برطرف كننده نياز سرمايي درختان پسته

درختان پسته همانند ساير درختان ميوه مناطق معتدله در سيكل ساليانه خود به يك دوره سرما نياز دارند تا بعد از آن با مهيا شدن شرايط مناسب جهت رشد ، شكوفايي طبيعي جوانه ها اتفاق افتد ، حداقل زمان لازم براي سرمادهي يك رقم در طي فصل ركورد كه موجب از سرگيري رشد طبيعي آن در فصل رويش مي شود اصطلاحا نياز سرمايي آن رقم ناميده مي شو د. نياز سرمايي در ارقام مختلف پسته متفاوت و بين 700 تا 1000 ساعت در دماي كمتر از 7c ذكر ميگردد .در ارقام ايراني ارقام با نياز سرمايي از 600 تا 1200 ساعت وجود دارند . در مناطقي كه داراي زمستانهاي معتدل يا كوتاه مي باشند ، درخت پسته ميزان سرماي لازم براي از سرگيري مناسب رشد دريافت نمي كند. دماهاي بالا در طول زمستان باعث طولاني تر شدن دوره ركود مي شود زيرا دماي بالاتر از ۱۸c به صورت افزايشي اثرات سرما را خنثي مي كنند .در مورد درختان سيب و هلو گزارش شده است كه دماي 30c_15 باعث خنثي شدن اثر سرما در جوانه هاي درخت مي گردد .روزهاي گرم با دماهاي بالا باعث تاخير در شكستن ركود جوانه ها مي شود كه مقدار اين تاخير به ميانگين حداكثر دما در طول ماههاي آبان ، آذر ، دي و بهمن بستگي داشته و ارتباطي با حداقل دما ندارد .برسي نرمال پارامترها جوي در مقايسه با متوسط هاي آماري در مناطق مختلف كشور حكايت از افزايش دما در سالهاي اخير دارد و شدت اين افزايش دما در ماههاي سرد سال بيشتر است.افزايش دما در طول دوره ركود درختان باعث عدم بر طرف شدن كامل نياز سرمايي جوانه هاي درختان ميوه مناطق معتدله شده و متعاقبا موجب بروز ناهنجاريهايي در رشد و نمو ، گلدهي و ميوه دهي درختان ميوه در دوره رشد مي شود.

بر طرف نشدن نياز سرمايي درختان پسته باعث بروز عوارض زير مي گردد.

تاخير در برگدهي و گلدهي
افزايش درصد برگ هاي غير طبيعي
عدم توليد گرده
كاهش تعداد برگچه ها و كاهش سطح برگ
تشكيل ميوه كم حتي در سال آور
كاهش رشد ميانگره اي
توليد گل به صورت جانبي و انتهايي بر روي شاخه هاي فصل جاري
مرگ شاخه ها
در اغلب موارد عوارض فوق همزمان اتفاق نمي افتد و تنها تعدادي از آنها را مي توان در سالي كه زمستان سال قبل آن سرماي كافي را براي گياه تامين نكرده است مشاهده كرد . اگر چه در گذشته و حال يكي از فاكتورهاي مهمي كه در احداث درختان معتدله مد نظر قرار مي گيرد مدت و شدت سرماي زمستانه است ، اما افزايش ميانگين دماي كره زمين كه در ماه هاي سرد سال مشهودتر است درختان را با مشكل بر طرف نشدن نياز سرماي مواجه كرده است.

ليكن با توجه به نتايج موفقيت آميز تحقيقات صورت گرفته در رابطه با بر طرف كردن قسمتي از نياز سرمايي درختان ميوه معتدله بويژه درختان پسته با استفاده از بعضي تيمارهاي شيميايي ، در صورت عدم تامين نياز سرمايي يك رقم در يك سال مي توان با مصرف اين مواد تا حدي از خسارات وارده جلوگيري نمود.

اين موضوع اهميت تعيين ساعات موثر بر نياز سرمايي درختان را بيشتر آشكار مي نمايد . به طوري كه امروزه سايت هاي مختلفي در اينترنت ساعات موثر بر نياز سرمايي را در مناطق تحت پوشش ارئه مي دهد.

تيمارهاي غير شيميايي هم براي شكستن ركود درختان مناطق معتدله استفاده شده اند ، كه از تنش آبي و عدم استفاده از كود هاي نيتراته در آخر تابستان ، برگ ريزي مصنوعي بعد از تشكيل جوانه هاي گل و قبل از انتقال آنها به مرحله ركود حقيقي ، آبياري باراني ، هرس و سرزني مي توان نام برد.

تنظيم كننده هاي رشد گياهي مانند سايتوكينين ها و جيبرلين ها اثرات مثبتي بر شكستن ركود دارند.كه جيبرلين بسيار گران بوده و سايتوكينين هم به سختي جذب جوانه ها مي شود .از تركيبات توليد كننده اتيلين نيز در زمينه شكست ركود استفاده شده است در خصوص ساير تيمارهاي شيميايي استفاده از مموادي مثل سياناميد هيدروژن ، روغن هاي معدني ، dnoc و تركيبات گوگرددار نظير سولفيد هيدروژن ، دي اكسيد گوگرد ، متيل دي سولفيد و آليل ايزوتيوسيانات و ساير تركيبات نظير تيواوره آ ،

نيترات پتانسيم ، تيديازورون و …. روي برخي درختان معتدله تا حدي اثر بر طرف نشدن نياز سرمايي را جبران كرده است كه از بين اين مواد كه در دو دهه اخير مورد استفاده قرار گرفته اند ، فقط تعداد كمي استفاده تجاري داشته اند.

در مورد درخت پسته گزارشاتي درباره استفاده از روغن و لك وجود دارد كه اعلام شده است روغن ولك باعث تسريع در گل دهي ( زود گل دهي ) ، يكنواختي گل دهي ، افزايش كميت و كيفيت ميوه دهي مي شود. روغن ولك در حقيقت نوعي حشره كش بوده و كشاورزان از آن عليه كنه ها و آفات سپردار استفاده مي كنند.ولي با كشف اينكه ولك مي تواند ركود جوانه را بشكند ، كشاورزان از اين ماده براي افزايش محصول و برداشت رودتر استفاده كرده اند. لازم به ذكر است روغن ولك داراي بيش از ۸۰ ٪ ماده نفتي پارافين بوده كه به سختي در محيط تجزيه شده و بقاياي آن در بافتهاي گياهي باقي مانده و به مرور زمان رفع آن در گياه موجب اثرات منفي نظير توفق رشد ، خشكيدگي سر شاخه ها نهايتا خشك شدن كامل درخت را به دنبال خواهد داشت .علاوه بر اين استفاده از روغن ولك در سالهاي اول نيز داراي اثرات منفي همانند شكاف پوست تنه و خروج شيره گياهي ، فعال شدن جوانه هاي خفته بر روي شاخه هاي اصلي و ايجاد نا خنك هاي غير مطلوب و خشكيدگي بيش از اندازه سر شاخه ها و تنه مي باشد.

موسسه تحقيقات پسته كشور از سال 1379 مطالعات خود را در زمينه ي نياز سرمايي درخت پسته آغاز نمود و در طي پنج سال اكثر مواد شيميايي رايج در دنيا كه بصورت كاربردي براي رفع كمبود سرما در زمستان استفاده مي شوند را مورد آزمايش و بررسي قرار داد.اگر چه هدف اول آزمايشات و بررسي ها ميزان اثر گذاري مواد براي از بين بردن اثرات منفي كمبود سرما در فصل ركود بود اما هميشه اثرات زيست محيطي و خسارت هاي اين مواد بر بافت گياهي و رشد و نمو درخت پسته نيز مد نظر قرار گرفته است و نهايتا مجموعه فعاليت ها و تحقيقات انجام شده منجر به معرفي تركيب شيميايي جديدي شد كه كاملا از تركيبات گياهي است و در مقايسه با ساير مواد مورد استفاده نظير روغن ولك ، سياناميدهيدروژن ، … بي خطر بوده و در محيط قابل تجزيه و اثرات جانبي بسيار كمي بر بافت گياهي درخت دارد.

اين تركيب شيميايي با نام چرما-13 (cherma-13) با غلظت 30 در هزار در اواسط بهمن ماه بر روي درخت محلول پاشي مي شود ( در مناطقي كه آب يا خاك شور مي باشد يا دور آبياري زياد است توصيه مي شود كه به ميزان 40 در هزار پاشيده شود).

در استفاده از اين تركيب رعايت موارد زير ضروري است.

محلول كاملا با آب يكنواخت گردد.
جهت محلول پاشي حتما از سم پاشهاي داراي همزن استفاده شود.
محلول بايد به اندازه مصرف روزانه تهيه شود و از نگهداري محلول رقيق شده خودداري شود زيرا مواد موثر آن از بين خواهد رفت.
بهترين زمان محلول پاشي اواسط بهمن ماه است و قطعا محلول پاشي هاي دير هنگام نه تنها اثر كمي خواهد داشت و چنانچه گلها در حال شكوفايي باشند ، محلول پاشي موجب خسارت به گلها خواهد شد.
در هنگام محلول پاشي بايد تمامي قسمت هاي درخت خصوصا شاخه هاي داراي جوانه به محلول آغشته شوند در غير اين صورت شاخه هاي محلول پاشي نشده با تاخير ، رشد خود را آغاز نموده و احتمال دارد به دليل غالبيت انتهايي شديد در پسته رشد اين شاخه ها متوقف شوند.
بايد توجه داشت استفاده ي هر نوع تركيب شيميايي داراي عوارض منفي است اگر چه چرما-۱۳ به دليل گياهي بودن داراي عوارض جانبي كمي است اما استفاده ي آن فقط در سالهايي توصيه مي شود كه سرما به حد كافي نبوده يا اينكه به دليل مشكلات آبي و خاكي درختان با تاخير بيدار شده و عملا شرايط لازم براي لقاح گلها به دليل گرما وجود نداشته باشد.
چرما ـ ۱۳ داراي اثرات مثبتي بر درختاني است كه در مناطق نامساعد از نظر آب و خاك ( شوري بالاي آب و خاك ) رشد مي كنندو ميزان و نحوه استفاده در اين خصوص نيز مشابه ساير درختان مي باشد.
چرما ـ ۱۳ داراي سميت بسيار پاييني است اما براي جلوگيري از هر گونه خطري اكيدا توصيه مي شود رعايت كليه موارد احتياطي و ايمني را همانند ساير سموم گياهي بنماييد.
استفاده از چرما ـ ۱۳ ظاهرا باعث زود گل دهي درختان مي شود و بسياري از باغداران تصور مي كنند اين اتفاق باعث افزايش خطر سرما زدگي بهاره مي شود در حالي كه از نظر علمي چنانچه نياز سرمايي درخت در طول دوره ركود بر طرف شود هنگامي كه دما به صفر فيزيولوژيكي درخت برسد درخت رشد خود را آغاز مي كند و در حالت طبيعي زمان شكوفايي درخت ثابت است و چنانچه نياز سرمايي درخت بر طرف نشود درخت ديرتر از خواب بيدار مي شود كه عمدتا خسارت بيشتري را بر درخت تحمل مي نمايد. لذا چرما ـ ۱۳ فعاليت هاي درخت را به حالت طبيعي (بر طرف نشدن نياز سرمايي) نزديك مي نمايد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.