون شاخه های خشکیده ، زمستان گذرانی میکنند، از این رو لازم است در تمام طول فصل سال و بویژه در زمستان، تمام شاخه ها ی شکسته وخشکیده بریده و سوزانیده شوند. این عمل بخصوص در مبارزه با آفاتی مانند انواع چوبخوارها، پوست خوارهاو سوسک های شاخک بلند، از اهمیت وافری بر خوردار است.
هر گاه درختی چند سال پیرایش نشده باشد و یا بخواهیم از ارتفاع آن بکاهیم و در هر صورت پیرایشی شدید نیاز است،این کار باید در طی چند سال انجام شود و به تدریج ، درخت به شکل و اندازه دلخواه در آید. پیرایش شدید یکباره ،باعث خواهد شد که باروری درخت( درصورتیکه هنوز بارور نشده باشد)یک تا چند سال به عقب بیفتد و اگر بارور شده باشد،برای یک یا چند سال، به شدت کاهش یابدو حتی گهگاهی بطور کامل متوقف شود. اشکال دیگرپیرایش شدید یکباره اینست که گیاه در سال بعد تعداد زیادی نرک تولید خواهد کرد که حذف آنها در طول فصل رشد کاری پر زحمت خواهد بود.
گهگاه هنگام قطع شاخه های کلفت و سنگین ، پس از آنکه عمق برش به حدود نصف قطر شاخه رسید، در اثر وزن زیاد ،بقیه شاخه می شکند و همراه خود قسمتی از پوست و چوب تنه را قطع و زخمی میکند . برای جلوگیری از این امر، که برای سلامتی گیاه مضر است، باید چنین شاخه هایی را با سه برش قطع کرد.
بدین ترتیب که اول برشی به عمق یک سوم تا نصف شاخه،از پایین به بالا،در فاصله حدود ۱۰ سانتی متری شاخه ایجاد کرده، سپس برش دوم را چند سانتی متر بالاتر از برش اول ، از بالا به پایین ایجاد و شاخه را از تنه جدا ساخت.در مرحله سوم باید زایده باقیمانده را که سبک است و خطر شکستن نداردبا یک برش از ته قطع کرد.برخی پیشنهاد میکنند بهتر است ناخنک ناشی از پیرایش ، یکسال روی گیاه باقی گذاشته شود،سپس درزمستان آینده حذف شود. دلیل این امر چنین ذکر میشود که زخم های ناشی از پیرایش، موجب میگردند که انتقال مواد،از ریشه به قسمتهای بالایی شاخه بریده شده،مختل گردد و باعث ایجاد کمبود مواد در بالای زخم شوند، وانگهی انتقال شیره پرورده را نیز از بالا به زیر زخم محدود سازند که در هر دو صورت ، باقی گذاشتن ناخنک به درخت امکان می دهد که بافت های آوندی خود را سریعتر ترمیم کند. لازم به توضیح است که در این حالت،در طول سال اول، پس از پیرایش،در صورتیکه سطح برش به طور مناسبی محافظت شود، خطر حمله قارچها و باکتریها به ناخنک و سرایت پوسیدگی به تنه ( که در قسمت الف آمد)چندان هم شدید نیست.
در هنگام سرزنی معمولا یک سوم تا نصف انتهای شاخه های طویل حذف می شود .وضعیت محل برشی نسبت به اولین جوانه نزدیک به آن در نحوه رشد شاخه و شکل درخت بسیار موثر است.به این معنی که اگر جوانه مذکور در قسمت فوقانی شاخه قرار گرفته باشددر اثر رشد، تبدیل به شاخه ای خواهد شد که تقریبا به طور عمودی رشد کرده به بالاخواهد رفت.و اگر جوانه در زیر شاخه قرار گرفته باشد بسیار نزدیک به رشد افقی خواهد بود.با توجه به این موضوع میتوان با گزینش محل برش در پیرایش سرزنی، شکل درخت و میزان گسترش شاخساره آنرا کنترل کرد. یعنی اگر هدف، متراکم کردن شاخساره درختی مثل هلو باشد که بطور طبیعی شاخساره ای گسترده دارد،باید جوانه در قسمت فوقانی باقی گذاشته شود و بر عکس ،اگر هدف پخش و گسترده کردن شاخساره درختانی مثل سیب گلاب و انواع گلابی باشد،که بطور طبیعی رشد عمودی دارند،باید جوانه قسمت زیرین باقی نگهداشته شود. در اینجا باید به این نکته اشاره کرد که هرچه یک شاخه عمودی تر باشد، چون شیره گیاهی در آن راحت تر و سریعتر جریان می یابد، رشد سریعتر و بیشتری نیز خواهند داشت که این امر بویژه در نرکها که تقریبا همگی عمودی رشد میکنند قابل مشاهده است.
در روی یک شاخه نیز رشد جوانه هایی که در سطح بالا قرار دارند معمولا از جوانه های زیرین بیشتر است و این تفاوت رشد،هرچه شاخه حامل جوانه ها افقی تر باشد،چشمگیر تر است. بنابراین گزینش محل برش علاوه بر هدایت نحوه رشد گیاه، در میزان رشدآن نیز موثر است.

http://www.bbk-iran.com

تقویم زمانی هرس درختان غیر مثمرو درختچه های فضای سبز

تقویم زمانی هرس درختان  غیر مثمرو درختچه های فضای سبز

هرس-۳۰۰x200

۱- شمشاد نام علمی : Buxus sempervirens

زمان هرس: بهار، پاییز

۲- جوالدوزک
نام علمی : Catalpa speciosa
زمان هرس: آخر تابستان،زمستان

۳- سدر
نام علمی : Cedrus
زمان هرس:تابستان

۴- ارغوان
نام علمی : Cercis
زمان هرس:زمستان
نحوه هرس: هرس این درخت بسته به نوع فرم آن می تواند بدون هرس و تنها با قطع اجباری شاخه های خشک به صورت گلدانی و باز باشد و یا با هرس شاخه زنی می توان تاج آن را انبوه و کروی ساخت.

۵- افرا
نام علمی : Acer
زمان هرس:زمستان

۶- عرعر
نام علمی : Aillanthus
زمان هرس: زمستان،تابستان

۷- ابریشم
نام علمی : Albizzia
زمان هرس: بهار

۸- زرشک
نام علمی : Berberis
زمان هرس:زمستان،تابستان

۹- دم موشی
نام علمی : Buddleia davidii
زمان هرس:اواخر زمستان
نحوه هرس: یا شاخه اصلی را در زمستان از قسمت های داخلی حذف نمود(هرس نسبتا شدید)تا گیاه تحریک به رشد دوباره گردد.

۱۰- به ژاپنی
نام علمی : Chaenomeles
زمان هرس:تابستان،زمستان

۱۱- شبه سرو
نام علمی : Chamaecyparis lawsoniana
زمان هرس:تابستان

۱۲- گل یخ
نام علمی : Chimonanthus praecox
زمان هرس:بهار ، تابستان

۱۳- درخت پر
نام علمی : Cotinus coggyria
زمان هرس:تابستان

۱۴- شیر خشت
نام علمی : Cotoneaster
زمان هرس:بهار،تابستان،زمستان

۱۵- سرو
نام علمی : Cupressus
زمان هرس:بهار و تابستان

۱۶- گل طاووسی
نام علمی : Cytisus
زمان هرس:بهار

۱۷- یاس زرد
نام علمی : Forsythia
زمان هرس:بهار

۱۸- زبان گنجشک
نام علمی : Franinus
زمان هرس:زمستان

۱۹- لیلکی
نام علمی : Gleditsia
زمان هرس:زمستان

۲۰- ختمی درختی
نام علمی : Hibiscus syriacus
زمان هرس:بهار،تایستان و پاییز

۲۱- یاسمن
نام علمی : Jasminum officinal
زمان هرس:بهار ،تابستان
نحوه هرس: در بهار و تابستان بر حسب زمان گلدهی باید بعد از اتمام دوره گلدهی نسبت به حذف شاخه های ضعیف اقدام نمود و شاخه های خیلی بلند را تا نیمه کوتاه نمود.

۲۲- سرو کوهی
نام علمی : Juniperus
زمان هرس:بهار ،تابستان

۲۳- برگ نو
نام علمی : Ligustrum
زمان هرس:زمستان ،بهار،تابستان

۲۴ – ماگنولیا
نام علمی : Magnolia
زمان هرس:تابستان
نحوه هرس: بهتر است تا جای ممکن به دلیل التیام زخمهای حاصل از هرس و کندی رشد درخت هرس نشوند ولی در صورت لزوم می توان نسبت به خذف شاخه های نابجا و یا شکسته اقدام کرد.

۲۵- زیتون تلخ
نام علمی : Melia
زمان هرس:تابستان

۲۶- توت
نام علمی : Morus spp
زمان هرس:زمستان ،تابستان

۲۷- خرزهره
نام علمی : Nerium oleander
زمان هرس:تابستان

۲۸- نرگس درختی
نام علمی : Philadelphus
زمان هرس:بهار،تابستان،پاییز
نحوه هرس: این درختچه معمولا نیازی به هرس چندانی ندارد و تنها باید هر سه یا چهار سال یکبار در اوائل بهار یا پاییز تعدادی از ساقه های خیلی مسن را از قاعده قطع کنیم.همچنین هرس پنسمان یا چیدن نوک شاخه های تازه روئیده در تابستان باعث جلوگیری از حجیم شدن تاج شده و آنرا متراکم تر می سازد.

۲۹- نوئل
نام علمی : Picea
زمان هرس:بهار ،تابستان

۳۰-کاج
نام علمی : Pinus spp
زمان هرس:بهار

۳۱- چنار
نام علمی : Platamus spp
زمان هرس:تابستان ،زمستان

۳۲- صنوبر
نام علمی : Populus spp
زمان هرس:تابستان

۳۳- پیراکانتا
نام علمی : Pyracantha spp
زمان هرس:تابستان ،آخر زمستان

۳۴- بلوط
نام علمی : Quercus spp
زمان هرس:تابستان،زمستان

۳۵- سماق
نام علمی : Rhus
زمان هرس:زمستان

۳۶- اقاقیا
نام علمی : Robinia
زمان هرس:تابستان،زمستان

۳۷- بید
نام علمی : Salix spp
زمان هرس:زمستان،تابستان

۳۸- اسپیره
نام علمی : Spirea
زمان هرس:بهار

۳۹- سرو خمره ای
نام علمی : Thuja
زمان هرس:بهار،تابستان،پاییز

۴۰- نارون
نام علمی : Ulmus spp
زمان هرس:اواخر تابستان ،زمستان

۴۱- بداغ
نام علمی : Viburnum spp
زمان هرس:بهار،اواسط تابستان

۴۲- مروارید درختی
نام علمی : Symphoricarpus
زمان هرس:اوائل بهار

۴۳- گز
نام علمی : Tamarix spp
زمان هرس:بهار ،تابستان

۴۴- سرخدار
نام علمی : Taxus spp
زمان هرس:اواخر بهار،تابستان

http://ake.blogfa.com

هرس درختان میوه

اصول هرس و تربیت درختان میوه
مقدمه:اکثر گیاهان باغبانی، بخصوص چند ساله های چوبی، اگر تحت شرایط محیطی مناسب بدون دخالت انسان رشد کنند، پس از چند سال تبدیل به درختان و یا درختچه هائی با شاخ و برگ متراکم خواهند شد که چه از نظر میزان و کیفیت باروری و چه از نظر شکل ظاهری مطلوب نخواهند بود. در اینگونه گیاهان شاخه ها، مزاحم رشد همدیگر بوده، دچار پیچیدگی ها و خمیدگی های غیر طبیعی می شوند. از طرفی چون، به دلیل پربرگی، نور کافی به داخل تاج گیاه نمی رسد به تدریج برگ ها و شاخه های وسطی تاج خشک می شوند و از بین می روند و تولید گل و میوه محدود به سطح خارجی تاج گشته میزان محصول کم می گردد. برای جلوگیری از این امر و ایجاد شکل و حالت مناسب در گیاه، باید آنرا هرس و به نحوه دلخواه تربیت کرد.
هرس کردن
بطور کلی هرس عبارت است از قطع کامل یا جزئی شاخه، ریشه، پوست، برگ و یا گل و میوه به منظور تحت تاثیر قرار دادن و هدایت نحوه رشد و باروری گیاه. هرس یکی از عملیات مهم باغبانی است که از حدود سه هزار سال قبل شناخته شده و مورد استفاده قرار میگرفته است. دلایل و فواید هرس کردن را کلا” می توان به شرح زیر خلاصه نمود:
۱- حذف شاخه های مزاحم، خشک شده، آفت زده و مریض و شکسته جهت حفظ و تامین سلامت گیاه.
۲- ایجاد شرایط مناسب جهت ورود نور و هوا به داخل تاج و خلوت ساختن نقاط شلوغ و متراکم آن به منظور ایجاد امکان تولید محصول بیشتر و مرغوبتر.
۳- ایجاد شکل ویژه در تاج گیاه، این امر بویژه در میوه کاری و نیز در شکل سازی گیاهان جهت تزئین باغ و باغچه از اهمیت خاصی برخوردار است.
۴- ایجاد تعادل بین شاخ و برگ و ریشه، بخصوص در هنگام نهال کاری و جابجا کردن گیاه، جهت تضمین موفقیت و ایجاد امکان رشد اولیه سریعتر برای گیاه.
۵- جوان ساختن درختان مسن از طریق حذف شاخه های پیر و وادار کردن درخت به تولید شاخه های جدید جهت بالا بردن قدرت باردهی آن.
۶- جلو یا عقب انداختن باروری گیاه و تنظیم گل دهی و ایجاد تعادل بین رشد رویشی و میزان محصول و بالا بردن کیفیت محصول تولید شده.
۷- محدود کردن رشد و کوتاه ساختن گیاه برای تسهیل عملیاتی مانند سمپاشی و برداشت محصول و نیز به دلایل تزئینی.
زمان هرس
بسته به نوع گیاه و هدف از هرس، این کار در دو موقع از سال انجام می شود، یکی هرسی که در هنگام رکود یا خواب زمستانه انجام می شود و هرس زمستانه نامیده می شود و دیگری هرسی که در دوره فعالیت گیاه یعنی هنگامی که گیاه دارای برگ و احیانا گل و میوه است، انجام می گیرد و هرس سبز یا هرس تابستانه نام دارد. در مورد هر دو نوع هرس باید به این نکته توجه نمود که اصولا هرس، در هر زمان که انجام شود باعث تاخیر در باروری نهال های جوان و کم شدن محصول درختان بارور می شود. بنابراین باید در تمام انواع هرس جانب تعادل رعایت گردد و قطع اعضاء گیاه تنها به مقدار لازم و در نهایت احتیاط انجام پذیرد.
هرس های زمستانه
این نوع هرس ها از آنجا که در زمانی انجام می شوند که گیاه فاقد برگ و در حال رکود است بیشتر مرسومند چون اولاً در این هنگام شاخه ها بدون پوشش بوده، قابل روئیت هستند و به راحتی می توان به آنها دسترسی پیدا کرد و آنهائی را که باید بطور کامل و یا جزئی حذف شوند با دیدی باز برگزید، ثانیاً چون گیاه در این زمان، فعالیت حیاتی چندانی ندارد، میزان صدمه حاصله از هرس به حداقل تقلیل می یابد. از هرس های زمستانه می توان هرس های شکل دهی نهال های جوان تازه کشت شده را نام برد. این هرس ها مهمترین قدم در تشکیل شاخه های اصلی درخت یا بوته آینده به شمار می روند و در حقیقت مبناء و اساس شکل آینده گیاه را تشکیل می دهند. علاوه بر این هرس ها، حذف شاخه های شکسته مریض و آفت زده نیز باید در زمستان قبل از فعال شدن گیاه، انجام شود. زیرا این نوع شاخه ها معمولاً پناهگاه و منبع انتشار آفات و امراض اند.
هرس های سبز یا تابستانه
این نوع هرس ها، گرچه همگی به نام تابستانه خوانده می شوند ولی در عمل بر حسب نوع، می توان آنها را از اول بهار تا اواخر تابستان انجام داد. مهمترین هرس های تابستانه عبارتند از: حذف گل ها و میوه های اضافی که کلاً تنک کردن- Thinning- نامیده می شود، ایجاد زخم بر روی پوست ساقه، حذف نرک هاو پاجوش ها، بریدن قسمت های انتهائی شاخه های سریع الرشد، هرس بوته های زینتی به منظور حاشیه سازی و ایجاد اشکال تزئینی، حذف شاخه ها و گلهای خشک گیاهان زینتی و بالاخره هرس برگ.
انواع هرس
همانطوریکه در قسمت قبل ذکر گردید، بر حسب هدف هرس، می توان قسمت های مختلف گیاه اعم از شاخه، برگ، ریشه، پوست و گل و میوه را بطور کامل و یا جزئی حذف کرد. حذف هر یک از این اعضاء بر روی رشد و نمو و باروری گیاه در همان سال هرس و گاهی در طی چند سال بعد اثرات خاص باقی می گذارد که با انتخاب زمان و شدت هرس مناسب می توان در شدت و ضعف این اثرات دخالت ورزید.
هرس شاخه
در بین اعضاء مختلف یک گیاه، تعداد و نحوه رشد شاخه ها مهمترین عامل تعیین گر در نحوه و اندازه مقاومت آن در مقابل فشارهای ناشی از وزن میوه، باد، برف و یخبندان زمستانه به شمار می رود. بعلاوه نحوه قرار گرفتن شاخه ها و زاویه آنها با تنه و شاخه های اصلی تر، به میزان زیادی بر روی قدرت باروری گیاه و تحمل آن در برابر شرائط نامساعد جوی تاثیر می گذارد. به این دلایل، در هنگام هرس کردن شاخه های یک گیاه باید دقت زیادی بکار برد و همواره شکل و اندازه نهائی آن را در نظر گرفت. بطور کلی، شاخه های یک گیاه چوبی را می توان به دو گروه بارور و نابارور تقسیم نمود. شاخه های نابارور عبارتند از: پاجوش ها، نرک ها و شاخه های معمولی بی بار (فاقد گل و میوه). شاخه های بارور عبارتند از: سیخک ها، برندی و شاخه های معمولی بار دهنده ( حاوی گل و میوه).
تعدادی از اعضاء رویشی و زایشی درختان دانه‌دار
در بعضی از گیاهان مانند انگور، این شاخه ها قبل از رشد حاوی اعضاء اولیه گل هستند و پس از رشد گلهایشان باز می شود. بعضی مانند گل سرخ در همان سال رشد گل و میوه تولید می کنند و بعضی دیگر مانند هلو در تابستان سال رشد در جوانه های جانبی آنها اعضای گل به وجود می آید که پس از زمستان گذرانی در بهار سال بعد تبدیل به گل و میوه می شوند. در هرس شاخه های نابارور اصل بر این است که تمام پاجوشها و نرک ها را در طول فصل رشد از ته قطع کنند. البته در شرایط استثنائی می توان این شاخه ها را نگه داشت و پاجوشها را به عنوان پایه پیوند و نرک را به عنوان شاخه بارور و یا شاخه های حامل سیخک بکار گرفت. شاخه های معمولی نابارور را بر حسب موقعیت آنها می توان در دوره استراحت گیاه به دو صورت سرزنی و یا حذف کامل هرس کرد. در اینجا، باید در نظر داشت که معمولا” در بهار سال بعد از هرس گیاه که مقداری از شاخه ها و در نتیجه تعدادی از جوانه های خود را از دست داده، نیروی ذخیره خود را صرف رشد جوانه های باقیمانده می کند و بدین ترتیب جوانه هایی که تحت شرایط معمولی ممکن بود رشد نکرده و به حالت راکد (خفته) یا جوانه مخفی درآیند تبدیل به شاخه می شوند و موجب تولید شاخ و برگ زیاد و متراکم شدن تاج درخت می گردند. در چنین حالتی، باید تعدادی از این شاخه های جدید را در زمستان سال بعد بطور کامل حذف کرد و تعداد باقیمانده را نیز سرزنی و کوتاه کرد تا از رشد سریع و بدون انشعاب و در نتیجه از ترکه ای شدن آنها جلوگیری کرده، در عین حال برای رشد سال بعد تعداد کافی جوانه بر روی گیاه باقی بماند.
جوانه برگ، گل و یک سیخک
هرس شاخه های بارور، بستگی به طول عمر آنها دارد. به عنوان مثال شاخه های بارور معمولی بیش از یکبار تولید گل ومیوه نمی کنند و بنابراین باید در زمستان سالی که به بار نشسته اند هرس شوند. سیخک ها در گیاهان مختلف، طول عمرهای متفاوتی دارند مثلا” در زردآلو تا چهار سال، در سیب ۱۰ تا ۲۰ سال در گیلاس ۱۰ تا ۱۲ سال و در گلابی حدود ۲۰ سال عمر می کنند و پس از آنکه خشک می شوند. در این هنگام باید سیخک ها را از طریق قطع شاخه حاملشان هرس و گیاه را وادار به تولید شاخه های جدیدی کرد که هر کدام پس از چند سال بصورت شاخه های حامل سیخک های جوان بارور در می آیند.
در هرس شاخه برای اخذ فرم و شکل مطلوب و جلوگیری از رشد بی رویه و عقب افنادن باروری و کم شدن محصول سال بعد رعایت نکات زیر ضروری است:
الف: در موقع حذف کامل یک شاخه صرفنظر از قطر آن باید دقت شود که برشی که برای هرس داده می شود در پائینترین قسمت شاخه ای که قرار است حذف گردد و به موازات تنه یا شاخه اصلی ایجاد گردد به طوری که قسمتی از شاخه بریده شده بر روی تنه یا شاخه اصلی باقی نماند. این امر باعث می شود که سطح بریده شده سریعا” توسط بافت پوششی پینه التیام یابد و راه نفوذ عوامل مولد بیماری و پوسیدگی مسدود گردد. اگر برش بطور ناصحیح انجام شود، زائده ای از شاخه قطع شده بر روی درخت باقی خواهد ماند که ناخنک یا مهمیز نامیده می شود و به دلیل فقدان رشد پس از مدتی می میرد و مورد حمله شدید انواع قارچ ها و باکتریهای گنده رو قرار می گیرد و دچار پوسیدگی می شود. پوسیدگی به مرور در طول زائده پیشروی کرده به درون تنه درخت می رسد و در نتیجه پس از چند سال درخت را پوک و توخالی می کند. اگر شاخه ای که قطع می شود مسن و دارای قطری بیش از پنج سانتیمتر باشد، باید سطح بریده شده را توسط چسب باغبانی که دارای سم قارچ کش باشد پوشاند تا به درخت فرصت کافی برای التیام داده شود و در عین حال قسمت های مرکزی سطح بریده شده که قابلیت ترمیم ندارند مصون بماند.
ب) هرگاه درختی چند ساله هرس نشده باشد و یا بخواهیم از ارتفاع آن بکاهیم هرس شدید لازم است و اینکار را باید در طی چند سال انجام داد و به تدریج درخت را به شکل و اندازه دلخواه درآورد. هرس شدید یکباره باعث خواهد شد که باروری درخت (در صورتیکه درخت هنوز بارور نشده باشد) یک الی چند سال به عقب بیفتد و اگر مثلا” بارور شده باشد، میزان محصول آن برای یک و گاهی چند سال به شدت پائین بیاید و حتی گاهی اوقات بطور کامل متوقف شود. اشکال دیگر هرس شدید یکباره این است که گیاه بلافاصله در سال بعد تعداد زیادی نرک تولید خواهد کرد که حذف آنها در طول فصل رشد کاری پر زحمت خواهد بود.
پ) در هنگام حذف کامل شاخه ها، باید دقت داشت که هر چه زاویه ای که شاخه با تنه و یا شاخه حامل خود می سازد به قائمه نزدیکتر باشد این شاخه قویتر بوده، رشد بهتری خواهد نمود و چنین زاویه ای در مقابل وزن میوه و فشارهای خارجی نیز مقاومت بیشتری خواهد داشت. بنابراین در هنگام هرس باید در درجه اول شاخه هایی حذف شوند که با تنه و یا شاخه حامل خود زاویه بسته تری می سازند و در نتیجه ضعیفتر هستند.
ت) در انشعابات دو شاخه ای، آنهائی که قطر یکی از شاخه هایشان از دیگری کمتر است قویتر از آنهائی هستند که قطر شاخه هایشان با هم مساوی است. بنابراین در هنگام سرزنی معمولاً یک سوم تا نصف انتهای شاخه های طویل حذف می شود. وضعیت محل برش نسبت به اولین جوانه نزدیک به آن در نحوه رشد شاخه و شکل درخت بسیار موثر است. به این معنی که: اگر جوانه مذکور در قسمت فوقانی شاخه قرار گرفته باشد در اثر رشد تبدیل به شاخه ای خواهد شد که تقریباً بطور عمودی رشد کرده به بالا خواهد رفت و اگر جوانه در زیر شاخه قرار گرفته باشد بسیار نزدیک به افقی رشد خواهد نمود. با توجه به این موضوع می توان با انتخاب محل برش در هرس سرزنی، شکل درخت و میزان گسترش تاج آنرا کنترل کرد یعنی اگر هدف متراکم کردن شاخ و برگ درختی مثل هلوباشد که بطور طبیعی تاجی گسترده دارد باید جوانه در قسمت فوقانی باقی گذاشته شود و برعکس اگر هدف پخش و گسترده کردن تاج درختانی مثل سیب گلاب و انواع گلابی باشد، که بطور طبیعی رشد عمودی دارند باید جوانه در قسمت زیرین شاخه باقی گذاشته شود. در اینجا باید به این نکته اشاره شود که هرچه یک شاخه عمودی تر باشد چون شیره گیاهی در آن راحت تر و سریعتر جریان می یابد، رشد سریعتر و بیشتری نیز خواهد داشت که این امر بخصوص در نرک ها که تقریبا” همگی عمودی رشد می کنند قابل روئیت است.
ج)در گیاهان باغبانی و بخصوص درختان میوه برای تولید محصول زیاد و مرغوب باید نور با شدت کافی به تمام نقاط تاج و بخصوص به قسمت های داخلی آن برسد. برای این منظور باید در هنگام هرس سعی شود با حذف شاخه های اضافی قسمت های وسط تاج در حد لازم و متعادل باز نگاهداشته شود بویژه شاخه هایی باید هرس گردند که بطور مورب و کج درون تاج رشد می کنند و علاوه بر سایه اندازی، مزاحم سایر شاخه ها نیز هستند.
چ) بسیاری از امراض و آفات، در سطح و یا داخل شاخه های خشکیده زمستان گذرانی می کنند، از این رو لازم است در تمام طول فصل سال و بخصوص در زمستان تمام شاخه های شکسته و خشکیده بریده و سوزانیده شوند. این عمل بخصوص در مبارزه با آفاتی مانند انواع چوبخوارها، پوستخوارها و سوسکهای شاخک بلند از اهمیت وافری برخوردار است.
هرس ریشه
وجود تعادل بین حجم ریشه با شاخ و برگ برای رشد و باروری متناسب گیاه مورد لزوم است. اگر این تعادل در جهت ریشه بهم بخورد (از بین رفتن شاخ و برگ در اثر هرس شدید و یا حمله امراض و آفات) گیاه تولید شاخ و برگ بسیار می کند و باردهی آن به عقب میافتد. اگر بهم خوردن تعادل در جهت شاخ و برگ باشد (رشد محدود ریشه بدلیل نامناسب بودن خاک و کم آبی و یا از بین رفتن آن در اثر حمله امراض و آفات) رشد گیاه محدود می شود و در عوض گیاه زودتر به بار می نشیند و درصد تبدیل گل به میوه نیز بالا می رود. با استفاده از این پدیده بشر از زمانهای دور کوشیده با هرس ریشه اندازه گیاهان مورد نظر خود را تحت مهار درآورد و به حد دلخواه محدود سازد. نوعی دیگر از هرس ریشه، هنگام کشت نهال در محل اصلی و یا انتقال آن از خزانه ای به خزانه دیگر در مورد بعضی از گیاهان چوبی (مانند میوه های دانه دار و هسته دار و مرکبات) و بعضی گیاهان زینتی (مثل گل سرخ) صورت می گیرد. بر خلاف نوع قبلی هرس ریشه، به دلیل اینکه گیاه را تحریک به تولید ریشه های فرعی جدید و بیشتری می کند، اثر تقویت کننده داشته، در رشد نهال تسریع می نماید. در اینجا لازم به تذکر است که میزان تحمل و واکنش گیاهان مختلف به هرس ریشه با یکدیگر متفاوت و وابسته به توانایی آنها برای تولید ریشه فرعی است که هر چه این توانائی بیشتر باشد واکنش گیاه به هرس ریشه بیشتر و صدمه وارده کمتر است. در این رابطه بعضی از گیاهان ( مانند پسته، انواع گیاهان جالیزی) چون نمی توانند ریشه فرعی زیادی تولید کنند به جابجایی و هرس ریشه بسیار حساسند و از این عمل به شدت صدمه می بینند.
هرس برگ
هرس برگ، هرسی است تابستانه که گاهی اوقات در مورد گیاهانی که رشد فوق العاده و شاخ و برگ متراکم دارند اعمال می شود و مانند سایر هرس های تابستانه اثر تضعیف کننده دارد. برای انجام این هرس، با استفاده از وسایلی مانند چوبهای بلند و یا با دست، قسمتی از برگ های درخت را حذف می کنند تا بدینوسیله نور بیشتری به قسمت های مرکزی تاج بتابد و میوه از کیفیت بهتری برخوردار شود و بخصوص در مورد گیاهانی (مثل سیب) میوه خوش رنگتر گردد.
زخم کردن پوست
زخم کردن پوست، هرسی است تابستانه که معمولا” در بهار به منظور تبدیل شاخه نابارور به بارورتقویت شاخه های بارور ضعیف که گل می دهند ولی قدرت نگهداری میوه های حاصله و گاهی اوقات حتی گلهای خود را ندارند و بالاخره مبارزه با غرور درختان و وادار کردن آنها به باروری انجام می شود. در هر سه مورد، زخم کردن پوست باعث قطع رابطه قسمتهای بالای زخم با بقیه گیاه می شود و این قسمت ها مواد قندی خود را از دست نمی دهند و تقویت می شوند. در حالت اول، معمولاً تکه برداری می کنند (یعنی با نوک چاقوی پیوند تکه کوچکی از پوست شاخه را در زیر یک یا چند جوانه بر می دارند و یا شکاف زنی (یعنی با چاقوی پیوند شکاف های کوتاه و متوازی در زیر جوانه ایجاد می کنند) چنین جوانه هائی در تابستان دارای اعضای اولیه گل خواهند شد و در سال بعد به بار خواهند نشست. در حالتهای دوم و سوم که نیاز به عملیات کاراتری می باشد، می توان با حلقه زنی (که در آن به کمک چاقو یا اره دندانه ریز در پوست قاعده شاخه یا تنه بدون حذف قسمتی از آن شکافی سراسری به شکل یک دایره ایجاد می شود) یا با طوقه برداری (که در آن نواری از پوست دور تا دور ساقه یا تنه به عرض یک الی پنج میلیمتر حذف می شود) و یا به روش پوست واژگونی (معکوس کردن پوست: که در آن طوقه ای به عرض حدود یک سانتیمتر از پوست جدا و بصورت سر و ته در محل خود نصب می شود)، گیاه را وادار به تولید گل و یا نگهداری آن ساخت. استفاده از هر یک از این روشها بستگی به شدت ضعف و یا قوت گیاه دارد که در تمامی آنها گیاه بلافاصله شروع به تولید بافت پینه ای و ترمیم قسمت قطع شده می کند و پس از مدتی که در طی آن گیاه فرصت کافی برای تولید اعضاء اولیه گل در جوانه ها پیدا کرده، به حالت عادی بر می گردد.
خم ساختن شاخه
به تجربه ثابت شده است که هنگامی که شاخه ای با استفاده از قیم و یا بکار بردن وزنه در انتهای آن، بطرف زمین خم شود علاوه بر آنکه طبق آنچه در قسمت هرس شاخه ذکر شد رشدش محدود خواهد گشت، چون آوند های آبکش موجود در پوست آن تحت فشار ناشی از خمیدگی منقبض می شوند خروج شیره پرورده از آن با اشکال روبرو گشته، چنین شاخه ای اگر نابارور باشد بارور می گردد و اگر بارور باشد میزان محصول آن بالا می رود. بعنوان مثال نتایج آزمایشی که بر روی درختان بارور سیب بعمل آمد نشان داد که تعداد کل جوانه های روی شاخه های خم شده ۴۷% تا ۶۵% و تعداد جوانه های گل روی آنها ۳ تا ۵ برابر افزایش یافتند و پس از سه سال میزان محصول ارقام مختلف ۵/۱ تا ۴ برابر گشت.
هرس گل و میوه
این هرس از اول بهار، یعنی زمان شکوفایی گلها تا هنگامی که میوه ها به قطری حدود یک سانتیمتر می رسد، می تواند انجام شود. هدف از هرس گل و میوه که بطور کلی تنک کردن نامیده می شوند تنظیم مقدار بار درخت، متناسب با قدرت آن می باشد. اکثر درختان میوه بیش از حد توانایی باردهی خود گل تولید می کنند که اگر همگی این گلها تبدیل به میوه شوند، درخت ضعیف و میوه ها ریز و نامرغوب خواهند شد و ممکن است درخت دچار سال آوری (باردهی متناوب) شود. به همین دلیل، باید قسمت اعظم گلها و میوه های جوان را حذف کرد. به عنوان مثال، اگر تنها ۱۰ درصد از شکوفه های سیب و در آلبالو و گیلاس، که دارای میوه های بسیار ریزی هستند، هرگاه ۲۵ تا ۳۰ درصد از شکوفه ها تبدیل به میوه شوند گیاه محصول بسیار خوبی خواهد داشت. عمل حذف گلها و میوه های اضافی درختان تنک کردن نامیده می شود. از درختان میوه، برخی (مانند آلبالو، گیلاس، بادام، گردو، پسته، فندق و مرکبات) نیازی به تنک شدن ندارند و می توانند کلیه میوه هایی را که پس از انجام ریزش‌های طبیعی روی درخت باقی می مانند رشد بدهند و برسانند. در برخی (مانند زردآلو و آلو)هر چند که اگر تعداد میوه ها کمتر باشد درشتر خواهند شد، تنک کردن کمکی به این امر نمی کند و بنابراین این گیاهان را نیز تنک نمی کنند. سایر میوه ها (بخصوص سیب، گلابی، هلو، خرما و انگور) به تنک شدن عکس العمل مثبت و زیادی نشان می دهند و بنابراین باید حتما تنک شوند. تنک کردن می تواند به طریق مکانیکی و یا شیمیایی انجام گردد. در تنک کردن مکانیکی می توان از دست انسان (که بسیار دقیق ولی گران و کند است)، از فشار آب (که دقت زیادی ندارد و تنظیم مقدار گلهای حذف شده با آن مشکل است) و از چوبهای بلند (که به درخت صدمه می زند) استفاده کرد. در تنک کردن شیمیایی بر حسب نوع درخت، انواع مختلف آکسین، اتفان، سوین، ترباسیل و … بکار می رود. شدت تنک کردن (درصد گلها و میوه های حذف شده) بستگی به نوع درخت، میزان رشد آن و تعداد میوه های تشکیل شده دارد. برای سیب و هلو، معمولاً توصیه می شود که به ازای هر ۳۰ برگ درخت و یا هر ۱۰ سانتیمتر طول شاخه بارور، یک میوه نگاهداری و بقیه حذف شوند که البته این ارقام بسیار تقریبی و غیر دقیق هستند.
تربیت درختان
بطور کلی، تربیت عبارت است از دادن شکلی خاص به گیاه و مناسب ساختن آن برای منظورهای معین. از جمله این منظورها می توان باز کردن وسط تاج برای ورود نور بیشتر، تنظیم ارتفاع و پراکندگی افقی درخت، تقویت شاخه های اصلی و بالا بردن قدرت تحمل آنها نسبت به فشار ناشی از وزن میوه و برف و یخ زمستانه، بالا بردن مقاومت در برابر باد، دادن شکل خاص به گیاه جهت حاشیه سازی، آلاچیق سازی و غیره را نام برد. در این بحث بطور اجمال درباره دو گروه اصلی انواع تربیت یعنی شکل های گرد یا آزاد و شکل های پهن داربستی صحبت خواهد شد.
فرم گرد یا آزاد
در این گروه چهار شکل هرمی (محور مرکزی)، شلجمی (محور متغیر)، جامی (مرکز باز بدون شاخه پیشاهنگ) و تاج هیبرید برای درختان و درختچه ها و شکل پاچراغی برای بوته هائی مانند مو و گیاهان مشابه آن وجود دارد.
الف: شکل هرمی- در این شکل به درخت اجازه داده می شود که بطور طبیعی و در حالیکه شاخه مرکزی آن از شاخه های فرعی بلندتر است رشد نماید و هرس تنها محدود به حذف شاخه های فرعی اضافی و قطع شاخه های پائینی تنه تا ارتفاع دلخواه می باشد. بدین ترتیب در این شکل همیشه ارتفاع شاخه مرکزی که دنباله تنه است از بقیه شاخه ها بیشتر می باشد و به اصطلاح شاخه مرکزی شاخه پیشاهنگ درخت است. گیاهانی که به این شکل تربیت می شوند. چون طول شاخه های فرعی پائینی آنها بیشتر از شاخه های فرعی بالاتر که جوانتر هستند می باشد شکل یک هرم یا مخروط به خود می گیرند که معمولاً دارای ارتفاع نسبتاً زیاد و قطر تاج نسبتاً کم می باشد و به این دلیل کار کردن با آنها مشکل است. از همین رو، معمولاً شکل هرمی را برای درختان میوه بکار نمی گیرند، هر چند که تجربه ثابت کرده که تربیت نوع هرمی که شاخه های فرعی آن دارای زاویه مناسب با تنه (۶۰- ۳۵ درجه) باشد و فاصله پائین ترین شاخه از سطح زمین حداقل به ۵۰ سانتیمتر برسد، حتی در مورد هلو و آلوی ژاپنی که خیلی مناسب این شکل نیستند قویترین و پرمحصولترین درخت را ایجاد می کند.
ب) شکل شلجمی- این شکل بیشتر در میوه کاری و برای محدود کردن ارتفاع درخت و گسترده نمودن تاج آن (در درختانی مانند گلابی، بعضی از انواع سیب، زردآلو، آلو، بادام، گردو، خرمالو، پسته و غیره) به کار می رود. در این روش پس از آنکه نهال ترکه ای در زمین کشت شد، سر آن را در فاصله ای حدود ۱۲۰ سانتیمتری زمین قطع می‌سازند. این نهال در سال بعد تولید تعدادی شاخه فرعی می کند که در زمستان تعدادی از آنها را که از رشد چند جوانه بالائی حاصل شده و زاویه بسته و رشد عمودی دارند حذف و از بین بقیه ۲ الی ۵ شاخه را که با تنه زاویه نزدیک به عمود داشته و در اطراف تنه اصلی واقع شده و با یکدیگر ۳۰- ۲۰ سانتیمتر فاصله عمودی داشته باشند به عنوان شاخه های اصلی درخت آینده انتخاب و بقیه را از ته قطع می کنند. در این شکل تربیت هیچ شاخه ای مداوماً حالت پیشاهنگ به خود نخواهد گرفت و به مجرد اینکه شاخه ای بر دیگران مسلط و از آنها بزرگتر شد باید سر آن را قطع و نقش پیشاهنگ را به شاخه دیگری واگذار کرد. این طرز تربیت باعث می شود که درخت در تمام جوانب خود دارای شاخه های قوی بشود و شاخه ها بتوانند محصول زیادی تولید کرده در برابر وزن آن و نیز فشارهای خارجی به راحتی مقاومت کنند.
پ) شکل جامی- این شکل فاقد شاخه پیشآهنگ است و در هنگام انتخاب شاخه های اصلی، فاصله عمودی آنها با یکدیگر کمتر و حدود ۱۵- ۱۰ سانتیمتر در نظر گرفته می شود. چنین شاخه هائی پس از اینکه رشد کردند و قطور شدند فواصل فیمابین را پر خواهند کرد و چنین به نظر خواهند آمد که همگی از انتهای تنه منشعب شده اند. شکل جامی بیشتر برای هلو و آلوی ژاپنی و گاهی اوقات برای بعضی از ارقام سیب و بادام بکار می رود. حسن این شکل باز بودن قسمت مرکزی تاج و نفوذ نور کافی به داخل آن می باشد. مهمترین عیب این شکل این است که محل اتصال شاخه های اصلی به تنه به دلیل تراکم آنها نسبتاً ضعیف است و همیشه این خطر وجود دارد که در اثر وزن میوه و فشار ناشی از برف و یخ زمستانه، تنه یک یا چند شکاف از وسط بر دارد و درخت از بین برود.
اشکال مختلف تربیت درختان در فرم گرد یا آزاد
ت) شکل تاج هیبرید- این شکل تربیت برای مناطق خشک و گرم ایالت واشنگتن به وجود آمده است. از مزایای این سیستم می‌توان به؛عملکرد بالا و مستمر، زودباردهی، کاهش هزینه کارگری و کیفیت بالای میوه از جمله کاهش آفتاب‌سوختگی اشاره کرد
شکل های پهن داربستی
در شکل های پهن درختان طوری تربیت می شوند که دو بعد بیشتر نداشته باشند یعنی صفحه ای می باشند. در این شکل ها درختان را به وسیله پیوند زدن روی پایه های کوتاه کننده، پاکوتاه می سازندو شاخه های آنها توسط قیم های ریسمانی (شامل ۳ تا ۵ رشته مفتول که بطور افقی به موازات هم و به فواصل حدود ۵۰ سانتیمتر بر روی دیوار و یا داربست های کلفت فلزی و یا چوبی نصب شده اند) نگاهداری می شوند. شکل های پهن به دلیل اینکه زود به بار می نشینند و میزان تولید شان بالاست و انجام عملیات باغبانی بر آنها نیز مکانیزه و ساده تر از شکل های گرد می باشد. بطور روز افزون مورد توجه هستند ولی در ایران چون معمولا” برای تربیت گیاهان به این شکل ها، باید از پایه های کوتاه کننده استفاده کرد تا نیاز به هرس کم گردد وانگهی برای هرس درختان پهن باید روشهای خاصی را بکار برد. شکل های پهن دارای انواع مختلفی است که پنجه ای و یا بادبزنی و چنگالی از آن جمله است.
سید حسین صادقی
اف اس پی مارکت

اصول باغبانی

اصول باغبانی
تغذیه گیاهی :

۱-۳۰۰x200

باغبانی
با استفاده از محلول پاشی درختان گردو به منظور تقویت جوانه های گل ومیوه در نتیجه افزایش عملکرد وبهبود کیفیت میوه های گردو می توانیم از فرمول کودی با شرایط زیر استفاده نماییم:
۱- مخلوطی از سولفات روی ۵ در هزار + کود اوره ۵ در هزار + اسید بوریک ۵ در هزار.
۲- زمان محلول پاشی در دونوبت یکی پس از برداشت محصول در اواسط مهر تا اوایل آبان ماه هر سال و نوبت دوم در اوایل تا اواسط فروردین هر سال در هنگام تورم جوانه ها صورت می گیرد.
۳- محلول پاشی اگر در صبح یا عصر صورت گیرد بهتر خواهد بود.
۴- بهتر است پس از محلول پاشی آبیاری باغ انجام گیرد.
فرمولهای کودی برای هر درخت بارده باغ سیب ، زردآلو، هلو، گلابی ، گیلاس ، بادام ، به ، وآلو:

نام کود
مقدار کود
نام کود
مقدارکود
سولفات روی
۲۵۰ گرم
سولفات منگنز
۱۰۰ گرم
سولفات مس
۱۰۰ گرم
اسید بوریک
۱۰۰ گرم
سولفات پتاسیم
۵/۱کیلو گرم
سولفات آمونیوم
۱کیلو گرم
کود حیوانی کاملا پوسیده
۵ الی ۱۰ کیلو گرم
• در زمان رشد میوه ( از زمان فندقی شدن تا یک هفته قبل از برداشت ) سه تا پنج دفعه محلول پاشی با کلرور کلسیم ۵ در هزار انجام می شود.
فرمولهای کودی برای هر درخت بارده گردو وفندق:
نام کود
مقدار کود
سولفات پتاسیم
۵ /۱ کیلوگرم
سولفات روی
۱۰۰ گرم

اسید بوریک
۱۰۰ گرم
• زمان مصرف کودهای فوق اواخر زمستان به عمق وعرض ۵/۰ متر در محل عبور آب (در اطراف طوقه درخت)
به طور کلی در تغذیه صحیح باغهای میوه می توان چنین جمع بندی نمود:
• در مصرف کودهای ازته و پتاسیمی مخصوصا کودهای فسفاته در باغهای میوه حداکثر صرفه جویی به عمل آید. اگر غلضت فسفر در برگهای درختان میوه از ۱۵/۰ بیشتر بود ، از مصرف کودهای فسفاته بایستی اجتناب گردد.
• مصرف سولفات روی ، اسید بوریک (در خاکهای عیر شور)، سولفات آهن و در باغهای میوه اجباری گردند. در صورتیکه امکان مصرف خاکی آنها به هر دلیلی موجود نباشد حتما محلول پاشی ریز مغذی ها جدی گرفته شود.
• برای ارتقا کیفی درختان ، محلول پاشی با کلرور کلسیم نیم در صد ، به تعداد ۸ الی ۱۰ بار اجباری اعلام گردد. منتها پس از اصلاح PH محلول به دست آمده ، محلول از پارچه تنظیفی عبور داده تا شفاف گردد.
• برای افزایش میوه دهی ، محلول پاشی ۵ در هزار پاییزه سولفات روی به همراه اوره واسید بوریک اکیدا توصیه می شود. با این عمل ساده وارزان افزایش عملکرد تا ۴۰% نیز در باغهای میوه گزارش شده است.
• مصرف کودها در باغهای میوه حتما به صورت جایگذاری عمقی (چالکود ویا کانال کود) باشد. با رعایت اصول مصرف بهینه کود وجاگذاری عمقی آنها حداقل تا سه سال ، دیگر نیاز غذایی عده درختان میوه تامین می گردد.
• برای اسیدی کردن ریزوسفر از کودهای محتوی گوگرد(بیوفسفات طلایی محتوی روی ،گوگرد آلی و…..) استفاده نمایند تا علاوه بر افزایش عملکرد هکتاری ، کیفیت میوه ها هم افزایش یابد.
طرز تهیه محلول بردو:
• ترکیب بردو باید به اندازه مصرف روزانه تهیه شده و از مصرف آن در روزهای بعد خودداری شود.
• برای تهیه ترکیب بردو ابتدا محلول آب آهک وسولفات مس به طور جدا گانه تهیه وضمنبه هم زدن محلول آب آهک ، محلول سولفات مس را به آرامی به آن اضافه می کنیم وکاملا مخلوط می کنیم بدیهی است عکس این عمل ( اضافه کردن آب آهک به محلول سولفات مس ) صحیح می باشد.
• بهتر است ترکیب دو ماده مذکور با آب ولرم به اندازه ای صورت گیرد که پس از اختلاط آن احتیاج به رقیق کردن مجدد نباشد. برای مثال برای تهیه یک صد لیتر بردو مقدار لازم آهک ( هیدروکسید کلسیم ) را با ۸۰ لیتر و سولفات مس را با ۲۰ لیتر آب مخلوط وپس از حل شدن کامل طبق روش قبل مخلوط می نماییم.
روش صحیح کوددهی در باغات به صورت چاله کنی(چالکود):
۱- انتخاب محل مناسب برای احداث چاله ها به فاصله ۲۰/۱ الی ۵/۱ متر از تنه اصلی درخت در محل سایه انداز می باشد.
۲- تعداد چاله ها حداقل ۲ تا ۴ عدد در اطراف تنه درخت می باشد.
۳- ابعاد چاله ها به اندازه ۵۰ در ۴۰ سانتی متر می باشد.
۴- خاک درون چاله تماما بیرون ریخته شود.
۵- کودهای شیمیایی توصیه شده با ۵ کیلوگرم کود دامی پوسیده مخلوط ودر ته چاله ریخته گردد.
۶- بقیه چاله ها با کود دامی پوسیده پر شود.
۷- چاله ها در مسیر آبیاری احداث گردد.
۸- بلافاصله پس از کوددهی چاله ها آبیاری شود.
۹- مقدارکودهای شیمیایی مصرفی :
فرمول شیمیایی ۱- یک کیلوگرم ماکروکامل + سه کیلوگرم بیوفسفات ظلایی + یک کیلوگرم میکرو کامل + ۵ کیلو گرم کود دامی پوسیده.
فرمول شیمیایی ۲- یک کیلوگرم اوره + سه کیلوگرم بیوفسفات طلایی + ۵ کیلوگرم کود دامی پوسیده.
تاثیر محلول پاشی کلرور یا سولفات کلسیم در فیزیولوژی درختان میوه:
کلسیم یکی از مهمترین عناصر موجود در دیواره سلولی گیاهان می باشد، با اینکه خاکها به مقدار زیاد کلسیم دارند ولی به دلیل تحرک پایین این عنصر در داخل گیاه کمبود آن در اکثر گیاهان دیده می شود.
برای برطرف کردن کمبود این عنصر، افزایش کیفیت وطول عمر انباری محصولات باغی وجلوگیری از تشکیل لکه چوب پنبه ای ، لکه تلخی ولهیدگی میوه وغیره وافزایش طول عمر گلهای زینتی محلول پاشی کلسیم توصیه می شود.
انتخاب زمان مناسب محلول پاشی کلسیم در سیب خیلی مهم است. عارضه لکه چوب پنبه ای پس از باز شدن گلها شروع می شود، لذا محلول پاشی کلسیم باید زود تر شروع گردد.
زمان محلول پاشی برای سیب ۴-۳ هفته پس از تمام شدن گل و آخرین محلول پاشی یک هفته قبل از بر داشت محصول می باشد.
غلظت مناسب ۵-۴ کیلوگرم کلرور کلسیم در ۱۰۰۰ لیتر آب می باشد ، برای گلهای بردیده ۵/۰ کیلوگرم کلرور کلسیم در ۱۰۰ لیتر آب پس از چیدن گل است، در سبزیجات مانند کاهو که عارضه نوک سوختگی دیده می شود محلول پاشی ۵/۰% (۵ کیلوگرم در ۱۰۰ لیتر آب) موثر است.
برای پوسیدگی انتهایی در گوجه فرنگی وهندوانه در مراحل اولیه رشد میوه به غلظت ۵/۰% توصیه می شود. محلول پاشی کلرور کلسیم بر روی گیلاس وآلبالو سفتی میوه را پس از برداشت افزایش می دهد ( با غلظت ۵ در هزار ۴-۳ هفته قبل از برداشت میوه)
در محلول پاشی باید محلول با غلظت های توصیه شده به هفت کاهش داده شود.
کلرور کلسیم با اکثر سموم غیر از کاپتان ومحلول بردو قابل اختلاط است.
تاقیر محلول پاشی روی برخی از خصوصیات محصولات باغی = محلول پاشی اسید بوریک + سولفات روی + اوره
محلول پاشی اوره در بهار وپاییز در درختان سیب رشد رویشی آنها را افزایش می دهد علاوه بر افزایش عملکرد میوه را ترد و نرم می کند در محصولات باغی با افزایش رشد رویشی با محلول پاشی اوره و عناصر کم مصرف روی وبر سطح برگ افزایش داده وعملکرد را بهبود می بخشد.
محلول پاشی تاثیر زیادی روی عملکرد سال جاری وآینده در درختان میوه خواهد داشت.
بیماری های فیزیولوژیکی مثل ترکیدن ، لکه چوب پنبه ای ، لکه تلخی ، لهیدگی وغیره با محلول پاشی کلسیم ومشکل ترکیدگی با محلول پاشی بر برطرف می شود.
بر یکی از مهمترین عناصری است که در جوانه زدن دانه گرده ، تشکیل میوه و انتقال مواد فتوسنتزی به محل مصرف نقش اساسی دارد کمبود بر در درختان میوه ، سبب رشدونمو ضعیف پرچمها ، باد زدگی گلهای گلابی ، کاهش تشکیل میوه ، لکه های چوب پنبه ای وترکیدن میوه ها وتنه درختان می شود. کمبود بر در جذب کلسیم نیز تاثیر دارد.
پهن بودن میوه ها ، تاخیر در باز شدن گلها و برگها از علایم مشخصه کمبود بر در سب است .
بهترین زمان مصرف محلول پاشی بر در درختان میوه هنگام متورم شدن جوانه ها در اوایل بهار است بهترین زمان محلول پاشی بر در انگور پس از هرس یا متورم شدن جوانه ها می باشد.
کمبود روی موجب کوچک ماندن برگها ، کاهش تشکیل میوه و میوه های ریز وجارویی شدن انتهای شاخه می شود.
بهترین زمان محلول پاشی در درختان میوه موقع متورم شدن جوانه ها یا ریزش گلبرگها می باشد.
غلظت مورد نیاز ۵-۳ کیلوگرم سولفات روی در ۱۰۰۰ لیتر آب می باشد. برای هسته دارها مانند هلو ، زردآلو وگلابی بهترین زمان محلول پاشی پاییز موقعی که هنوز برگها سبز است.
علایم کمبود روی شبیه علایم روی شبیه علایم کمبود منگنز است به همین خاطر بهتر است این دو عنصر با هم محلول پاشی شود.
برای افزایش کیفیت وکمیت محصولات لازم است سولفات روی به مقدار ۳ کیلوگرم به علاوه یک کیلوگرم آهک مرده در ۱۰۰۰ لیتر آب برای تمام محصولات قابل توصیه است.
برای درختان سیب: اسید بوریک ۵ در هزار ، سولفات روی ۵ در هزار، اوره ۵ در هزار.
روش مصرف ، میزان مصرف و زمان مصرف برخی از کودها که می توان محلول پاشی کرد:
کود بر:
روش مصرف : محلول پاشی شاخ وبرگ
میزان مصرف : به طور معمول ۳ لیتر کود در هر هکتار باغ و زمین زراعی در هر مقدار آبی که برای محلول پاشی یک هکتار لازم است
زمان مصرف:
میوه جات هسته دار: بعد از ریزش گلبرگها
میوه جات دانه دار:قبل از گلدهی
سایر محصولات : اوایل دوره رشد هنگام وجود سطح برگ کافی
کود منگنز:
روش مصرف : محلول پاشی شاخ وبرگ
میزان مصرف : ۳ لیتر کود در هر هکتار باغ و زمین زراعی در هر مقدار آبی که برای محلول پاشی یک هکتار لازم است
زمان مصرف :
درختان میوه‌ : قبل و بعد از گلدهی
سایر محصولات : اوایل دوره رشد هنگام وجود سطح برگ کافی
کود مایع آهن‌:
روش مصرف‌ :
۱- محلول پاشی ۲- آبیاری قطره ای
میزان مصرف : ۱
– در محلول پاشی شاخ وبرگ به نسبت یک در هزار ( یک لیتر در ۱۰۰۰ لیتر آب ) مصرف شود.
۲- در آبیاری قطره ای به ازای هر هکتار ۴ الی ۶ لیتر کود مصرف وبه فاصله یک هفته تکرار شود.
زمان مصرف‌ :
اوایل فصل رشد هنگام بیدار شدن گیاه (قبل از گل) نوبت دوم بعد از تشکیل میوه (پیشگیری) و یا به محض مشاهده علایم کمبود آهن (درمان) در صورت نیاز به فاصله ۱۴- ۱۰ روز محلول پاشی تکرار شود.
کود روی :
روش مصرف : محلول پاشی شاخ وبرگ
میزان مصرف : یک لیتر کود در ۱۰۰۰ لیتر آب در یک خکتار محلول پاشی می شود.
زمان مصرف :
درختان میوه : از باز شدن جوانه ها تا ظهور گل یا پس از برداشت محصول وقبل از ریزش برگها در پاییز.
سایر محصولات : بهترین زمان ابتدای فصل رشد در صورت نیاز به فاصله ۱۴ – ۱۰ روز محلول پاشی تکرار شود.
کود کلسیم :
روش مصرف : محلول پاشی شاخ وبرگ
میزان مصرف : ۵ لیتر کود در هر هکتار باغ و زمین زراعی در هر مقدار آبی که برای محلول پاشی یک هکتار لازم است
زمان مصرف:
درختان میوه : دو نوبت از زمان تشکیل میوه به فاصله ۱۴ روز
سایر محصولات : ابتدای دوره رشد، تکرار به فاصله ۱۴-۱۰ روز
کود منیزیم :
روش مصرف : محلول پاشی شاخ وبرگ
میزان مصرف : به طور معمول ۳ لیتر کود در هر هکتار باغ و زمین زراعی در هر مقدار آبی که برای محلول پاشی یک هکتار لازم است
زمان مصرف‌ :
میوه جات هسته دار : پس از ریزش گلبرگها
سایر محصولات : اوایل دوره رشد هنگام وجود سطح برگ کافی
کود مس :
روش مصرف : محلول پاشی شاخ وبرگ
میزان مصرف : به طور معمول ۵/۰ لیتر کود در هر هکتار باغ و زمین زراعی در هر مقدار آبی که برای محلول پاشی یک هکتار لازم است.
زمان مصرف :
درختان میوه : اوایل دوره رشد
سایر محصولات : اوایل دوره رشد هنگام وجود سطح برگ کافی
علایم کمبود فسفر، ازت ، پتاس:
معمولا برگهای درختان مبتلا به کمبود فسفر در طول دوره نمو، برگهای سبزتیره تری نسبت به برگهای عادی دارند و این برگها در پاییز به رنگ برنزه وبنفش در می آیند و رشد کمی دارند در صورتیکه درختان مبتلا به کمبود ازت در طول بهار وتابستان سبز کم رنگ بوده و در پاییز به رنگ قرمز کم رنگ یا مایل به ارغوانی در می آیند
در اواخر فصل علایم کمبود پتاس را با برگهای پیچیده یا برگهای که از حاشیه یا در طول رگبرگ اصلی و رگبرگ فرعی شروع به خشک شدن می کنند نمایان می شوند.
مواد آلی به طریق زیر خاکها را تقویت می نمایند
۱- نفوذ پذیری خاکهای سنگین رسی را به آب وهوا افزایش داده و مانع خفگی ریشه درختان وگیاهان می شوند.
۲- در خاکهای سبک نگهداری آب ومواد غذایی گیاهان را افزایش می دهد
۳- جذب و قابلیت استفاده عناصر غذایی به خصوص فسفر وآهن به وسیله مواد آلی زیاد خواهد شد
۴- کود آلی قسمتی از نیازغذایی گیاهان را تامین می نماید
مواد آلی:
مواد آلی در خاک به وسیله موجودات ریز ذره بینی تجزیه شده ومواد غذایی آن جذب گیاه می شود.
کودهای آلی با منابع گیاهی : این کودها باقیمانده پوسیده اندام نباتات می باشد مثل شاخه، برگ، ساقه و….
این مواد در خاک دفن شده و در اثر فعالیت باکتریهای موجود در خاک تجزیه شده و تبدیل به مواد آلی می شوند که به رنگ سیاه یا قهوه ای تیره در می آیند و به آن اصطلاحا هوموس می گویند
این کودها دارای کربن، اکسیژن، هیدروژن، نیتروژن، فسفر، گوگرد می باشد
مقدار مصرف آن ۱۰۰۰-۷۰۰ کیلوگرم در هکتار است.
تهیه کود آلی با منابع گیاهی:
تهیه کود از کاه وکلش : ابتدا توده ای از کاه را به ضخامت ۸۰ – ۶۰ سانتیمتر آماده می کنیم.
سپس کاه ها را کاملا خیس می کنیم تا باکتریها بتوانند فعالیت خود را شروع کنند دو مرتبه در روز حدود ۸۰۰ لیتر آب به توده می ریزیم روز بعد معادل ۸-۴ کیلو اوره یا ۲۰-۱۰ کیلو سولفات آمونیوم برای تغذیه ازتوباکترها به آن اضافه می کنیم.
تهیه کمپوست:
این کود از پوسیده مواد آلی نباتی از قبیل برگها ، علفهای هرزو….. تهیه می شود برای تهیه آن گوشه ای از باغ چاله ای به عمق ۱-۵/۰ متر درست کرده و این زایده ها را در چاله می ریزیم و آب را بر روی زایده های گیاهی می ریزیم پس از ۶ ماه توده را سرند کرده ودرات ریز را آماده مصرف می باشند و ذرات بزرگتر را دوباره به چاله بر می گردانیم.
کود سبز :
این کودها از شاخه وبرگ سبزیجات بدست می آید اگر این شاخه و برگ سبز با شخم به خاک برگردانده شوند به تدریج در اثر فعالیت باکتریها پوسیده شده و هوموس و مواد غذایی به خاک افزوده می شود این سبزیجات را در اواخر تابستان یا اوایل پاییز می کارند در اوایل بهار با شخم به خاک بر می گردند.
نکاتی پیرامون کاشت یک نهال :
۱- در هنگام خرید نهال به دنبال نهال بزرگتر نباشید . در حقیقت یک نهال خوب نباید خیلی بزرگ و خیلی کوچک باشد و نهال ها با اندازه متوسط همیشه بهتر جواب می دهند ( می گیرند ) و رشد بهتری دارند
۲- نهال های بدون برگ را می توان به راحتی حمل کرد به شرطی آنکه ریشه آن مدت زیادی در معرض هوا قرار نگیرد . اما نهال هایی را که دارای برگ می باشد حتما با گلدان به محل کاشت حمل کنید ، چرا که حمل آن بدون گلدان سبب آسیب جدی به گیاه در بیشتر مواقع سبب خشک شدن آن می گردد
۳- اگر تعداد زیادی نهال را خریداری نموده اید و بین خرید و کاشت نهال ها فاصله زمانی وجود دارد برای آنکه نهال های شما آسیب نبینند ، می توانید گودالی حفر نمایید و همه نهال ها را در آن قرار دهید و بر روی ریشه های آنها خاک بریزید . در این صورت نهال های شما آسیب نخواهند دید و می توانید چند روز بعد اقدام به کاشت آنها نمایید .
۴- در هنگام کاشت نهال اگر قصد کود دادن به آن را دارید مراقب باشید اولا کود شما پوسیده باشد و در ثانی مقدار زیادی کود را در اطراف ریشه گیاه قرار ندهید ، چرا که سبب سوختن ریشه های نهال می گردد .
۵- پس از کاشت نهال ، گیاه شما باید هرس گردد و معمولا از ارتفاع ۹۰ سانتیمتری سر برداری می گردد . البته برای درختان مختلف و با مصارف مختلف این اندازه متفاوت خواهد بود.
۶- اگر درختانی کاشته شده از قبل دارید و می خواهید به آنها کود شیمیایی بدهید . در حال حاضر فقط از کودهای فسفاته و پتاسه استفاده نمایید و پس از باز شدن جوانه ها و آغاز رشد درخت می توانید اقدام به دادن کود ازته نیز کنید
برخی از اثرات مصرف متعادل کودها در بهبود کمی وکیفی محصولات کشاورزی:
۱- افزایش تولید محصولات زراعی وباغی در واحد سطح
۲- بهبود کیفیت و بازار پسندی محصولات کشاورزی
۳- افزایش استحکام گیاهان زراعی وباغی ، در نتیجه کاهش مصرف سموم شیمیایی
۴- افزایش مقاومت گیاهان در برابر آفاتی نظیر تریپس پیاز ، چوبخوارها ، کنه سیب و…….
۵- افزایش مقاومت گیاهان به تنش های محیطی از قبیل شوری ، سرما زدگی، گرما
۶- افزایش طول عمر میوه دهی (جوانتر شدن)درختان میوه
در ماههای مختلف سال ، کارهای زیر را در باغ انجام می دهیم:
فروردین:
انجام هرس خشک اعم از فرم دهی وباردهی ، انجام عملیات اصلاح داخل باغات (کوددهی ،بیل کاری ،مبارزه با علفهای هرز ،آبیاری و……) بانکت بندی باغات دیم جهت ذخیره رطوبت وسربرداری نهال هایی که تازه کاشت نموده ایم.
اردیبهشت:
آبیاری، سربرداری، قیم زنی، ادامه هرس، کاشت نهال و استفاده از کندوی زنبور عسل جهت تلقیح بهتر درختان میوه.
خرداد:
تهیه نمونه های برگ ، خاک وآب و ارسال آن به آزمایشگاه برای تعیین میزان عناصر موجود و انجام عمل پیوند.
تیر:
سمپاشی درختانی که دراین زمان نیازمند مبارزه با آفات هستند.
مرداد:
برداشت باغات، انجام هرس سبز، تهیه نمونه های برگ ،خاک وآب وارسال آن به آزمایشگاه، داشت محصولات سردرختی وعملیات بسته بندی وبازار یابی.
شهریور:
اجرای عملیات آماده سازی زمین جهت کشت پاییزه ،ادامه عملیات کنترل و نظارت بر برداشت، بسته بندی وادامه عملیات هرس.
مهر:
عملیات برداشت ، بسته بندی وبازار یابی ، حذف درختان کهنسال وخشکیده و شاخه های خشکیده وانجام پیوند شکمی.

آبان :
عملیات آماده سازی اراضی مساعد جهت کشت پاییزه (نقشه کاشت، چاله کنی ،تهیه کود حیوانی ،آغاز کشت پاییزه ، ادامه اصلاح باغات (حذف درختان کهنسال وخشکیده و شاخه های خشکیده)
آذر:
ادامه تهیه الگوی کشت، انتخاب نوع ومحل تهیه نهال ، ادامه عملیات آماده سازی زمین جهت کشت ،در صورت مساعد بودن آب وهوا انجام کشت پاییزه ،آبیاری بعد از کشت.
دی:
بستن حصار اطراف نهالهای جوان جهت در امان ماندن از آسیب جوندگان.
بهمن:
انجام هرس خشک.
اسفند:
در صورت مساعد بودن هوا شروع کشت بهاره ، توسعه باغات آبی ودیمی ، انهدام شاخه های خشکیده و آلوده و هرس شده.
درختان میوه منطقه :
ارقام مختلفی از درختان زردآلو در منطقه کشکسرای وجود دارد که ازجمله آنها می توان به رقم زردآلوی عسگرآباد اشاره کرد که دارای ساقه روشن تری نسبت به ارقام دیگر می باشد ومیوه شیرینتری دارد رقم دیگری که وجود دارد رقم آق اریک یا زرآلوی بادامی می باشد که برگهای کوچکتری وتنه سیاه تری نسبت به سایر ارقام دارد و مغز هسته شیرینی دارد ودارای مغزی با حجم نسبتا بیشتری در هسته می باشد همچنین میوه سفت تری دارد.
پیوندی که دراین درختان زردآلو استفاده می شود پیوند شکمی است که زمانی این پیوند انجام می گیرد که زردآلوها نهال کوچکی هستند واز ارتفاع ۲۰ سانتیمتری از بالای یقه این پیوند صورت می گیرد وعمده ترین بیماری موجود در این درختان پوسیدگی طوقه درخت می باشد که در اثر تماس مستقیم تنه با آب ایجاد می شود.
از ارقام سیب نیز می توان به رقم سیب گلاب مشهد و سیب لبنان اشاره کرد که عمده ترین آفت موجود شته بر روی ارقام جوان سیب می باشد و برای مبارزه با شته از سم متاسیستوکسین استفاده می شود همچنین برای مبارزه با کرم سفید ریشه ،غرقاب کردن و استفاده از سون وکپک راه حل خوبی می باشد وبرای مبارزه با آتشک گلابی راه حل مکانیکی هرس وسوزاندن شاخه های آلوده وراه حل شیمیایی استفاده از محلول بردو می باشد.
از علایمی که بر روی درخت سیب نشان دهنده این است که هرس خوبی بر روی درخت صورت نگرفته این است که نزدیک به فصل برداشت میوه های بسیار ریزی داشته باشد که این ناشی از عدم هرس مناسب و در نتیجه تولید میوه های زیاد بر روی درخت که این زیادی میوه ها باعث می شود مواد خذایی مورد نیاز به مقدار کافی به میوه ها نرسد.
نوع و رنگ سیب را از روی تنه درختان ما میتوانیم تشخیص دهیم . تنه درختان سیب زرد رنگ زردی دارند . برگهای درخت سیب ساده و بدون بریدگی و کاملا مشخص و نسبتا چرمی هستند ، همچنین کناره ها در برگ سیب کنگره دار هستند .در روی شاخه ها بخش هایی که میوه ده هستند به اصطلاح دانه دار ها میخچه یا سیخک می نامند . آثار دم میوه بر روی میخچه نشان دهنده تعداد برداشت میوه از درخت است . میخچه از طریق جوانه انتهایی رشد میکند ، در اصطلاح به میخچه بزرگ و طویل لامبورد گفته میشود. هر چه تعداد سیخک بیشتر باشد ارزش میوه دهی درخت بیشتر است.
http://www.shfler.com/