کودهای شیمیایی

کودهای شیمیایی شامل مجموعه ای از عناصر اصلی 2 و مجموعه ای از عناصر فرعی 3 و 4 جزئی هستند . عناصر اصلی تشکیل دهنده کودهای شیمیایی شامل عناصر نیتروژن،فسفر و پتاسیم است . کلسیم، منیزیم و گوگرد عناصر فرعی سازنده کودهای شیمیایی وآهن، بور، مس، مگنز، روی، م ولیبدن و کلر نیز عناصر جزئی سازنده کودهای شیمیاییمی باشند.
عیار کودهای شیمیایی به صورت سه عدد گزارش می شود . عدد نخست نشانگر درصد نیتروژن، عدد دوم نشانگر درصد فسفر و عدد سوم نشانگر درصد پتاسیم است که این سه مقدار به صورت(N.P.K)نمایش داداه می شود.
انواع کودهای شیمیایی
کودهای شیمیایی را می توان به سه گروه اصلی طبقه بندی کرد:
1. کودهای نیتروژن دار
2. کودهای فسفات دار
3. کودهای پتاسیم دار
در زیر به تشریح هر یک از این گروهها پرداخته می شود.
کودهای نیتروژن دار:
نیتروژن مورد نیاز برای تهیه این کودها قبلاً از کودهای حیوانی به دست می آمد ولی امروزه مهمترین منابع نیتروژن تجارتی شامل نیترات آمونیم، سولفات آمونیم، نیترات پتاسیم، نیترات کلسیم و اوره می باشد . بیش از 75درصد نیتروژن تولیدی به مصرف کودهای شیمیایی می رسد . مواد اولیه ای که درتهیه آمونیاک به کار می رود شامل چوب، زغال سنگ، کک، گاز و نفت خام می باشد.
استفاده از اوره در سال 1960 متداول گردید . میزان نیتروژن اوره از سایرترکیبات نیتروژن دار بیشتر است . میزان کودهای نیتروژن دار مصرف شده در جهان در سال 1955 حدود 5/6 میلیون تن بوده که در سال1980 به 5/57 میلیون تن رسیده است.
از کانیهای صنعتی که برای تولید کودهای نیتروژن دار استفاده می شود می توان به شوره و نیترات اشاره نمود . شیلی مهمترین تولید کننده این کانیها در دنیا است.
اوره :
ازميان كودهاي ازته ، بهترين كود براي مصرف -به صورت محلول پاشي- ‌كود اوره است. كودهايي كه مواد ازته دارند، از راه شاخ و برگ، بهتر و بيشتر جذب مي شوند. بدين ترتيب كه
جذب كود اوره، بيشتر از كود فسفات آمونيم
و جذب اين دو كود، بيشتر از كود سولفات آمونيم است.
علاوه بر اين، سرعت جذب، نشان دهنده اين است كه مقدار جذب اين تركيبات شيميايي از راه شاخ و برگ، به ميزان حل شدن آنها در آب بستگي دارد.
استفاده زيادتر از كود اوره به دو دليل عمده است:
1.در محلول پاشي، امكان جذب آن، به وسيله برگ بيشتر است.
2.در صورت مصرف آن، امكان برگ سوختگي ، نسبت به ساير كودهاي ازته كمتر است .
مصرف يك مرحله از كود اوره سرك -در مرحله پنجه زني بوته گندم- مي تواند شروع خوبي براي رشد آن باشد. از طرف ديگر، استفاده از علفكش ها در اين مرحله از رشد گندم، براي جلوگيري از رشد علف هاي هرز و رقابت زود هنگام آنها با گندم مناسب خواهد بود.

سولفات آمونيم:
معايب : پائين بودن درصد مواد غذايي آن ، عدم امكان استفاده در سيستم آبياري تحت فشار به علت گرفتگي نازل ها (تركيب سولفات با يون كلسيم و تشكيل گچ) (ملكوتي، م.ج. 1378)
مزايا: كمتر از ساير كودهاي ازته (نظير نيترات آمونيم) از خاك شسته مي شود، سولفات علاوه بر خاصيت اصلاح كنندگي خاك جذب گياه هم مي شود. سولفات آمونيم بهترين كود ازتي براي خاك هاي قليايي و آهكي ايران شناخته شده است (چون هم اسيدزا است و هم داراي مقداري گوگرد به عنوان ماده غذايي است
نيترات آمونيم:
معايب: جاذب الرطوبه اي بودن، كلوخه اي شدن، خطر انفجار، (به هنگام انبار، نيترات آمونيم نبايد در مجاورت مواد روغني نگهداري شود. همچنين به دليل جذب رطوبت، درب نايلوني كيسه ها باز نشود)
مزايا: درصد تلفات تصعيد (به صورت آمونيم) كمتر از اوره است (چون آنيون نگهدارنده آن (نيترات) قوي تر از كربنات (آنيون) موجود در اوره است.
ارجحيت مصرف براي درختان ميوه: به دليل دارا بودن دو يون قابل جذب (نيترات و آمونيم بر مصرف اوره ترجيح داده مي شود. در مراتع و ديمزارها مخصوصا در مناطق سردسيري، مصرف نيترات آمونيم بر اوره (در صورت تقسيط) ارحج است. نيترات آمونيم را نمي توان در شاليزارها استفاده نمود (به دليل آبشويي سريع نيترات و عدم نياز برنج به نيترات. تحت چنين شرايطي مصرف آمونيم ترجيح داده مي شود.
مصرف نيتروژن در سبزيجات
تغذيه: گياهان همانطور كه قادرند از راه ريشه نيتروژن موردنياز خود را جذب كنند از راه برگ نيز مي توانند نيتروژن را به صورت آمونيم، نيترات و اوره جذب كنند.
در سبزي هايي كه عمر كوتاه و رشد سريع دارند مانند تربچه كه سي روز از كاشت تا برداشت طول مي كشد يك بار مصرف نيتروژن تكافوي نياز گياه را مي نمايد. در صورتي كه در مورد فلفل كه هشت ماه در زمين است و مرتب محصول مي دهد چند بار مصرف كود ضرورت دارد.
در نواحي مرطوب بهتر است ثلث يا ربع كود نيتروژنه را قبل از كاشت و مابقي را به صورت تقسيط مصرف شود. در سبزي هايي مثل فلفل، بادمجان، گوجه فرنگي و نظاير آن كه در طول فصل رشد محصول مي دهند، بهتر است كود سرك در دو يا سه نوبت مصرف شود.
گياهان كليسم گريز يا گياهاني كه به خاك هاي اسيدي سازش يافته اند و گياهاني كه به پايين بودن پتانسيل اكسيداسيون و احياء خاك سازش يافته اند آمونيم را ترجيح مي دهند. گياهان كلسيم دوست يا گياهاني كه در خاك هاي قليايي با پ هاش بالا بهتر مي رويند نيترات را بهتر مصرف مي كنند. آمونيم بر خلاف نيترات، تنفس ريشه را افزايش مي دهد. در مواقع گرم معمولازيرخاك كردن كودهاي نيتروژنه ضروري است چون حرارت هوا ممكن است باعث تلفات كود شود
شيره گياهي اخذ شده از دمبرگ گياه بهترين نمايه جهت تعيين وضعيت تغذيه اي نيتروژن گياه است، چرا كه نسبت به نوسانات تامين نيتروژن براي گياه بسيار حساس تر از پهنك است. مقدار عناصر غذايي در گياه حتي الامكان مي بايست درحد متوسط و يا حتي در نيمه بالاتر محدوده كفايت باشد. تحت اين شرايط است كه مي توان اطمينان حاصل كرد كه حتي در حضور تمام عواملي كه منجر به ايجاد اختلال در گياه مي شود احتمال وجود دارد گياهان با تمام عناصر غذايي موردنياز به حد كفايت تغذيه گرديده اند.
براي توصيه كودي نيتروژن، دو روش تجزيه گياه و آزمايش خاك مكمل يكديگرند و بايستي با همديگر استفاده شوند.
كمبود: در خيار و طالبي اولين علايم كمبود نيتروژن روشني رنگ و توقف رشد برگهاست. رنگ سبز طبيعي برگ ها، روشن يا زرد مي شود و در موارد كمبود شديد، تمام كلروفيل از بين مي رود.شاخه ها باريك شده و سخت و فيبري مي شوند.
ميوه هاي خيار مبتلابه كمبود رنگ روشن داشته و در محل گل، نوك آنها باريك مي شود. ميوه هاي طالبي در صورت كمبود نيتروژن كوچك مي شود. عموما بيشتر مواقع در سبزيجات اول بهار كه بارندگي سنگين است كمبود نيتروژن ظاهر مي شود.
چنين كمبودي ممكن است در مرحله رسيدن محصولات نيز ديده شود. زماني كه درجه حرارت سرد شب ها تجمع كربوهيدرات ها را تسهيل كند اگر نيتروژن كافي فراهم باشد توليد محصول زياد خواهد شد. بارندگي هاي شديد، نيترات خاك را از عمق ريشه شستشو مي دهد و در اعماق پايين پروفيل خاك تجمع مي دهد. پس از پايان فصل بارندگي، نيترات خاك به صورت گاز درآمده و از خاك خارج مي شود. پس از پايان فصل بارندگي، خاك هايي كه دچار شستشو شده اند ميزان نيترات كمي در اختيار خواهند داشت.
مواد آلي: زماني كه مواد آلي در خاك تجزيه مي شوند اولين فرم معدني نيتروژن كه آزاد مي شود آمونيم است. مواد آلي مثل كاه و كلش باعث كاهش فرم نيتراته در خاك مي شوند چون نسبت C.N بالادارند و براي تجزيه شدن نيتروژن خاك را مصرف مي كنند.
مواد گياهي مثل گراس ها باعث افزايش فرم معدني نيتروژن به ويژه نيترات خاك مي شوند (نسبت C.N پايين دارند). يكي از بزرگترين منافع استفاده از كمپوست، كاهش مصرف آب مورد نياز گياه مي باشد.
حداكثر استفاده از ماده آلي زماني حاصل مي گردد كه دو تا سه هفته قبل از كاشت دانه به خاك داده شود. در شرايط كشت و كار آبي كه زمين پيوسته زير كشت محصول مي باشد، مقدار كمپوست مورد نياز محصولاتي نظير سبزيجات، 25 تن در هكتار برآورد شده است.در مناطقي كه ميزان بارندگي 1250ميليمتر مي باشد مقدار كمپوست مصرفي 12.5 تن در هكتار توصيه مي شود و نواحي خشك (متوسط بارندگي حدود 500 ميليمتر) پنج تن در هكتار و در ديمزارها با مصرف 2.5 تن كمپوست در هكتار در سال مي توان افزايش محصول معني داري به دست آورد.
نيمي از نيتروژن و پتاسيم و تمام فسفر كود اصطبلي در قسمت جامد آن متمركز است. در صورت كمبود كود دامي يكي از بهترين راه هاي جبران تلفات مواد آلي خاك، دادن كود سبز است. در بيشتر مواقع از گياهان خانواده بقولات به عنوان كود سبز استفاده مي شود. غده هاي ريشه هاي يونجه حدود 200كيلوگرم در هكتار نيتروژن هوا را تثبيت مي كنند و شبدر معمولا100 تا 150 كيلوگرم و سويا نصف اين مقدار را تثبيت مي كند. كودهاي سبز به دليل دارابودن رويش فوق العاده و ريشه هاي قوي مي توانند مقدار زيادي از عناصر محلولي را كه در شرايط عادي بر اثر شستشو به اعماق پايين خاك حركت كرده اند جذب كنند.
همچنين اين گياهان قادرند از فسفات هاي غيرمحلول، پتاسيم تثبيت شده و عناصر كم مصرف تا حد زيادي استفاده كنند. برگرداندن اين گياهان به خاك علاوه بر بهبود خواص فيزيكي و شيميايي و زيستي، سبب تسهيل آزادشدن عناصر غذايي پرمصرف و كم مصرف مي شود. در فصل بهار از آنجايي كه درجه حرارت هنوز زياد نشده است. نيتروژن به آرامي از مواد آلي آزاد شده و به تدريج كه هوا گرم مي شود اين فرايند شدت مي يابد.
كودهاي فسفره
در همه خاک ها، کود های فسفری را بایستی به صورت پایه به کاربرد ( در زمان شخم ). فسفر اصولا برای پایداری و استحکام نشاء و افزایش طول ریشه آن مورد استفاده قرار می گیرد. وجود مقدار کافی کود فسفری برای تولید دانه در مراحل اولیه رشد بیش تر از مراحل بعدی آن مؤثر است، زیرا برای پنجه زنی فعّال مورد استفاده قرار می گیرد. تأمین نیاز فراوان بعض گیاهان به جذب P مستلزم به کاربردن آن در زمان نشاء کاری است نه دیر تراز آن. به کاربردن کود P در زمان 25 روز پس از نشاء کاری در تولید محصول تأثیر نخواهد داشت. برخلاف کود اوره، لازم نیست کود P را در چندین مرحله تقسیم کرده و در مراحل مختلف رشد گیاه به پاشند، زیرا معلوم شده که این کود آبشویی نمی شود و در خاک باقی می ماند و به تدریج در اختیار گیاه قرار می گیرد. به علاوه، در صورتی که در مرحله آغاز رشد کود P به اندازه کافی جذب شده باشد، بعدا در مراحل بعدی رشد در همه اندام های گیاه می تواند توزیع گردد. فسفر در مرحله زایشی به طور فعّال از برگ های کهنه به برگ های تازه انتقال می یابد فسفر مهم ترين عنصر براي رشد اوليه گياه مي باشد و اگر به صورت نواري استفاده شود كارايي بيشتري دارد چرا كه فسفر در خاك متحرك نيست. مصرف فسفر در خاك هايي كه بيش از 15 ميلي گرم در كيلوگرم فسفر قابل جذب دارند نتيجه اي را باعث نمي شود.براي آنكه فسفر قابل جذب خاك، يك كيلوگرم در هكتار افزايش يابد مي بايست پنج تا ده كيلوگرم فسفر (P2O5) به خاك شني لومي يا لومي شني اضافه شود. در حالي كه در خاك هاي لوم و لومي رسي دوازده كيلوگرم فسفر (P2O5) در هكتار مي بايست به خاك اضافه شود تا ميزان فسفر قابل جذب خاك يك كيلوگرم در هكتار افزايش يابد.
زماني كه كودهاي فسفره محلول در آب به خاك اضافه مي شوند بلافاصله با خاك واكنش مي دهند و به فرم هاي نامحلول تبديل مي شوند. تنها جزء كوچكي از فسفر كودي به صورت محلول باقي مي ماند.
در خاك هايي كه مقدار فسفر قابل استفاده آنها بيش از 20ميلي گرم در كيلوگرم است از مصرف كودهاي فسفري پرهيز گردد (سيلسپور و ملاحسيني. 1384). تا حد ممكن از مصرف كودهاي فسفاتي كادميم دار به خصوص در مناطق شمال كشور پرهيز گردد
سوپر فسفات:
هزينه ساخت سوپر فسفات تريپل (غليظ) بيش از نوع معمولي است، اما بالابودن عيار فسفر باعث كاهش ميزان مصرف، كاهش هزينه حمل و نقل شده كه هزينه بيشتر آن را توجيه مي كند. استفاده از انواع سوپر فسفات بستگي به ملاحظات اقتصادي (مثل قيمت مواد اوليه، هزينه حمل و نقل و مقدار مصرف) دارد.
سوپر فسفات تريپل (غليظ)، در شرايط كشور بهتر از فسفات آمونيم است. به اين سوپر فسفات از آن جهت تريپل (غليظ) مي گويند كه فسفر محلول آن تقريبا سه برابر سوپرفسفات ساده است

كودهاي پتاسيمي:
براي افزايش يك كيلوگرم در هكتار پتاسيم (K) خاك، دو تا شش كيلوگرم در هكتار پتاسيم (K2O) مورد نياز است . مصرف پتاسيم در پاييز در خاك هاي رسي براي آنكه ظرفيت تثبيت چنين خاك هايي را پر كند توصيه مي شود مصرف پاييزه پتاسيم در خاك هاي لومي شني، شني يا خاك هاي آلي توصيه نمي شود چرا كه بارندگي هاي زمستانه به راحتي باعث شستشوي كود مي شود. در سبزي هايي كه قسمت اعظم اندام هاي آن برداشت مي شود (كرفس، كلم، كاهو) برداشت پتاسيم شديدتر است. در خاك هايي كه مقدار پتاسيم قابل استفاده آنها كمتر از 250 ميلي گرم در كيلوگرم خاك باشد از كود پتاسيم استفاده شود
كودهاي ميكرو:
عناصر كم مصرف نبايد با حشره كش ها، قارچ كش ها و علف كش ها تركيب شود، مگر اينكه كارخانه هاي سازنده، تركيب آنها را با عناصر كم مصرف توصيه نمايد
كمبود عناصر ريز مغذي به ويژه روي به دلايل متعدد از جمله آهكي بودن خاك هاي كشاورزي (پ هاش بالاي خاك)، وجود يون بيكربنات در آب هاي آبياري، افت كيفيت آب آبياري به علت افزايش شوري ناشي از تشديد خشكسالي هاي پي درپي، كمي مواد آلي خاك هاي زراعي، مصرف نامتعادل كود به ويژه مصرف بي رويه كودهاي فسفاته و ازته و عدم مصرف كودهاي محتوي عناصر ريز مغذي به ويژه سولفات روي عموميت دارد

مكانيسم عمل و نحوه تأثير كود اوره بر بوته گندم:
ازت موجود در كود اوره كه به صورت محلول بر سطح برگ هاي گياه گندم پاشيده مي شود ، از طريق كوتيكول برگ جذب مي گردد. مقدار تأثير آن به ميزان نفوذ اوره از كوتيكول و سلول هاي اپيدرم و انتقال آن به ياخته هاي برگ بستگي دارد.
جديدترين نظريه در مورد نفوذ مواد به داخل سلول هاي برگ به اين صورت است كه: نفوذ مواد با وزن مولكولي پايين (مثل قند و عناصر معدني) و تبخير آب از كوتيكول ، از طريق رودخانه هاي هيدروفوبيك موجود در كوتيكول صورت مي گيرد. اين روزنه ها به مواد محلولي تنل اوره قابل نفوذند اما به مولكول هاي درشت ، نظير كلات ها نمي توانند نفوذ نمايند. در طول اين روزنه ها ، بار منفي آرايش يافته ، كه اين مقدار بارها از سطح خارجي برگ به طرف داخل افزايش مي يابد. بنابراين نفوذ كاتيون ها در طول اين شيب الكتريكي افزايش يافته در حالي كه آنيون ها پس زده مي شوند و در نتيجه جذب كاتيون ها از برگ سريع تر از آنيون ها است( NH4+ در مقابل NO3- ). براي مولكول هاي بدون بار مثل اوره ، نفوذ خيلي سريع تر است . به علت زياد بودن فعاليت عمل فتوسنتز در برگ هاي جوان ، محلول كود اوره، بيشتر جذب گياه مي شود. ولي با بالا رفتن سن برگ ها، كود ازته از راه برگ كمتر جذب گياه مي شود. از اين رو ، استفاده از مواد خيس كننده همراه با مصرف كود اوره، مي تواند جذب آنرا افزايش دهد.
دلايل استفاده از كود اوره ، همراه با علفكش ها:
مصرف محلول كود اوره به همراه علفكش هاي گندم، علاوه بر اين كه كيفيت محصول را افزايش مي دهد، عملكرد گندم را نيز از 450 كيلوگرم تا بيشتر از يك تن در هكتار بالا مي برد.
راندمان عمل ، طبق نتايج بدست آمده از اجراي طرح هاي «تحقيقاتي» و «تحقيقي ترويجي» در «مناطق معتدل گرم و همچنين خاك هاي سبك و ضعيف» ، بيشتر از «مناطق سرد و نيز خاك هاي مرغوب» است. همچنين باعث زياد شدن توليد كاه و كلش مي گردد.
به طوركلي، كاربرد علفكش ها و محلول كود، مي تواند موجب:
– كاهش هزينه هاي مزرعه،
– صرفه جويي درعمليات زراعي، انرژي، نيروي كار و مصرف سوخت
– كاهش فشردگي خاك مزرعه شود.
مزاياي محلول پاشي كوداوره:
1- مصرف كوداوره سرك به صورت محلول، سبب تأمين مواد غذايي مورد نياز گياه گندم مي شود.
2- موجب افزايش عمل فتوسنتز در گياه مي گردد.
3- سبز ماندن برگ هاي بوته گندم را با دوام تر مي كند.
4- باعث مي شود سطح سبزگندم ، از زمان پيدايش سنبله هاي گندم تا زمان رسيدن دانه، دوام بيتشري يابد. در نتيجه بر عملكرد، تأثير مستقيم داشته و باعث افزايش توليد خواهد شد.
5- درطولاني تر شدن دوره فعاليت گياه، مؤثر مي باشد.
6- چون گياه پيش از عمل گرده افشاني و در مرحله تشكيل اوليه سنبله، نياز به ازت بيشتري دارد، مصرف محلول كود اوره، علاوه بر اثر بخشي بر اجزاي عملكرد، باعث افزايش عملكرد گندم نيز خواهد شد.
زمان استفاده از سموم علفكش ، در مزارع گندم
در هنگام اجراي عمليات آماده سازي زمين ، بايد كود دهي (با در نظر گرفتن نتيجه آزمايش خاك و بر اساس نياز زمين) و پس از آن كاشت ، آبياري و ساير مراقبت هاي لازم انجام شود.
چنانچه توليد كنندگان گندم به دلايلي موفق به انجام مبارزه با علف هاي هرز »بدون استفاده از سموم شيميايي» نشده اند ، مي توانند طبق زمان بندي زير اقدام كنند:
مبارزه شيميايي با علف هاي هرز، همزمان با ساقه دهي بوته هاي گندم و در زماني است كه 50 درصد بوته هاي گندم درمزرعه، يك تا دوگره قابل لمس داشته باشند.
علاوه برآن، برودت هوا (در موقع سمپاشي) بايد حداقل 15 درجه سانتي گراد باشد. هر چه دما كمتر باشد، اثر بخشي علفكش ها كمترخواهد بود. با استفاده از اطلاعات هواشناسي، مي توان روزسمپاشي را طوري انتخاب كرد كه حداقل تا يك روز بعد، بارندگي نداشته باشيم.
به اين صورت، تأثير سمپاشي براي از بين بردن علف هاي هرز افزايش خواهد يافت.
الف) روش آماده سازي سموم علفكش همراه با محلول اوره
براي آنكه كود اوره بهتر و راحت تر در آب حل شود، خوب است از آب گرم استفاده كنيم. روش كار به اين ترتيب است كه:
ابتدا سموم علفكش را در مقداري آب حل مي كنيم(مثلاً براي هر هكتار زير كشت گندم، 200 ليتر آب).
محلول كود اوره را (كه در ظرف جداگانه اي تهيه شده است) به آن مي افزاييم.
*توصيه مي شود به منظور جداسازي ذراتي كه احتمالاً در آب حل نشده است ، محلول كود اوره از يك صافي يا پارچه عبور داده شود تا در حين سمپاشي ، نازل هاي سمپاش مسدود نگردند.
حجم كل محلول علفكش ومحلول اوره را به ازاي هر هكتار مزرعه، به چهارصد ليتر مي رسانيم.
نازل سمپاش (مجراي خروجي سم از سمپاش) براي استفاده از علفكش، بايد مخصوص و از نوع «تي جت» باشد.
در استفاده از انواع علفكش هايي كه براي مزارع گندم توصيه شده اند، رعايت دو نكته الزامي است:
1- سازگاري يا اختلاط پذيري كود و علفكش درمحلول (ممكن است در يكديگرحل نشوند يا رسوب بدهند). چنانچه تجربه قبلي در مورد نوع علفكش و كود نداريد، مقدار كمي را آزمايش كنيد. چنانچه مشكلي نداشت، نكته دوم را تجربه كنيد.
2- با توجه به تنوع علفكش ها وكودهاي شيميايي موجود، ‌واكنش هاي شيميايي و فيزيكي بين آنها طبيعي است. اما نبايد موجب كاهش كارآيي محلول كود اوره و علفكش ها شود و يا اثر نامطلوبي مثل گياه سوزي روي بوته هاي گندم داشته باشد. توصيه مي شود درصورت نداشتن تجربه قبلي، يك قطعه از زمين را با مساحت خيلي كم، با مخلوط محلول كود و سم علفكش، مورد آزمايش قرار دهيد. چنانچه حداكثر ظرف ده روز، عوارض نامطلوبي مشاهده نشد، قابل استفاده و توصيه است.
ب ) چند علفكش انتخابي براي كنترل علف هاي هرز پهن برگ و باريك برگ ، در مزارع گندم براي كنترل علف هاي هرز پهن برگ، توصيه مي شود
از علفكش «تري بنورون متيل» با نام تجاري «گرانستار75 درصد DF» به مقدار 20 تا 25 گرم براي هر هكتار استفاده شود.
علاوه برآن مي توان از علفكش «توفوردي + ام سي پي آ» با نام تجاري «يو 46 كمبي فلوئيد 5/67 درصد SL‌» به ميزان يك ليتر در هكتار
و يا سموم علفكش ديگري كه براي مبارزه با علف هاي هرز پهن برگ مزارع گندم توصيه شده است، استفاده نمود.
درصورتي كه مزرعه گندم داراي علف هاي هرز باريك برگ هم باشد، مي توان
از علفكش «تاپيك 8 درصد EC‌» با نام عمومي «كلودينا فوپ پروپارژيل» به مقدار 8/0 ليتردر هكتار
و يا از علفكش «فتوكساپروپ اتيل + مفن پايردي اتيل» با نام تجاري «پوما سوپر5/7 درصد EC» به مقدار يك ليتر در هكتار
و يا از علفكش گراسب 25 درصد EC با نام عمومي «ترالكوكسيديم» به ميزان يك ليتر در هكتار
و يا با استفاده از انواع ديگر باريك برگ كش هاي گندم
… به همراه علفكش «تري نبورون متيل»(گرانستار)
… يا سم علفكش پهن برگ كش ديگري با همان دُز مصرفي توصيه شده مخلوط
… و با محلول كود اوره به نسبت 5/43 كيلوگرم كود شيميايي اوره در حجم چهارصد ليتر آب
… با سمپاش پشت تراكتوري درمزرعه گندم اقدام كرد.
استفاده از كود اوره به همراه علفكش ها ، در زراعت گندم ديم:
به دليل خشك بودن و تجمع بيشتر ازت درلايه هاي سطحي خاك، استفاده از محلول پاشي،(نسبت به كاربرد ازت) بهتراست.
به دليل آنكه:
– ريشه هاي بوته هاي گندم ، درشرايط ديم، عمقي هستند،
– لايه هاي زيرين خاك، از لحاظ دارا بودن ازت، فقيرترند،
– نيز، ميزان جذب ازت درخاك كمتر است،
اثر استفاده ازمحلول پاشي كود اوره در اين نوع مزارع مطلوب تر بوده و عملكرد گندم بيشتر خواهد شد.
بنابراين، در زراعت گندم ديم، استفاده از كود اوره، به همراه علفكش ها توصيه مي شود.
به كشاورزان عزيزي كه «بدون استفاده از علفكش ها» ، با علف هاي هرز مبارزه كرده اند و يا مشكل علف هرز ندارند ، محلول پاشي كود اوره «به تنهايي» و يا «همراه با كودهاي ميكرو» در سطح كم توصيه مي شود. چنانچه با توجه به شرايط مزرعه ، نتيجه رضايت بخش باشد ، اين كار را در سطوح بزرگ تر نيز مي توانند انجام دهند.
كود اوره با پوشش گوگردي
كود اوره با پوشش گوگردي( SCU ) به عنوان يك نوع كود آهسته رهش كه داراي راندمان بالا و مزاياي بسيار زيادي براي خاك و گياهان است ، در صنايع كشاورزي كاربرد زيادي دارد. اخيراً در كشور ما نيز با توجه به راندمان پايين كود شيميايي اوره اتلاف آن ، آلودگي شديد خاكها و منابع زيرزميني آب به نيترات و نيتريت ، كاهش جذب عناصر ريزمغذي بدليل بالابودن PH خاكها و … استفاده از اين نوع كود نه تنها براي مزارع شاليزار كه بطور كامل در آب غوطه ورند بلكه براي تمام اراضي كشاورزي توصيه شده است . زيرا صرف نظر از مزاياي فوق گوگرد نيز به عنوان يك ماده حياتي در ساختمان پروتئين ها ، به عنوان كاهنده PH خاكها و در نتيجه ايجاد شرايط جذب عنصر ريز مغذي خصوصا آهن و روي كه مردم كشور ما در فقدان ميزان آهن و روي ركورد دار مي باشند، دارد . در كشور ما سالانه بيش از يك ميليون و ششصد هزار تن اوره جهت تامين نياز ازت گياهان در صنايع كشاورزي استفاده مي شود.متاسفانه باتوجه به راندمان پايين آن( اتلاف بيش از پنجاه درصد ازت) ، كشاورزان مجبورند جهت تامين نياز گياهان مقادير بيشتري كود استفاده نمايند. البته ازدست دادن اين مقدار ازكود نه تنها باعث اتلاف هزينه هاي بسيار زيادي مي شود بلكه بخاطر وجود بيوره و همچنين تشكيل نمكها و كمپلكسهاي ديگر در خاك، كاهش راندمان خاك و آلودگي شديد آن ( سفت شدن خاكها) و آلودگي منابع زير زميني آب را نيز بدنبال دارد. از طرفي با توجه به نقش ارزشمند گوگرد در كشاورزي خصوصا در كشور ما كه بيش از نود درصد از زمينهاي كشاورزي آهكي و باpH بالا بوده و اين مسئله با عث كاهش راندمان جذب عناصر ريز مغذي كه از اهميت بالايي در رشد و نمو گياهان برخوردار مي باشند ، استفاده از كودهاي اوره با پوشش گوگردي از هر دو جهت باعث افزايش راندمان كشاورزي كشور خواهد شد.
همچنين با توجه به فرآيند اوره با پوشش گوگردي با تغيير پارامتر هاي عملياتي و شرايط فرآينديو استفاده از سيلنت هاي مختلف، امكان توليد محصولات اوره با پوشش گوگردي با درصدهاي مختلف گوگرد و سرعت انحلالهاي متفاوت وجود دارد و همانطور كه از نمودارهاي ارائه شده مشخص است استفاده از اوره با پوشش گوگردي با حداقل كيفيت ( حداكثر سرعت انحلال هفت روزه) به مراتب مفيدتر و كاراتر از اوره ( با سرعت انحلال پنجاه ثانيه اي) مي باشد.
لذا بنظر اينجانب با توجه به تاكيد وزارت محترم جهاد كشاورزي در خصوص كاربرد گسترده گوگرد ، استفاده از كود اوره با پوشش گوگردي با در صد پوشش هاي متفاوت ( سرعت انحلالهاي متفاوت) به تنهايي و يا بصورت مخلوط با اوره جهت تامين بموقع ازت مورد نياز گياه در دوره رشد از كاربرد اوره مناسب تر خواهد بود. اين مسئله اگر بصورت دقيق بررسي و براساس نوع كشت و نياز هاي آن در طي دوره رشد( نياز هر گياه به عناصر مغذي متفاوت است)، شرايط آب و هوايي منطقه و آناليز دقيق خاك اعمال گردد ، باعث افزايش چشمگير راندمان محصولات كشاورزي ، بهبود كيفي خصوصيات خاك ، جلوگيري از آلودگي منابع آب و كاهش مصرف اوره مي گردد و باتوجه به پرداخت يارانه جهت كود اوره از لحاظ اقتصادي كمك بزرگي به اقتصاد كشور خواهد شد.
لذا لزوم ترويج و آشنايي كشاورزان با كود اوره با پوشش گوگردي و همچنين تعيين استاندارهاي لازم جهت توليد و مصرف آن در سطحي وسيع در نقاط مختلف كشور و با توجه به نوع كشت ضروري بنظر مي رسد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.