آزمایش تعیین مقدار فسفر قابل جذب

اندازه گیری فسفر قابل جذب به روش اولسن Olsen

هدف :

 تعیین مقدار فسفر یک نمونه خاکی در یک منطقه که نشان دهنده مقدار فسفر آن منطقه است ، که در بررسی ها و تحقیقات جانبی برای افزایش حاصلخیزی خاک آن منطقه یکی از اطلاعات کلیدی و مهم است .

مقدمه :

* فسفر یکی از عناصر اولیه خاک محسوب می شود که در خاک و گیاه نقشهای عمده ای همچون توسعه ریشه ، رشد بذر ، رسیدگی یکنواخت گیاه و . . . دارد .

* فسفر در خاک به دو گروه معدنی و آلی تقسیم می شود .

* حلالیت بسیار کم کانیهای فسفات باعث جذب محکم آن بر روی سطوح ذرات خاک می شود .

* به دلیل غلظت پایین فسفر در محلول خاک میزان بسیار کم از فسفر همراه با آب زهکشی از خاک خارج می شود .

* فسفر غذای مناسب جلبک ها است و باعث رشد بیش از حد جلبک ها می شود که خود افزایش جلبکها منجر به کم شدن نور دریافتی از خورشید و اکسیژن در آب می شود که باعث مرگ و میر ماهی می شود که در کل باعث آلودگی می شود

* در این آزمایش از دستگاه اسپکترو فتومتر استفاده می کنیم که بر اساس نور سنجی کار می کند و عدد مربوط به درصد نور جذب شده یا درصد نور عبور داده شده هر محلول را بر روی نمایشگر نمایان می کند .

وسایل مورد نیاز :

پیپت مدرج – ارلن مایر ۲۵۰ و ۱۲۵ میلی لیتری – شیکر – کاغذ صافی

مواد شیمیایی مورد نیاز :

بی کربنات سدیم ۰٫۵ نرمال – آب مقطر – اسید سولفوریک – اسید اسکوربیک پتاسیم آنتیمونی تارتارات – کربن اکتیو –پتاسیم دی هیدروژن فسفات– نمونه خاک

 

دستور کار :

۱- عصاره گیری :

 ۵ gr خاک را توزین کرده و در یک ارلن ۲۵۰ ml می ریزیم و به آن ۱۰۰ ml محلول عصاره گیر بی کربنات سدیم ۰٫۵ نرمال با  pH=8.5 اضافه می کنیم و به مدت ۳۰ دقیقه شیکر می کنیم . بعد از اتمام شیکر بلافاصله با کاغذ صافی آن را صاف می کنیم و اگر عصاره رنگی بود به آن ۰٫۱ gr کربن اکتیو اضافه می کنیم و دوباره  ۳۰ دقیقه شیکر می کنیم و پس از شیکر مجدداً صافی می کنیم .

* در کنار تهیه عصاره یک بلانک ( شاهد ) هم تهیه می کنیم که فقط خاک را در خود ندارد .

۲- تهیه محلول استاندارد : 

۱-۲ . تهیه محلول استاندارد ۵۰۰ppm فسفر را به این طریق تهیه می کنیم که مقدار ۱٫۰۹۸۴ گرم پتاسیم دی هیدروژن فسفات را در ۵۰۰ml آب مقطر حل می- کنیم .

۲-۲ . تهیه محلول ۲۰ ppm فسفر را به این صورت که ۴۰ ml از محلول ۵۰۰ppm فسفر را با محلول عصاره گیر ( بیکربنات سدیم ) به حجم یک لیتر می رسانیم .

۳-۲ . برای تهیه سری استانداردها به این شیوه عمل می کنیم که از محلول ۲۰ppm فسفر برای تهیه محلولهای ۰٫۴ ، ۰٫۶ ، ۰٫۸ ، ۱ ، ۱٫۲ و ۱٫۴ ppm فسفر ، با استفاده از معادله C1.V1= C2.V2 مقدار لازم را شناسایی می کنیم که به ترتیب ۲۰، ۳۰ ، ۴۰ ، ۵۰ ، ۶۰ و ۷۰ میلی لیتر مورد نیاز است که با بیکربنات سدیم به حجم یک لیتر می رسانیم و برای تهیه محلول استاندارد صفر از بیکربنات سدیم استفاده می کنیم .

۳- تهیه داروی مخلوط ( محلول مخلوط )

برای تهیه داروی مخلوط به ترتیب زیر از مواد برداشته و در یک ارلن ریخته و به آرامی بهم می زنیم تا یکنواخت شود .

۱-               ml 50 اسید سولفوریک ۴ مول

۲-               ml 15 آمونیوم مولیبدات

۳-               ml 30 اسید اسکوربیک

۴-               ml 5 پتاسیم آنتیمونی تارتارات

۵-               ml 200 آب مقطر

۴- از هر محلول استاندارد و عصاره و بلانک ml 25 برداشته و هر کدام را در یک ارلن مایر ml125 ریخته و ml 25 از داروی مخلوط به هر کدام اضافه می- کنیم .

۵- تمام ارلن ها را به مدت ۱۵ دقیقه شیکر می کنیم و بعد کنار می گذاریم تا بعد از صرف ۱ تا ۲ ساعت رنگ محلول درون ارلن ها آبی شود .

۶– بعد از دیدن رنگ آبی کامل ، اول استانداردها را با دستگاه اسپکترو فتومتر روی طول موج nm 880  یا nm  ۸۲۰  قرائت می کنیم که با داشتن اعداد بدست آمده می توانیم یک منحنی استاندارد ( مرجع ) رسم کنیم .

و بعد عدد عصاره و بلانک را با دستگاه قرائت کرده و با تطبیق دادن با منحنی استاندارد غلظت فسفر ( ppm ) هر کدام را مشخص می کنیم .

۷- با داشتن داده های بدست آمده از آزمایش و قرار دادن در معادله زیر می توانیم مقدار فسفر را حساب کنیم .

                                                               × ( a – b ) = ppm (P)

a = ppm (P)  در نمونه عصاره

b = ppm (P)  در بلانک

V = محلول عصاره گیری اضافه شده

S = وزن نمونه خاک توزین شده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.