درختکاری بدون آبیاری ( فناوری گروآسیس) واتر باکس

گروآسیس چیست ؟

اين تکنولوژي که در سال ۲۰۰۲ توسط يک مبتکر هلندي بنام پيتر هوف ابداع گرديده در سال ۲۰۱۰ توسط موسسه ” Popular Science ” از ميان ۱۱۷ طرح نوآورانه ارائه شده در آن سال و در بررسي اختراعات ۵۰۰ شرکت برتر جهان ( آي پد اپل و لامپهاي ال اي دي فيليپس هم جزء اين طرحها بوده است ) بعنوان نوآوري برتر انتخاب شده و در سال ۲۰۱۴ نيز بدليل عرضه موفق اين تکنولوژي در ۳۰ کشور دنيا ضمن رعايت موارد زيست محيطي برنده جايزه ” لاله سبز هلند “ گرديده است .
اين فناوري که به گفته بنيانگزارش تقليدي از مادرطبيعت ميباشد بر رعايت چهار اصل مهم استوار است :

اصل اول – توليد نهال در نهالستان به نحوي که ريشه اصلي آن مستقيم بوده و بهيچ وجه دچار پيچ خوردگي نگردد .
لازم ذکر است که در مطالعاتي که اين شرکت در کليه کشورهاي محل فعاليت خود انجام داده در ۸۰ درصد موارد بدليل بسته بودن کف گلدانها در نهالستان ريشه اصلي دچار انحراف و پيچ خوردگي گرديده و بخوبي ميدانيم که در صورت وقوع اين حالت نفوذ ريشه اصلي به اعماق خاک اتفاق نيفتاده و چنين گياهي کاملا به آبياري وابسته خواهد بود .

 

۶  ۱۴ ۱۸

 

 

اصل دوم – استفاده از کمپوستهاي آلي و قارچ مايکوريزا درخاک گلدان در نهالستان و نيز بستر کشت نهال در زمين اصلي .
قارچ مايکوريزا پس از استقرار در خاک ريسه هاي خود را به درون سلولهاي ريشه فرستاده و براي ادامه حيات خود مواد قندي از گياه دريافت مي نمايد و در مقابل ضمن توسعه در اطراف ريشه ( تا دهها متر به جوانب و اعماق ) آب و مواد معدني موجود در خاک ( بخصوص فسفر ) را از طريق شبکه وسيع ريسه هايش به درون سلولهاي ريشه پمپاژ مي نمايد .

 

Roots

 

اصل سوم – عدم دستکاري و تخريب ساختار مويرگي ( کاپيلاري ) خاک . در بسياري از موارد براي کاشت نهال چاله هاي بزرگي حفر شده و يا از تجهيزاتي استفاده ميگردد که در ديواره و کف چاله ها لايه سخت و فشردگي ايجاد شده و در اثر همين موضوع توسعه ريشه در خاک و نيز حرکت مولکولهاي آب از ميان لوله هاي مويرگي موجود در خاک بسختي انجام شده يا متوقف ميگردد ، بنابراين حفر چاله اي به اندازه عمق ريشه با حداقل دستکاري خاک از موارد اساسي کار با اين روش است .

اصل چهارم – استفاده از ظرفي بنام ” واتر باکس “ که از جنس پلي پروپيلن بوده ( البته نوع زيست محيطي و تجديد پذير ان هم بنام گرين باکس وجود دارد ) و بمدت يکسال بر روي نهالي که با رعايت ۳ اصل فوق کاشته شده قرار ميگيرد و فقط يکبار در زمان کاشت ۱۵ ليتر آب داخل ان ريخته شده و حدود ۲۵ ليتر اب نيز پاي نهال ريخته مي شود . از اين پس بمدت يکسال واتر باکس با نهال باقي مانده و در اين مدت به هيچ آبياري نياز نخواهد بود . پس از یکسال نیز واتر باکس از روی نهال برداشته شده و از آن برای کاشت نهال جدید استفاده می شود و نهال قبلی نیز پس از این نیازی به آبیاری نخواهد داشت .

 

download

۱groasis

قابليتهاي واتر باکس بشرح زير است : – کف واتر باکس با قطر ۵۰ سانت خاک اطراف نهال را پوشانده و مانع تبخير رطوبت موجود در خاک ميشود . – درپوش اول موجود بر روي واتر باکس نزولات جوي را جمع آوري و بداخل مخزن خود هدايت ميکند . – در اثر اختلاف دماي داخل ظرف و هواي محيط بيروني رطوبت موجود درهوا بر اساس قانون نقطه شبنم به صورت قطرات آب بر روي درپوش اول تشکیل شده و بداخل مخزن هدايت ميشود . – درپوش دوم که سياه رنگ است ضمن ممانعت از تبخير آب داخل مخزن ، از ورود نور نيز بداخل جلوگيري کرده و در نتيجه جلبکها نميتوانند در آن آب رشد نمايند. – آب موجود در داخل مخزن از طريق يک فتيله بطور مستمر و به صورت نم به خاک اطراف نهال منتقل شده و بهيچ وجه تبخير نمي گردد . – واتر باکس علاوه بر قابليتهاي فوق در طول روز با ايجاد ميکروکليمائي کوچک هواي اطراف نهال و خاک آن را سايه و خنک نموده و در طول شب ، گرم تر از محيط اطراف مينمايد و همزمان در مقابل وزش بادها هم بعنوان قيم براي نهال ايفاي نقش ميکند .

با رعايت اين چهار اصل ريشه اصلي نهال روزي نیم تا یک سانتيمتر رشد نموده و ظرف يک سال به عمق ۴ – ۲ متري زمين نفوذ ميکند و همزمان قارچ مايکوريزا هم در کنار ان ( هر جا که ريشه باشد ) رشد و توسعه مي يابد با توجه به وجود رطوبت در اين لايه از خاک ( حتي در بيابانهاي خشک ) از اين پس وظيفه تامين آب و مواد مغذي بعهده ريشه اصلي و قارچ مايکوريزا بوده و پس از برداشتن واتر باکس نهال هيچ نيازي به آبياري نخواهد داشت .

اين تکنولوژي در ۳۰ کشور در سخت ترين نقاط آب و هوائي جهان ( شمال آفريقا ، کنيا ، غنا ، اتيوپي ، ليبي ، مراکش ، اردن ، عربستان ، کويت ،قطر ، بحرين ، امارات ، عمان ، عراق ، افغانستان ، پاکستان ، هند ، آمريکاي شمالي ، فرانسه ، اسپانيا ، اکوادور ، شيلي ، پرو ، آرژانتين ..) با ۹۰ درصد زنده ماني “Survival Rate ” نهال ها ، اجراي موفق داشته و از سال ۲۰۱۵ در اغلب اين کشورها پروژه هاي بزرگي با بکارگيري آن آغاز خواهد شد ( مانند ديوار سبز کويت در مرزهايش يا درختکاري دو طرف بزرگراه ۶۶ آمريکا ) .

منبع : http://parsgroasis.com/index.php/fa/

آبیاری مدرن

آبیاری مدرن
مقدمه ای بر آبیاری مدرن
تعریف
از نظر کسانی که در مناطق خشک زندگی می کنند ، آبیاری بعنوان بخشی از عملیات فرایند تولید محصولات کشاورزی بقدری از بدیهات بشمار می رود که نیازی به تعریف آن نمی رود . اما بر خلاف تصور و برداشت عامیانه ای که از این واژه می شود ، آبیاری به روش نوین ابعاد گسترده تری را در بر می گیرد . بدین ترتیب، تعریفی علمی و جامع به شرح زیر بر آن مرتبت است . «آبیاری کوششی است که انسان بعمل می آورد تا سیکل هیدرولوژیکی را در جهت تولید محصولات کشاورزی بصورت موضعی تغییر دهد » .
طراحی آبیاری مجموعه عملیات و تمهیداتی گفته می شود که قبل از اجرای آبیاری باید صورت پذیرد تا از مجموعه آب-خاک-گیاه بطور بهینه استفاده به عمل آید .

اهداف
امروزه آبیاری در کشوری مانند ایران باید بقدری از عملیات عادی کشاورزی بحساب آید که برای متخصصین مجال طرح این سوال که اصولا با اجرای پروژه های آبیاری چه اهدافی را می توان دنبال کرد داده نشود . اما اگر طرح های بزرگ آبیاری را که در سطح دنیا به اجرا در آمده یا در حال اجرا میباشند در نظر بگیریم مشاهده میشود که در این طرحها تنها رفع کمبود بارندگی و تولید بیشتر محصول مورد نظر نبوده است بلکه هدفهای سیاسی و اجتماعی و وابستگی یا احیانا منظورهای دیگر نیز مطرح بوده است.
آبیاری بمنظور افزایش محصولات
در حال حاضر در دنیا حدود۵/۱میلیارد هکتار زمین زیر کشت محصولات مختلف قرار دارد از این رقم حدود ۲۳۶ میلیون هکتار را زراعتهای آبی تشکیل میدهد ، یعنی ۱۶درصد زمین های کشاورزی دنیا بصورت آبی و۸۴درصد بقیه بصورت دیم زراعت میشود. اما اگر به تولیدات حاصله از این زمینها توجه کنیم مشاهده میشود که ۳۰تا۴۰درصد محصولات کشاورزی دنیا از زراعتهای آبی حاصل میشود، عمدتا تولیدات زراعتهای آبی را محصولات استراتژیک و با ارزش تشکیل میدهد.
این افزایش محصول علی الاصول مرهون آب و آبیاری است .
در دنیا برداشت ۸تن گندم از هر هکتار زراعت آبی تقریبا عادی شده است در حالی که تولید محصول از زراعتهای از زراعتهای دیم و آبیاری بطریق سنتی معمولا از ۷۰۰ کیلو گرم تا ۵/۱ تن در هکتار متجاوز نیست.

آبیاری بمنظور اصلاح زمین و محیط رشد و زیست
تبخیر وتعرق باعث جمع شدن نمک در لایه ی سطحی خاک می شود که بتدریج خصوصیات شیمیایی و فیزیکی خاک در منطقه توسعه و ریشه ها را مختل و حاصلخیزی آن بحدی نقصان میابد که ممکن است رشد گیاه را غیر ممکن سازد . این نمک ها در مناطق مرطوب در نتیجه ی بارندگی تا اندازه ای شسته می شوند اما در مناطق خشک و نیمه خشک امکان شستشوی طبیعی وجود ندارد و اگر بخواهیم زراعت تداوم خود را حفظ کند بایست آب را بصورت مصنوعی وارد زمین کرد تا نمکها از محیط رشد ریشه شسته شوند .

آبیاری بمنظور کاهش اثر خشکسالی ها
آبیاری از قدیم بعنوان وسیله ای در تقلیل اثرات نامطلوب خشکسالی وقحطی مورد استفاده قرار می گرفته است . حتی در مواردی که بعلت بارندگی زیاد آبیاری چندان اهمیت ندارد کمبودبارندگی در یک سال میتواند خسارت هنگفتی ببار آورد زیرا در چنین وضعیتی اثر گیاهان دایمی و بخصوص باغات میوه صدمه خواهند دید . در این کشورها پیش بینی تمهیدات لازم برای آبیاری علمی در مواقع ضروری میتواند از بروز چنین خطراتی جلوگیری کند .

بهرگیری بیشتر از منابع آب و بالا بردن راندمان آن
در آبیاری تحت فشار میتوان راندمان ۲۰درصد آبیاری سطحی و سنتی را تا ۹۰درصد افزایش و منابع آب شیرین را بیهوده هدر نداد و سطح کشت را تا سه برابر معمول افزایش داد .

رشد بهتر گیاه
در آبیاری تحت فشار به علت منظم بودن زمان و میزان آبیاری می توان تنش های آبی که غالبا گیاه را از بین میبرد کم کرد و رشد گیاه را چند برابر نمود و محصولات کشاورزی را تا چند برابر افزایش داد .

امکان بکارگیری کود و سم با سیستم آبیاری تحت فشار
در آبیاری تحت فشار این امکان وجود دارد تا کودهای شیمیایی محلول را به تدریج و همراه با سیستم آبیاری در اختیار گیاه قرار داد که بدین ترتیب از خطر شسته شدن کود و نشست آن به عمق خاک و یا از خارج شدن آنها با رواناب سطحی جلوگیری نمود .

توجیه اقتصادی استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار در مزارع و باغات
الف-با استفاده از سیستم های پیشرفته آبیاری تحت فشار محصولات کشاورزی مثل –گندم-جو-ذرت-پنبه-چغندر قندحداقل دو تا سه برابر افزایش محصول خواهند داشت (در قیاس با روشهای آبیاری سنتی)
مثال: گندم با استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار همراه با استفاده از کود و سم حداقل ۶تا۸تن در هکتار افزایش خواهد داشت این به تجربه ثابت گردید و در حال حاضر در اغلب کشورهای استفاده کننده از این سیستم ادامه دارد .
ب-ذرت علوفه ای (برای استفاده حیوانات) به ۷۰تا۸۰ تن در هکتار افزایش میابد .
ت- پنبه در هکتار به ۴تن افزایش خواهد یافت .
ث-سایر محصولات چون سویا-کلزا-یونجه و چغندر قند نیز بهمین نسبت دو تا سه برابر نسبت به روش های سنتی افزایش محصول خواهند داشت.

انواع سیستمهای آبیاری تحت فشار
انواع آبیاری تحت فشار به دو دسته ی کلی تقسیم می گردند .

۱)آبیاری موضعی :
که یک قسمت محدود آبیاری می شود و کل سطح را پوشش نمی دهد و معمولا برای آبیاری باغات مناسب است که به روشهای زیر تقسیم می شود .

الف)آبیاری میکرو : در این روش آب تقریبا پودر شده و در هوا پخش می شود و برای ایجاد مه مصنوعی و بالا بردن رطوبط هوا بسیار مناسب می باشد . این روش برای انواع سبزیجات و کشت درخت کیوی بسیار مناسب می باشد .

ب)آبیاری قطره ای : آبیاری قطره ای شیوه ای است که در آن آب مورد نیاز بجای اینکه برای سطح زیر کشت تامین گردد برای هر بوته یا درخت بطور جداگانه محاسبه و در اختیار گیاه قرار داده می شود . و برای آبیاری باغات و انواع درختان بخصوص انگور-سیب-گلابی-گردو-زیتون و غیره بسیار مناسب می باشد.

ج) آبیاری تیپ : این روش برای گیاهان و درختچه های چند ساله که زیر۵ سال عمر مفید دارند و همچنین برای کشت محصولات کشاورزی تراکم بالا یک ساله که آبیاری بارانی مناسب نیست مثل پنبه و گیاهان جالیزی بسیار مناسب می باشد .

۲)سیستم آبیاری بارانی:
آبیاری بارانی نه تنها به عنوان یکی از روشهای آبیاری در زراعت و باغداری مطرح است بلکه برای هدفهای دیگر نیز از این روش استفاده می شود . از آنجمله می توان موارد زیر را نام برد.
الف-برای رفع پساب حاصله تصفیه خانه ها فاضلاب شهری و صنعتی و پخش آنها بر روی زمینها .
ب-برای پخش کودهای شیمیایی روش آبیاری بارانی بسیار موثر است زیرا کودهای محلول در آب را می توان به راحتی با این روش در اختیار گیاه قرار داد.
ج-برای جلو گیری از یخ زدن گیاهان بخصوص در مورد درختان میوه که خطر یخ زدگی غنچه ها ویا میوه های جوان در اوایل بهار زیاد است ، استفاده از این سیستم بسیار کار برد دارد.
د-برای کمک به جوانه زدن بذرها پخش آب با آبیاری بارانی کارایی بالایی دارد . زیرا غالبا نیاز پیدا میشود که سطح زمین به مقدار بسیار کمی خیس شود تا عمل جوانه زدن تسهیل شود . با این روش ضمن صرفه جویی در مصرف آب از رشد بموقع گیاه نیز استفاده خواهد شد.

«هدف از آبیاری اولا رفع نیازهای آبی گیاهان بوده و در درجه بعدی پخش کودهای شیمیایی و کمک به جوانه زدن میباشد»

انواع سیستم های آبیاری و انتخاب سیستم مناسب:
انتخاب سیستم آبیاری مناسب با موارد زیر در ارتباط است :
۱- شکل زمین
۲- مساحت زمین
۳- بافت خاک
۴- تمایل کشاورزی
۵- شرایط اجتماعی
۶- شرایط اقتصادی

۱- اولین سیستمهای آبیاری که ابداع شدند انواع متحرک دستی بودند.در این روش لوله های آبرسانی به موازات ردیف های گیاهی است که روی هر لوله تعدادی رایزر و آبپاش نصب شده است و به وسیله ی آبپاشها آب روی زمین پخش میشود . این روش دارای هزینه ی پایین بوده ولی نیاز به نیروی کارگری زیادی دارد و معمولا برای مزارعه ی کوچک مناسب میباشد بنا بر این این سیستم برای مزارع بزرگ کشاورزی مناسب نیست .

۲- سیستمهای ثابت در اصل مشابه سیستمهای متحرک می باشند با این تفاوت که در آنها لوله های آبرسانی در تمام مدت فصل رشد گیاه در محل خود ثابت باقی می مانند . این سیستم برای تمام شرایط مزرعه مناسب میباشد ولی اولا هزینه ی بالایی دارد و در ثانی این سیستم بعلت متحرک بودن آبپاش قابلیت مکانیزاسیون را ندارد بنا بر این مناسب مزارع بزرگ نمی باشد .

۳- سیستم سنتر پیوت و لینیر (سیستمهای پیشرفته در سطح جهان ) : کمبود شدید نیروی انسانی بخصوص در کشورهای صنعتی باعث پیدایش سیستمهای آبیاری کاملا مکانیزه ی سنتر پیوت و لینیر گردید در این سیستم آب می بایست به مرکز زمین منتقل و از آنجا به بازوی پیوت انتقال یابد . روی بازوی پیوت در فواصل مختلف پایه های چرخداری به نام برج قرار گرفته ایت . بازوی سنتر پیوت توسط موتورهای برقی حول محور اصلی در گردش است . این عمل باعث می شود تا سطح آبیاری شده به شکل یک دایره یا مستقیم کلیه ی سطح زیر کشت را از ۴۰هکتار تا۱۰۰هکتار با یک دستگاه سنتر پیوت یا لینر بطور یکنواخت و منظم بدون نیاز به کارگر ، آبیاری نمود و بطور اتوماتیک بعد از پایان آبیاری در محل اولیه خود توقف نماید . این سیستم هم اکنون در کلیه ی کشورهای پیشرفته ی دنیا از جمله امریکا-کانادا-استرالیا-اروپا-آسیا مثل قزاقستان-عربستان-سوریه-ایران-عراق و غیره مورد استفاده قرار میگیرد. بعنوان مثال در امریکا و اروپا با استفاده از این سیستمها محصولات کشاورزی به میزان ۲تا۴برابردر قیاس با آبیاری به طریقه سنتی افزایش داشته است .
در اغلب کشورهای پیشرفته و استفاده کننده از سیستمهای آبیاری تحت فشار با افزایش چشمگیر محصولات کشاورزی و باغی هزینه خرید و نصب این سیستمها بعد از ۲سال مستهلک خواهد شد و این امر جای هیچگونه تردیدی نیست و عملا ثلبت گردید . بیشتر کشورهای استفاده کننده از این سیستمها در جهان صادر کننده محصولات کشاورزی و باغی میباشند مثل : امریکا-کانادا-استرالیا-آرژانتین و دیگر کشورها .
بنابر این کشور ایران با داشتن حجم بالای زمینهای زراعی و منابع عظیم آب و با استفاده از این سیستمها میتواند ظرف چند سال جزءصادر کنندگان محصولات کشاورزی و دامی گرددو صنایع جانبی زیادی در کشور راه اندازی نماید مثل گاوداری-گوسفندداری-پرورش ماهی-مرغداری و صنایع لبنی که کشور ایران بشدت به آن نیاز دارد و همسایکان ایران هم از مشتریان عمده این محصولات غذایی خواهند بود .
بنابراین کشور ایران با داشتن کشاورزی مدرن از نظر واردات محصولات غذایی ودامی نیازی به کشورهای خارج نخواهد داشت و وابستگی به منابع دیگر کشور برای خرید محصولات کشاورزی هم بمراتب کمتر میگردد . بدیهی است با افزایش محصولات کشاورزی و دامی ضمن صادرات به کشورهای همسایه سطح اشتغال را بالا برده و گروهی از روستاییان نیز مشغول کار خواهند شد .
این نکته نیز قابل ذکر است که با داشتن کشاورزی مدرن و پیشرفته منابع دامی و لبنی هم به سهولت قابل تهیه و راه اندازی است که این خود سود سر شاری عاید کشور میگردد. مثل:دامداری- مرغداری و تاسیس کارخانجات لبنی (شیر-ماست-پنیر-کره و غیره).